SlowingoGrammatika
B2 3 / 30

Unless, as long as, in case, even if, otherwise oʻzbekcha: if dan tashqari shart soʻzlari

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz shartni faqat if dan koʻra aniqroq ifodalay olasiz: istisnoni unless bilan, qatʼiy shartni as long as / provided (that) / on condition that bilan, ehtiyot choralarini in case bilan, «farqi yoʻq» maʼnosini even if bilan, ogohlantirishni esa otherwise / or (else) bilan aytasiz.

Asosiy gʻoya

If oddiy vintburagichga oʻxshaydi. U koʻp ishni bajaradi: «bu narsa unga bogʻliq» deydi. Lekin ikki narsa bir-biriga qanday bogʻliqligini aytmaydi.

Bu darsdagi bogʻlovchilar ustaxona devorida uning yonida osilgan maxsus asboblar. Har biri aniq bir maʼno qoʻshadi:

  • unless yagona istisnoni aytadi: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided bajarilishi kerak boʻlgan yagona shartni aytadi: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case xavfni aytadi, shuning uchun xavfsizlik uchun hozir harakat qilasiz: Take a coat in case it gets cold.
  • even if shartning farqi yoʻqligini aytadi: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) harakat qilmasangiz, qanday yomon natija boʻlishini aytadi: Hurry, or we'll miss the train.

Yaxshi xabar: zamon qoidalari if bilan bir xil (A2-27, B1-06). Bogʻlovchidan keyin kelajak maʼnosi uchun will emas, hozirgi zamon ishlating.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida bu maʼnolarning koʻpi -sa qoʻshimchasi atrofida quriladi, shuning uchun hammasi if ga oʻxshab tuyuladi. Unless ≈ -masa («shoshilmasangiz»): oʻzbekcha shakl inkorda, inglizcha unless esa inkorni oʻzida saqlaydi — undan keyin feʼl darak shaklda. As long as ≈ «-sa boʻldi», on condition that ≈ «… sharti bilan». In case ≈ «… -ib qolsa deb», «ehtiyot shart»: oʻzbekchada yana «-sa» bor, lekin inglizchada bu if emas. -sa ham ham even if (ehtimol), ham even though (fakt) boʻla oladi (B1-26). Otherwise / or ≈ «boʻlmasa» — bu yerda ikki til juda oʻxshash.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Stol band qilmasangiz, ichkariga kira olmaymiz.agar … -masa (istisno)Unless you book a table, we won't get in.
Oltigacha qaytarsangiz boʻldi, velosipedimni olishingiz mumkin.faqat shu shart bilanYou can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Ikki yil turishimiz sharti bilan ijara haqini tushirdi.rasmiy shart… on condition that we stayed for two years.
Yomgʻir yogʻib qolsa deb soyabon oling.ehtiyot chorasiTake an umbrella in case it rains.
Kechirim soʻrasangiz ham, u sizni kechirmaydi.farqi yoʻq (ehtimol)Even if you apologise, she won't forgive you.
Toʻpigʻini shikastlagan boʻlsa ham, poygani oxirigacha yugurdi.faktShe finished the race even though she had hurt her ankle.
Tezroq, boʻlmasa filmning boshiga kechikamiz.ogohlantirishHurry up, or we'll miss the start of the film.

Tuzilish

Umumiy koʻrinish

BogʻlovchiMaʼnosiAndozaMisol
unlessagar … -masa; … boʻlmasaunless + (odatda) darak feʼlUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long asfaqat … boʻlsa+ kelajak uchun hozirgi zamonAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)faqat … boʻlsa (rasmiyroq)+ kelajak uchun hozirgi zamonProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition that… sharti bilan (rasmiy: kelishuvlar, qoidalar)+ kelajak uchun hozirgi zamonYou can use the photo on condition that you credit me.
in caseehtiyot shart, … boʻlib qolishi mumkinligi uchun+ hozirgi zamon (will emas); oʻtgan zamon feʼlidan keyin oʻtgan zamonBring snacks in case you get hungry.
even if… boʻlsa ham farqi yoʻqif bilan bir xil zamonlarI'll finish it even if it takes all night.
even thoughalthough (kuchliroq): bu fakt+ faktShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)aks holda, boʻlmasa … (ogohlantirish)koʻrsatma / gap + otherwise / or + natijaLeave now, or you'll miss the bus.

Bogʻlovchidan keyingi zamonlar

VaziyatBogʻlovchidan keyinBosh gapMisol
haqiqiy kelajakPresent Simplewill / can / buyruqUnless it rains, we'll eat outside.
xayoliy hozir / kelajakPast Simplewould / couldI wouldn't go unless I had to.
oʻtmish (ehtiyot chorasi)Past SimplePast SimpleI took a map in case I got lost.

Oʻrni va vergul

  • unless, as long as, provided, in case, even if gap boshida (ergash gapdan keyin vergul) yoki oʻrtasida (odatda vergulsiz) kela oladi.
  • otherwise yangi ergash gap yoki gapni boshlaydi: Write it down. Otherwise, you'll forget. Undan oldin vergul yoki nuqtali vergul ham kelishi mumkin.
  • or (else) ikki ergash gapni bogʻlaydi: Be quiet, or else you'll wake the baby.

Qoʻllanish

1Unless = agar … -masa / … boʻlmasa

Unless natija boʻlmaydigan yagona vaziyatni aytadi. Unless ning ichida «not» allaqachon bor, shuning uchun undan keyingi feʼl odatda darak shaklda boʻladi — oʻzbekchadagi «-masa» dan farqli oʻlaroq.

I'll walk to work unless it's raining.
Yomgʻir yogʻmayotgan boʻlsa, ishga piyoda boraman.
oʻzbekchada «-ma-», inglizchada unless + darak: it's raining
Unless you book a table, we won't get in.
Stol band qilmasangiz, ichkariga kira olmaymiz.
«-masangiz» → unless you book, don't yoʻq
You can't open the file unless you have the password.
Parolingiz boʻlmasa, faylni ocha olmaysiz.
«boʻlmasa» → unless you have
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Shoshilinch holat boʻlmasa, soat oʻndan keyin qoʻngʻiroq qilmang.
= shoshilinch holat boʻlmasa
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Rostdan ham muhtoj boʻlmasa, unga qarz bermasdim.
xayoliy: unless dan keyin Past Simple

Natija biror narsa boʻlmaganiga munosabat boʻlsa yoki savolda unless emas, if … not ishlating: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = faqat … boʻlsa

Bu bogʻlovchilar shartni qatʼiy qiladi: natija faqat shu shart bajarilsagina boʻladi, va gapiruvchi koʻpincha ruxsat beradi yoki kelishuv qiladi. As long as / so long as neytral yoki norasmiy; provided (that) / providing (that) rasmiyroq; on condition that rasmiy, kelishuv va qoidalarga xos.

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Oltigacha qaytarsangiz boʻldi, velosipedimni olishingiz mumkin.
«-sa boʻldi» → as long as; by six = oltidan kechikmay
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Hech kim jarohat olmasa boʻldi, nima oʻynashingiz menga farqi yoʻq.
oʻzbekchada inkor, inglizchada nobody + darak: gets
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
Mablagʻ tasdiqlansa, qurilish may oyida boshlanadi.
rasmiy; provided dan keyin hozirgi zamon: is approved
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Narxga yetkazib berish ham kirsa, taklifni qabul qilamiz.
rasmiyroq: providing
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Uy egasi ikki yil turishimiz sharti bilan ijara haqini tushirishga rozi boʻldi.
«sharti bilan» → on condition that; oʻtmish: agreed → stayed

3In case = ehtiyot shart

In case biror ishni nega hozir qilayotganimizni tushuntiradi: chunki keyinroq biror narsa boʻlib qolishi mumkin. Voqea boʻlsa ham, boʻlmasa ham, biz bu ishni qilamiz. Kelajak uchun will emas, hozirgi zamon ishlating; bosh feʼl oʻtgan zamonda boʻlsa, oʻtgan zamon ishlating. Oʻzbekchadagi «-sa deb» dagi «-sa» ga aldanmang: bu if emas.

Take an umbrella in case it rains.
Yomgʻir yogʻib qolsa deb soyabon oling.
soyabonni hozir oling, yomgʻir yogʻsa ham, yogʻmasa ham
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Karta terminali ishlamay qolsa deb hamyonimda doim ozgina naqd pul olib yuraman.
ehtiyot chorasi
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Noutbukingiz osilib qolishi mumkin, shuning uchun hujjatni har bir necha daqiqada saqlab turing.
in case dan keyin hozirgi zamon: crashes
I wrote down her number in case I lost my phone.
Telefonimni yoʻqotib qoʻysam deb uning raqamini yozib oldim.
oʻtmish: wrote → lost
I'll bring a spare charger, just in case.
Ehtiyot shart, zaxira quvvatlagich olib kelaman.
turgʻun ibora: «ehtiyot shart» → just in case

In case of + ot boshqacha: bu «… boʻlsa» degan rasmiy ibora, eʼlonlarda ishlatiladi. In case of fire, do not use the lifts. (= yongʻin boʻlsa)

4Even if va even though

Even if = bu boʻlsa ham, boʻlmasa ham, natija bir xil. Shart mumkin yoki xayoliy. Even though = although, faqat kuchliroq, va maʼlumot fakt. (Although: B1-26 ga qarang.) Oʻzbekchada ikkalasi ham koʻpincha «-sa ham».

I'm going to the beach even if it rains.
Yomgʻir yogʻsa ham, plyajga boraman.
yogʻishi ham, yogʻmasligi ham mumkin → even if
Even if you apologise, she won't forgive you.
Kechirim soʻrasangiz ham, u sizni kechirmaydi.
ehtimol → even if
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
Ikki baravar pul taklif qilsangiz ham, u mashinani sotmasdi.
xayoliy: ikkinchi tur zamonlari
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Toʻpigʻini shikastlagan boʻlsa ham, poygani oxirigacha yugurdi.
u haqiqatan shikastlangan: fakt → even though
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Mehmonxona qimmat boʻlsa ham, har bir tiyiniga arzirdi.
fakt → even though

5Otherwise va or (else): ogohlantirish

Koʻrsatma yoki gapdan keyin, unga amal qilinmasa nima boʻlishini aytish uchun otherwise yoki or (else) ishlating. Or else kuchliroq eshitiladi, oxirida yolgʻiz kelsa esa poʻpisaga oʻxshaydi. Oʻzbekchadagi «boʻlmasa» bilan deyarli bir xil.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Telefoningizni hozir quvvatlang, boʻlmasa safarda oʻchib qoladi.
«boʻlmasa» → otherwise
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Soat sakkizgacha chiqishimiz kerak. Aks holda tirbandlikda qolib ketamiz.
«aks holda» → Otherwise,
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Tezroq, boʻlmasa filmning boshiga kechikamiz.
or + natija
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Ertaga vaqtida keling, boʻlmasa boshliq qattiq gʻazablanadi.
or else: kuchliroq
Turn that music down, or else!
Musiqani pasaytiring, boʻlmasa koʻrasiz!
norasmiy poʻpisa; natija aytilmaydi

Xayoliy oʻtgan natija bilan otherwise (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) C1-04 da oʻrgatiladi.

Keng tarqalgan xatolar

❌Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
unless ning oʻzi «agar … -masa» degani.
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Kelajak maʼnosida in case dan keyin hozirgi zamon.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Shart bogʻlovchilaridan keyin will yoʻq.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Haqiqiy kelajak sharti: hozirgi zamon.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
even yolgʻiz oʻzi ikki ergash gapni bogʻlay olmaydi.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin if «faqat yomgʻir yogʻganda» degani. Ehtiyot chorasi uchun in case kerak.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin even if gapni noaniq qilib koʻrsatadi. Fakt uchun even though kerak.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Gʻayritabiiy eshitiladi: biror narsa boʻlmaganiga munosabat uchun if … not ishlating.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-masa» → unless + not. Oʻzbekchada «Shifokor tez kelmasa, kasalxonaga boramiz» gapida feʼl inkorda. Shuning uchun unless dan keyin ham don't / doesn't qoʻshib yuboramiz. Unless ning oʻzi «agar … -masa»: undan keyin feʼl darak shaklda.

❌Unless the doctor doesn't come soon, we'll go to the hospital.
✅Unless the doctor comes soon, we'll go to the hospital.
yoki: If the doctor doesn't come soon, …

2. «-ib qolsa deb» → if. «Chiroq oʻchib qolsa deb buvim oshxonada sham saqlaydi» gapidagi «-sa» bizni if ga undaydi. Lekin bu ehtiyot chorasi: ish hozir qilinadi, voqea boʻladimi-yoʻqmi, farqi yoʻq. Buning uchun in case.

⚠️My grandmother keeps candles in the kitchen if the electricity goes off.
✅My grandmother keeps candles in the kitchen in case the electricity goes off.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin if «faqat chiroq oʻchganda saqlaydi» degan gʻalati maʼno beradi.

3. «-sa ham» → har doim even if. «Chiptalar qimmat boʻlsa ham, ularni sotib oldik» — bu fakt: chiptalar haqiqatan qimmat edi. Oʻzbekchada fakt ham, ehtimol ham «-sa ham». Inglizchada fakt uchun even though, ehtimol uchun even if.

⚠️(Chiptalar haqiqatan qimmat edi.) Even if the tickets were expensive, we bought them.
✅Even though the tickets were expensive, we bought them.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin even if narx noaniq boʻlgandek eshitiladi.

4. «ham» → even, if siz. «Yaxshilab soʻrasam ham, u yordam bermaydi» gapidagi «ham» ni even deb tarjima qilib, «-sa» ni tushirib qoldiramiz. Even yolgʻiz oʻzi ikki gapni bogʻlay olmaydi: even if kerak.

❌Even I ask her nicely, she won't help me.
✅Even if I ask her nicely, she won't help me.
even + if.

Adashtirmang

in case va if — If bilan voqea boʻlgandagina harakat qilasiz. In case bilan esa oldindan, ehtiyot shart harakat qilasiz. (Shart gaplar: A2-27, B1-06 ga qarang.)

I'll call you if I need help.
Yordam kerak boʻlsa, sizga qoʻngʻiroq qilaman.
faqat yordam kerak boʻlgandagina qoʻngʻiroq qilaman
I'll take your number in case I need help.
Yordam kerak boʻlib qolsa deb raqamingizni olib qoʻyaman.
raqamni hozir olaman, ehtiyot shart

even if va even though — ehtimol va fakt.

Even if I get the job, I won't move.
Ishga olishsa ham, koʻchmayman.
olishlari ham, olmasliklari ham mumkin
Even though I got the job, I didn't move.
Ishga qabul qilinganimga qaramay, koʻchmadim.
meni haqiqatan olishdi

unless va if … not — odatda maʼnosi bir xil, lekin his-tuygʻular, savollar va biror narsa boʻlmasligiga bogʻliq natijalar uchun tabiiy tanlov if … not.

Unless the price drops, we can't afford it.
Narx tushmasa, buni sotib ololmaymiz.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
U ariza topshirmasa, hayron boʻlardim.
«unless he applied» emas

Suppose / supposing / what if bilan tasavvur qilish B2-21 da oʻrgatiladi. Rasmiy va yashirin shartlar (should you need…, but for…, given…) C1-03 va C1-04 da.

Imlo va talaffuz

  • in case har doim ikki soʻz. Just in case gap oxirida keladigan keng tarqalgan turgʻun ibora.
  • provided ham, providing ham toʻgʻri; ikkalasidan keyin ham that ixtiyoriy.
  • unless /ənˈles/: urgʻu ikkinchi boʻgʻinda, birinchi unli kuchsiz. Oʻzbekcha odatingiz bu yerda yordam beradi.
  • provided /prəˈvaɪdɪd/: urgʻu vi da. Birinchi unli kuchsiz /ə/; pr- dan oldin yoki orasiga unli qoʻshmang. -ided dagi /ɪd/ alohida boʻgʻin, chunki oldida /d/ bor.
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (AQSh): urgʻu birinchi boʻgʻinda — oʻzbekcha odat boʻyicha oxiriga koʻchirmang. /ð/ da til uchi tishlar orasida, ovoz bilan; uni «z» yoki «d» ga aylantirmang. Oxiridagi /z/ jarangli: «s» qilib aytmang.
  • or else da else urgʻu oladi, or esa kuchsiz: Be careful, or else.

Oltin qoida

Bogʻlovchini maʼnoga qarab tanlang: unless = agar … -masa (istisno), as long as / provided = faqat … boʻlsa, in case = ehtiyot shart, even if = farqi yoʻq, otherwise / or (else) = boʻlmasa, natija mana bu. Kelajak maʼnosi uchun bu bogʻlovchilardan keyin will emas, hozirgi zamon ishlating. Unless dan keyin not qoʻymang.

Mashqlar

A. Tuzilish

Gapni toʻldiring yoki koʻrsatilganidek qayta yozing.

  1. Toʻgʻri shakl bilan toʻldiring: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Toʻldiring: I won't go ___ you come with me. …
  3. Toʻgʻri shakl bilan toʻldiring: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Toʻldiring: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. unless bilan qayta yozing: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. otherwise bilan qayta yozing: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: He went to the party … he was exhausted.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: Write down the address … you forget it.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Shartnoma uchun rasmiyroq variantni tanlang: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Toʻgʻri javobni tanlang: I'll be disappointed .

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Soʻzlar: as long as, even if, in case, otherwise, unless

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. In case bilan doim yoningizda olib yuradigan ikki narsa va nega olib yurishingiz haqida yozing.
  2. Biror narsangizni qarzga olayotgan odam uchun as long as yoki provided bilan qoida yozing.
  3. Even if bilan hech qachon qilmaydigan bitta ishingiz haqida yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Although, Despite va However oʻzbekcha: «-sa ham», «-ga qaramay», «biroq»
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Mixed Conditionals oʻzbekcha: aralash shart gaplar (If I had…, I would be now)
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Maʼno

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Xatoni toping

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. Kontekstda

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Sizning navbatingiz

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Aralash takrorlash

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play