Thì quá khứ hoàn thành: cách dùng had + V3 (Past Perfect)
Past Perfect: I Had Already Left
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể cho thấy một hành động trong quá khứ đã xảy ra trước một hành động khác trong quá khứ, bằng had + past participle (quá khứ phân từ), và bạn biết khi nào past perfect (thì quá khứ hoàn thành) là cần thiết, khi nào past simple (thì quá khứ đơn) là đủ.
Ý chính
Thì hiện tại hoàn thành nhìn lại từ bây giờ. Thì quá khứ hoàn thành cũng làm điều tương tự, nhưng nhìn lại từ một thời điểm trong quá khứ. Nó là "quá khứ của quá khứ".
Hãy hình dung bạn đang đứng ở một điểm trong câu chuyện của mình — chẳng hạn, lúc mình đến rạp chiếu phim. Từ đó, bạn ngoái lại phía sau: the film had already started (phim đã bắt đầu rồi). Có hai thời điểm trong quá khứ, và thì quá khứ hoàn thành đánh dấu thời điểm xảy ra trước.
Hãy so sánh: When I arrived, the film started (tôi đến, rồi phim mới bắt đầu) và When I arrived, the film had started (phim bắt đầu trước; tôi lỡ mất đoạn đầu). Chỉ một từ nhỏ, had, đã đổi thứ tự của các sự việc.
Nếu thứ tự đã rõ — vì bạn kể các sự việc theo đúng trình tự, hoặc vì những từ như before và after đã cho thấy điều đó — thì quá khứ đơn là đủ. Thì quá khứ hoàn thành là công cụ để nói cho rõ, không phải quy tắc bắt buộc cho mọi hành động xảy ra trước.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Trong tiếng Việt, chữ đã dùng cho mọi chuyện trong quá khứ, nên nó không cho biết việc nào xảy ra trước. Để nói "việc này xong trước việc kia", tiếng Việt dùng những từ như thì … đã … rồi, trước đó, vừa … thì, chưa bao giờ … trước đó. Những chỗ đó thường tương ứng với had + quá khứ phân từ. Ngược lại, đừng dịch mọi chữ "đã" thành had: một chuỗi sự việc kể theo thứ tự chỉ cần quá khứ đơn.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khi tôi đến ga thì tàu đã chạy rồi. | When I got to the station, the train had left. | tàu chạy trước |
| Khi tôi đến, họ mới dọn bữa tối ra. | When I arrived, they served dinner. | tôi đến trước → quá khứ đơn |
| Tôi vừa ngồi xuống thì điện thoại reo. | I'd just sat down when the phone rang. | vừa … thì → had just … when |
| Trước đó tôi chưa bao giờ đi máy bay. | I had never flown before. | kinh nghiệm tính đến một thời điểm trong quá khứ |
| Đó là lần đầu tiên tôi ăn sushi. | It was the first time I'd eaten sushi. | tiếng Việt không cần từ nào; tiếng Anh cần had |
| Tôi dậy, tắm rồi ra khỏi nhà. | I woke up, had a shower and left the house. | kể theo thứ tự → chỉ quá khứ đơn |
Hãy chú ý: chữ "rồi" trong dòng cuối chỉ nghĩa là "sau đó", không phải "xong trước". Và ở dòng "lần đầu tiên", tiếng Việt không có dấu hiệu nào, nhưng tiếng Anh vẫn cần had.
Cấu trúc
had + quá khứ phân từ — had giống nhau với mọi chủ ngữ.
| Ví dụ | |
|---|---|
| Khẳng định | She had left. / She'd left. |
| Phủ định | We hadn't eaten. / We had not eaten. |
| Câu hỏi có/không | Had you met him before? |
| Câu hỏi với từ để hỏi | Where had they gone? |
| Câu trả lời ngắn | Yes, I had. / No, I hadn't. |
Dạng rút gọn 'd — 'd có thể là had hoặc would. Hãy nhìn từ đứng sau:
| 'd + | nghĩa là | Ví dụ |
|---|---|---|
| quá khứ phân từ | had | I'd finished. |
| động từ nguyên mẫu | would | I'd finish. (xem B1-06) |
| better | had | You'd better go. (xem B2-05) |
Past perfect continuous (thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn — giới thiệu ngắn) — had been + V-ing
| Ví dụ | |
|---|---|
| Khẳng định | I'd been waiting for an hour. |
| Phủ định | She hadn't been sleeping well. |
| Câu hỏi | How long had you been working there? |
Cách dùng
1Hành động xảy ra trước trong hai hành động quá khứ
Dùng quá khứ hoàn thành cho hành động xảy ra trước, khi bạn đang nói về một thời điểm sau đó trong quá khứ.
2Chuỗi quá khứ đơn và quá khứ hoàn thành
When + quá khứ đơn, quá khứ đơn thường có nghĩa "việc này, rồi đến việc kia". Quá khứ hoàn thành đổi thứ tự đó. Tiếng Việt thường phân biệt bằng "mới" (sau) và "đã … rồi" (trước).
3By the time, already, just
By the time + quá khứ đơn = "vào lúc đó hoặc trước đó" — giống "đến lúc … thì". Already và just đứng giữa had và quá khứ phân từ.
4Before, after và never… before
Với before và after, quá khứ hoàn thành thường không bắt buộc, vì chính từ đó đã cho thấy thứ tự. Never… before và the first time nói về kinh nghiệm tính đến một thời điểm trong quá khứ.
5Khi không cần quá khứ hoàn thành
Nếu bạn kể các sự việc theo đúng thứ tự chúng xảy ra, hãy dùng quá khứ đơn. Quá nhiều had làm câu chuyện nặng nề.
6Quá khứ hoàn thành tiếp diễn — kéo dài đến một thời điểm trong quá khứ
Had been + V-ing cho thấy một hoạt động kéo dài đến một thời điểm trong quá khứ, hoặc vừa dừng và để lại dấu vết lúc đó. Đây là dạng quá khứ của B1-01.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Chữ "đã" nào cũng thành had. Vì "đã" là dấu hiệu quá khứ quen thuộc, nhiều bạn dùng quá khứ hoàn thành cho mọi việc trong quá khứ, nhất là khi muốn câu nghe "đúng ngữ pháp" hơn. Nếu bạn chỉ kể các việc theo thứ tự, quá khứ đơn là đủ.
2. Bỏ "đã … rồi" làm đổi nghĩa. Tiếng Việt nói Khi bọn mình tới sân thì trận đấu bắt đầu rồi. Nếu dịch thành quá khứ đơn với when, người nghe sẽ hiểu là trận đấu bắt đầu sau khi bạn tới.
3. Có "đã … rồi" nhưng động từ không đổi. Lúc mình gọi điện thì Lan đã đi ngủ rồi — nhiều bạn chỉ dịch "rồi" thành already và giữ nguyên động từ. Tiếng Anh cần had + quá khứ phân từ.
4. Mất đuôi -ed sau had. Tiếng Việt không có phụ âm /d/ ở cuối âm tiết, nên khi nói người Việt hay bỏ đuôi -ed — và lỗi đó đi luôn vào bài viết.
Đừng nhầm lẫn
Hiện tại hoàn thành và quá khứ hoàn thành — Cả hai đều nhìn lại. Hiện tại hoàn thành nhìn lại từ bây giờ A2-17; quá khứ hoàn thành nhìn lại từ một thời điểm trong quá khứ.
Quá khứ đơn và quá khứ hoàn thành sau when — Thì của mệnh đề chính làm đổi thứ tự sự việc. Cách dùng khi kể chuyện ở B1-04.
had (quá khứ hoàn thành) và had (quá khứ đơn của have) — Cùng một từ có thể là trợ động từ hoặc động từ chính, và đôi khi cả hai xuất hiện cùng nhau.
Chính tả và phát âm
- had thường đọc yếu khi nói: /həd/ hoặc /əd/, và sau đại từ thường chỉ còn /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. Vì tiếng Việt không có âm /d/ cuối, người Việt hay nuốt mất âm này, và I'd finished nghe thành I finished. Hãy chạm đầu lưỡi vào lợi phía sau răng trên và để dây thanh rung nhẹ.
- Sau danh từ, had thường bị đọc rút gọn khi nói (nghe như "the bus'd left"), nhưng khi viết hãy dùng dạng đầy đủ: The bus had left.
- hadn't không rút gọn và thường được nhấn: /ˈhædnt/. Nguyên âm /æ/ mở rộng miệng, hàm dưới hạ thấp; đừng đọc như "e" của tiếng Việt. Giữ cả /d/, /n/ và /t/ ở cuối.
- I'd trước nguyên âm được nối liền: I'd already /aɪd ɔːlˈredi/ — âm /d/ chuyển thẳng sang nguyên âm của từ sau.
- Đuôi -ed của quá khứ phân từ có ba cách đọc: /t/ (finished, cooked), /d/ (closed, changed), /ɪd/ (started, waited). Đừng bỏ nó, và đừng thêm âm tiết thừa: closed chỉ có một âm tiết.
- Quá khứ phân từ bất quy tắc: ôn lại bảng ba dạng ở A2-16 — go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.
Quy tắc vàng
Đang ở trong quá khứ và cần lùi xa hơn nữa? Dùng had + quá khứ phân từ. Nếu thứ tự đã rõ, quá khứ đơn là đủ. Đừng dịch mọi chữ "đã" thành had — hãy tìm ý "đã … rồi, trước đó".
Luyện tập
A. Hình thức
Viết dạng đúng của động từ trong ngoặc.
-
When we got to the party, everyone (go) home.
-
I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
-
By the time the police arrived, the thieves (escape).
-
It was the first time she (drive) on the left.
-
I was tired because I (work) all day. (dùng dạng tiếp diễn)
-
Đặt câu hỏi: you / meet / him / before? (quá khứ hoàn thành)
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
"When I arrived, she had cooked dinner." Câu này có nghĩa là gì?
-
Trong câu "We'd met before.", 'd có nghĩa là ….
-
Trong câu "I'd love a coffee.", 'd có nghĩa là ….
-
Có cần quá khứ hoàn thành không? Chọn đáp án đúng: "I got up, … and went out."
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
They had took the wrong bus.
-
Did you had eaten before the show?
-
I've already left when you called.
-
After I had finished my homework, I watched TV.
D. Trong ngữ cảnh
Viết dạng đúng của động từ trong ngoặc.
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Hoàn thành câu về bản thân bạn: When I got home yesterday, … (dùng quá khứ hoàn thành).
-
Viết về một "lần đầu tiên" trong đời bạn.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-01 Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn: cách dùng và cấu trúc (Present Perfect Continuous) I (study) all morning, so I need a break now.
-
A2-02 Phân biệt thì quá khứ đơn và quá khứ tiếp diễn: when và while (Past Simple vs Past Continuous) I (cook) dinner when the phone rang.
-
A2-28 Cách dùng used to: nói về thói quen trong quá khứ (trước đây thường…) Dùng used to: We (live) in a small flat when I was a child.flat (UK); apartment (US)
Đáp án
A. Hình thức
- had gone
- hadn't seen / had not seen
- had escaped
- had driven / 'd driven
- had been working / 'd been working
- Had you met him before?
B. Ý nghĩa
- She cooked before I arrived.
- had
- would
- got dressed
C. Tìm lỗi sai
- They had taken the wrong bus.
- Had you eaten before the show?
- I'd already left when you called. / I had already left when you called.
- ✓ After I had finished my homework, I watched TV.
D. Trong ngữ cảnh
- hadn't rung / had not rung / didn't ring
- had already left / 'd already left
- had started / had already started
- had never been / 'd never been
- sat
E. Đến lượt bạn
- When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
- It was the first time I had seen the sea. I was seven.
F. Ôn tập tổng hợp
- have been studying / have studied
- was cooking
- used to live
