SlowingoNgữ pháp
B1 1 / 39

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn: cách dùng và cấu trúc (Present Perfect Continuous)

Present Perfect Continuous

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói về những hoạt động bắt đầu trong quá khứ và vẫn còn đang tiếp diễn, hoặc vừa mới dừng lại và còn để lại dấu vết — bằng have / has been + V-ing.

Ý chính

Thì hiện tại hoàn thành (present perfect) nối quá khứ với hiện tại A2-17. Thì tiếp diễn (-ing) cho thấy một hoạt động đang diễn ra A1-22. Ghép hai thứ lại, bạn có một thì nhìn lại từ bây giờ về một hoạt động đã và đang chạy.

Hãy hình dung một chiếc đồng hồ bấm giờ. Bạn bấm bắt đầu trong quá khứ, và bây giờ nó vẫn đang chạy: I've been waiting for an hour. Việc đợi bắt đầu từ một tiếng trước, và mình vẫn đang đợi. Hoặc bạn vừa mới bấm dừng, và bạn vẫn còn thấy dấu vết: You're out of breath. Have you been running?

Trong cả hai trường hợp, trọng tâm là chính hoạt động đó và nó đã kéo dài bao lâu, chứ không phải một kết quả đã hoàn thành. Vì vậy, thì này thường mang theo cảm xúc: mệt mỏi, bực bội, cố gắng. I've been working all day không nói nhiều về việc bạn đã làm được gì, mà nói về sự cố gắng dài và liên tục phía sau.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt dùng đang cho việc đang xảy ra lúc này. Nhưng khi nói một việc đã kéo dài đến bây giờ, tiếng Việt thường dùng những từ như rồi, từ … đến giờ, suốt, nãy giờ, dạo này, và động từ vẫn giữ nguyên. Vì câu tiếng Việt hay có chữ "đang", nhiều bạn dùng thì hiện tại tiếp diễn (I'm waiting). Tiếng Anh thì phân biệt rõ: chỉ lúc này → am / is / are + -ing; kéo dài từ quá khứ đến bây giờ → have / has been + -ing.

Tiếng ViệtTiếng AnhÝ nghĩa
Mình đang đợi xe buýt.I'm waiting for the bus.chỉ lúc này
Mình đợi xe buýt hai mươi phút rồi.I've been waiting for the bus for twenty minutes.từ quá khứ đến bây giờ, vẫn đang đợi
Cô ấy học guitar từ tháng Một đến giờ.She's been learning the guitar since January.từ một mốc đến bây giờ
Bạn vừa đi bơi à? (tóc còn ướt)Have you been swimming?vừa dừng, còn dấu vết
Dạo này mình hay đi tập gym.I've been going to the gym a lot lately.lặp lại trong thời gian gần đây
Mình làm bản báo cáo này cả ngày rồi.I've been working on this report all day.nhấn mạnh độ dài, sự vất vả

Cấu trúc

have / has + been + V-ing — been là quá khứ phân từ của be và không bao giờ thay đổi.

Chủ ngữhave / hasbeenV-ing
I / you / we / theyhave ('ve)beenworking
he / she / ithas ('s)beenworking

Khẳng định, phủ định, câu hỏi

Ví dụ
Khẳng địnhShe's been studying all evening.
Phủ địnhI haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well.
Câu hỏi có/khôngHave you been waiting long? / Has it been raining?
Câu hỏi Wh-What have you been doing? / How long has she been working here?

Câu trả lời ngắn — chỉ dùng have / has.

Câu hỏiCóKhông
Have you been working?Yes, I have.No, I haven't.
Has she been crying?Yes, she has.No, she hasn't.

Từ chỉ thời gian thường gặp: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. So sánh đầy đủ với thì hiện tại hoàn thành và How long…? có ở B1-02.

Cách dùng

1Hoạt động kéo dài đến bây giờ

Hoạt động bắt đầu trong quá khứ và vẫn đang diễn ra lúc nói. Thường có một cụm từ chỉ thời gian cho biết nó đã kéo dài bao lâu.

I've been waiting here for forty minutes.
Mình đợi ở đây bốn mươi phút rồi.
vẫn đang đợi: không phải I'm waiting
We've been living in this flat for two years.
Bọn mình sống ở căn hộ này được hai năm rồi.
và vẫn đang sống ở đây; flat (Anh), apartment (Mỹ)
She's been learning the guitar since January.
Cô ấy học guitar từ tháng Một đến giờ.
"từ" → since
It's been snowing all morning.
Tuyết rơi suốt cả buổi sáng.
They've been building that hotel for ages.
Họ xây cái khách sạn đó lâu lắm rồi.
for ages: thân mật, rất lâu

2Hoạt động vừa kết thúc, còn để lại dấu vết

Hoạt động vừa dừng lại, và bây giờ ta có thể thấy, nghe hoặc cảm nhận được hậu quả của nó. Thường không có cụm từ chỉ thời gian.

You're all wet. Have you been swimming?
Người bạn ướt hết rồi. Bạn vừa đi bơi à?
"vừa … à?": hoạt động vừa dừng, còn dấu vết
Your eyes are red. Have you been crying?
Mắt bạn đỏ hoe. Bạn vừa khóc à?
Sorry I'm so dirty. I've been fixing my bike.
Xin lỗi, người mình bẩn quá. Mình vừa sửa xe đạp.
The streets are wet. It's been raining.
Đường ướt hết. Trời vừa mưa.
mưa đã tạnh
"Why are you out of breath?" "I've been running for the bus."
"Sao bạn thở hổn hển thế?" "Mình vừa chạy theo xe buýt."

3Hoạt động lặp lại trong thời gian gần đây

Hoạt động xảy ra nhiều lần trong một khoảng thời gian tính đến bây giờ. Những từ như lately, recently và these days rất thường gặp ở đây.

I've been going to the gym a lot lately.
Dạo này mình hay đi tập gym.
"dạo này": thời gian gần đây đến bây giờ
He's been calling me every night this week.
Tuần này tối nào anh ấy cũng gọi cho mình.
We've been eating out too much recently.
Gần đây bọn mình ăn ở ngoài nhiều quá.
My neighbours have been having parties every weekend.
Hàng xóm nhà mình cuối tuần nào cũng mở tiệc.
have a party là một hoạt động, nên dùng thì tiếp diễn được

4Nhấn mạnh hoạt động và độ dài của nó

Chọn thì này khi bạn muốn nhấn mạnh một việc đã kéo dài bao lâu hoặc liên tục thế nào — thường để thể hiện sự mệt mỏi, bực bội hoặc cố gắng.

I've been working on this report all day, and it still isn't finished.
Mình làm bản báo cáo này cả ngày rồi mà vẫn chưa xong.
You've been playing that game for hours!
Con chơi trò đó mấy tiếng đồng hồ rồi đấy!
bực bội
She's been looking after her mother since the spring.
Từ mùa xuân đến giờ cô ấy chăm sóc mẹ.
sự cố gắng trong thời gian dài
We've been trying to call you all afternoon.
Bọn mình cố gọi cho bạn suốt cả buổi chiều.

5Hỏi về những việc gần đây

What have you been doing? là cách tự nhiên để hỏi về cuộc sống gần đây của ai đó, hoặc hỏi lý do của một tình huống bây giờ.

What have you been doing lately?
Dạo này bạn làm gì?
Hi! I haven't seen you for ages. What have you been up to?
Chào! Lâu lắm rồi không gặp. Dạo này bạn thế nào?
thân mật
What have you been eating? Your shirt is covered in sauce!
Bạn vừa ăn gì thế? Áo dính đầy nước sốt kìa!

Lỗi thường gặp

❌I've been wait for an hour.
✅I've been waiting for an hour.
Sau been, dùng V-ing.
❌She has being working all day.
✅She has been working all day.
have/has + been, không phải being.
❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
Thời gian kéo dài đến bây giờ cần thì hoàn thành.
❌He have been studying.
✅He has been studying.
he/she/it → has.
❌How long you have been waiting?
✅How long have you been waiting?
Câu hỏi: have/has đứng trước chủ ngữ.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.
Động từ chỉ trạng thái (know, own, believe…) thường không dùng ở thì tiếp diễn. Xem B1-02.
⚠️I've been writing three emails this morning.
✅I've written three emails this morning.
Khi đếm những việc đã xong, dùng thì hiện tại hoàn thành. Xem B1-02.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Đang … rồi" thành thì hiện tại tiếp diễn. Bọn mình đang đợi bác sĩ cả tiếng rồi — vì có chữ "đang", nhiều bạn dùng are waiting. Nhưng khi có khoảng thời gian tính đến bây giờ (for an hour, since nine), tiếng Anh cần have / has been + -ing.

❌We are waiting for the doctor for an hour.
✅We've been waiting for the doctor for an hour.

2. Động từ không đổi, nên dùng thì hiện tại đơn. Chị mình dạy ở trường này mười năm rồi — động từ tiếng Việt không đổi, nên nhiều bạn giữ nguyên teaches. Thì hiện tại đơn không thể đi với một khoảng thời gian kéo dài đến bây giờ.

❌My sister teaches at this school for ten years.
✅My sister has been teaching at this school for ten years.
Cũng đúng: has taught.

3. "Vừa làm xong" thành thì hiện tại tiếp diễn. Khi hoạt động vừa dừng và còn để lại dấu vết, tiếng Việt nói mình vừa làm vườn. Nếu dùng I'm working, người nghe sẽ hiểu là bạn vẫn đang làm.

⚠️(bạn vừa làm vườn xong, bước vào nhà) Sorry, my shoes are muddy. I'm working in the garden.
✅Sorry, my shoes are muddy. I've been working in the garden.
Đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là bạn đang làm vườn ngay lúc này.

4. Câu hỏi giữ trật tự tiếng Việt. Bạn đợi lâu chưa? không đổi trật tự từ. Trong tiếng Anh, have / has đứng trước chủ ngữ.

⚠️You've been waiting long?
✅Have you been waiting long?
Khi nói, lên giọng ở cuối thì người nghe vẫn hiểu, nhưng cách hỏi chuẩn là đưa have lên trước.

Đừng nhầm lẫn

Thì hiện tại tiếp diễn và thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn — Thì hiện tại tiếp diễn A1-22 mô tả việc đang xảy ra lúc này. Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn nhìn lại xem việc đó đã diễn ra bao lâu.

I'm waiting for the bus.
Mình đang đợi xe buýt.
bây giờ
I've been waiting for the bus for twenty minutes.
Mình đợi xe buýt hai mươi phút rồi.
bây giờ + khoảng thời gian đến giờ

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn và thì hiện tại hoàn thành — Thì tiếp diễn tập trung vào hoạt động; thì hoàn thành đơn tập trung vào kết quả đã xong. So sánh đầy đủ ở B1-02.

I've been painting the kitchen.
Nãy giờ mình sơn căn bếp.
hoạt động: có thể chưa xong, quần áo dính sơn
I've painted the kitchen.
Mình sơn xong căn bếp rồi.
kết quả: đã xong

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn và thì quá khứ tiếp diễn — Thì quá khứ tiếp diễn A2-01 mô tả một hoạt động tại một thời điểm trong quá khứ, không nối với bây giờ.

I was reading at ten o'clock last night.
Lúc mười giờ tối qua mình đang đọc sách.
một thời điểm trong quá khứ
I've been reading all evening.
Mình đọc sách suốt cả buổi tối rồi.
đến bây giờ

Chính tả và phát âm

  • Khi nói, have và has hầu như luôn được rút gọn: I've been, you've been, she's been, it's been.
  • She's been = she has been, không bao giờ là she is been. Chữ been sau 's cho bạn biết 's là has.
  • Been thường đọc yếu và ngắn: /bɪn/, cả trong tiếng Anh Anh lẫn Mỹ. Nó nối sát với từ phía sau: I've been waiting đọc liền một hơi.
  • Âm /v/ cuối trong I've, we've, they've rất hay bị người Việt bỏ, vì tiếng Việt không có phụ âm /v/ ở cuối từ. Thiếu âm này, I've been nghe như I been. Hãy để răng trên chạm nhẹ môi dưới trước khi nói been.
  • Cũng đừng bỏ âm cuối của 's: /z/ trong she's, /s/ trong it's. Đó là dấu hiệu duy nhất của has.
  • Đuôi -ing /ɪŋ/: lưỡi sau nâng lên chạm vòm mềm như âm "ng" cuối từ của tiếng Việt; đừng kết thúc bằng /n/ hoặc /k/.
  • Trong câu hỏi, have đọc yếu: Have you been…? → /həv jə bɪn/. Trong câu trả lời ngắn, nó đọc mạnh: Yes, I have /hæv/.
  • Quy tắc chính tả -ing giống như thì hiện tại tiếp diễn A1-22: make → making, run → running, lie → lying.

Quy tắc vàng

have / has + been + V-ing = một hoạt động bắt đầu trong quá khứ và vẫn đang tiếp diễn, hoặc vừa dừng lại và còn để lại dấu vết. Dùng nó khi hoạt động và độ dài của nó quan trọng hơn kết quả. Chữ "đang" trong tiếng Việt không đủ để chọn thì: nếu có khoảng thời gian tính đến bây giờ, đừng dùng am / is / are + -ing.

Luyện tập

A. Hình thức

Ở câu 1–3, dùng thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn.

  1. I (wait) for you for half an hour!
  2. She's out of breath because she (run).
  3. You look tired. you (sleep) badly?
  4. It (not rain) today.
  5. Đặt câu hỏi: you / do / what / lately?
  6. Viết dạng rút gọn: They have been travelling.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: Your hands are covered in paint. ?
  2. Chọn đáp án đúng: I … four emails this morning.
  3. Chọn đáp án đúng: Look outside! It … all night.
  4. Câu nào có nghĩa là hoạt động vẫn đang tiếp diễn?

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. He has been study all night.
  2. I am learning English since 2019.
  3. We have being trying to call you.
  4. Câu trả lời ngắn: "Has she been crying?" "Yes, she's."

D. Trong ngữ cảnh

Dùng thì hiện tại hoàn thành hoặc hiện tại hoàn thành tiếp diễn.

Back from the gym
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết hai câu về những việc bạn làm gần đây.
  2. Nhìn một người hoặc một nơi gần bạn và đoán xem chuyện gì vừa diễn ra.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-17 Thì hiện tại hoàn thành với just, already và yet (Present Perfect: Just, Already, Yet)
    I've just (finish) my homework. Can I go out?
  2. A2-19 Phân biệt thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn (Present Perfect vs Past Simple)
    We (visit) Rome in 2019.
  3. A2-18 Thì hiện tại hoàn thành với for và since (Present Perfect with For and Since)
    I've known Ana we were at school.
Đáp án

A. Hình thức

  1. have been waiting / 've been waiting
  2. has been running / 's been running
  3. Have … been sleeping
  4. hasn't been raining / hasn't rained
  5. What have you been doing lately?
  6. They've been travelling.

B. Ý nghĩa

  1. Have you been painting
  2. have written
  3. has been snowing
  4. I've been working on my thesis for six months.

C. Tìm lỗi sai

  1. He has been studying all night. / He's been studying all night.
  2. I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
  3. We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
  4. Yes, she has.

D. Trong ngữ cảnh

  1. have … been doing
  2. have been running
  3. have been training / have trained
  4. haven't been eating / haven't eaten
  5. have been trying / have tried

E. Đến lượt bạn

  1. I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
  2. The floor is wet. Someone has been cleaning.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. finished
  2. visited
  3. since
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play