Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar
Past Perfect: I Had Already Left
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sýnt að ein athöfn í fortíðinni gerðist á undan annarri: When I arrived, the film had started. Þú lærir tíðina Past Perfect (þáliðin tíð) – had + lýsingarháttur þátíðar – og stuttlega Past Perfect Continuous (had been + -ing). Þú veist líka hvenær Past Simple (einföld þátíð) dugar.
Aðalatriðið
Present Perfect (enska núliðin tíð) horfir til baka frá núinu. Past Perfect gerir það sama, en horfir til baka frá tímapunkti í fortíðinni. Hún er „fortíð fortíðarinnar“.
Hugsaðu þér að þú standir á ákveðnum stað í sögunni þinni – til dæmis when I got to the cinema. Þaðan lítur þú um öxl: the film had already started. Í fortíðinni eru tveir tímapunktar og Past Perfect merkir þann fyrri.
Berðu saman: When I arrived, the film started (ég kom, svo byrjaði myndin) og When I arrived, the film had started (myndin byrjaði áður; ég missti af byrjuninni). Eitt lítið orð, had, breytir röð atburðanna.
Ef röðin er þegar skýr – af því að þú segir frá í réttri röð eða orð eins og before og after sýna hana – dugar Past Simple. Past Perfect er tæki til að gera hlutina skýra, ekki regla fyrir hverja fyrri athöfn.
Íslenska og enska
Hér hefurðu mikið forskot. Íslenska þáliðin tíð („ég hafði séð“, „hún hafði farið“) og „var búinn að“ („ég var búin að borða“) samsvara Past Perfect mjög vel. „Hún þekkti mig ekki af því að ég hafði breyst svo mikið“ er She didn't recognise me because I'd changed so much – hér er þetta eins. Og „hafði“ er líka had, svo formið er auðvelt.
Munurinn er á þremur stöðum. Í fyrsta lagi notum við „vera“ + lýsingarhátt með sögnum um hreyfingu: „Lestin var farin“, „Gestirnir voru komnir“. Bein þýðing gefur the train was left – en á ensku er hjálparsögnin alltaf had: the train had left. Í öðru lagi getur „hefði“ samsvarað bæði had (á eftir „hélt að“, „sagði að“: „Hún hélt að einhver hefði tekið hjólið“) og would have (í skilyrðum: „Ég hefði komið“). Þegar þú segir frá því sem einhver hélt eða sagði um fyrri atburð er „hefði“ á ensku yfirleitt had. Í þriðja lagi segjum við „Þetta var í fyrsta skipti sem ég borðaði sushi“, með þátíð. Í enskri frásögn er the first time yfirleitt með Past Perfect: It was the first time I'd eaten sushi.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Hún þekkti mig ekki af því að ég hafði breyst svo mikið. | She didn't recognise me because I'd changed so much. | „hafði“ → had – hér er þetta eins |
| Þegar ég kom á stöðina var lestin farin. | When I got to the station, the train had left. | „var farin“ → had left, ekki was left |
| Þegar slökkviliðið kom voru nágrannarnir búnir að slökkva eldinn. | By the time the firefighters arrived, the neighbours had put out the fire. | „voru búnir að“ → had + lýsingarháttur |
| Ég var búin að bíða í fjörutíu mínútur þegar strætó kom loksins. | I'd been waiting for forty minutes when the bus finally came. | tímalengd fram að tímapunkti → had been + -ing |
| Ég vaknaði, fór í sturtu og fór út. | I woke up, had a shower and left the house. | atburðir í röð → aðeins Past Simple – hér er þetta eins |
| Þetta var í fyrsta skipti sem ég borðaði sushi. | It was the first time I'd eaten sushi. | á íslensku þátíð, á ensku had |
Í stuttu máli: „hafði gert“ og „var búinn að gera“ eru had done; „var farinn / var kominn“ er líka had gone / had come, ekki was gone. Ef röðin er skýr dugar Past Simple.
Form
had + lýsingarháttur þátíðar – had er eins með öllum frumlögum.
| Dæmi | |
|---|---|
| Játandi setning | She had left. / She'd left. |
| Neitandi setning | We hadn't eaten. / We had not eaten. |
| Já/nei-spurning | Had you met him before? |
| Spurning með spurnarorði | Where had they gone? |
| Stutt svör | Yes, I had. / No, I hadn't. |
Styttri rithátturinn 'd – 'd getur þýtt had eða would. Skoðaðu næsta orð:
| 'd + | þýðir | Dæmi |
|---|---|---|
| lýsingarháttur þátíðar | had | I'd finished. |
| grunnmynd | would | I'd finish. (sjá B1-06) |
| better | had | You'd better go. (sjá B2-05) |
Past Perfect Continuous (stuttlega) – had been + -ing mynd
| Dæmi | |
|---|---|
| Játandi setning | I'd been waiting for an hour. |
| Neitandi setning | She hadn't been sleeping well. |
| Spurning | How long had you been working there? |
Notkun
1Sú fyrri af tveimur athöfnum í fortíðinni
Notaðu Past Perfect um athöfn sem gerðist áður en sá tími í fortíðinni sem þú ert að segja frá.
2Past Simple í röð eða Past Perfect
When + Past Simple, Past Simple þýðir yfirleitt „eitt, svo annað“. Past Perfect snýr röðinni við.
3By the time, already, just
By the time + Past Simple = „þegar“, „á þeim tímapunkti eða áður“. Already og just standa á milli had og lýsingarháttarins.
4Before, after og never… before
Með before og after er Past Perfect oft valfrjáls, því orðið sýnir röðina. Never… before og the first time segja frá reynslu fram að tímapunkti í fortíðinni.
5Þegar Past Perfect er óþörf
Þegar þú segir frá atburðum í þeirri röð sem þeir gerðust notarðu Past Simple. Of mörg had gera söguna þunga.
6Past Perfect Continuous – tímalengd fram að tímapunkti í fortíðinni
Had been + -ing sýnir athöfn sem stóð fram að tímapunkti í fortíðinni, eða var nýlokið og afleiðingarnar sáust þá. Þetta er fortíðarútgáfan af B1-01.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Rútan var farin“ → the bus was left. Á íslensku notum við „vera“ + lýsingarhátt um það sem var farið eða komið: „Rútan var farin“, „Gestirnir voru komnir“, „Sólin var sest“. Bein þýðing gefur was left, were come. Á ensku er hjálparsögnin í Past Perfect alltaf had: had left, had come, had set.
2. „Hún hélt að einhver hefði stolið hjólinu“ → would have stolen. Á íslensku stendur „hefði“ á eftir „hélt að“ og „sagði að“ um það sem hafði gerst áður: „Hún hélt fyrst að einhver hefði stolið hjólinu hennar“. En „hefði“ er líka would have í skilyrðissetningum („Ég hefði komið“), og þess vegna verður það stundum would have á ensku – og öfugt, í skilyrðum verður það stundum had. Þegar þú segir frá því sem einhver hélt um fyrri atburð er „hefði“ had.
3. „Í fyrsta skipti sem hann sá norðurljós“ → the first time he saw. Á íslensku notum við einfalda þátíð á eftir „í fyrsta skipti sem“ í sögu: „Þetta var í fyrsta skipti sem hann sá norðurljós“. Á ensku er það heyrt í tali, en í frásögn úr fortíð er the first time yfirleitt með had + lýsingarhætti, því reynslan nær fram að þeim tímapunkti.
Ekki rugla saman
Present Perfect og Past Perfect – Báðar horfa til baka. Present Perfect horfir til baka frá núinu A2-17; Past Perfect frá tímapunkti í fortíðinni.
Past Simple og Past Perfect á eftir when – Tíð aðalsetningarinnar breytir röð atburðanna. Notkun í frásögn er í B1-04.
had (Past Perfect) og had (þátíð af have) – Sama orðið getur verið hjálparsögn eða aðalsögn, og stundum eru bæði saman.
Stafsetning og framburður
- Í venjulegu tali er had veikt: /həd/ eða /əd/, og á eftir fornafni yfirleitt bara /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. Íslenskt d er óraddað – láttu /d/ í lokin vera raddað, annars heyrist had ekki.
- Á eftir nafnorði styttist had oft í tali, en í rituðu máli skrifarðu það fullt: The bus had left.
- hadn't styttist ekki frekar og er yfirleitt með áherslu: /ˈhædnt/. Sérhljóðið /æ/ er ekki íslenskt æ: opnaðu munninn eins og fyrir a og færðu tunguna fram.
- I'd rennur saman við næsta sérhljóð: I'd already hljómar næstum eins og eitt orð.
- Óreglulegar lýsingarhættir þátíðar: rifjaðu upp listana yfir þrjár myndir úr A2-16 – go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.
Gullna reglan
Ertu þegar í fortíðinni og þarft að fara enn lengra aftur? Notaðu had + lýsingarhátt þátíðar – „hafði gert“, „var búinn að gera“ og líka „var farinn“ eru had done, had gone, aldrei was gone. Ef röðin er þegar skýr dugar Past Simple.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með Past Perfect.
-
When we got to the party, everyone (go) home.
-
I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
-
By the time the police arrived, the thieves (escape).
-
It was the first time she (drive) on the left.
-
I was tired because I (work) all day. (notaðu framvinduhorf)
-
Búðu til spurningu: you / meet / him / before? (Past Perfect)
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
"When I arrived, she had cooked dinner." Hvað þýðir þetta?
-
Í setningunni "We'd met before." þýðir 'd ….
-
Í setningunni "I'd love a coffee." þýðir 'd ….
-
Þarf Past Perfect hér? "I got up, … and went out."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
They had took the wrong bus.
-
Did you had eaten before the show?
-
I've already left when you called.
-
After I had finished my homework, I watched TV.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í textanum.
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um þig.
-
Ljúktu við setninguna um þig: When I got home yesterday, … (notaðu Past Perfect).
-
Skrifaðu um eitthvað sem þú gerðir „í fyrsta skipti“.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: I've been waiting – athöfn og tímalengd fram til dagsins í dag I (study) all morning, so I need a break now.
-
A2-02 Past Simple eða Past Continuous? When, while, during og for á íslensku I (cook) dinner when the phone rang.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur Notaðu used to: We (live) in a small flat when I was a child.flat (UK); apartment (US)
Svör
A. Form
- had gone
- hadn't seen / had not seen
- had escaped
- had driven / 'd driven
- had been working / 'd been working
- Had you met him before?
B. Merking
- She cooked before I arrived.
- had
- would
- got dressed
C. Finndu villuna
- They had taken the wrong bus.
- Had you eaten before the show?
- I'd already left when you called. / I had already left when you called.
- ✓ After I had finished my homework, I watched TV.
D. Í samhengi
- hadn't rung / had not rung / didn't ring
- had already left / 'd already left
- had started / had already started
- had never been / 'd never been
- sat
E. Spreyttu þig
- When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
- It was the first time I had seen the sea. I was seven.
F. Blönduð upprifjun
- have been studying / have studied
- was cooking
- used to live
