Kể chuyện bằng tiếng Anh: cách phối hợp các thì quá khứ (Narrative Tenses)
Telling Stories: Narrative Tenses
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể kể một câu chuyện trong quá khứ: dùng past simple (thì quá khứ đơn) cho các sự việc chính, past continuous (thì quá khứ tiếp diễn) cho bối cảnh, và past perfect (thì quá khứ hoàn thành, dạng đơn hoặc tiếp diễn) cho những việc đã xảy ra trước đó — rồi nối tất cả lại bằng những từ như then, suddenly, meanwhile và eventually.
Ý chính
Một câu chuyện hay giống như một cảnh phim. Có hành động — những việc xảy ra, việc này nối tiếp việc kia, đẩy câu chuyện đi tới. Có phông nền — những gì đang diễn ra xung quanh hành động: thời tiết, con người, ai đó đang làm gì. Và đôi khi có một cảnh hồi tưởng (flashback) — quay ngược lại một việc đã xảy ra trước cảnh đó.
Tiếng Anh giao mỗi việc cho một thì riêng:
- past simple = hành động (I opened the door.)
- past continuous = phông nền (It was raining.)
- past perfect = hồi tưởng (Someone had left a note.), và past perfect continuous (thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn) cho một hoạt động đã kéo dài trước đó (She had been crying.)
Bạn đã biết cả ba thì (A1-28, A2-01, B1-03). Bài này dạy bạn dùng chúng cùng nhau, để người nghe luôn biết đâu là mạch chính của câu chuyện, đâu là bối cảnh, và đâu là việc đã xảy ra trước.
Người Việt kể chuyện thường chỉ cần một mốc thời gian ở đầu (Tối thứ Sáu tuần trước…), sau đó động từ giữ nguyên. Trong tiếng Anh, mỗi động từ trong câu chuyện đều phải mang thì của nó — và chính thì đó cho người nghe biết động từ ấy đang làm "nhiệm vụ" gì.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Động từ tiếng Việt không bao giờ đổi dạng. Khi kể chuyện, ta dùng đang cho việc đang diễn ra, thì để nối bối cảnh với một sự việc bất ngờ, và đã … trước đó / rồi cho việc xảy ra trước — nhưng rất thường ta bỏ hết, vì ngữ cảnh đã đủ rõ. Tiếng Anh thì không bỏ được: was/were + -ing cho bối cảnh, past simple cho sự việc, had + past participle cho hồi tưởng.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Nhiệm vụ trong câu chuyện |
|---|---|---|
| Tôi mở cửa, bước vào và bật đèn. | I opened the door, went in and turned on the light. | các sự việc chính: past simple |
| Trời đang mưa. | It was raining. | phông nền: past continuous |
| Tôi đang nấu cơm thì chuông báo cháy kêu. | I was cooking dinner when the smoke alarm went off. | "đang … thì" = bối cảnh + sự việc |
| Tôi nhận ra là mình đã để quên laptop trên tàu. | I realised I had left my laptop on the train. | hồi tưởng: past perfect |
| Nhà im lặng. Mọi người đi ngủ hết rồi. | The house was quiet. Everyone had gone to bed. | "rồi" ở đây = việc đã xong trước thời điểm kể → past perfect |
| Cô ấy đã đợi cả tiếng đồng hồ thì xe buýt mới tới. | She had been waiting for an hour when the bus finally came. | hoạt động kéo dài đến một thời điểm trong quá khứ |
Cấu trúc đang … thì … của tiếng Việt khớp rất đẹp với tiếng Anh: phần "đang" là was/were + -ing, phần sau "thì" là past simple. Nhưng chữ "đã" thì không cho bạn biết gì cả: nó có thể là past simple hoặc past perfect. Hãy tự hỏi: việc này có xảy ra trước thời điểm đang kể không?
Cấu trúc
Các thì dùng khi kể chuyện
| Nhiệm vụ trong câu chuyện | Thì | Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Sự việc chính (theo thứ tự) | past simple | động từ + -ed / bất quy tắc | She picked up the phone. |
| Bối cảnh, việc đang diễn ra | past continuous | was / were + -ing | It was getting dark. |
| Việc xảy ra trước (hồi tưởng) | past perfect | had + past participle | She had forgotten her charger. |
| Hoạt động kéo dài trước đó | past perfect continuous | had been + -ing | She had been driving for hours. |
Từ nối thời gian
| Nhiệm vụ | Từ nối | Ví dụ |
|---|---|---|
| Bắt đầu | first (đầu tiên) | First, we checked in. |
| Bước tiếp theo | then, after that, next (sau đó, tiếp theo) | Then we went to the beach. |
| Ngay sau đó | as soon as + mệnh đề (ngay khi) | As soon as I sat down, my phone rang. |
| Cùng lúc, ở một nơi khác | meanwhile (trong khi đó) | Meanwhile, my sister was waiting at home. |
| Bất ngờ | suddenly (bỗng nhiên, đột nhiên) | Suddenly, the lights went out. |
| Sau một thời gian dài hoặc nhiều trục trặc | eventually (rốt cuộc, cuối cùng thì) | Eventually, the train arrived. |
Cách dùng
1Past simple — các sự việc chính
Các sự việc chính của câu chuyện dùng past simple, theo đúng thứ tự xảy ra. Mỗi sự việc đẩy câu chuyện đi tiếp.
2Past continuous — bối cảnh
Dùng past continuous để dựng cảnh: thời tiết, không khí, mọi người đang làm gì khi sự việc chính xảy ra A2-02.
3Past perfect — việc xảy ra trước thời điểm kể
Khi đang kể giữa chừng mà cần nhắc tới một việc đã xảy ra trước đó, hãy dùng past perfect. Thì này rất hay đi sau các động từ như realise, find out, discover, notice, see that (nhận ra, phát hiện ra, để ý thấy).
4Past perfect continuous — một hoạt động đã kéo dài trước đó
Dùng had been + -ing cho một hoạt động đã diễn ra trong một khoảng thời gian, kéo dài đến một thời điểm trong câu chuyện. Thì này thường giải thích một tình huống (cô ấy mệt) hoặc cho biết việc gì đó đã kéo dài bao lâu khi sự việc chính xảy ra. Đây là dạng quá khứ của present perfect continuous B1-01; xem thêm B1-03.
5Nối các sự việc chính — first, then, after that, as soon as
Từ nối cho biết thứ tự các sự việc. As soon as nghĩa là "ngay sau khi", và theo sau là một mệnh đề.
6Đổi nhịp câu chuyện — suddenly, meanwhile, eventually
Suddenly mở ra một sự việc bất ngờ (thường dùng past simple). Meanwhile chuyển sang một việc đang xảy ra cùng lúc ở một nơi khác. Eventually nghĩa là "sau một thời gian dài hoặc nhiều trục trặc" — nó không có nghĩa là "có thể".
7Một câu chuyện, đủ ba thì
Đây là một câu chuyện ngắn, mỗi thì làm đúng nhiệm vụ của nó.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Chỉ nói mốc thời gian một lần, rồi để động từ nguyên dạng. Tiếng Việt nói Chủ nhật tuần trước tôi đi chợ, mua ít cá — "tuần trước" là đủ. Trong tiếng Anh, từng động từ trong câu chuyện đều phải ở dạng quá khứ, kể cả động từ thứ hai, thứ ba.
2. "Đang … thì" nhưng thiếu was/were hoặc thiếu -ing. Chữ "đang" không có hình thức gì để "đổi" sang tiếng Anh, nên nhiều bạn chỉ thêm -ing hoặc chỉ thêm was. Past continuous cần đủ cả hai phần.
3. "Đã … rồi" → past simple + already. Tôi gọi cho Lan nhưng bạn ấy đã đi ngủ rồi: việc đi ngủ xảy ra trước cuộc gọi. Câu dùng past simple + already ở đây không hẳn là sai (người Mỹ nói thân mật vẫn dùng), nhưng khi kể chuyện, past perfect cho thấy thứ tự rõ hơn.
4. "Vì … nên" trong cùng một câu. Khi giải thích nguyên nhân trong câu chuyện, người Việt hay dịch cả cặp vì … nên thành because … so. Tiếng Anh chỉ dùng một trong hai từ.
Đừng nhầm lẫn
Bối cảnh hay sự việc — Cùng một động từ có thể là bối cảnh hoặc sự việc, tùy nhiệm vụ của nó.
while hay meanwhile — While nối hai mệnh đề trong một câu; meanwhile mở đầu một câu mới về một nơi khác hoặc một người khác. Tiếng Việt dùng chung chữ "trong khi" cho cả hai, nên hãy nhớ: trong khi (+ mệnh đề) = while; trong khi đó, (câu mới) = meanwhile. Xem A2-02.
eventually hay finally — Cả hai thường được dịch là "cuối cùng". Eventually nhấn mạnh một quá trình dài hoặc khó khăn. Finally còn đánh dấu bước cuối trong một danh sách, hoặc lúc kết thúc chờ đợi. (At the end và in the end: xem B1-31.)
first hay at first — First = bước đầu tiên trong một chuỗi việc ("đầu tiên"). At first = lúc đầu, trước khi có sự thay đổi ("lúc đầu … nhưng bây giờ").
Chính tả và phát âm
- Khi kể chuyện, was và were thường đọc yếu: /wəz/, /wə/ (UK), /wər/ (US). Nguyên âm gần như biến mất; đừng đọc to, rõ từng chữ như thể mỗi chữ mang một thanh điệu.
- had thường đọc yếu hoặc rút gọn: I'd left, she'd forgotten. Âm /d/ của 'd rất nhỏ, và người Việt hay bỏ mất phụ âm cuối, nên I'd left nghe thành I left — mất luôn phần hồi tưởng. Hãy để đầu lưỡi chạm vào lợi phía sau răng trên một chút trước khi nói từ tiếp theo.
- Đuôi -ed: /t/ sau âm vô thanh (walked, picked), /d/ sau âm hữu thanh (opened, arrived), /ɪd/ sau t và d (waited, decided). Tiếng Việt không có cụm phụ âm cuối, nên walked /wɔːkt/ dễ bị đọc thành walk. Đọc rõ âm cuối — đó là dấu hiệu duy nhất của thì quá khứ.
- Khi viết, từ nối đứng đầu câu thường có dấu phẩy theo sau: Suddenly, the lights went out. Sau những từ nối ngắn như then, dấu phẩy có thể bỏ.
- eventually nhấn trọng âm ở âm tiết thứ hai: /ɪˈventʃuəli/ — "i-VEN-choo-uh-lee". suddenly nhấn âm đầu: /ˈsʌdnli/.
Quy tắc vàng
Past simple cho những gì đã xảy ra, past continuous cho những gì đang diễn ra, past perfect cho những gì đã xảy ra trước đó. Dùng từ nối để dẫn người nghe đi qua câu chuyện. Và đừng chỉ dựa vào một mốc thời gian ở đầu chuyện: từng động từ đều phải mang thì của nó.
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc.
-
It (snow) when we left the house, so we took the car.
-
When I got to the cinema, the film already (start).
-
I (take) a photo, (post) it online and went to bed.
-
While she (wait) for the bus, she met an old school friend.
-
I didn't know anyone at the party because I never (meet) them before.
-
She was exhausted because she (drive) for nine hours. (dạng tiếp diễn)
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.
-
Chọn đáp án đúng: …, a dog ran into the road.
-
Chọn đáp án đúng: We searched for hours and … found the ring under the sofa.
-
Chọn đáp án đúng: … I opened the door, the cat ran out.
-
"The baby was crying when I came in." Có phải em bé bắt đầu khóc vì tôi bước vào không? …
-
Chọn đáp án đúng: … the job was hard, but it got easier.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
When I got home, I saw that someone has broken the window.
-
Meanwhile I was sleeping, the storm destroyed the fence.
-
As soon as I will arrive, I called my mum.
-
It was getting dark when we finally reached the hotel.
D. Trong ngữ cảnh
Chia động từ trong ngoặc hoặc chọn từ thích hợp để hoàn thành câu chuyện.
It was a sunny morning and the birds 16 (sing). I 17 (walk) through the park when I saw a small dog. It looked hungry, so I 18 (give) it some of my sandwich. Its collar had a phone number on it, so I called. The owner was so happy! The dog 19 (run) away from her house two days before, and it 20 (sleep) in the park since then. 21 (Eventually / Meanwhile), she arrived in her car and took the dog home.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh câu chuyện của riêng bạn.
-
Viết hai câu mở đầu cho một câu chuyện. Dùng past continuous cho bối cảnh.
-
Viết tiếp câu chuyện với một sự việc chính và một đoạn hồi tưởng.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-03 Thì quá khứ hoàn thành: cách dùng had + V3 (Past Perfect) It was the first time I (see) snow.
-
A2-34 Các cụm động từ thông dụng trong tiếng Anh: get up, put on, turn off (Common Phrasal Verbs) It was cold, so I put my coat .
-
A2-33 Câu hỏi chủ ngữ và câu hỏi tân ngữ: Who called you? hay Who did you call? (Subject and Object Questions) Who (find) the wallet? (quá khứ)
Đáp án
A. Hình thức
- was snowing
- had … started
- took … posted
- was waiting
- had … met
- had been driving / 'd been driving
B. Ý nghĩa
- Suddenly
- eventually
- As soon as
- no
- At first
C. Tìm lỗi sai
- When I got home, I saw that someone had broken the window.
- While I was sleeping, the storm destroyed the fence.
- As soon as I arrived, I called my mum.
- ✓ It was getting dark when we finally reached the hotel.
D. Trong ngữ cảnh
- were singing
- was walking
- gave
- had run / ran
- had been sleeping / had slept
- Eventually
E. Đến lượt bạn
- It was late at night and everyone was sleeping. I was reading in bed.
- Suddenly, I heard a noise downstairs. I had forgotten to lock the back door!
F. Ôn tập tổng hợp
- had seen
- on
- found
