SlowingoNgữ pháp
B1 4 / 39

Kể chuyện bằng tiếng Anh: cách phối hợp các thì quá khứ (Narrative Tenses)

Telling Stories: Narrative Tenses

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể kể một câu chuyện trong quá khứ: dùng past simple (thì quá khứ đơn) cho các sự việc chính, past continuous (thì quá khứ tiếp diễn) cho bối cảnh, và past perfect (thì quá khứ hoàn thành, dạng đơn hoặc tiếp diễn) cho những việc đã xảy ra trước đó — rồi nối tất cả lại bằng những từ như then, suddenly, meanwhile và eventually.

Ý chính

Một câu chuyện hay giống như một cảnh phim. Có hành động — những việc xảy ra, việc này nối tiếp việc kia, đẩy câu chuyện đi tới. Có phông nền — những gì đang diễn ra xung quanh hành động: thời tiết, con người, ai đó đang làm gì. Và đôi khi có một cảnh hồi tưởng (flashback) — quay ngược lại một việc đã xảy ra trước cảnh đó.

Tiếng Anh giao mỗi việc cho một thì riêng:

  • past simple = hành động (I opened the door.)
  • past continuous = phông nền (It was raining.)
  • past perfect = hồi tưởng (Someone had left a note.), và past perfect continuous (thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn) cho một hoạt động đã kéo dài trước đó (She had been crying.)

Bạn đã biết cả ba thì (A1-28, A2-01, B1-03). Bài này dạy bạn dùng chúng cùng nhau, để người nghe luôn biết đâu là mạch chính của câu chuyện, đâu là bối cảnh, và đâu là việc đã xảy ra trước.

Người Việt kể chuyện thường chỉ cần một mốc thời gian ở đầu (Tối thứ Sáu tuần trước…), sau đó động từ giữ nguyên. Trong tiếng Anh, mỗi động từ trong câu chuyện đều phải mang thì của nó — và chính thì đó cho người nghe biết động từ ấy đang làm "nhiệm vụ" gì.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Động từ tiếng Việt không bao giờ đổi dạng. Khi kể chuyện, ta dùng đang cho việc đang diễn ra, thì để nối bối cảnh với một sự việc bất ngờ, và đã … trước đó / rồi cho việc xảy ra trước — nhưng rất thường ta bỏ hết, vì ngữ cảnh đã đủ rõ. Tiếng Anh thì không bỏ được: was/were + -ing cho bối cảnh, past simple cho sự việc, had + past participle cho hồi tưởng.

Tiếng ViệtTiếng AnhNhiệm vụ trong câu chuyện
Tôi mở cửa, bước vào và bật đèn.I opened the door, went in and turned on the light.các sự việc chính: past simple
Trời đang mưa.It was raining.phông nền: past continuous
Tôi đang nấu cơm thì chuông báo cháy kêu.I was cooking dinner when the smoke alarm went off."đang … thì" = bối cảnh + sự việc
Tôi nhận ra là mình đã để quên laptop trên tàu.I realised I had left my laptop on the train.hồi tưởng: past perfect
Nhà im lặng. Mọi người đi ngủ hết rồi.The house was quiet. Everyone had gone to bed."rồi" ở đây = việc đã xong trước thời điểm kể → past perfect
Cô ấy đã đợi cả tiếng đồng hồ thì xe buýt mới tới.She had been waiting for an hour when the bus finally came.hoạt động kéo dài đến một thời điểm trong quá khứ

Cấu trúc đang … thì … của tiếng Việt khớp rất đẹp với tiếng Anh: phần "đang" là was/were + -ing, phần sau "thì" là past simple. Nhưng chữ "đã" thì không cho bạn biết gì cả: nó có thể là past simple hoặc past perfect. Hãy tự hỏi: việc này có xảy ra trước thời điểm đang kể không?

Cấu trúc

Các thì dùng khi kể chuyện

Nhiệm vụ trong câu chuyệnThìCấu trúcVí dụ
Sự việc chính (theo thứ tự)past simpleđộng từ + -ed / bất quy tắcShe picked up the phone.
Bối cảnh, việc đang diễn rapast continuouswas / were + -ingIt was getting dark.
Việc xảy ra trước (hồi tưởng)past perfecthad + past participleShe had forgotten her charger.
Hoạt động kéo dài trước đópast perfect continuoushad been + -ingShe had been driving for hours.

Từ nối thời gian

Nhiệm vụTừ nốiVí dụ
Bắt đầufirst (đầu tiên)First, we checked in.
Bước tiếp theothen, after that, next (sau đó, tiếp theo)Then we went to the beach.
Ngay sau đóas soon as + mệnh đề (ngay khi)As soon as I sat down, my phone rang.
Cùng lúc, ở một nơi khácmeanwhile (trong khi đó)Meanwhile, my sister was waiting at home.
Bất ngờsuddenly (bỗng nhiên, đột nhiên)Suddenly, the lights went out.
Sau một thời gian dài hoặc nhiều trục trặceventually (rốt cuộc, cuối cùng thì)Eventually, the train arrived.

Cách dùng

1Past simple — các sự việc chính

Các sự việc chính của câu chuyện dùng past simple, theo đúng thứ tự xảy ra. Mỗi sự việc đẩy câu chuyện đi tiếp.

I got off the plane, collected my bag and looked for a taxi.
Tôi xuống máy bay, lấy hành lý rồi đi tìm taxi.
ba sự việc nối tiếp nhau: cả ba động từ đều ở quá khứ
She opened the letter, read it twice and started to laugh.
Cô ấy mở thư, đọc hai lần rồi bật cười.
We missed the last bus, so we walked home.
Chúng tôi lỡ chuyến xe buýt cuối, nên đành đi bộ về nhà.

2Past continuous — bối cảnh

Dùng past continuous để dựng cảnh: thời tiết, không khí, mọi người đang làm gì khi sự việc chính xảy ra A2-02.

It was a cold night and the wind was blowing hard.
Đêm đó trời lạnh, gió thổi rất mạnh.
tiếng Việt không cần "đang", tiếng Anh vẫn cần was blowing
People were sitting outside the café and a man was playing the violin.
Mọi người đang ngồi bên ngoài quán cà phê, và một người đàn ông đang chơi vĩ cầm.
I was cooking dinner when the smoke alarm went off.
Tôi đang nấu cơm thì chuông báo cháy kêu.
"đang … thì" = bối cảnh + sự việc
While we were walking along the beach, we found an old bottle.
Trong lúc đi dạo dọc bờ biển, chúng tôi nhặt được một cái chai cũ.
As I was leaving the house, the phone rang.
Tôi vừa ra khỏi nhà thì điện thoại reo.
as ở đây = while

3Past perfect — việc xảy ra trước thời điểm kể

Khi đang kể giữa chừng mà cần nhắc tới một việc đã xảy ra trước đó, hãy dùng past perfect. Thì này rất hay đi sau các động từ như realise, find out, discover, notice, see that (nhận ra, phát hiện ra, để ý thấy).

When I got to the office, I realised I had left my laptop on the train.
Đến văn phòng, tôi mới nhận ra là mình đã để quên laptop trên tàu.
để quên trước khi đến văn phòng → had left
She was nervous because she had never spoken in public before.
Cô ấy hồi hộp vì trước đó chưa bao giờ nói trước đám đông.
"chưa bao giờ … trước đó" → had never spoken
The house was quiet. Everyone had gone to bed.
Nhà im lặng. Mọi người đi ngủ hết rồi.
The ground was white. It had snowed during the night.
Mặt đất trắng xóa. Đêm qua tuyết đã rơi.
tuyết rơi trước, ta thấy kết quả sau

4Past perfect continuous — một hoạt động đã kéo dài trước đó

Dùng had been + -ing cho một hoạt động đã diễn ra trong một khoảng thời gian, kéo dài đến một thời điểm trong câu chuyện. Thì này thường giải thích một tình huống (cô ấy mệt) hoặc cho biết việc gì đó đã kéo dài bao lâu khi sự việc chính xảy ra. Đây là dạng quá khứ của present perfect continuous B1-01; xem thêm B1-03.

She had been waiting for an hour when the bus finally came.
Cô ấy đã đợi cả tiếng đồng hồ thì xe buýt mới tới.
I'd been looking forward to the trip for months, so I was very disappointed.
Tôi đã mong chuyến đi đó suốt mấy tháng trời, nên tôi rất thất vọng.
His clothes were dirty because he'd been working in the garden.
Quần áo anh ấy bẩn vì anh ấy vừa làm vườn.
"vừa" ở đây: hoạt động kéo dài vừa kết thúc, để lại dấu vết
We had been driving for six hours, and everyone was hungry.
Chúng tôi đã lái xe suốt sáu tiếng, và ai cũng đói.
How long had you been living there when you met your wife?
Lúc gặp vợ, anh đã sống ở đó được bao lâu rồi?

5Nối các sự việc chính — first, then, after that, as soon as

Từ nối cho biết thứ tự các sự việc. As soon as nghĩa là "ngay sau khi", và theo sau là một mệnh đề.

First, we found a hotel. Then we went out for something to eat.
Đầu tiên, chúng tôi tìm khách sạn. Sau đó chúng tôi ra ngoài ăn chút gì.
After that, we didn't see him again for years.
Sau đó, mãi nhiều năm sau chúng tôi mới gặp lại anh ấy.
As soon as I saw her face, I knew something was wrong.
Vừa nhìn thấy mặt cô ấy là tôi biết có chuyện rồi.
"vừa … là" = as soon as
Next, the officer asked to see my passport.
Tiếp theo, viên cảnh sát yêu cầu xem hộ chiếu của tôi.

6Đổi nhịp câu chuyện — suddenly, meanwhile, eventually

Suddenly mở ra một sự việc bất ngờ (thường dùng past simple). Meanwhile chuyển sang một việc đang xảy ra cùng lúc ở một nơi khác. Eventually nghĩa là "sau một thời gian dài hoặc nhiều trục trặc" — nó không có nghĩa là "có thể".

We were watching TV. Suddenly, someone knocked loudly on the door.
Chúng tôi đang xem ti vi. Bỗng nhiên có người gõ cửa rất mạnh.
I was stuck in traffic. Meanwhile, the meeting was starting without me.
Tôi bị kẹt xe. Trong khi đó, cuộc họp đang bắt đầu mà không có tôi.
We waited for hours. Eventually, a mechanic arrived.
Chúng tôi đợi hàng tiếng đồng hồ. Rốt cuộc cũng có một thợ sửa xe tới.
The road got narrower and narrower, and eventually it just stopped.
Con đường hẹp dần, hẹp dần, và cuối cùng thì hết đường luôn.

7Một câu chuyện, đủ ba thì

Đây là một câu chuyện ngắn, mỗi thì làm đúng nhiệm vụ của nó.

It was a Friday evening and it was raining heavily.
Đó là một tối thứ Sáu, trời đang mưa rất to.
bối cảnh
I was walking home from work and thinking about the weekend.
Tôi đang đi bộ từ chỗ làm về nhà và nghĩ về cuối tuần.
bối cảnh
Suddenly, a woman ran up to me and called my name.
Bỗng nhiên, một người phụ nữ chạy tới và gọi tên tôi.
sự việc chính
She smiled and handed me a small black wallet — my wallet!
Cô ấy mỉm cười và đưa cho tôi một chiếc ví nhỏ màu đen
ví của tôi! — sự việc chính
I'd dropped it outside the station twenty minutes earlier and hadn't noticed.
Tôi đã đánh rơi nó trước cửa nhà ga hai mươi phút trước đó mà không hề để ý.
hồi tưởng
She had been following me all the way from the station!
Cô ấy đã đi theo tôi suốt từ nhà ga!
hồi tưởng có thời lượng
I thanked her, and eventually I got home, soaking wet but very happy.
Tôi cảm ơn cô ấy, và cuối cùng tôi về tới nhà, ướt sũng nhưng rất vui.
kết thúc

Lỗi thường gặp

⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Past simple cho biết trời bắt đầu mưa đúng lúc đó. Với bối cảnh đang diễn ra từ trước, dùng past continuous.
⚠️I was opening the door, I was going in and I was turning on the light.
✅I opened the door, went in and turned on the light.
Một chuỗi sự việc chính → past simple. Dạng tiếp diễn khiến chúng nghe như bối cảnh.
⚠️When I arrived at the airport, I realised I forgot my passport.
✅…I realised I had forgotten my passport.
Việc xảy ra trước thời điểm kể → past perfect. Trong văn nói thân mật vẫn hay nghe past simple, nhưng past perfect rõ nghĩa hơn.
❌When I got home, I saw that someone has broken the window.
✅When I got home, I saw that someone had broken the window.
Điểm nhìn đang ở quá khứ → had, không phải has.
❌As soon as I will see him, I told him.
✅As soon as I saw him, I told him.
Trong câu chuyện quá khứ, as soon as + past simple.
❌Meanwhile I was cooking, he set the table.
✅While I was cooking, he set the table.
meanwhile là trạng từ, không phải liên từ; nó không nối được hai mệnh đề.
⚠️Suddenly the phone was ringing.
✅Suddenly the phone rang.
Một sự việc bất ngờ thì ngắn và trọn vẹn → past simple.
❌She had been wait for an hour when the bus came.
✅She had been waiting for an hour when the bus came.
had been + dạng -ing.
⚠️I was waiting for an hour when the bus came.
✅I had been waiting for an hour when the bus came.
Muốn nói một hoạt động đã kéo dài bao lâu tính đến một thời điểm trong quá khứ, dùng past perfect continuous.

Bẫy dành cho người Việt

1. Chỉ nói mốc thời gian một lần, rồi để động từ nguyên dạng. Tiếng Việt nói Chủ nhật tuần trước tôi đi chợ, mua ít cá — "tuần trước" là đủ. Trong tiếng Anh, từng động từ trong câu chuyện đều phải ở dạng quá khứ, kể cả động từ thứ hai, thứ ba.

❌Last Sunday I go to the market and buy some fish.
✅Last Sunday I went to the market and bought some fish.
❌My friend call me and we talk for an hour.
✅My friend called me and we talked for an hour.
nếu đang kể chuyện đã qua

2. "Đang … thì" nhưng thiếu was/were hoặc thiếu -ing. Chữ "đang" không có hình thức gì để "đổi" sang tiếng Anh, nên nhiều bạn chỉ thêm -ing hoặc chỉ thêm was. Past continuous cần đủ cả hai phần.

❌I watching TV when the lights went out.
✅I was watching TV when the lights went out.
❌We were walk home when it started to rain.
✅We were walking home when it started to rain.

3. "Đã … rồi" → past simple + already. Tôi gọi cho Lan nhưng bạn ấy đã đi ngủ rồi: việc đi ngủ xảy ra trước cuộc gọi. Câu dùng past simple + already ở đây không hẳn là sai (người Mỹ nói thân mật vẫn dùng), nhưng khi kể chuyện, past perfect cho thấy thứ tự rõ hơn.

⚠️I called Lan, but she already went to bed.
✅I called Lan, but she had already gone to bed.
past simple + already: chỉ dùng trong văn nói thân mật
⚠️We got to the restaurant late. Our friends already ordered.
✅We got to the restaurant late. Our friends had already ordered.

4. "Vì … nên" trong cùng một câu. Khi giải thích nguyên nhân trong câu chuyện, người Việt hay dịch cả cặp vì … nên thành because … so. Tiếng Anh chỉ dùng một trong hai từ.

❌Because I had lost my keys, so I waited outside.
✅Because I had lost my keys, I waited outside. hoặc I had lost my keys, so I waited outside.

Đừng nhầm lẫn

Bối cảnh hay sự việc — Cùng một động từ có thể là bối cảnh hoặc sự việc, tùy nhiệm vụ của nó.

The baby was crying when I came in.
Lúc tôi bước vào thì em bé đang khóc.
bối cảnh: em bé đã khóc từ trước
The baby cried when I came in.
Tôi vừa bước vào là em bé khóc.
sự việc: tôi bước vào khiến em bé bắt đầu khóc

while hay meanwhile — While nối hai mệnh đề trong một câu; meanwhile mở đầu một câu mới về một nơi khác hoặc một người khác. Tiếng Việt dùng chung chữ "trong khi" cho cả hai, nên hãy nhớ: trong khi (+ mệnh đề) = while; trong khi đó, (câu mới) = meanwhile. Xem A2-02.

While I was at the shops, someone broke into the car.
Trong khi tôi đi mua đồ, có kẻ đã đột nhập vào xe.
I went to the shops. Meanwhile, someone was breaking into the car.
Tôi đi mua đồ. Trong khi đó, có kẻ đang đột nhập vào xe.

eventually hay finally — Cả hai thường được dịch là "cuối cùng". Eventually nhấn mạnh một quá trình dài hoặc khó khăn. Finally còn đánh dấu bước cuối trong một danh sách, hoặc lúc kết thúc chờ đợi. (At the end và in the end: xem B1-31.)

After six interviews, she eventually got the job.
Sau sáu lần phỏng vấn, rốt cuộc cô ấy cũng được nhận.
Finally, we said goodbye and drove home.
Cuối cùng, chúng tôi chào tạm biệt rồi lái xe về nhà.

first hay at first — First = bước đầu tiên trong một chuỗi việc ("đầu tiên"). At first = lúc đầu, trước khi có sự thay đổi ("lúc đầu … nhưng bây giờ").

First, we found a hotel. Then we went out for something to eat.
Đầu tiên, chúng tôi tìm khách sạn. Sau đó chúng tôi ra ngoài ăn chút gì.
At first I hated the city, but now I love it.
Lúc đầu tôi ghét thành phố này, nhưng giờ tôi lại rất thích nó.

Chính tả và phát âm

  • Khi kể chuyện, was và were thường đọc yếu: /wəz/, /wə/ (UK), /wər/ (US). Nguyên âm gần như biến mất; đừng đọc to, rõ từng chữ như thể mỗi chữ mang một thanh điệu.
  • had thường đọc yếu hoặc rút gọn: I'd left, she'd forgotten. Âm /d/ của 'd rất nhỏ, và người Việt hay bỏ mất phụ âm cuối, nên I'd left nghe thành I left — mất luôn phần hồi tưởng. Hãy để đầu lưỡi chạm vào lợi phía sau răng trên một chút trước khi nói từ tiếp theo.
  • Đuôi -ed: /t/ sau âm vô thanh (walked, picked), /d/ sau âm hữu thanh (opened, arrived), /ɪd/ sau t và d (waited, decided). Tiếng Việt không có cụm phụ âm cuối, nên walked /wɔːkt/ dễ bị đọc thành walk. Đọc rõ âm cuối — đó là dấu hiệu duy nhất của thì quá khứ.
  • Khi viết, từ nối đứng đầu câu thường có dấu phẩy theo sau: Suddenly, the lights went out. Sau những từ nối ngắn như then, dấu phẩy có thể bỏ.
  • eventually nhấn trọng âm ở âm tiết thứ hai: /ɪˈventʃuəli/ — "i-VEN-choo-uh-lee". suddenly nhấn âm đầu: /ˈsʌdnli/.

Quy tắc vàng

Past simple cho những gì đã xảy ra, past continuous cho những gì đang diễn ra, past perfect cho những gì đã xảy ra trước đó. Dùng từ nối để dẫn người nghe đi qua câu chuyện. Và đừng chỉ dựa vào một mốc thời gian ở đầu chuyện: từng động từ đều phải mang thì của nó.

Luyện tập

A. Hình thức

Chia động từ trong ngoặc.

  1. It (snow) when we left the house, so we took the car.
  2. When I got to the cinema, the film already (start).
  3. I (take) a photo, (post) it online and went to bed.
  4. While she (wait) for the bus, she met an old school friend.
  5. I didn't know anyone at the party because I never (meet) them before.
  6. She was exhausted because she (drive) for nine hours. (dạng tiếp diễn)

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.

  1. Chọn đáp án đúng: …, a dog ran into the road.
  2. Chọn đáp án đúng: We searched for hours and … found the ring under the sofa.
  3. Chọn đáp án đúng: … I opened the door, the cat ran out.
  4. "The baby was crying when I came in." Có phải em bé bắt đầu khóc vì tôi bước vào không? …
  5. Chọn đáp án đúng: … the job was hard, but it got easier.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. When I got home, I saw that someone has broken the window.
  2. Meanwhile I was sleeping, the storm destroyed the fence.
  3. As soon as I will arrive, I called my mum.
  4. It was getting dark when we finally reached the hotel.

D. Trong ngữ cảnh

Chia động từ trong ngoặc hoặc chọn từ thích hợp để hoàn thành câu chuyện.

The lost dog
It was a sunny morning and the birds 16 (sing). I 17 (walk) through the park when I saw a small dog. It looked hungry, so I 18 (give) it some of my sandwich. Its collar had a phone number on it, so I called. The owner was so happy! The dog 19 (run) away from her house two days before, and it 20 (sleep) in the park since then. 21 (Eventually / Meanwhile), she arrived in her car and took the dog home.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh câu chuyện của riêng bạn.

  1. Viết hai câu mở đầu cho một câu chuyện. Dùng past continuous cho bối cảnh.
  2. Viết tiếp câu chuyện với một sự việc chính và một đoạn hồi tưởng.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-03 Thì quá khứ hoàn thành: cách dùng had + V3 (Past Perfect)
    It was the first time I (see) snow.
  2. A2-34 Các cụm động từ thông dụng trong tiếng Anh: get up, put on, turn off (Common Phrasal Verbs)
    It was cold, so I put my coat .
  3. A2-33 Câu hỏi chủ ngữ và câu hỏi tân ngữ: Who called you? hay Who did you call? (Subject and Object Questions)
    Who (find) the wallet? (quá khứ)
Đáp án

A. Hình thức

  1. was snowing
  2. had … started
  3. took … posted
  4. was waiting
  5. had … met
  6. had been driving / 'd been driving

B. Ý nghĩa

  1. Suddenly
  2. eventually
  3. As soon as
  4. no
  5. At first

C. Tìm lỗi sai

  1. When I got home, I saw that someone had broken the window.
  2. While I was sleeping, the storm destroyed the fence.
  3. As soon as I arrived, I called my mum.
  4. ✓ It was getting dark when we finally reached the hotel.

D. Trong ngữ cảnh

  1. were singing
  2. was walking
  3. gave
  4. had run / ran
  5. had been sleeping / had slept
  6. Eventually

E. Đến lượt bạn

  1. It was late at night and everyone was sleeping. I was reading in bed.
  2. Suddenly, I heard a noise downstairs. I had forgotten to lock the back door!

F. Ôn tập tổng hợp

  1. had seen
  2. on
  3. found
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play