SlowingoNgữ pháp
A2 2 / 38

Phân biệt thì quá khứ đơn và quá khứ tiếp diễn: when và while (Past Simple vs Past Continuous)

Past Simple or Past Continuous? When and While

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể kể một câu chuyện ngắn về quá khứ: dùng past continuous (thì quá khứ tiếp diễn) cho bối cảnh và past simple (thì quá khứ đơn) cho các sự việc — và nối chúng bằng when, while, during và for.

Ý chính

Một câu chuyện có hai lớp. Một lớp là bối cảnh: những hành động kéo dài đang diễn ra sẵn — I was walking home, it was getting dark. Lớp kia là sự việc: những hành động ngắn, trọn vẹn, đẩy câu chuyện đi tới — my phone rang, I stopped.

Hãy hình dung một đường kẻ dài và một vạch ngắn cắt ngang nó. Đường dài là thì quá khứ tiếp diễn: một hành động đang diễn ra. Vạch ngắn là thì quá khứ đơn: một sự việc xảy ra ở giữa đường kẻ và thường làm nó bị gián đoạn. I was walking home (đường dài) when it started to rain (vạch ngắn).

Khi không có bối cảnh, các hành động chỉ xảy ra lần lượt cái này sau cái kia, hãy dùng toàn thì quá khứ đơn, giống như các bước trong một danh sách: I got up, had a shower and left.

Vậy với mỗi hành động trong quá khứ, hãy tự hỏi: đây là cảnh nền phía sau câu chuyện, hay là một bước trong câu chuyện?

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt thường dùng đang cho bối cảnh và để động từ trơn cho sự việc: Tôi đang đi bộ về nhà thì trời đổ mưa. Tiếng Anh phải đánh dấu cả hai: was/were + -ing cho bối cảnh, dạng quá khứ cho sự việc. Ngoài ra, một chữ khi của tiếng Việt ứng với cả when lẫn while, và một chữ trong ứng với cả during lẫn for.

Tiếng ViệtTiếng AnhKhác nhau ở đâu
Tôi đang đi bộ về nhà thì trời đổ mưa.I was walking home when it started to rain."thì" không dịch thành từ riêng; vạch ngắn đi sau when
Khi tôi về đến nhà, chị tôi đang nấu cơm.When I got home, my sister was cooking dinner.chị ấy đã nấu từ trước khi tôi về
Khi tôi về đến nhà, chị tôi nấu cơm.When I got home, my sister cooked dinner.tôi về trước, rồi chị ấy mới nấu
Tôi bị mất ví trong lúc đi mua sắm.I lost my wallet while I was shopping.while + chủ ngữ + động từ
Điện thoại tôi đổ chuông trong giờ thi.My phone rang during the exam.during + danh từ
Chúng tôi ở Rome trong một tuần.We stayed in Rome for a week.khoảng thời gian bao lâu: for, không phải during

Ba dòng đầu cho thấy: trong tiếng Việt, chữ "đang" có thể có hoặc không, nhưng trong tiếng Anh, chọn thì nào sẽ quyết định thứ tự của câu chuyện. Ba dòng cuối cho thấy chữ "trong" phải được tách thành ba từ khác nhau.

Cấu trúc

Hành động bị gián đoạn

Bối cảnh (quá khứ tiếp diễn)Sự việc (quá khứ đơn)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

Mệnh đề có when hoặc while có thể đứng trước hoặc đứng sau. Khi nó đứng trước, ta thường đặt dấu phẩy sau nó.

When hay while?

TừThường đi vớiVí dụ
whenhành động ngắn (quá khứ đơn)…when the phone rang.
whilehành động kéo dài (quá khứ tiếp diễn)While I was cooking, …

Chuỗi sự việc

MẫuVí dụ
quá khứ đơn, quá khứ đơn, quá khứ đơnI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + quá khứ đơn, quá khứ đơnWhen the film ended, we went home. (cái này trước, cái kia sau)

During, while, for

Từ+Ví dụ
duringdanh từduring the meeting, during the night
whilemệnh đề (chủ ngữ + động từ)while we were having the meeting
forkhoảng thời gianfor two hours, for three days

Cách dùng

1Hành động nền bị một sự việc cắt ngang

Hành động kéo dài đang diễn ra; một hành động ngắn xảy ra ở giữa. Hành động ngắn thường làm dừng hoặc làm thay đổi hành động dài.

I was walking home when it started to rain.
Tôi đang đi bộ về nhà thì trời bắt đầu mưa.
We were having dinner when the lights went out.
Chúng tôi đang ăn tối thì mất điện.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
Cô ấy đang băng qua đường thì nhìn thấy cô giáo cũ.
While he was playing football, he hurt his knee.
Trong lúc đá bóng, anh ấy bị chấn thương đầu gối.
"bị" ở đây không phải câu bị động: tiếng Anh dùng hurt chủ động
The phone rang while I was in the shower.
Điện thoại reo trong lúc tôi đang tắm.
was in = quá khứ của be; không cần -ing
What were you doing when the accident happened?
Lúc tai nạn xảy ra, bạn đang làm gì?

2When + hành động ngắn, while + hành động kéo dài

When thường đi trước hành động ngắn (quá khứ đơn). While đi trước hành động kéo dài (quá khứ tiếp diễn). When cũng có thể đi với hành động kéo dài, nhưng while làm nghĩa rõ hơn.

When I arrived, they were still eating.
Khi tôi đến, họ vẫn đang ăn.
I arrived while they were eating.
Tôi đến lúc họ đang ăn.
I lost my wallet while I was shopping.
Tôi đánh rơi ví trong lúc đi mua sắm.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
Có người gõ cửa trong lúc chúng tôi đang xem trận đấu.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
Khi thầy giáo bước vào, học sinh đang nói chuyện ồn ào.

3Chuỗi sự việc — chỉ dùng quá khứ đơn

Khi các hành động xảy ra lần lượt, dùng quá khứ đơn cho tất cả. When + quá khứ đơn thường có nghĩa là "việc này xong rồi mới đến việc kia".

I got up, made coffee and checked my emails.
Tôi dậy, pha cà phê rồi kiểm tra email.
When the film finished, we went for a pizza.
Phim hết thì chúng tôi đi ăn pizza.
phim hết trước, rồi chúng tôi mới đi
She opened the box, looked inside and smiled.
Cô ấy mở hộp, nhìn vào trong rồi mỉm cười.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
Chúng tôi hạ cánh, nhận xe rồi lái về khách sạn.

So sánh: thì của động từ làm thay đổi thứ tự câu chuyện.

When I got home, my sister was cooking dinner.
Khi tôi về đến nhà, chị tôi đang nấu bữa tối.
chị ấy bắt đầu nấu trước khi tôi về
When I got home, my sister cooked dinner.
Tôi về đến nhà thì chị tôi mới nấu bữa tối.
tôi về trước, rồi chị ấy mới bắt đầu nấu

4During + danh từ, while + mệnh đề, for + khoảng thời gian

During và while đều có nghĩa là "trong lúc", nhưng during đứng trước danh từ, còn while đứng trước chủ ngữ + động từ. For cho biết việc gì đó kéo dài bao lâu.

My phone rang during the exam.
Điện thoại tôi đổ chuông trong giờ thi.
My phone rang while I was doing the exam.
Điện thoại tôi đổ chuông trong lúc tôi đang làm bài thi.
Several people fell asleep during the presentation.
Vài người ngủ gật trong buổi thuyết trình.
We stayed in Rome for a week.
Chúng tôi ở Rome một tuần.
tiếng Việt có thể nói "trong một tuần", nhưng tiếng Anh dùng for
I waited for forty minutes, and then I went home.
Tôi đợi bốn mươi phút rồi về nhà.

5Động từ trạng thái giữ ở quá khứ đơn

Những động từ chỉ trạng thái, không phải hành động (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem), thường giữ ở quá khứ đơn, kể cả khi chúng thuộc về bối cảnh. Xem A1-23.

When I met him, I didn't know his name.
Lúc gặp anh ấy, tôi không biết tên anh ấy.
không nói "wasn't knowing"
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
Cô ấy muốn tìm việc mới nên đang xem tin tuyển dụng trên mạng.
We were walking through the old town, and I loved every street.
Chúng tôi dạo quanh phố cổ, và tôi mê từng con phố.

Lỗi thường gặp

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + danh từ; while + mệnh đề.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
Sau while không dùng danh từ đứng một mình; hãy dùng during.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
Nói khoảng thời gian bao lâu thì dùng for.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
Động từ trạng thái giữ ở quá khứ đơn.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was/were + dạng -ing.
⚠️I walked home when it started to rain. (meaning: I was already on my way)
✅I was walking home when it started to rain.
Đúng ngữ pháp, nhưng có nghĩa là trời mưa trước, rồi tôi mới đi bộ về.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
Chuỗi sự việc thường dùng quá khứ đơn; dùng tiếp diễn thì nghe như toàn là bối cảnh.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Trong" thành in hoặc during cho khoảng thời gian. Tiếng Việt nói Cuộc họp kéo dài trong ba tiếng, nên nhiều bạn dịch "trong" thành in hay during. Khi nói việc kéo dài bao lâu, tiếng Anh dùng for.

❌The meeting lasted during three hours.
✅The meeting lasted three hours. hoặc The meeting lasted for three hours.
⚠️We talked on the phone in two hours.
✅We talked on the phone for two hours.
in two hours nghĩa là "mất hai tiếng để làm xong" hoặc "hai tiếng nữa"; muốn nói việc kéo dài bao lâu thì dùng for.

2. "Trong khi" + danh từ. Trong khi ăn hay trong lúc họp rất tự nhiên trong tiếng Việt, nên nhiều bạn đặt danh từ ngay sau while. Sau while cần chủ ngữ + động từ; trước danh từ, dùng during.

❌Please turn off your phone while the concert.
✅Please turn off your phone during the concert.

3. Kể chuyện mà động từ không đổi. Trong tiếng Việt, Tôi đang nấu ăn thì có người bấm chuông không có dấu hiệu quá khứ nào trên động từ. Nhiều bạn kể chuyện tiếng Anh với động từ ở dạng hiện tại, hoặc chỉ dùng -ing mà thiếu was/were.

❌I cooking dinner when someone ring the bell.
✅I was cooking dinner when someone rang the bell.
❌Yesterday I am waiting for the bus when I see an accident.
✅Yesterday I was waiting for the bus when I saw an accident.

4. Bỏ "đang" nên dùng quá khứ đơn cho bối cảnh. Tiếng Việt nói Khi tôi đến thì họ ăn cơm vẫn có thể hiểu là "họ đang ăn". Nhưng tiếng Anh When I arrived, they ate có nghĩa là tôi đến rồi họ mới bắt đầu ăn. Nếu việc ăn đã bắt đầu trước, phải dùng quá khứ tiếp diễn.

⚠️When we got to the restaurant, our friends ate. (= lúc đó họ đang ăn)
✅When we got to the restaurant, our friends were eating.
Câu đúng ngữ pháp, nhưng có nghĩa là chúng tôi đến rồi các bạn mới bắt đầu ăn.

Đừng nhầm lẫn

When và while — Cả hai đều nối được hai mệnh đề, nhưng thường đi trước hai loại hành động khác nhau. Tiếng Việt dùng chung chữ "khi" hoặc "lúc".

When the alarm went off, I was dreaming.
Khi chuông báo thức reo, tôi đang mơ.
when + hành động ngắn
While I was dreaming, the alarm went off.
Trong lúc tôi đang mơ thì chuông báo thức reo.
while + hành động kéo dài

During và for — During cho biết việc xảy ra khi nào (nằm trong khoảng thời gian nào); for cho biết việc kéo dài bao lâu. Các từ chỉ thời gian khác như by và until có trong B1-31.

I woke up twice during the night.
Trong đêm tôi tỉnh giấc hai lần.
I slept for eight hours.
Tôi ngủ tám tiếng.

Một từ nối, hai cách kết hợp thì — Thì của động từ, chứ không phải từ nối, cho biết thứ tự các sự việc. Cách kết hợp các thì quá khứ được nói thêm ở B1-04.

When we arrived, the party was starting.
Lúc chúng tôi đến thì bữa tiệc đang bắt đầu.
đang diễn ra khi chúng tôi đến
When we arrived, the party started.
Chúng tôi đến thì bữa tiệc mới bắt đầu.
tiệc bắt đầu sau khi chúng tôi đến

Chính tả và phát âm

  • Khi mệnh đề when/while đứng trước, dùng dấu phẩy: While I was out, the parcel arrived. Khi nó đứng sau, thường không có dấu phẩy: The parcel arrived while I was out.
  • while /waɪl/: chữ h không đọc (với hầu hết người nói). Âm cuối là /l/: đầu lưỡi chạm lợi trên và giữ ở đó một chút. Đừng nuốt mất âm /l/ hay đọc thành /n/.
  • Khi nói nhanh, was và were đọc nhẹ (/wəz/, /wə/), nên trọng âm rơi vào động từ chính và danh từ: I was walking home when it started to rain.
  • Đuôi -ed của quá khứ đơn phải nghe được: started /ɪd/, stopped /t/, arrived /d/. Nếu bỏ âm cuối, người nghe không biết bạn đang kể chuyện quá khứ.
  • Chính tả quá khứ đơn (stop → stopped, try → tried) có ở A1-27; dạng bất quy tắc (ring → rang, fall → fell) có ở A1-28.

Quy tắc vàng

Hành động nền kéo dài → quá khứ tiếp diễn (thường với while). Sự việc ngắn xảy ra ở giữa → quá khứ đơn (thường với when). Các sự việc lần lượt nối nhau → quá khứ đơn cho tất cả. Và chữ "trong" chỉ khoảng thời gian bao lâu → for.

Luyện tập

A. Hình thức

Chia động từ trong ngoặc, hoặc nối hai câu bằng từ cho sẵn.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. Nối hai câu bằng when: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. Nối hai câu bằng while: I was jogging. It started to snow.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng.

  1. Chọn đáp án đúng: … the bus arrived, everybody got on.
  2. Chọn đáp án đúng: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. Chọn đáp án đúng: I fell asleep … the film.
  4. Chọn đáp án đúng: We lived in Canada … two years.
  5. Chọn đáp án đúng: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. Trong ngữ cảnh

Chia động từ trong ngoặc, hoặc điền từ thích hợp, để hoàn thành câu chuyện.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết về một lần có chuyện bất ngờ xảy ra. Dùng một hành động nền kéo dài và một sự việc ngắn.
  2. Viết ba việc bạn đã làm sáng nay, lần lượt từng việc một.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-01 Thì quá khứ tiếp diễn (Past Continuous): cách dùng was/were + V-ing
    Sửa lỗi sai: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Thì quá khứ đơn với động từ bất quy tắc, câu phủ định và câu hỏi với did (Past Simple: Irregular Verbs)
    Viết dạng quá khứ: fall
  3. A1-29 Liên từ and, but, or, so, because và cách dùng also, too, as well (Conjunctions)
    Chọn đáp án đúng: It was raining, … we stayed at home.
Đáp án

A. Hình thức

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. Ý nghĩa

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. Tìm lỗi sai

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. Trong ngữ cảnh

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. Đến lượt bạn

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play