Gizli şərt azərbaycanca: Without, Given, Otherwise, If so, If anything
Implied Conditions: Given, Without, Otherwise, If Anything
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz şərti tam if budaq cümləsi olmadan ifadə edə biləcəksiniz: without, with, given, otherwise / or else, assuming (that) və on the assumption that ilə. Həmçinin if so, if not, if anything, if in doubt kimi qısa ifadələri işlədə və if you'll… / if you would… ilə nəzakətli xahiş edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Hər şərt cümləsinin iki hissəsi var: şərt və nəticə. Adətən şərt if ilə açıq yazılır. Amma çox vaxt o, görünməz mürəkkəblə yazılır.
Without your help, I'd have failed. Burada if yoxdur, amma məna «sən kömək etməsəydin» deməkdir. I was ill; otherwise I'd have come. Məna: «xəstə olmasaydım».
Görünməz mürəkkəbi necə görmək olar? Nəticəyə baxın. If olmadan would, could və ya might (+ have) görürsünüzsə, harasa şərt gizlənib: without, with, given ilə başlayan ifadədə, otherwise kimi bir sözdə və ya hətta mübtədanın özündə (A true friend would…).
Qısa if ifadələri əksinə işləyir: if görünür, amma budaq cümlənin qalanı yoxa çıxıb: If so…, If not…, If in doubt…. Sizin işiniz çatışmayan hissəni ağlınızda tamamlamaqdır.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Burada yaxşı xəbər var: azərbaycan dilində də şərt tez-tez gizlənir. «Sənin köməyin olmadan …», «Bir az da məşqlə …», «Sizin yerinizdə …», «… yoxsa / əks halda …», «Əsl dost belə söz deməz» cümlələrində if yoxdur, amma şərt var. Qısa ifadələrin də qarşılığı var: «Elədirsə» (if so), «Deyilsə / Yoxdursa» (if not), «Lazım olsa» (if necessary), «Mümkünsə» (if possible), «Əksinə» (if anything, təxminən), «Fərz etsək ki» (assuming that). Nəzakətli If you'll… / If you would… isə bizim «zəhmət olmasa», «buyurun» sözlərimizə uyğundur.
Əsas fərq nəticənin zamanındadır. Bizim -ardı / -ərdi forması («gedərdim», «kəsilərdim») həm indiki, həm də keçmiş xəyali nəticə üçün işlənir. İngiliscədə isə seçmək lazımdır: indi → would + feilin əsas forması, keçmiş → would have + üçüncü forma. Bir də: bizdə şərt hissəsində gələcək zaman ola bilər («kömək lazım olacaqsa»), ingiliscədə isə adi şərtdə if sözündən sonra will işlənmir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Sənin köməyin olmadan kursdan kəsilərdim. | keçmiş, xəyali | Without your help, I'd have failed the course. |
| Bu həftə sonu işləyirəm, yoxsa səninlə gələrdim. | indi, xəyali | I'm working this weekend; otherwise I'd come with you. |
| Pasportum yanımda deyildi. Yoxsa onlarla gedərdim. | keçmiş: eyni azərbaycanca forma | I didn't have my passport. Otherwise, I'd have gone with them. |
| Şənbə günü boşsan? Elədirsə, gəl. | qısa şərt | Are you free on Saturday? If so, come… |
| Yeni versiya daha sürətli deyil. Əksinə, daha yavaşdır. | düzəliş: əksi doğrudur | The new version isn't faster. If anything, it's slower. |
| Zəhmət olmasa, burada gözləyin. | nəzakətli xahiş | If you'll just wait here, … |
| Hava yaxşı qalarsa, bayırda yeyəcəyik. | inandığımız şərt | Assuming the weather stays good, we'll eat outside. |
Quruluş
Gizli şərtlər
| İfadə | Nümunə | Gizli if |
|---|---|---|
| without + isim | Without your help, I'd have failed. | if you hadn't helped me |
| with + isim | With more practice, you could win. | if you practised more |
| given + isim | Given more time, we could have done it. | if we had been given more time |
| otherwise / or else | I was ill; otherwise I'd have come. | if I hadn't been ill |
| in your position / a true friend… | In your position, I'd wait. | if I were in your position |
Qısaldılmış if ifadələri
| İfadə | Mənası |
|---|---|
| if so / if not | belədirsə / belə deyilsə |
| if anything | fərq varsa, o, əks istiqamətdədir |
| if in doubt / if necessary / if possible | əmin olmayanda / lazım olsa / mümkünsə |
| sifət, if not + daha güclü sifət | bəlkə də hətta… (difficult, if not impossible); bəzən «… olmasa da» (useful, if not exciting) |
If budaq cümləsində will və would
| Qəlib | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| if you'll + feilin əsas forması | razısınızsa (nəzakətli göstəriş) | If you'll follow me, … |
| if you would + feilin əsas forması | nəzakətli, daha rəsmi xahiş | If you would sign here, … |
| if + won't | (o) istəmirsə, imtina edirsə | If he won't listen, … |
Fərziyyə bildirmək
| İfadə | Üslub | Nümunə |
|---|---|---|
| assuming (that) + budaq cümlə | neytral | Assuming the train is on time, … |
| on the assumption that + budaq cümlə | rəsmi | …on the assumption that sales would grow. |
İstifadə
1Gizli şərtlər: without, with, given, in your position
Şərti isim birləşməsi daşıya bilər. Without = «… olmasa / olmasaydı»; with = «… olsa / olsaydı»; given = «(bizə) … verilsəydi». Şərt mübtədanın özündə də (A true friend would…) və sabit qəlibdəki to + məsdərdə də (To hear him talk, …) gizlənə bilər. Nəticədəki feil (would, could, might) vəziyyətin xəyali olduğunu göstərir. Azərbaycancada nəticə hər iki zaman üçün «-ardı» ilə deyilir, ona görə ingiliscədə would və ya would have seçin.
2Otherwise və or else: xəyali nəticələrlə
Otherwise və or (else) «yoxsa», «əks halda» deməkdir, yəni «belə olmasa» və ya «bu baş verməsəydi». Gələcəklə bağlı xəbərdarlıqlar üçün (Hurry, or you'll miss the bus) B2-03 dərsinə baxın. C1 səviyyəsində onlar qeyri-real nəticələr də təqdim edir: indi üçün would, keçmiş üçün would have.
3If so, if not, if anything, if in doubt
Bu qısa ifadələr bütöv budaq cümlənin yerini tutur. If so və if not əvvəlki cümləyə işarə edir. If anything bir fikri düzəldir: həqiqət əks istiqamətdədir və ya daha da güclüdür. If in doubt, if necessary və if possible ifadələrində mübtəda və be buraxılır. İki sifət arasında if not adətən «bəlkə də hətta» deməkdir; «… olmasa da» mənası da ola bilər (Qarışdırmayın bölməsinə baxın).
4If you'll… / if you would…: razılıq və nəzakət
Adətən gələcəklə bağlı if budaq cümləsində will işlənmir. Amma will və ya would razı olmaq, istəmək mənasında olanda işlənə bilər. If you'll… və If you would… kimisə nəyisə etməyə dəvət etməyin nəzakətli yollarıdır; won't isə «istəmir, imtina edir» deməkdir. If budaq cümləsi əsas hərəkətdən sonra gələn nəticəni bildirəndə də will mümkündür: I'll lend you the money if it will help.
5Assuming (that), on the assumption that
Assuming (that) doğru olduğuna inandığınız şərti bildirir və onun üzərində plan və ya fikir qurur. On the assumption that daha rəsmidir və hesabatlarda çox işlənir. If kimi, assuming sözündən sonra da gələcək üçün adətən indiki zaman gəlir. Mübahisədə supposing nəzərdən keçirilməli bir ehtimalı təqdim edir; suppose və what if ilə birlikdə o, B2-21 dərsində ətraflı izah olunur.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-ardı» → həmişə would. «Nigarın xəritəsi olmasaydı, keçən yay Şəkinin köhnə məhəllələrində azardıq» cümləsində «azardıq» keçmiş haqqındadır, amma forma indiki xəyali nəticə ilə eynidir. Bu vərdişlə without, with, given və ya otherwise sonrakı nəticədə would have unudulur. Keçmiş üçün would have + üçüncü forma işlədin.
2. «-acaqsa» → if … will. Azərbaycancada şərtdə gələcək zaman normaldır: «Ayselə hava limanına maşın lazım olacaqsa, onu mən apararam». İngiliscədə adi şərtdə if sözündən sonra indiki zaman gəlir. Will yalnız «razı olmaq, istəmək» mənasında mümkündür.
3. «Nəsə olsa» → if anything. «Nəsə olsa, Tural otelə zəng edəcək» cümləsini qısaldanda If anything, … alınır. Amma tək if anything «əksinə» mənasını verir. Feili saxlayın: if anything happens, if anything goes wrong.
4. «Əgər hə…» → if yes. Sualın cavabını fikrimizdə «hə» kimi qurub şərtə çeviririk və if yes yazırıq. Bu, tez yazılan mesajlarda keçər, amma işgüzar yazıda standart forma if so, inkar üçün isə if not ifadəsidir.
Qarışdırmayın
Given (= nəzərə alsaq) və given (= … verilsəydi) — Məlum faktla given «nəzərə alaraq» deməkdir və şərt yoxdur. More / the chance ilə isə «… verilsəydi» deməkdir və nəticədə would gəlir.
If not (= yoxsa) və if not (= bəlkə də hətta) — Cümlənin əvvəlində if not «belə deyilsə» deməkdir. İki oxşar söz (iki sifət, iki rəqəm) arasında isə «bəlkə də hətta» deməkdir.
Sifətlər arasında if not «… olmasa da» mənasını da verə bilər: a useful, if not exciting, course = faydalı, amma maraqlı olmayan kurs. Bunu kontekst həll edir. Qeyri-müəyyənlikdən qaçmaq üçün diqqətli müəlliflər çox vaxt perhaps even və ya though not yazır.
If you'll wait… (xahiş) və If you wait… (şərt) — If you'll wait here nəzakətli göstərişdir. If you wait here isə gələcək nəticəsi olan real şərtdir.
Yazılış və tələffüz
- Əvvələ çıxarılmış without / with / given ifadəsindən və cümlənin əvvəlindəki if so / if not / if anything ifadələrindən sonra vergül qoyun: If so, come along.
- İki sifət arasındakı if not adətən vergüllər arasında yazılır: a difficult, if not impossible, task.
- Otherwise iki cümləni birləşdirəndə ondan əvvəl nöqtəli vergül və ya nöqtə qoyun: I was ill; otherwise I'd have come. Qeyri-rəsmi yazıda otherwise sözündən əvvəl vergül də çox görünür.
- Otherwise sözündə vurğu birinci hecadadır: OTH-er-wise. Ortadakı /ð/ səsi üçün dilin ucunu dişlərin arasına qoyun və səs telləri titrəsin; onu «d» və ya «z» kimi deməyin. (Böyük hərflər burada yalnız vurğunu göstərir.)
- If you'll follow me ifadəsində you'll zəif deyilir, təxminən /jəl/ kimi; nəzakətli xahişdə səs sonda enir.
- Assuming /əˈsjuːmɪŋ/ (UK), /əˈsuːmɪŋ/ (US): vurğu ikinci hecadadır, son hecada yox. Sondakı /ŋ/ səsini «-inq» kimi deməyin: dilin arxası damağa toxunur, «g» səsi eşidilmir.
Qızıl qayda
Şərt without, with, given, otherwise sözlərində və ya mübtədanın özündə gizlənə bilər: if olmadan would / could / might (have) görürsünüzsə, gizli şərti axtarın. «-ardı» formasını çevirəndə zamanı seçin: indi → would do, keçmiş → would have done. If so, if not, if anything, if in doubt kimi qısa ifadələr bütöv budaq cümlənin yerini tutur, if sözündən sonrakı will / would isə adətən razılıq və ya nəzakət bildirir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Hər cümləni tam if budaq cümləsi olmadan yenidən yazın. Verilən sözləri işlədin və mənanı saxlayın.
-
"Without" ilə yenidən yazın: If the volunteers hadn't helped, the festival would have been cancelled.
-
"Given" ilə yenidən yazın: If we had been given another week, we could have tested the app properly.
-
"With" ilə yenidən yazın: If the team had a bigger budget, it could hire two more designers.
-
"In your position" ilə yenidən yazın: If I were you, I would ask for a written contract.
-
"otherwise" ilə birləşdirin: I was working that weekend. If I hadn't been, I would have come to the wedding.
-
"If so" ilə yenidən yazın: Have you already paid the deposit? If you have, please send us the receipt.
-
"on the assumption that" ilə yenidən yazın: The budget was approved because the board assumed that sales would grow by 5%.
-
"If you would" ilə başlayan nəzakətli xahiş kimi yenidən yazın: Please sign the form at the bottom, and then we can process your application today.
B. Məna
Vəziyyəti oxuyun və daha uyğun cümləni seçin.
-
Həmkarınız deyir ki, yeni printer köhnəsindən sürətlidir. Siz isə düşünürsünüz ki, o, əslində daha yavaşdır. Hansı cavab düzgündür?if anything: həqiqət əks istiqamətdədir
-
Hansı cümlə real baş verəni yox, xəyali nəticəni təsvir edir?would have gizli şərti göstərir: if you hadn't helped me
-
Hansı cümlə şərt yox, fakt bildirir?given + məlum fakt = nəzərə alaraq
-
Resepsiyaçı qonaqla danışır. Hansı nəzakətli göstərişdir?if you'll = razısınızsa: nəzakətli xahiş
-
Müştəriyə rəsmi məktub. Hansı daha uyğundur?if yes qeyri-rəsmidir; if so standart formadır
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir qrammatik səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
If you will need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
-
My laptop crashed last night; otherwise I would finish the report well before the deadline.
-
Given a little more experience, she can have become an excellent manager in that company.
-
Finish your breakfast quickly, otherwise you miss the bus and arrive late for school again.
-
If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Mətndə
Mesajı oxuyun. Nömrələnmiş cümlələri verilən sözlərlə yenidən yazın.
Hi all, a quick update before Monday's client meeting. (19) If the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. That's great news, but we still need to be careful. (20) Sam spotted the error in last month's report. If he hadn't, we would have lost the client. (21) The new software has helped us a lot. If we didn't have it, we would still be entering data by hand. (22) Are you all free on Monday afternoon? If you aren't, let me know today. (23) If you aren't sure about something, ask Mia before you send it to the client.
Thanks, everyone!
-
(19) cümləsini "Assuming" ilə başlayaraq yenidən yazın.
-
(20) cümləsini "otherwise" ilə bir cümlə kimi yenidən yazın.
-
(21) cümləsini "Without" ilə başlayaraq yenidən yazın.
-
(22) cümləsini "If not" ilə yenidən yazın.
-
(23) cümləsini "If in doubt" ilə başlayaraq yenidən yazın.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Mentorunuza və ya həmkarınıza təşəkkür edən 2–3 cümlə yazın. Without… və başqa bir gizli şərt (with, given və ya otherwise) işlədin.
-
Müştəriyə çatdırılma tarixi haqqında qısa məktub yazın (2–3 cümlə). Assuming…, If so və ya If not, həmçinin if you would ilə nəzakətli xahiş işlədin.
-
Kimsə deyir: "Working from home makes people lazy." İki cümlə ilə cavab verin: If anything və sifət, if not + daha güclü sifət işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
C1-03 Rəsmi şərt cümlələri azərbaycanca: Should you need, Were I to, Had I known, But for "Had it not been for" ilə başlayın: If it hadn't been for the rain, we would have won.
-
C1-03 Rəsmi şərt cümlələri azərbaycanca: Should you need, Were I to, Had I known, But for "Should" ilə başlayın: If you have any questions, please contact me.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə» Hansı cümlə çətiri ehtiyat üçün götürdüyünüzü bildirir?in case = ehtiyat üçün; if = yalnız həqiqətən yağış yağanda
Cavablar
A. Quruluş
- Without the volunteers' help, the festival would have been cancelled. / Without the volunteers, the festival would have been cancelled.
- Given another week, we could have tested the app properly.
- With a bigger budget, the team could hire two more designers.
- In your position, I would ask for a written contract.
- I was working that weekend; otherwise I would have come to the wedding. / I was working that weekend. Otherwise, I would have come to the wedding.
- Have you already paid the deposit? If so, please send us the receipt.
- The budget was approved on the assumption that sales would grow by 5%.
- If you would sign the form at the bottom, we can process your application today.
B. Məna
- It isn't quicker. If anything, it's slower than the old one.
- Without your help, I would have failed the exam.
- Given the weather, we decided to stay at home.
- If you'll take a seat, Ms Novak will be with you shortly.
- Is the venue free on 3 June? If so, please send us a quote.
C. Səhvi tapın
- If you need any help with the installation, just call our technical team on the number below. / Should you need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
- My laptop crashed last night; otherwise I would have finished the report well before the deadline.
- Given a little more experience, she could have become an excellent manager in that company. / Given a little more experience, she might have become an excellent manager in that company.
- Finish your breakfast quickly, otherwise you'll miss the bus and arrive late for school again.
- ✓ If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Mətndə
- Assuming the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. / Assuming that the figures are correct, we'll finish the project two weeks early.
- Sam spotted the error in last month's report; otherwise we would have lost the client.
- Without the new software, we would still be entering data by hand.
- Are you all free on Monday afternoon? If not, let me know today.
- If in doubt, ask Mia before you send anything to the client. / If in doubt, ask Mia before you send it to the client.
E. Sizin növbəniz
- Without your advice in my first year, I would probably have left the company. Given the chance, I'd like to do the same for our new trainees.
- Assuming the samples arrive on Thursday, we will deliver the final design on 2 June. If not, we will contact you at once, and I would be grateful if you would confirm the new date by Friday.
- If anything, people who work from home tend to work longer hours. For many of them, switching off at the end of the day is difficult, if not impossible.
F. Qarışıq təkrar
- Had it not been for the rain, we would have won.
- Should you have any questions, please contact me.
- Take an umbrella in case it rains later.
