To Be नकारार्थी वाक्यं आणि प्रश्न: isn't, aren't, Are you…? आणि Yes, I am मराठीत
To Be: Negatives, Questions and Short Answers
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही इंग्रजीत सांगू शकाल की एखादी गोष्ट खरी नाही (I'm not, isn't, aren't), be वापरून “हो / नाही” प्रश्न आणि where, what सारख्या प्रश्नार्थक शब्दांचे प्रश्न विचारू शकाल, आणि Yes, I am, No, she isn't सारखी लघु उत्तरं देऊ शकाल.
मुख्य कल्पना
A1-02 मधला पूल आठवतो? be कर्त्याला माहितीशी जोडतं. आणि be हे ताकदवान क्रियापद आहे: नकार आणि प्रश्न ते स्वतःच बनवतं, कोणाच्याही मदतीशिवाय.
नकारासाठी त्याच्या लगेच नंतर not ठेवा: She is → She is not. प्रश्नासाठी be उडी मारून कर्त्याच्या आधी जातं: You are ready → Are you ready? बाकी वाक्य तसंच राहतं.
उत्तर देताना इंग्रजी पूर्ण वाक्य परत म्हणत नाही. ते फक्त प्रतिध्वनी परत पाठवतं – कर्ता आणि छोटं क्रियापद: Are you tired? – Yes, I am. Is it far? – No, it isn't. फक्त Yes किंवा No म्हणणंही चालतं, पण प्रतिध्वनीसह उत्तर जास्त मैत्रीपूर्ण आणि पूर्ण वाटतं. हा प्रतिध्वनी तुम्हाला इंग्रजीत सतत ऐकू येईल, इतर क्रियापदांबरोबरही.
हा नमुना एकदा समजला – be नंतर not, कर्त्याआधी be, आणि उत्तरात प्रतिध्वनी – की am / is / are चं प्रत्येक रूप असंच काम करतं.
मराठी आणि इंग्रजी
नकारात मराठी आणि इंग्रजी जवळ आहेत, पण पूर्ण सारखे नाहीत. मराठीत नकारार्थी वाक्यात “आहे” जाऊन त्याच्या जागी “नाही” येतं: “ती घरी आहे” → “ती घरी नाही”. इंग्रजीत be जागेवरच राहतं आणि त्यानंतर not जोडतात: She is → She isn't. त्यामुळे इंग्रजीत She not at home असं be गाळून बोलू नका.
सगळ्यात मोठा फरक “हो / नाही” प्रश्नात आहे. मराठीत आपण वाक्याच्या शेवटी “का” लावतो आणि शब्दक्रम बदलत नाही: “तू थकला आहेस का?” इंग्रजीत “का” सारखा शब्द नाही – प्रश्न शब्दक्रम बनवतो: be कर्त्याच्या आधी येतं. प्रश्नार्थक शब्दांच्या प्रश्नातही मराठीत “कुठे”, “काय” वाक्याच्या मध्ये येतात आणि “आहे” शेवटी (“स्टेशन कुठे आहे?”). इंग्रजीत आधी प्रश्नार्थक शब्द, मग be, मग कर्ता: Where is the station?
उत्तर देताना मराठीत आपण फक्त “हो, आहे” किंवा “नाही” म्हणतो. इंग्रजी लघु उत्तरात नेहमी सर्वनाम आणि be असतं: Yes, I am. / No, it isn't.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| मी अजून तयार नाही. | I'm not ready yet. | मराठीत “आहे” च्या जागी “नाही”; इंग्रजीत am राहतं + not |
| संग्रहालय आज उघडं नाही. / तिकिटं महाग नाहीत. | The museum isn't open today. / The tickets aren't expensive. | “नाही / नाहीत” = isn't / aren't – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत |
| तुला भूक लागली आहे का? | Are you hungry? | मराठीत शेवटी “का” आणि नेहमीचा क्रम; इंग्रजीत be कर्त्याच्या आधी |
| “तू विद्यार्थी आहेस का?” “हो, आहे.” | "Are you a student?" "Yes, I am." | मराठीत फक्त “आहे”; इंग्रजीत सर्वनाम + be |
| “कॅफे उघडं आहे का?” “नाही.” | "Is the café open?" "No, it isn't." | इंग्रजी उत्तरात सर्वनाम it |
| स्टेशन कुठे आहे? | Where is the station? | मराठीत “कुठे” मध्ये, “आहे” शेवटी; इंग्रजीत प्रश्नार्थक शब्द + be + कर्ता |
| तू कुठला आहेस? | Where are you from? | मराठीत “कुठला”; इंग्रजीत where + शेवटी from |
थोडक्यात: नकारात be जागेवर ठेवा आणि नंतर not लावा; प्रश्नात be कर्त्याच्या आधी आणा (मराठी “का” साठी इंग्रजीत शब्द नाही); आणि प्रतिध्वनीने उत्तर द्या: Yes, I am. / No, it isn't.
रचना
नकारार्थी वाक्य
| कर्ता | पूर्ण रूप | लघुरूप 1 | लघुरूप 2 |
|---|---|---|---|
| I | I am not | I'm not | — |
| you | you are not | you aren't | you're not |
| he / she / it | he is not | he isn't | he's not |
| we | we are not | we aren't | we're not |
| they | they are not | they aren't | they're not |
प्रमाण इंग्रजीत amn't हे लघुरूप नाही. I'm not वापरा. (Question tags मध्ये aren't I? वापरतात: पाहा B1-15.)
“हो / नाही” प्रश्न – be कर्त्याच्या आधी
| विधान | प्रश्न |
|---|---|
| You are a student. | Are you a student? |
| She is at work. | Is she at work? |
| The shops are open. | Are the shops open? |
| I am late. | Am I late? |
लघु उत्तरं (short answers) – प्रतिध्वनी
| प्रश्न | हो | नाही |
|---|---|---|
| Are you…? | Yes, I am. | No, I'm not. |
| Is he / she / it…? | Yes, he is. | No, he isn't. / No, he's not. |
| Are you (अनेकवचन) / we / they…? | Yes, we are. / Yes, they are. | No, we aren't. / No, they aren't. |
| Am I…? | Yes, you are. | No, you aren't. / No, you're not. |
होकारार्थी लघु उत्तरात लघुरूप वापरत नाहीत: Yes, I am. (Yes, I'm. नाही), Yes, she is. (Yes, she's. नाही). नकारार्थी लघु उत्तरात लघुरूप नेहमीचं आहे. पूर्ण रूप (No, I am not.) चालतं, पण ते खूप ठाम किंवा औपचारिक वाटतं.
प्रश्नार्थक शब्दांचे प्रश्न – प्रश्नार्थक शब्द + be + कर्ता
| प्रश्नार्थक शब्द | be | कर्ता | बाकी |
|---|---|---|---|
| Where | is | the bathroom? | |
| What | is | your name? | |
| How old | are | your children? | |
| How | are | you? | |
| Why | are | they | late? |
वापर
1नकारार्थी वाक्यं
एखादी गोष्ट खरी नसेल तर am / is / are नंतर not ठेवा. बोलताना लघुरूपं नेहमीची. मराठीत “आहे” ऐवजी “नाही” म्हणतो, पण इंग्रजीत be गाळायचं नाही.
2“हो / नाही” प्रश्न
am / is / are कर्त्याच्या आधी ठेवा. शेवटी आवाज सहसा वर जातो. मराठी “का” साठी इंग्रजीत वेगळा शब्द नाही.
3लघु उत्तरं
Yes / No + सर्वनाम + be असं उत्तर द्या. नाम नाही, सर्वनाम वापरा. मराठीत “हो, आहे” किंवा “नाही” पुरतं; इंग्रजी उत्तरात कर्ता नेहमी असतो.
4प्रश्नार्थक शब्दांचे प्रश्न
आधी प्रश्नार्थक शब्द, मग be, मग कर्ता. मराठीत “कुठे”, “किती” वाक्याच्या मध्ये येतात, इंग्रजीत अगदी सुरुवातीला. सगळे प्रश्नार्थक शब्द: पाहा A1-16.
5be चे रोजचे प्रश्न
be असलेले काही प्रश्न ठरलेले वाक्प्रचार आहेत. ते पूर्ण पाठ करा.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “साहेब जागेवर नाहीत” → the manager not at his desk. मराठीत नकारार्थी वाक्यात “आहे” पूर्ण निघून जातं आणि त्याच्या जागी “नाही” येतं: “साहेब जागेवर नाहीत”, “आमचा फ्लॅट अजून पूर्ण झालेला नाही”. म्हणून घाईत बोलताना इंग्रजीतूनही be गळतं आणि फक्त not उरतं. इंग्रजीत be जागेवर राहतं आणि not त्याच्या नंतर येतं: isn't, aren't, I'm not.
2. “कोल्हापूर एक्स्प्रेस कुठल्या प्लॅटफॉर्मवर आहे?” → which platform the Kolhapur Express is on. मराठीत प्रश्नार्थक शब्द वाक्याच्या मध्ये येतो आणि “आहे” शेवटी राहतं: “आज कोल्हापूर एक्स्प्रेस कुठल्या प्लॅटफॉर्मवर आहे?”, “तुझा फोन संध्याकाळी नेहमी बंद का असतो?” म्हणून इंग्रजीत प्रश्नार्थक शब्द सुरुवातीला नेला तरी बाकी वाक्य विधानाच्याच क्रमात ठेवण्याची चूक होते. पण इंग्रजी प्रश्नात प्रश्नार्थक शब्दानंतर लगेच be, आणि मग कर्ता.
3. “आपलं परीक्षा केंद्र मागच्या वर्षीचंच आहे का?” → our exam centre is the same…?. मराठीत प्रश्न शेवटच्या “का” ने बनतो आणि बाकी वाक्य विधानाच्याच क्रमात राहतं. इंग्रजीत “का” नाही, म्हणून विधानाला फक्त प्रश्नचिन्ह लावलं जातं. बोलताना, चढत्या आवाजात, हे समजतं – पण ते आश्चर्य किंवा खात्री करून घेणं वाटतं. साध्या प्रश्नात be कर्त्याच्या आधी ठेवा.
4. “आपलं शुभ नाव काय?” → What is your good name?. मराठीत आदराने नाव विचारताना “आपलं शुभ नाव काय?” असं म्हणतो, आणि त्याचं शब्दशः भाषांतर What is your good name? भारतात खूप ऐकू येतं. भारतात ते नम्र मानलं जातं, पण प्रमाण इंग्रजीत good name असा शब्दप्रयोग नाही. नम्रपणे विचारायचं तर What's your name, please? किंवा May I have your name, please?
गोंधळ करू नका
isn't आणि aren't – isn't हे he / she / it / एक वस्तू बरोबर; aren't हे you / we / they / अनेक वस्तू बरोबर. मराठीत “नाही / नाहीत” असाच फरक आहे.
he isn't आणि he's not – दोन्ही बरोबर आणि अर्थ एकच. He's not थोडं जास्त जोरदार वाटू शकतं. I बरोबर फक्त एकच लघुरूप: I'm not.
be चे प्रश्न आणि इतर क्रियापदांचे प्रश्न – be स्वतःच पुढे उडी मारतं. बहुतेक इतर क्रियापदांना प्रश्नात सहायक क्रियापद do किंवा does लागतं (पाहा A1-13).
स्पेलिंग आणि उच्चार
- isn't /ˈɪznt/ आणि aren't /ɑːnt/ (UK), /ɑːrnt/ (US). अपॉस्ट्रॉफी not मधल्या गाळलेल्या o ची जागा घेते. isn't च्या मध्ये घोष /z/ आहे: जीभ “स” म्हणताना असते तिथेच ठेवा आणि घशातून आवाज जोडा, म्हणजे मधमाशीसारखा गुणगुणणारा आवाज येईल. “इजन्ट” किंवा “इसन्ट” असं म्हणू नका.
- नकारार्थी वाक्यात जोर नकारावर असतो: I'm not hungry – not स्पष्ट म्हणा; She isn't here – isn't स्पष्ट म्हणा.
- “हो / नाही” प्रश्नात शेवटी आवाज सहसा वर जातो: Are you OK? ↗. प्रश्नार्थक शब्दांच्या प्रश्नात आवाज सहसा खाली येतो: Where are you from? ↘. मराठीत प्रश्न “का” ने कळतो, म्हणून आवाज फारसा चढवला नाही तरी चालतं; इंग्रजीत “का” नाही, म्हणून “हो / नाही” प्रश्नात आवाज वर न्या.
- होकारार्थी लघु उत्तरात क्रियापदावर जोर असतो: Yes, I am – am /æm/ पूर्ण आणि स्पष्ट (“बॅट” मधल्या “ॅ” सारखा). प्रश्नात are सहसा कमजोर असतो: Are you ready? – are आखूड /ə/ सारखा ऐकू येतो. त्याला “आर” असं लांब ओढू नका.
- What's, Where's, Who's, How's बोलण्यात नेहमीचे: What's your name?
सुवर्णनियम
be एकटं काम करतं: नकारासाठी त्याच्या नंतर not ठेवा, प्रश्नासाठी ते कर्त्याच्या आधी आणा. मराठीत “आहे” च्या जागी “नाही” येतं, पण इंग्रजीत be कधी गाळू नका; आणि मराठी “का” साठी इंग्रजीत शब्द नाही – प्रश्न शब्दक्रम बनवतो. उत्तर प्रतिध्वनीने द्या – सर्वनाम आणि be: Yes, I am. / No, it isn't.
सराव
A. रचना
नकारार्थी वाक्य किंवा प्रश्न तयार करा, किंवा शब्द योग्य क्रमाने लावा.
-
नकारार्थी वाक्य करा: She is a teacher.
-
नकारार्थी वाक्य करा: I am cold.
-
नकारार्थी वाक्य करा: They are at school.
-
प्रश्न तयार करा: You are tired.
-
प्रश्न तयार करा: The hotel is near the beach.
-
शब्द योग्य क्रमाने लावा: are / old / how / you
-
शब्द योग्य क्रमाने लावा: your keys / where / are
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा किंवा लघु उत्तर पूर्ण करा.
-
लघु उत्तर: "Is your car new?" "No, ."
-
लघु उत्तर: "Are you and Sam friends?" "Yes, ."
-
योग्य पर्याय निवडा: The windows … open.
-
योग्य पर्याय निवडा: "Are you from Spain?" …
-
तुम्हाला ठिकाण जाणून घ्यायचं आहे. योग्य पर्याय निवडा: …
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
"Is he a doctor?" या प्रश्नाचं उत्तर: Yes, he's.
-
Where your office is?
-
I amn't from London.
-
Do you be hungry?
-
"Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. संदर्भात
संवादातील रिकाम्या जागा भरा.
Mia: Hi! 18 you new here?
Leo: Yes, I 19. I'm Leo.
Mia: Nice to meet you. Where 20 you from?
Leo: I'm from Toronto. 21 this the right room for English?
Mia: No, it 22. This is the music room. English is next door.
Leo: Oh no! 23 I late?
Mia: No, you 24. You're early!
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
स्वतःबद्दल आणि वर्गातल्या नव्या मित्राबद्दल इंग्रजीत लिहा.
-
आज तुमच्याबद्दल खरी असलेली दोन नकारार्थी वाक्यं लिहा.
-
वर्गातल्या नव्या मित्रासाठी be वापरून दोन प्रश्न लिहा. मग त्यांची तुमची लघु उत्तरं लिहा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A1-02 To Be (am, is, are) इंग्रजीत: सोपं स्पष्टीकरण आणि सराव My sister a nurse.
-
A1-01 इंग्रजी वाक्यरचना (word order): कर्ता, क्रियापद आणि कर्म मराठीत सोप्या भाषेत वाक्य दुरुस्त करा: Is very hot today.
उत्तरे
A. रचना
- She isn't a teacher. / She's not a teacher. / She is not a teacher.
- I'm not cold. / I am not cold.
- They aren't at school. / They're not at school. / They are not at school.
- Are you tired?
- Is the hotel near the beach?
- How old are you?
- Where are your keys?
B. अर्थ
- it isn't / it's not
- we are
- aren't
- Yes, I am.
- Where is she?
C. चूक शोधा
- Yes, he is.
- Where is your office? / Where's your office?
- I'm not from London. / I am not from London.
- Are you hungry?
- ✓ "Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. संदर्भात
- Are
- am
- are
- Is
- isn't / 's not
- Am
- aren't / 're not
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I'm not tired. My friends aren't here.
- Are you a student? Yes, I am. Is your home near here? No, it isn't.
F. मिश्र उजळणी
- is / 's
- It is very hot today. / It's very hot today.
