Slowingoدستور زبان
B1 38 / 39

نقشهٔ زمان‌های انگلیسی: ۱۲ زمان با دو انتخاب، به زبان ساده

The English Tense System: The Map

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید همهٔ ۱۲ شکل زمانی انگلیسی را روی یک نقشه ببینید، هر کدام را با دو انتخاب (زمان + نمود) بسازید، و بگویید هر نمود (aspect) چه معنایی دارد: ساده (simple)، استمراری (continuous)، کامل (perfect) و کامل استمراری (perfect continuous).

ایدهٔ اصلی

شکل‌های فعل در انگلیسی ممکن است مثل فهرست بلندی از ۱۲ زمانِ جدا به نظر برسند که باید حفظشان کرد. این‌طور نیست. هر شکل فقط از دو انتخاب می‌آید.

انتخاب اول: زمان (time) — کِی؟ گذشته، حال یا آینده. یک خط زمان را با سه بخش تصور کنید: گذشته، الان، آینده.

انتخاب دوم: نمود (aspect) — از چه زاویه‌ای به کار نگاه می‌کنم؟

  • ساده (simple): به‌عنوان یک واقعیت کامل یا یک اتفاقِ کامل.
  • استمراری (continuous): از داخل، در حال انجام، دور و بر یک لحظه.
  • کامل (perfect): از یک نقطهٔ بعدتر، نگاه به عقب، به چیزی که قبل از آن نقطه اتفاق افتاده و هنوز مهم است.
  • کامل استمراری (perfect continuous): از یک نقطهٔ بعدتر، نگاه به عقب، به فعالیتی که تا آن نقطه ادامه داشته — با تمرکز روی مدت، یا روی فعالیتی که تازه تمام شده و اثرش پیداست.

این دو انتخاب را کنار هم بگذارید تا نقشه‌ای با سه ردیف (گذشته، حال، آینده) و چهار ستون داشته باشید. هر زمان یک نشانی دارد: past + perfect = past perfect. معنای چهار ستون را یک بار یاد بگیرید؛ در هر بخش خط زمان همان‌طور کار می‌کنند. پشت کل این سیستم یک فکر است — نه دوازده تا.

فارسی و انگلیسی

فارسی هم زمان‌های زیادی دارد و بعضی‌شان تقریباً دقیقاً مثل انگلیسی‌اند: «داشتم … می‌کردم» (ماضی مستمر) خیلی شبیه Past Continuous است، و «کرده بودم» (ماضی بعید) خیلی شبیه Past Perfect. اما نقشهٔ فارسی خانه‌به‌خانه با نقشهٔ انگلیسی جور نیست. «می‌کنم» (حال ساده) در فارسی هم برای عادت است، هم گاهی برای همین حالا، هم برای آینده؛ انگلیسی این‌ها را بین Present Simple، Present Continuous و شکل‌های آینده تقسیم می‌کند. «می‌کردم» (ماضی استمراری) هم کاری در جریان است و هم عادت در گذشته؛ انگلیسی برای اولی Past Continuous و برای دومی Past Simple یا used to دارد. ماضی نقلی («کرده‌ام») شبیه Present Perfect است، اما Present Perfect انگلیسی هیچ‌وقت با زمانِ تمام‌شده‌ای مثل yesterday نمی‌آید. «از … تا حالا» یا «… است که» + فعل حال («از ۲۰۲۰ اینجا کار می‌کنم») در انگلیسی Present Perfect یا Present Perfect Continuous است. و ستون «کامل استمراری» در فارسی شکل جدایی ندارد؛ فارسی معنایش را با «… است که» یا «… بود که» می‌گوید. یک شباهت جالب هم هست: فارسی برای آیندهٔ کامل اغلب ماضی نقلی می‌گوید («تا جمعه تمامش کرده‌ام»)، و انگلیسی هم نمود کامل را می‌آورد: I'll have finished.

فارسیانگلیسینکته
خواهرم در بیمارستان کار می‌کند.My sister works in a hospital.عادت / واقعیت ← Present Simple
دارم رانندگی می‌کنم.I'm driving.همین حالا ← Present Continuous
کلیدهایم را گم کرده‌ام.I've lost my keys.ماضی نقلی ← Present Perfect (بدون زمانِ تمام‌شده)
چهل دقیقه است که منتظریم.We've been waiting for forty minutes.«… است که» + حال ← Present Perfect Continuous
سه سال شب‌ها کار کرد.She worked nights for three years.دورهٔ تمام‌شده ← Past Simple
نیمه‌شب هنوز داشتیم حرف می‌زدیم.At midnight we were still talking.ماضی مستمر ← Past Continuous
وقتی رسیدیم، فیلم شروع شده بود.When we arrived, the film had already started.ماضی بعید ← Past Perfect
ده سال بود که آنجا کار می‌کرد.She'd been working there for ten years.«… بود که» ← Past Perfect Continuous
فردا این موقع دارم کنار دریا دراز می‌کشم.This time tomorrow, I'll be lying on a beach.لحظه‌ای در آینده ← Future Continuous
تا جمعه گزارش را تمام کرده‌ام.By Friday, I'll have finished the report.قبل از یک نقطه در آینده ← Future Perfect

ساختار

قطعه‌های سازنده

نمودفعل کمکی + شکل فعلمثال (work)
simpleدر جملهٔ مثبتِ حال و گذشته فعل کمکی نداردwork / worked
continuousbe + شکل -ingbe working
perfecthave + past participlehave worked
perfect continuoushave been + شکل -inghave been working

Past participle (گاهی به آن V3 یا «قسمت سوم فعل» می‌گویند) یعنی worked، gone، written. زمان روی اولین فعل نشان داده می‌شود: am / was / will be، have / had / will have.

نقشه: ۱۲ شکل work

SimpleContinuousPerfectPerfect continuous
PastI workedI was workingI had workedI had been working
PresentI workI am workingI have workedI have been working
FutureI will workI will be workingI will have workedI will have been working

فرمول‌ها و مثال‌ها: ۱۲ زمان در یک جدول

S = فاعل، V = فعل، V2 = شکل گذشته (ran)، V3 = اسم مفعول past participle (run). مثال‌ها از داستان سم در پایین آمده‌اند.

زمانفرمولمثال
present simpleS + V (he/she/it: V-s)Sam runs five kilometres every morning.
present continuousS + am / is / are + V-ingHe's running along the river.
present perfectS + have / has + V3He's run three marathons so far.
present perfect continuousS + have / has been + V-ingHe's been running since six o'clock.
past simpleS + V2He ran his first marathon in 2021.
past continuousS + was / were + V-ingHe was running through the park when he hurt his knee.
past perfectS + had + V3He had never run more than twenty kilometres.
past perfect continuousS + had been + V-ingHe had been running for four hours.
future simpleS + will + VHe'll run his fastest time next Sunday.
future continuousS + will be + V-ingHe'll be running through the city centre.
future perfectS + will have + V3He'll have run forty-two kilometres by lunchtime.
future perfect continuousS + will have been + V-ingHe'll have been running for nearly four hours.

منفی و سؤالی: اولین فعل کمکی کار را انجام می‌دهد

شکلمنفیسؤالی
Present Simple / Past SimpleShe doesn't work. / She didn't work.Does she work? / Did she work?
هر شکلی که فعل کمکی داردShe isn't working. / She hasn't worked. / She won't be working.Is she working? / Has she worked? / Will she be working?
شکل‌هایی با دو یا سه فعل کمکیShe hadn't been working.Had she been working?

not را بعد از اولین فعل کمکی بگذارید، یا اولین فعل کمکی را قبل از فاعل ببرید. Present Simple و Past Simple فعل کمکی ندارند، پس do / does / did قرض می‌گیرند. (در فارسی سؤال با آهنگ صدا یا «آیا» ساخته می‌شود و فعل کمکی جابه‌جا نمی‌شود؛ انگلیسی این ترتیب را لازم دارد.)

معنای هر نمود

نمودمعنای اصلیبه چه سؤالی جواب می‌دهد
simpleکل واقعیت یا اتفاقچه اتفاقی می‌افتد / افتاد / خواهد افتاد؟
continuousدر حال انجام، دور و بر یک لحظهآن لحظه چه چیزی در جریان است / بود / خواهد بود؟
perfectقبل از یک نقطه، و مهم در آن نقطهتا آن موقع چه کاری انجام شده است؟
perfect continuousفعالیتی که تا یک نقطه ادامه داشته، یا تازه تمام شده و اثرش پیداستتا آن موقع چقدر ادامه داشته؟ چه کاری در جریان بوده؟

نکته‌هایی دربارهٔ نقشه

  • اگر دقیق بگوییم، خودِ فعل انگلیسی فقط دو زمان را نشان می‌دهد (حال work، گذشته worked)؛ آینده با modal will ساخته می‌شود. «۱۲ زمان» یک نقشهٔ آموزشی مفید است.
  • Will تنها راه گفتن آینده نیست: going to، Present Continuous و Present Simple هم می‌توانند دربارهٔ آینده باشند. ببینید A2-05.
  • فعل‌های حالت (know، like، want، believe) معمولاً به ستون‌های continuous و perfect continuous نمی‌روند. ببینید A1-23 و B1-34.
  • Future Continuous در B1-05 آمده است. Future Perfect و Future Perfect Continuous اینجا فقط برای آشنایی‌اند؛ در B2-01 آموزش داده می‌شوند.

کاربرد

1زمان — اولین فعل آن را حمل می‌کند

فقط اولین فعل را عوض کنید تا کل کار روی خط زمان جابه‌جا شود. بقیهٔ فعل همان می‌ماند.

I'm waiting for the bus.
منتظر اتوبوسم.
حال
I was waiting for the bus when it started to rain.
منتظر اتوبوس بودم که باران گرفت.
گذشته: فقط am → was
I'll be waiting for you at the station.
در ایستگاه منتظرتان هستم.
آینده: am → will be؛ فارسی حال ساده می‌گوید

2ساده — کل واقعیت

نمود ساده کار را به‌عنوان یک واحدِ کامل یا یک واقعیت کلی نشان می‌دهد: یک عادت، یک اتفاقِ تمام‌شده، یک پیش‌بینی ساده.

My sister works in a hospital.
خواهرم در بیمارستان کار می‌کند.
حال: واقعیت کلی
She worked nights for three years.
سه سال شب‌ها کار کرد.
گذشته: دورهٔ تمام‌شده
I think she'll find a new job soon.
فکر می‌کنم به‌زودی کار جدیدی پیدا کند.
آینده: پیش‌بینی؛ فارسی التزامی، انگلیسی will

3استمراری — در حال انجام

نمود استمراری شما را داخل کار، در یک لحظه، می‌گذارد: کار قبل از آن لحظه شروع شده و هنوز تمام نشده است.

Sorry, I can't talk — I'm driving.
ببخشید، نمی‌توانم حرف بزنم؛ دارم رانندگی می‌کنم.
لحظهٔ حال
At midnight we were still talking.
نیمه‌شب هنوز داشتیم حرف می‌زدیم.
لحظه‌ای در گذشته
This time tomorrow, I'll be lying on a beach.
فردا این موقع دارم کنار دریا دراز می‌کشم.
لحظه‌ای در آینده

4کامل — قبل، و هنوز مهم

نمود کامل از یک نقطه (الان، لحظه‌ای در گذشته، یا لحظه‌ای در آینده) به عقب نگاه می‌کند، به چیزی که قبل از آن اتفاق افتاده و در آن نقطه مهم است.

I've lost my keys, so I can't get in.
کلیدهایم را گم کرده‌ام، برای همین نمی‌توانم وارد خانه شوم.
قبل از الان؛ نتیجه الان
When we arrived, the film had already started.
وقتی رسیدیم، فیلم شروع شده بود.
قبل از لحظه‌ای در گذشته؛ ماضی بعید
By Friday, I'll have finished the report.
تا جمعه گزارش را تمام کرده‌ام.
قبل از لحظه‌ای در آینده (آشنایی: B2-01)

5کامل استمراری — چه مدت، تا یک نقطه

نمود کامل استمراری به فعالیتی نگاه می‌کند که تا یک نقطه ادامه داشته، و معمولاً می‌گوید چه مدت. می‌تواند فعالیتی را هم بگوید که تازه تمام شده و اثرش الان پیداست (بیشتر در B1-01). فارسی این ستون را معمولاً با «… است که» یا «… بود که» می‌سازد.

We've been waiting for forty minutes.
چهل دقیقه است که منتظریم.
تا الان؛ فارسی حال، انگلیسی Present Perfect Continuous
She'd been working there for ten years when the company closed.
ده سال آنجا کار کرده بود که شرکت تعطیل شد.
تا لحظه‌ای در گذشته
In June, I'll have been living here for exactly five years.
ژوئن که برسد، درست پنج سال است که اینجا زندگی می‌کنم.
تا لحظه‌ای در آینده (آشنایی: B2-01)
Her hands are dirty. She's been gardening.
دست‌هایش کثیف است. باغبانی می‌کرده است.
تازه تمام شده؛ اثرش پیداست

6یک داستان در هر ۱۲ شکل

Sam، یک دونده را، در هر ۱۲ شکلِ یک فعل دنبال کنید: run – ran – run.

Sam runs five kilometres every morning before work.
Sam هر روز صبح قبل از کار پنج کیلومتر می‌دود.
Present Simple؛ US: kilometers
Right now he's running along the river.
همین حالا دارد کنار رودخانه می‌دود.
Present Continuous
He's run three marathons so far.
تا حالا در سه ماراتن دویده است.
Present Perfect
He's been running since six o'clock this morning.
از ساعت شش صبح دارد می‌دود.
Present Perfect Continuous؛ فارسی «از» + حال
He ran his first marathon in 2021.
اولین ماراتنش را در سال ۲۰۲۱ دوید.
Past Simple؛ سال تمام‌شده، پس نه has run
Last spring he was running through the park when he hurt his knee.
بهار پارسال داشت در پارک می‌دوید که زانویش آسیب دید.
Past Continuous
Before his first marathon, he had never run more than twenty kilometres.
قبل از اولین ماراتنش، هیچ‌وقت بیشتر از بیست کیلومتر ندویده بود.
Past Perfect
He had been running for four hours when he finally saw the finish line.
چهار ساعت دویده بود که بالاخره خط پایان را دید.
Past Perfect Continuous
He thinks he'll run his fastest time ever next Sunday.
فکر می‌کند یکشنبهٔ آینده بهترین رکوردش را می‌زند.
Future Simple
This time next Sunday, he'll be running through the city centre.
یکشنبهٔ آینده همین موقع دارد در مرکز شهر می‌دود.
Future Continuous
By lunchtime, he'll have run forty-two kilometres.
تا وقت ناهار چهل‌ودو کیلومتر دویده است.
Future Perfect
By the time he crosses the line, he'll have been running for nearly four hours.
تا از خط پایان بگذرد، نزدیک چهار ساعت است که دارد می‌دود.
Future Perfect Continuous

اشتباهات رایج

❌I have been work here since May.
✅I have been working here since May.
کامل استمراری: have been + شکل -ing.
❌She has went home.
✅She has gone home.
کامل: have + past participle، نه شکل Past Simple.
❌Did you finished your homework?
✅Did you finish your homework?
فقط اولین فعل زمان را نشان می‌دهد.
❌I living in Rome now.
✅I am living in Rome now.
استمراری be لازم دارد. این هم درست است: I live in Rome now.
❌They was playing football.
✅They were playing football.
فعل کمکی با فاعل جور می‌شود.
❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
فعل‌های حالت معمولاً استمراری نمی‌شوند. ببینید B1-34.
❌Has she been worked here long?
✅Has she been working here long?
have been + شکل -ing، نه past participle.
❌I work here since 2020.
✅I have worked here since 2020.
تا الان: کامل. این هم درست است: I have been working here since 2020.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. «از … » + فعل حال ← Present Simple با since. در فارسی می‌گوییم «از سال ۲۰۱۰ در کرج زندگی می‌کنند». در انگلیسی، چیزی که از گذشته شروع شده و تا الان ادامه دارد، ستون perfect یا perfect continuous را لازم دارد.

❌My parents live in Karaj since 2010.
✅My parents have lived in Karaj since 2010.
یا: My parents have been living in Karaj since 2010.

2. ماضی نقلی + زمانِ تمام‌شده. در فارسی می‌شود گفت «سال ۱۳۹۸ از مدرسه فارغ‌التحصیل شده‌ام». اما Present Perfect انگلیسی با زمانِ تمام‌شده (in 2019، yesterday، last year) نمی‌آید؛ اینجا Past Simple لازم است.

❌I have finished school in 2019.
✅I finished school in 2019.
❌We have visited Isfahan last spring.
✅We visited Isfahan last spring.

3. «می‌کردم» ← Past Continuous برای عادت. ماضی استمراری فارسی («با اتوبوس به مدرسه می‌رفتم») هم کار در جریان است و هم عادت. انگلیسی برای عادتِ گذشته Past Simple یا used to می‌خواهد.

⚠️When I was a child, I was going to school by bus.
✅When I was a child, I went to school by bus.
دستوری درست است، اما یعنی «آن موقع داشتم به مدرسه می‌رفتم»، نه یک عادت. این هم درست است: I used to go to school by bus.

4. «می‌خوانم» ← Present Simple برای همین حالا. فارسی برای همین حالا گاهی فقط «می‌کنم» می‌گوید («الان درس می‌خوانم، بعداً زنگ بزنید»). انگلیسی برای کاری که همین حالا در جریان است، Present Continuous لازم دارد.

⚠️Can you call me later? I study now.
✅Can you call me later? I'm studying now.
I study now یعنی «این روزها درس می‌خوانم» (یک عادت تازه)، نه «همین لحظه».

این‌ها را قاطی نکنید

's = is یا has — به کلمهٔ بعدی نگاه کنید: شکل -ing → is؛ past participle → has.

She's working.
دارد کار می‌کند.
she is working
She's worked here for years.
سال‌هاست اینجا کار می‌کند.
she has worked؛ فارسی حال، انگلیسی Present Perfect

'd = had یا would — past participle بعد از 'd → had؛ شکل سادهٔ فعل ← would.

He'd left before I arrived.
قبل از اینکه برسم، رفته بود.
he had left
He'd leave if he could.
اگر می‌توانست، می‌رفت.
he would leave

یک نمود، زمان‌های مختلف — معنای ستون عوض نمی‌شود؛ فقط نقطه روی خط زمان جابه‌جا می‌شود.

I've finished.
تمام کرده‌ام.
قبل از الان
I'd finished.
تمام کرده بودم.
قبل از لحظه‌ای در گذشته

شش مقایسه‌ای که زبان‌آموزها بیشتر از همه قاطی می‌کنند (Present Simple و Present Continuous، Past Simple و Present Perfect، Present Perfect ساده و استمراری، Past Simple و Past Continuous، Past Simple و Past Perfect، و شکل‌های آینده) در B1-R4 تمرین می‌شوند.

املا و تلفظ

  • شکل‌های کوتاه در گفتار عادی‌اند: I'm، she's، they've، he'd، we'll، won't، hasn't، hadn't.
  • been در گفتار ضعیف است: /bɪn/ — با /ɪ/ کوتاه، مثل bin: I've been waiting /aɪv bɪn ˈweɪtɪŋ/. آن را /biːn/ کشیده نگویید.
  • have بعد از modal ضعیف می‌شود: I'll have finished تقریباً /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/ شنیده می‌شود. اما همیشه will have یا 'll have بنویسید، هیچ‌وقت 'll of.
  • پایانهٔ -ed: بعد از صداهای بی‌واک /t/ (worked /wɜːkt/)، بعد از صداهای واک‌دار /d/ (played /pleɪd/)، و بعد از /t/ یا /d/، /ɪd/ (waited /ˈweɪtɪd/). در worked بین /k/ و /t/ مصوت نگذارید؛ فقط بعد از /t/ و /d/ یک هجای اضافه می‌آید.
  • -ing با /ŋ/ تمام می‌شود، یک صدای تودماغی: بعدش /g/ نگویید (working /ˈwɜːkɪŋ/). /w/ اولِ working و waiting را با گرد کردن لب‌ها بگویید، نه مثل «و» فارسی.

قانون طلایی

هر زمان = زمان (گذشته / حال / آینده) + نمود: ساده = کل واقعیت؛ استمراری = در حال انجام؛ کامل = قبل از یک نقطه و مهم؛ کامل استمراری = چه مدت، تا یک نقطه (یا فعالیتی که تازه تمام شده و اثرش پیداست). زمان را انتخاب کنید، نمود را انتخاب کنید — و بگذارید اولین فعل کمکی زمان، منفی و سؤال را حمل کند. و یادتان باشد: نقشهٔ فارسی خانه‌به‌خانه با نقشهٔ انگلیسی جور نیست.

وقتی نقشه را خوب یاد گرفتید، در سطح C2 ببینید همین زمان‌ها چطور برای مؤدبانه‌تر یا رسمی‌تر شدن «جابه‌جا» می‌شوند: C2-01.

تمرین‌ها

A. ساختار

اسم زمان را به انگلیسی بنویسید، یا شکل خواسته‌شده را بسازید.

  1. اسم این شکل را بنویسید: "She had been waiting."
  2. اسم این شکل را بنویسید: "They'll have finished."
  3. Present perfect continuous: I (study) for three hours.
  4. Past continuous: At 9 p.m. we (watch) a film.
  5. Future continuous: This time tomorrow I (fly) to Lima.
  6. سؤالی کنید: They have been living here for a year.
  7. منفی کنید: She was working yesterday.

B. معنا

با توجه به معنا جواب بدهید.

  1. کدام نمود جواب «تا الان چه مدت؟» است؟ …
  2. کدام نمود کاری را نشان می‌دهد که در یک لحظه در حال انجام است؟
  3. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: Look! It ….
  4. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: When we arrived, the concert …, so we missed the first song.
  5. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: Her hands are dirty because she ….

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. I know him since we were children.
  2. Did you saw the match?
  3. He's been running for an hour.
  4. We was having dinner when you called.

D. در متن

متن را بخوانید و شکل درست فعل داخل پرانتز را بنویسید.

Mia's career
Mia 17 (work) as a nurse. She 18 (start) her first job in 2015. Before that, she 19 (study) for four years. At the moment, she 20 (train) to be a midwife, and she 21 (do) the course for six months now. Next year, she 22 (move) to a bigger hospital.

E. نوبت شماست

به انگلیسی بنویسید.

  1. سه جمله دربارهٔ خودتان بنویسید: یکی در Present Continuous، یکی در Present Perfect و یکی در Past Simple.
  2. یک جمله دربارهٔ کاری بنویسید که مدت زیادی است انجامش می‌دهید، و بگویید چه مدت.

F. مرور ترکیبی

درس‌های قبلی را مرور کنید.

  1. A2-19 Present Perfect یا Past Simple؟ تفاوت به زبان ساده
    I (lose) my keys yesterday, but I found them this morning.
  2. B1-34 فعل‌های حالت در زمان استمراری: I think یا I'm thinking؟ You're being silly
    I (think) about changing my job.
  3. B1-03 Past Perfect (ماضی بعید) به زبان ساده: I had already left
    By the time I got to the party, most people (go) home.
پاسخنامه

A. ساختار

  1. past perfect continuous
  2. future perfect
  3. have been studying
  4. were watching
  5. will be flying
  6. Have they been living here for a year?
  7. She wasn't working yesterday.

B. معنا

  1. perfect continuous
  2. continuous
  3. 's snowing / is snowing
  4. had started
  5. has been gardening

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. I have known him since we were children.
  2. Did you see the match?
  3. ✓ He's been running for an hour.
  4. We were having dinner when you called.

D. در متن

  1. works / is working
  2. started
  3. had studied / had been studying / studied
  4. is training
  5. has been doing
  6. will move / is moving / is going to move / will be moving

E. نوبت شماست

  1. I'm reading a great book at the moment. I've been to Morocco twice. I went there last in 2022.
  2. I've been playing the piano for eight years.

F. مرور ترکیبی

  1. lost
  2. am thinking
  3. had gone
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play