ប្រព័ន្ធ Tense អង់គ្លេសទាំង 12 — ផែនទីតែមួយ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ
The English Tense System: The Map
នៅលើទំព័រនេះ
គោលបំណង
បន្ទាប់ពីមេរៀននេះ អ្នកអាចមើលឃើញទម្រង់ tense អង់គ្លេសទាំង 12 នៅលើផែនទីតែមួយ បង្កើតទម្រង់ណាមួយក៏បានពីជម្រើសពីរ (ពេលវេលា + aspect) ហើយប្រាប់ថា aspect នីមួយៗមានន័យអ្វី៖ simple, continuous, perfect និង perfect continuous។
គំនិតសំខាន់
ទម្រង់កិរិយាសព្ទអង់គ្លេស អាចមើលទៅដូចបញ្ជីវែងនៃ tense 12 ដាច់ៗពីគ្នា ដែលត្រូវទន្ទេញ។ តាមពិតមិនមែនទេ។ ទម្រង់នីមួយៗកើតចេញពីជម្រើសតែពីរប៉ុណ្ណោះ។
ជម្រើសទី 1៖ ពេលវេលា — ពេលណា? អតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាល ឬអនាគតកាល។ សូមស្រមៃមើលបន្ទាត់ពេលវេលាមួយដែលមានបីតំបន់៖ អតីតកាល ឥឡូវ និងអនាគតកាល។
ជម្រើសទី 2៖ Aspect — ខ្ញុំមើលសកម្មភាពនោះដោយរបៀបណា?
- Simple៖ ជាការពិតទាំងមូល ឬជាព្រឹត្តិការណ៍ពេញលេញ។
- Continuous៖ មើលពីខាងក្នុង ជាអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅជុំវិញពេលមួយ។
- Perfect៖ ឈរនៅចំណុចក្រោយ ហើយក្រឡេកមើលទៅក្រោយ មើលអ្វីដែលបានកើតឡើងមុនចំណុចនោះ ហើយនៅតែសំខាន់។
- Perfect continuous៖ ឈរនៅចំណុចក្រោយ ហើយក្រឡេកមើលទៅក្រោយ មើលសកម្មភាពដែលបានបន្តរហូតដល់ចំណុចនោះ — ផ្ដោតលើរយៈពេលប៉ុន្មាន ឬលើសកម្មភាពដែលទើបតែឈប់ ហើយបន្សល់លទ្ធផលដែលមើលឃើញ។
ដាក់ជម្រើសទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា នោះអ្នកនឹងបានផែនទីមួយដែលមានបីជួរដេក (អតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាល អនាគតកាល) និងបួនជួរឈរ។ Tense នីមួយៗមានអាសយដ្ឋាន៖ past + perfect = past perfect។ រៀនអត្ថន័យនៃជួរឈរទាំងបួនតែម្ដង ហើយវាដំណើរការដូចគ្នាក្នុងគ្រប់តំបន់នៃបន្ទាត់ពេលវេលា។ មានគំនិតតែមួយ — មិនមែនដប់ពីរទេ — នៅពីក្រោយប្រព័ន្ធទាំងមូល។
ភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស
កិរិយាសព្ទខ្មែរមិនដែលប្ដូរទម្រង់ទេ។ ពេលវេលាត្រូវបានបង្ហាញដោយពាក្យពេលវេលា (ម្សិលមិញ ស្អែក) និងពាក្យជំនួយតូចៗ៖ បាន (អតីតកាល ឬរួចរាល់), នឹង (អនាគតកាល), កំពុង (កំពុងកើតឡើង), ហើយ (រួចហើយ ឬរយៈពេលរហូតដល់ឥឡូវ), ធ្លាប់ (បទពិសោធន៍)។ ភាសាខ្មែរក៏មានគំនិត “aspect” ដែរ ប៉ុន្តែពាក្យជំនួយទាំងនេះជាជម្រើស ហើយច្រើនតែលុបចោល ពេលពាក្យពេលវេលាច្បាស់។ ពាក្យខ្មែរមួយក៏អាចត្រូវនឹងទម្រង់អង់គ្លេសច្រើន៖ “ហើយ” អាចជា have done, had done ឬ have been doing។ ពាក្យខ្មែរមិនជ្រើស tense ឱ្យអ្នកទេ៖ ពេលវេលា និងទស្សនៈទេដែលសម្រេច។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ពេលវេលា និង aspect ត្រូវតែបង្ហាញនៅលើកិរិយាសព្ទជានិច្ច។
| ភាសាខ្មែរ | ភាសាអង់គ្លេស | ខុសគ្នាត្រង់ណា |
|---|---|---|
| ខ្ញុំធ្វើការនៅមន្ទីរពេទ្យ | I work in a hospital. | ការពិតទូទៅ → Present Simple |
| ឆ្នាំមុន ខ្ញុំបានធ្វើការនៅទីនោះ | I worked there last year. | ពេលដែលចប់ហើយ → Past Simple |
| ខ្ញុំកំពុងបើកឡាន | I'm driving. | ឥឡូវ → Present Continuous |
| ពេលនោះ ខ្ញុំកំពុងចាំឡានក្រុង | I was waiting for the bus. | “កំពុង” ក្នុងអតីតកាល → was / were + -ing |
| ខ្ញុំបាត់កូនសោហើយ | I've lost my keys. | លទ្ធផលឥឡូវ → have + V3 |
| ពេលយើងទៅដល់ ភាពយន្តចាប់ផ្ដើមហើយ | The film had already started. | មុនពេលមួយក្នុងអតីតកាល → had + V3 |
| យើងចាំ 40 នាទីហើយ | We've been waiting for forty minutes. | រយៈពេលរហូតដល់ឥឡូវ → have been + -ing |
| ខ្ញុំនឹងចាំអ្នកនៅស្ថានីយ៍ | I'll be waiting for you at the station. | “នឹង” → will + aspect ដែលត្រូវការ |
សរុបមក៖ ក្នុងភាសាខ្មែរ ពាក្យជំនួយអាចលុបបាន ហើយកិរិយាសព្ទមិនប្ដូរ។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស រាល់ប្រយោគត្រូវជ្រើសពេលវេលាមួយ និង aspect មួយ ហើយកិរិយាសព្ទជំនួយទីមួយបង្ហាញពេលវេលា។
ទម្រង់
គ្រឿងផ្សំ
| Aspect | កិរិយាសព្ទជំនួយ + ទម្រង់កិរិយាសព្ទ | ឧទាហរណ៍ (work) |
|---|---|---|
| simple | គ្មានកិរិយាសព្ទជំនួយក្នុងប្រយោគបញ្ជាក់ present / past | work / worked |
| continuous | be + -ing form | be working |
| perfect | have + past participle | have worked |
| perfect continuous | have been + -ing form | have been working |
Past participle (ពេលខ្លះហៅថា V3) គឺ worked, gone, written។ ពេលវេលាបង្ហាញនៅលើកិរិយាសព្ទទីមួយ៖ am / was / will be, have / had / will have។
ផែនទី៖ ទម្រង់ទាំង 12 របស់ work
| Simple | Continuous | Perfect | Perfect continuous | |
|---|---|---|---|---|
| Past | I worked | I was working | I had worked | I had been working |
| Present | I work | I am working | I have worked | I have been working |
| Future | I will work | I will be working | I will have worked | I will have been working |
ឈ្មោះខ្មែរ៖ Present Simple (បច្ចុប្បន្នកាលធម្មតា), Present Continuous (បច្ចុប្បន្នកាលបន្ត), Present Perfect (បច្ចុប្បន្នកាលសម្រេច), Present Perfect Continuous (បច្ចុប្បន្នកាលសម្រេចបន្ត), Past Simple (អតីតកាលធម្មតា), Past Continuous (អតីតកាលបន្ត), Past Perfect (អតីតកាលសម្រេច), Future (អនាគតកាល), Future Perfect (អនាគតកាលសម្រេច)។
ប្រយោគអវិជ្ជមាន និងសំណួរ៖ កិរិយាសព្ទជំនួយទីមួយធ្វើការងារ
| ទម្រង់ | ប្រយោគអវិជ្ជមាន | សំណួរ |
|---|---|---|
| present / past simple | She doesn't work. / She didn't work. | Does she work? / Did she work? |
| ទម្រង់ណាដែលមានកិរិយាសព្ទជំនួយ | She isn't working. / She hasn't worked. / She won't be working. | Is she working? / Has she worked? / Will she be working? |
| ទម្រង់ដែលមានកិរិយាសព្ទជំនួយពីរ ឬបី | She hadn't been working. | Had she been working? |
ដាក់ not ក្រោយកិរិយាសព្ទជំនួយទីមួយ ឬផ្លាស់កិរិយាសព្ទជំនួយទីមួយទៅមុខប្រធាន។ Present Simple និង Past Simple គ្មានកិរិយាសព្ទជំនួយ ដូច្នេះវាខ្ចី do / does / did។
អត្ថន័យនៃ aspect នីមួយៗ
| Aspect | អត្ថន័យស្នូល | សំណួរដែលវាឆ្លើយ |
|---|---|---|
| simple | ការពិត ឬព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូល | អ្វីកើតឡើង / បានកើតឡើង / នឹងកើតឡើង? |
| continuous | កំពុងកើតឡើងនៅជុំវិញពេលមួយ | អ្វីកំពុងកើតឡើងនៅពេលនោះ? |
| perfect | មុនចំណុចមួយ ហើយសំខាន់នៅចំណុចនោះ | អ្វីដែលរួចរាល់ហើយត្រឹមពេលនោះ? |
| perfect continuous | សកម្មភាពដែលបន្តរហូតដល់ចំណុចមួយ ឬទើបតែឈប់ ហើយមានលទ្ធផលមើលឃើញ | វាបានបន្តយូរប៉ុណ្ណាហើយត្រឹមពេលនោះ? អ្វីដែលបានកើតឡើង? |
កំណត់ចំណាំអំពីផែនទី
- តាមពិត កិរិយាសព្ទអង់គ្លេសបង្ហាញពេលវេលាតែពីរនៅលើខ្លួនវា (present work, past worked); អនាគតកាលប្រើ modal verb will។ “Tense 12” គឺជាផែនទីបង្រៀនដែលមានប្រយោជន៍។
- Will មិនមែនជាអនាគតកាលតែមួយទេ៖ going to, Present Continuous និង Present Simple ក៏អាចនិយាយអំពីអនាគតបានដែរ។ មើល A2-05។
- State verbs (know, like, want, believe) ជាធម្មតាជៀសវាងជួរឈរ continuous និង perfect continuous។ មើល A1-23 និង B1-34។
- Future Continuous មាននៅក្នុង B1-05។ Future Perfect និង Future Perfect Continuous គ្រាន់តែបង្ហាញជាមុននៅទីនេះ; វាមាននៅក្នុង B2-01។
របៀបប្រើ
1ពេលវេលា — កិរិយាសព្ទទីមួយផ្ទុកវា
ប្ដូរតែកិរិយាសព្ទទីមួយ នោះអ្នកផ្លាស់សកម្មភាពទាំងមូលតាមបន្ទាត់ពេលវេលា។ ផ្នែកដែលនៅសល់នៃឃ្លាកិរិយាសព្ទនៅដដែល។ ក្នុងភាសាខ្មែរ “កំពុង” នៅដដែលទាំងបី មានតែពាក្យពេលវេលាទេដែលប្ដូរ។
2Simple — ការពិតទាំងមូល
Aspect simple បង្ហាញសកម្មភាពជាដុំពេញលេញមួយ ឬជាការពិតទូទៅ៖ ទម្លាប់ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលចប់ហើយ ការទស្សន៍ទាយធម្មតា។
3Continuous — កំពុងកើតឡើង
Aspect continuous ដាក់អ្នកនៅខាងក្នុងសកម្មភាពនៅពេលមួយ៖ វាចាប់ផ្ដើមមុនពេលនោះ ហើយមិនទាន់ចប់ទេ។ ភាសាខ្មែរ៖ “កំពុង”។
4Perfect — មុន ហើយនៅតែសំខាន់
Aspect perfect ក្រឡេកមើលពីចំណុចមួយ (ឥឡូវ ពេលមួយក្នុងអតីតកាល ឬពេលមួយក្នុងអនាគតកាល) ទៅអ្វីដែលបានកើតឡើងមុននោះ ហើយសំខាន់នៅចំណុចនោះ។ ភាសាខ្មែរច្រើនប្រើ “ហើយ” ឬ “រួចហើយ” សម្រាប់ទាំងបី។
5Perfect continuous — យូរប៉ុណ្ណា រហូតដល់ចំណុចមួយ
Perfect continuous ក្រឡេកមើលទៅសកម្មភាពដែលបានបន្តរហូតដល់ចំណុចមួយ ហើយជាធម្មតាប្រាប់ថាយូរប៉ុណ្ណា។ វាក៏អាចពិពណ៌នាសកម្មភាពដែលទើបតែឈប់ ពេលយើងអាចមើលឃើញលទ្ធផលរបស់វាឥឡូវនេះ (បន្ថែមក្នុង B1-01)។ ភាសាខ្មែរ៖ រយៈពេល + “ហើយ”។
6រឿងតែមួយ ឆ្លងកាត់ទម្រង់ទាំង 12
តាមដាន Sam ដែលជាអ្នករត់ប្រណាំង ឆ្លងកាត់ទម្រង់ទាំង 12 នៃកិរិយាសព្ទតែមួយ៖ run – ran – run។ សូមកត់សម្គាល់ថា ការបកប្រែជាភាសាខ្មែរខាងក្រោមប្រើកិរិយាសព្ទ “រត់” ដដែលគ្រប់ប្រយោគ។
កំហុសញឹកញាប់
អន្ទាក់សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ
1. “កំពុង” ក្នុងអតីតកាល ដោយគ្មាន was / were ភាសាខ្មែរនិយាយ ពេលដាច់ភ្លើង ម្ដាយខ្ញុំកំពុងធ្វើម្ហូប ដោយ “កំពុង” ដដែល។ អ្នករៀនខ្លះបកប្រែ “កំពុង” ជា -ing តែឯង ហើយភ្លេចកិរិយាសព្ទជំនួយ។ Continuous ត្រូវការ be ជានិច្ច ហើយ be នោះបង្ហាញពេលវេលា៖ was / were + -ing។
2. “…ឆ្នាំហើយ” → Present Simple ភាសាខ្មែរនិយាយ ឪពុកខ្ញុំបើកតាក់ស៊ីនៅភ្នំពេញ 15 ឆ្នាំហើយ។ កិរិយាសព្ទមិនប្ដូរ ហើយ “ហើយ” បង្ហាញថានៅតែបន្ត។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស រយៈពេលរហូតដល់ឥឡូវ ត្រូវការជួរឈរ perfect ឬ perfect continuous។
3. “ហើយ” → have ក្នុងរឿងអតីតកាល ភាសាខ្មែរនិយាយ សុខាពិបាកចិត្ត ព្រោះមិត្តរបស់នាងចេញពីពិធីជប់លៀងទៅហើយ។ ពាក្យ “ហើយ” ធ្វើឱ្យអ្នករៀនគិតដល់ have។ ប៉ុន្តែបើរឿងនៅក្នុងអតីតកាលរួចហើយ ហើយអ្នកក្រឡេកមើលទៅក្រោយទៀត ប្រើ had + V3។
4. “នឹង” = will + កិរិយាសព្ទទម្រង់ដើម គ្រប់ពេល ភាសាខ្មែរនិយាយ កុំទូរស័ព្ទមកម៉ោងប្រាំបួនព្រឹកស្អែក ពេលនោះខ្ញុំនឹងបើកឡានទៅសៀមរាប។ “នឹង” ប្រើសម្រាប់គ្រប់ទម្រង់អនាគត។ ប៉ុន្តែសម្រាប់សកម្មភាពដែលកំពុងកើតឡើងនៅពេលមួយក្នុងអនាគត ភាសាអង់គ្លេសជ្រើសជួរឈរ continuous៖ will be + -ing។
កុំច្រឡំ
's = is ឬ has — មើលពាក្យបន្ទាប់៖ -ing form → is; past participle → has។
'd = had ឬ would — Past participle ក្រោយ 'd → had; កិរិយាសព្ទទម្រង់ដើម → would។
Aspect ដូចគ្នា ពេលវេលាខុសគ្នា — អត្ថន័យនៃជួរឈរនៅដដែល; មានតែចំណុចលើបន្ទាត់ពេលវេលាទេដែលផ្លាស់ទី។ ភាសាខ្មែរប្រើ “រួចហើយ” សម្រាប់ទាំងពីរ។
ការប្រៀបធៀបទាំងប្រាំមួយដែលអ្នករៀនច្រឡំច្រើនបំផុត (Present Simple និង Present Continuous, Past Simple និង Present Perfect, Present Perfect simple និង continuous, Past Simple និង Past Continuous, Past Simple និង Past Perfect និងទម្រង់អនាគត) ត្រូវបានហាត់នៅក្នុង B1-R4។
អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង
- ទម្រង់កាត់ (contraction) ជារឿងធម្មតាពេលនិយាយ៖ I'm, she's, they've, he'd, we'll, won't, hasn't, hadn't។ ភាសាខ្មែរបញ្ចេញ “ស” ចុងពាក្យជា [h] ដូច្នេះ she's ងាយស្ដាប់ទៅដូច she ហើយ is / has បាត់ទាំងស្រុង។ សូមបញ្ចេញ /z/ នៅចុងឱ្យច្បាស់ ដូចសំឡេងឃ្មុំ។
- been ពេលនិយាយជាទម្រង់ខ្សោយ៖ /bɪn/ — ដូច “bin”៖ I've been waiting /aɪv bɪn ˈweɪtɪŋ/។
- have ក្រោយ modal verb ជាទម្រង់ខ្សោយ៖ I'll have finished ស្ដាប់ទៅដូច “I'll-uv finished” /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/។ ត្រូវសរសេរ will have ឬ 'll have ជានិច្ច មិនដែល 'll of ទេ។
- ចុង -ed៖ /t/ ក្រោយសំឡេងមិនញ័រ (worked — “workt”), /d/ ក្រោយសំឡេងញ័រ (played — “playd”), /ɪd/ ក្រោយ /t/ ឬ /d/ (waited — “wait-id”)។ ភាសាខ្មែរគ្មានព្យញ្ជនៈចុងពាក្យជាប់គ្នាទេ ដូច្នេះ worked /wɜːkt/ ងាយក្លាយជា “work” ហើយ Past Simple បាត់។ សូមបញ្ចេញ /k/ និង /t/ ទាំងពីរ។
ច្បាប់មាស
Tense នីមួយៗ = ពេលវេលា (past / present / future) + aspect៖ simple = ការពិតទាំងមូល; continuous = កំពុងកើតឡើង; perfect = មុនចំណុចមួយ ហើយនៅតែសំខាន់; perfect continuous = យូរប៉ុណ្ណា រហូតដល់ចំណុចមួយ (ឬសកម្មភាពដែលទើបតែឈប់ ហើយមានលទ្ធផលមើលឃើញ)។ ជ្រើសពេលវេលា ជ្រើស aspect — ហើយទុកឱ្យកិរិយាសព្ទជំនួយទីមួយផ្ទុកពេលវេលា ប្រយោគអវិជ្ជមាន និងសំណួរ។
លំហាត់
A. ទម្រង់
ដាក់ឈ្មោះទម្រង់ បំពេញពាក្យដែលបាត់ ឬប្ដូរប្រយោគតាមការណែនាំ។
-
ដាក់ឈ្មោះទម្រង់៖ "She had been waiting."
-
ដាក់ឈ្មោះទម្រង់៖ "They'll have finished."
-
Present perfect continuous: I (study) for three hours.
-
Past continuous: At 9 p.m. we (watch) a film.
-
Future continuous: This time tomorrow I (fly) to Lima.
-
ប្ដូរជាសំណួរ៖ They have been living here for a year.
-
ប្ដូរជាប្រយោគអវិជ្ជមាន៖ She was working yesterday.
B. អត្ថន័យ
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ។
-
Aspect មួយណាឆ្លើយសំណួរ “យូរប៉ុណ្ណាហើយ រហូតដល់ឥឡូវ?” …
-
Aspect មួយណាបង្ហាញសកម្មភាពដែលកំពុងកើតឡើងនៅពេលមួយ?
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ Look! It ….
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ When we arrived, the concert …, so we missed the first song.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ Her hands are dirty because she ….
C. រកកំហុស
ប្រយោគនីមួយៗមានកំហុសមួយ ឬត្រឹមត្រូវ។ សរសេរប្រយោគដែលកែរួច ឬសរសេរ correct។
-
I know him since we were children.
-
Did you saw the match?
-
He's been running for an hour.
-
We was having dinner when you called.
D. ក្នុងបរិបទ
បំពេញពាក្យដែលបាត់ ដោយប្រើកិរិយាសព្ទក្នុងវង់ក្រចក។
Mia 17 (work) as a nurse. She 18 (start) her first job in 2015. Before that, she 19 (study) for four years. At the moment, she 20 (train) to be a midwife, and she 21 (do) the course for six months now. Next year, she 22 (move) to a bigger hospital.
E. វេនរបស់អ្នក
សរសេរជាភាសាអង់គ្លេសអំពីជីវិតរបស់អ្នក។
-
សរសេរប្រយោគបីអំពីខ្លួនអ្នក៖ មួយក្នុង Present Continuous មួយក្នុង Present Perfect និងមួយក្នុង Past Simple។
-
សរសេរប្រយោគមួយអំពីអ្វីមួយដែលអ្នកធ្វើបានយូរមកហើយ ហើយប្រាប់ថាយូរប៉ុណ្ណា។
F. រំលឹកចម្រុះ
រំលឹកមេរៀនមុនៗ។
-
A2-19 Present Perfect និង Past Simple — ភាពខុសគ្នា ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ I (lose) my keys yesterday, but I found them this morning.
-
B1-34 State verbs ក្នុងទម្រង់ Continuous — She's being silly ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ I (think) about changing my job.
-
B1-03 Past Perfect (អតីតកាលសម្រេច) — had + V3 ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ By the time I got to the party, most people (go) home.
ចម្លើយ
A. ទម្រង់
- past perfect continuous
- future perfect
- have been studying
- were watching
- will be flying
- Have they been living here for a year?
- She wasn't working yesterday.
B. អត្ថន័យ
- perfect continuous
- continuous
- 's snowing / is snowing
- had started
- has been gardening
C. រកកំហុស
- I have known him since we were children.
- Did you see the match?
- ✓ He's been running for an hour.
- We were having dinner when you called.
D. ក្នុងបរិបទ
- works / is working
- started
- had studied / had been studying / studied
- is training
- has been doing
- will move / is moving / is going to move / will be moving
E. វេនរបស់អ្នក
- I'm reading a great book at the moment. I've been to Morocco twice. I went there last in 2022.
- I've been playing the piano for eight years.
F. រំលឹកចម្រុះ
- lost
- am thinking
- had gone
