SlowingoGrammatica
B1 38 / 39

De Engelse tijden (tenses) in één overzicht: de kaart van alle 12 vormen

The English Tense System: The Map

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les zie je alle 12 Engelse werkwoordsvormen op één kaart, kun je ze allemaal bouwen uit twee keuzes (tijd + aspect), en kun je zeggen wat elk aspect betekent: simple, continuous, perfect en perfect continuous.

Het idee

De Engelse werkwoordsvormen kunnen eruitzien als een lange lijst van 12 losse tijden om uit je hoofd te leren. Dat zijn ze niet. Elke vorm komt uit maar twee keuzes.

Keuze 1: Tijd – wanneer? Verleden, heden of toekomst. Stel je een tijdlijn voor met drie zones: verleden, nu, toekomst.

Keuze 2: Aspect – hoe kijk ik naar de handeling?

  • Simple: als een geheel feit of een complete gebeurtenis.
  • Continuous: van binnenuit, bezig rond een moment.
  • Perfect: vanaf een later punt, terugkijkend naar iets wat daarvóór gebeurde en nog steeds belangrijk is.
  • Perfect continuous: vanaf een later punt, terugkijkend naar een activiteit die tot dat punt bezig is geweest – met de nadruk op hoe lang, of op een activiteit die net gestopt is en zichtbare gevolgen heeft.

Zet je de twee keuzes samen, dan krijg je een kaart met drie rijen (verleden, heden, toekomst) en vier kolommen. Elke tijd heeft een adres: past + perfect = Past Perfect. Leer de betekenis van de vier kolommen één keer, en ze werken in elke zone van de tijdlijn hetzelfde. Achter het hele systeem zit één idee – geen twaalf.

Nederlands en Engels vergeleken

Ook het Nederlands toont de tijd op het eerste werkwoord (de persoonsvorm): ik heb gewerkt, ik had gewerkt, ik zal werken. Dat principe is hetzelfde. Maar de kaart verschilt op twee punten. Ten eerste heeft het Nederlands geen continuous-kolom: aan het + infinitief en zitten/staan/liggen te bestaan wel, maar je mag ze altijd weglaten (‘Ik kook’ kan ook ‘ik ben aan het koken’ betekenen). In het Engels is de continuous geen keuze voor de stijl: I cook en I'm cooking betekenen iets anders. Ten tweede draagt de Nederlandse voltooide tijd geen ‘nog steeds belangrijk’-betekenis: ‘Ik heb hem gisteren gezien’ is heel gewoon, maar in het Engels sluit een afgesloten tijd de perfect uit (I saw him yesterday). En wat tot nu doorgaat, zegt het Nederlands met al of sinds + tegenwoordige tijd; het Engels gebruikt daar de perfect.

NederlandsEngelsLet op
Ik werk in een ziekenhuis.I work in a hospital.feit: Present Simple
Ik werk nu. / Ik ben aan het werken.I'm working.bezig: altijd be + -ing
Ik werk hier al vijf jaar. / sinds 2020.I've worked / I've been working here for five years / since 2020.tot nu → perfect
Ik heb gisteren gewerkt.I worked yesterday.afgesloten tijd → Past Simple
Ik heb mijn sleutels verloren.I've lost my keys.resultaat nu → Present Perfect
Ik was aan het werken toen… / Ik zat te werken toen…I was working when…Past Continuous
Ik had al gewerkt.I had already worked.Past Perfect: hier gelijk
Ik bel je morgen. / Ik zal je morgen bellen.I'll call you tomorrow.belofte → will, niet de Present Simple
Morgen om deze tijd lig ik op het strand.This time tomorrow I'll be lying on a beach.Future Continuous
Vrijdag heb ik het rapport af.By Friday, I'll have finished the report.Future Perfect

Vorm

De bouwstenen

AspectHulpwerkwoord + werkwoordsvormVoorbeeld (work)
simplegeen hulpwerkwoord in bevestigende zinnen in het heden en verledenwork / worked
continuousbe + -ing-vormbe working
perfecthave + voltooid deelwoord (past participle)have worked
perfect continuoushave been + -ing-vormhave been working

Het voltooid deelwoord (past participle, soms V3 genoemd) is worked, gone, written. De tijd zie je aan het eerste werkwoord: am / was / will be, have / had / will have.

De kaart: 12 vormen van work

SimpleContinuousPerfectPerfect continuous
PastI workedI was workingI had workedI had been working
PresentI workI am workingI have workedI have been working
FutureI will workI will be workingI will have workedI will have been working

Formules en voorbeelden: de 12 tijden in één tabel

S = onderwerp, V = werkwoord, V2 = verledentijdsvorm (ran), V3 = voltooid deelwoord (run). De voorbeelden komen uit het verhaal van Sam hieronder.

TijdFormuleVoorbeeld
present simpleS + V (he/she/it: V-s)Sam runs five kilometres every morning.
present continuousS + am / is / are + V-ingHe's running along the river.
present perfectS + have / has + V3He's run three marathons so far.
present perfect continuousS + have / has been + V-ingHe's been running since six o'clock.
past simpleS + V2He ran his first marathon in 2021.
past continuousS + was / were + V-ingHe was running through the park when he hurt his knee.
past perfectS + had + V3He had never run more than twenty kilometres.
past perfect continuousS + had been + V-ingHe had been running for four hours.
future simpleS + will + VHe'll run his fastest time next Sunday.
future continuousS + will be + V-ingHe'll be running through the city centre.
future perfectS + will have + V3He'll have run forty-two kilometres by lunchtime.
future perfect continuousS + will have been + V-ingHe'll have been running for nearly four hours.

In het Nederlands heet de Present Simple de onvoltooid tegenwoordige tijd, de Past Simple de onvoltooid verleden tijd, de Present Perfect de voltooid tegenwoordige tijd en de Past Perfect de voltooid verleden tijd – maar zoals je hierboven zag, worden ze niet altijd op dezelfde manier gebruikt.

Ontkenningen en vragen: het eerste hulpwerkwoord doet het werk

VormOntkennendVraag
Present / Past SimpleShe doesn't work. / She didn't work.Does she work? / Did she work?
elke vorm met een hulpwerkwoordShe isn't working. / She hasn't worked. / She won't be working.Is she working? / Has she worked? / Will she be working?
vormen met twee of drie hulpwerkwoordenShe hadn't been working.Had she been working?

Zet not na het eerste hulpwerkwoord, of zet het eerste hulpwerkwoord vóór het onderwerp. De Present Simple en Past Simple hebben geen hulpwerkwoord, dus die lenen do / does / did. (In het Nederlands zet je in een vraag ook een gewoon werkwoord vooraan – ‘Werkt ze?’ – maar in het Engels kan dat niet.)

Wat elk aspect betekent

AspectKernbetekenisDe vraag die het beantwoordt
simplehet hele feit of de hele gebeurtenisWat gebeurt er / gebeurde er / zal er gebeuren?
continuousbezig rond een momentWat is / was / zal er op dat moment aan de gang zijn?
perfectvóór een punt, belangrijk op dat puntWat is op dat moment al gedaan?
perfect continuousactiviteit die duurt tot een punt, of net gestopt is met zichtbare gevolgenHoe lang is het op dat moment al bezig? Waar is iemand mee bezig geweest?

Opmerkingen bij de kaart

  • Strikt genomen toont een Engels werkwoord zelf maar twee tijden (heden work, verleden worked); de toekomst gebruikt het modale werkwoord will. ‘12 tijden’ is een handige kaart om mee te leren.
  • Will is niet de enige toekomst: ook going to, de Present Continuous en de Present Simple kunnen over de toekomst gaan. Zie A2-05.
  • State verbs (know, like, want, believe) vermijden normaal de kolommen continuous en perfect continuous. Zie A1-23 en B1-34.
  • De Future Continuous komt in B1-05. De Future Perfect en Future Perfect Continuous zie je hier alleen als vooruitblik; ze worden behandeld in B2-01.

Gebruik

1Tijd – het eerste werkwoord draagt die

Verander alleen het eerste werkwoord, en je verplaatst de hele handeling op de tijdlijn. De rest van de werkwoordsgroep blijft hetzelfde.

I'm waiting for the bus.
Ik sta op de bus te wachten.
heden
I was waiting for the bus when it started to rain.
Ik stond op de bus te wachten toen het begon te regenen.
verleden
I'll be waiting for you at the station.
Ik wacht op je bij het station.
toekomst; Nederlands tegenwoordige tijd, Engels will be waiting

2Simple – het hele feit

Het simple-aspect toont een handeling als een compleet geheel of een algemeen feit: een gewoonte, een afgesloten gebeurtenis, een gewone voorspelling.

My sister works in a hospital.
Mijn zus werkt in een ziekenhuis.
heden: algemeen feit
She worked nights for three years.
Ze heeft drie jaar nachtdiensten gedraaid.
verleden: afgesloten periode; ze doet het nu niet meer
I think she'll find a new job soon.
Ik denk dat ze snel een nieuwe baan vindt.
toekomst: voorspelling; Nederlands vaak tegenwoordige tijd

3Continuous – bezig

Het continuous-aspect zet je midden in de handeling op een bepaald moment: die is vóór dat moment begonnen en nog niet afgelopen.

Sorry, I can't talk — I'm driving.
Sorry, ik kan nu niet praten – ik zit achter het stuur.
moment nu
At midnight we were still talking.
Om middernacht zaten we nog te praten.
moment in het verleden
This time tomorrow, I'll be lying on a beach.
Morgen om deze tijd lig ik op het strand.
moment in de toekomst

4Perfect – ervoor, en nog steeds belangrijk

Het perfect-aspect kijkt vanaf een punt (nu, een moment in het verleden of een moment in de toekomst) terug naar iets wat daarvóór gebeurde en op dat punt belangrijk is.

I've lost my keys, so I can't get in.
Ik ben mijn sleutels kwijt, dus ik kan niet naar binnen.
vóór nu; het resultaat telt nu
When we arrived, the film had already started.
Toen we aankwamen, was de film al begonnen.
vóór een moment in het verleden; Nederlands was, Engels had
By Friday, I'll have finished the report.
Vrijdag heb ik het rapport af.
vóór een moment in de toekomst (vooruitblik: B2-01)

5Perfect continuous – hoe lang, tot een punt

De perfect continuous kijkt terug naar een activiteit die tot een bepaald punt bezig is geweest, en zegt meestal hoe lang. Hij kan ook een activiteit beschrijven die net gestopt is, als je de gevolgen nu nog ziet (meer in B1-01).

We've been waiting for forty minutes.
We wachten al veertig minuten.
tot nu; al + tegenwoordige tijd → have been + -ing
She'd been working there for ten years when the company closed.
Ze werkte daar al tien jaar toen het bedrijf dichtging.
tot een moment in het verleden
In June, I'll have been living here for exactly five years.
In juni woon ik hier precies vijf jaar.
tot een moment in de toekomst (vooruitblik: B2-01)
Her hands are dirty. She's been gardening.
Haar handen zijn vies. Ze is in de tuin bezig geweest.
net gestopt; zichtbaar gevolg

6Eén verhaal door alle 12 vormen

Volg Sam, een hardloper, door alle 12 vormen van hetzelfde werkwoord: run – ran – run.

Sam runs five kilometres every morning before work.
Sam loopt elke ochtend voor zijn werk vijf kilometer.
Present Simple; US: kilometers
Right now he's running along the river.
Op dit moment loopt hij langs de rivier.
Present Continuous
He's run three marathons so far.
Hij heeft tot nu toe drie marathons gelopen.
Present Perfect: geen afgesloten tijd
He's been running since six o'clock this morning.
Hij loopt al sinds zes uur vanochtend.
Present Perfect Continuous; sinds + tegenwoordige tijd
He ran his first marathon in 2021.
Hij heeft in 2021 zijn eerste marathon gelopen.
Past Simple: met een jaartal nooit de Present Perfect, ook al zegt het Nederlands ‘heeft gelopen’
Last spring he was running through the park when he hurt his knee.
Vorig voorjaar was hij aan het hardlopen in het park toen hij zijn knie bezeerde.
Past Continuous
Before his first marathon, he had never run more than twenty kilometres.
Voor zijn eerste marathon had hij nooit meer dan twintig kilometer gelopen.
Past Perfect
He had been running for four hours when he finally saw the finish line.
Hij liep al vier uur toen hij eindelijk de finish zag.
Past Perfect Continuous; al + verleden tijd
He thinks he'll run his fastest time ever next Sunday.
Hij denkt dat hij volgende week zondag zijn snelste tijd ooit loopt.
Future Simple; Nederlands tegenwoordige tijd
This time next Sunday, he'll be running through the city centre.
Volgende week zondag om deze tijd loopt hij door het centrum.
Future Continuous
By lunchtime, he'll have run forty-two kilometres.
Tegen lunchtijd heeft hij tweeënveertig kilometer gelopen.
Future Perfect
By the time he crosses the line, he'll have been running for nearly four hours.
Als hij over de finish komt, is hij al bijna vier uur aan het lopen.
Future Perfect Continuous

Veelgemaakte fouten

❌I have been work here since May.
✅I have been working here since May.
Perfect continuous: have been + -ing-vorm.
❌She has went home.
✅She has gone home.
Perfect: have + voltooid deelwoord, niet de Past Simple.
❌Did you finished your homework?
✅Did you finish your homework?
Alleen het eerste werkwoord toont de tijd.
❌I living in Rome now.
✅I am living in Rome now.
De continuous heeft be nodig. Ook goed: I live in Rome now.
❌They was playing football.
✅They were playing football.
Het hulpwerkwoord past zich aan het onderwerp aan.
❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
State verbs vermijden de continuous. Zie B1-34.
❌Has she been worked here long?
✅Has she been working here long?
have been + -ing-vorm, niet het voltooid deelwoord.
❌I work here since 2020.
✅I have worked here since 2020.
Tot nu: perfect. Ook goed: I have been working here since 2020.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Al’ of ‘sinds’ + tegenwoordige tijd → Present Simple. ‘Mijn opa en oma wonen al veertig jaar in dit huis.’ Het Nederlands gebruikt de tegenwoordige tijd, omdat het nog steeds zo is. Het Engels kijkt vanaf nu terug naar de hele periode: perfect (of perfect continuous).

❌My grandparents live already forty years in this house.
✅My grandparents have lived in this house for forty years. of My grandparents have been living in this house for forty years.

2. ‘Heb gedaan’ + afgesloten tijd → Present Perfect. In het Nederlands is de voltooide tijd heel gewoon voor afgelopen gebeurtenissen: ‘Mijn ouders zijn vorig jaar naar Spanje verhuisd.’ In het Engels kan de perfect niet samen met een afgesloten tijd (yesterday, last year, in 2021, ago).

❌My parents have moved to Spain last year.
✅My parents moved to Spain last year.

3. Geen continuous waar het Engels hem nodig heeft. ‘Ssst, de baby slaapt’ is in het Nederlands normaal; aan het slapen hoeft niet. In het Engels zegt de Present Simple iets over gewoontes, niet over nu.

⚠️Shh, the baby sleeps!
✅Shh, the baby's sleeping!
Grammaticaal, maar dan zeg je iets algemeens (‘de baby slaapt (meestal)’), niet wat er nu gebeurt.

4. De tegenwoordige tijd voor een belofte of aanbod. ‘Ik help je morgen wel met de dozen’ is gewoon Nederlands. In het Engels heeft een belofte of aanbod will nodig.

⚠️Don't worry, I help you with the boxes tomorrow.
✅Don't worry, I'll help you with the boxes tomorrow.
De Present Simple belooft niets; voor een aanbod of belofte gebruik je will.

5. ‘Is vertrokken’ → is left. Het Nederlands maakt de voltooide tijd met hebben of zijn (‘De trein is vertrokken’). Het Engels gebruikt altijd have.

❌Sorry, the last train is already left.
✅Sorry, the last train has already left.

Niet verwarren

's = is of has – Kijk naar het volgende woord: een -ing-vorm → is; een voltooid deelwoord → has.

She's working.
Ze is aan het werk.
she is working
She's worked here for years.
Ze werkt hier al jaren.
she has worked; al + tegenwoordige tijd

'd = had of would – Een voltooid deelwoord na 'd → had; een basisvorm → would.

He'd left before I arrived.
Hij was al weg voordat ik aankwam.
he had left
He'd leave if he could.
Hij zou weggaan als hij kon.
he would leave

Zelfde aspect, andere tijd – De betekenis van de kolom blijft gelijk; alleen het punt op de tijdlijn verschuift.

I've finished.
Ik ben klaar.
vóór nu
I'd finished.
Ik was klaar.
vóór een moment in het verleden

De zes contrasten die het vaakst door elkaar gaan (Present Simple of Continuous, Past Simple of Present Perfect, Present Perfect Simple of Continuous, Past Simple of Past Continuous, Past Simple of Past Perfect, en de toekomstvormen) oefen je in B1-R4.

Spelling en uitspraak

  • Samentrekkingen zijn normaal in spreektaal: I'm, she's, they've, he'd, we'll, won't, hasn't, hadn't.
  • been is zwak in spreektaal: /bɪn/, met een korte /ɪ/ zoals in het Nederlandse ‘pit’: I've been waiting /aɪv bɪn ˈweɪtɪŋ/. Geen lange /iː/.
  • have na een modaal werkwoord is zwak: I'll have finished klinkt als /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/, met een korte doffe klinker. Schrijf altijd will have of 'll have, nooit 'll of.
  • -ed-uitgangen: /t/ na stemloze klanken (worked /wɜːkt/), /d/ na stemhebbende klanken (played /pleɪd/), /ɪd/ na /t/ of /d/ (waited /ˈweɪtɪd/). De logica lijkt op ’t kofschip, maar let op: in het Nederlands klinkt een d aan het eind als t (‘gespeeld’); in het Engels blijft de /d/ van played stemhebbend.
  • De /w/ in work, was, will, were maak je met geronde lippen, zonder dat je tanden je onderlip raken – anders klinkt de w van were als een /v/.

Gouden regel

Elke tijd = tijd (verleden / heden / toekomst) + aspect: simple = het hele feit; continuous = bezig; perfect = vóór een punt en belangrijk; perfect continuous = hoe lang, tot een punt (of een net afgeronde activiteit met zichtbare gevolgen). Kies de tijd, kies het aspect – en laat het eerste hulpwerkwoord de tijd, de ontkenning en de vraag dragen. En: wat in het Nederlands met al of sinds nog doorgaat, is in het Engels perfect.

Als je de kaart beheerst, zie je op C2-niveau hoe dezelfde tijden worden 'verschoven' om beleefder of afstandelijker te klinken: C2-01.

Oefeningen

A. Vorm

Benoem de vorm of vul de juiste vorm in.

  1. Benoem de vorm (in het Engels): "She had been waiting."
  2. Benoem de vorm (in het Engels): "They'll have finished."
  3. Present Perfect Continuous: I (study) for three hours.
  4. Past Continuous: At 9 p.m. we (watch) a film.
  5. Future Continuous: This time tomorrow I (fly) to Lima.
  6. Maak er een vraag van: They have been living here for a year.
  7. Maak de zin ontkennend: She was working yesterday.

B. Betekenis

Beantwoord de vraag of kies het juiste antwoord.

  1. Welk aspect beantwoordt ‘hoe lang, tot nu?’ …
  2. Welk aspect laat een handeling zien die op een moment bezig is?
  3. Kies het juiste antwoord: Look! It ….
  4. Kies het juiste antwoord: When we arrived, the concert …, so we missed the first song.
  5. Kies het juiste antwoord: Her hands are dirty because she ….

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. I know him since we were children.
  2. Did you saw the match?
  3. He's been running for an hour.
  4. We was having dinner when you called.

D. In context

Vul de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes in.

Mia's career
Mia 17 (work) as a nurse. She 18 (start) her first job in 2015. Before that, she 19 (study) for four years. At the moment, she 20 (train) to be a midwife, and she 21 (do) the course for six months now. Next year, she 22 (move) to a bigger hospital.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels.

  1. Schrijf drie zinnen over jezelf: één in de Present Continuous, één in de Present Perfect en één in de Past Simple.
  2. Schrijf één zin over iets waar je al lang mee bezig bent, en zeg hoe lang.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. A2-19 Present Perfect of Past Simple? Het verschil eenvoudig uitgelegd
    I (lose) my keys yesterday, but I found them this morning.
  2. B1-34 State verbs in de continuous: I think of I'm thinking, she is of she's being
    I (think) about changing my job.
  3. B1-03 Past Perfect: de voltooid verleden tijd in het Engels uitgelegd
    By the time I got to the party, most people (go) home.
Antwoorden

A. Vorm

  1. past perfect continuous
  2. future perfect
  3. have been studying
  4. were watching
  5. will be flying
  6. Have they been living here for a year?
  7. She wasn't working yesterday.

B. Betekenis

  1. perfect continuous
  2. continuous
  3. 's snowing / is snowing
  4. had started
  5. has been gardening

C. Vind de fout

  1. I have known him since we were children.
  2. Did you see the match?
  3. ✓ He's been running for an hour.
  4. We were having dinner when you called.

D. In context

  1. works / is working
  2. started
  3. had studied / had been studying / studied
  4. is training
  5. has been doing
  6. will move / is moving / is going to move / will be moving

E. Jouw beurt

  1. I'm reading a great book at the moment. I've been to Morocco twice. I went there last in 2022.
  2. I've been playing the piano for eight years.

F. Gemengde herhaling

  1. lost
  2. am thinking
  3. had gone
Android-appLeer onderweg Google Play