De Engelse tijden (tenses) in één overzicht: de kaart van alle 12 vormen
The English Tense System: The Map
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les zie je alle 12 Engelse werkwoordsvormen op één kaart, kun je ze allemaal bouwen uit twee keuzes (tijd + aspect), en kun je zeggen wat elk aspect betekent: simple, continuous, perfect en perfect continuous.
Het idee
De Engelse werkwoordsvormen kunnen eruitzien als een lange lijst van 12 losse tijden om uit je hoofd te leren. Dat zijn ze niet. Elke vorm komt uit maar twee keuzes.
Keuze 1: Tijd – wanneer? Verleden, heden of toekomst. Stel je een tijdlijn voor met drie zones: verleden, nu, toekomst.
Keuze 2: Aspect – hoe kijk ik naar de handeling?
- Simple: als een geheel feit of een complete gebeurtenis.
- Continuous: van binnenuit, bezig rond een moment.
- Perfect: vanaf een later punt, terugkijkend naar iets wat daarvóór gebeurde en nog steeds belangrijk is.
- Perfect continuous: vanaf een later punt, terugkijkend naar een activiteit die tot dat punt bezig is geweest – met de nadruk op hoe lang, of op een activiteit die net gestopt is en zichtbare gevolgen heeft.
Zet je de twee keuzes samen, dan krijg je een kaart met drie rijen (verleden, heden, toekomst) en vier kolommen. Elke tijd heeft een adres: past + perfect = Past Perfect. Leer de betekenis van de vier kolommen één keer, en ze werken in elke zone van de tijdlijn hetzelfde. Achter het hele systeem zit één idee – geen twaalf.
Nederlands en Engels vergeleken
Ook het Nederlands toont de tijd op het eerste werkwoord (de persoonsvorm): ik heb gewerkt, ik had gewerkt, ik zal werken. Dat principe is hetzelfde. Maar de kaart verschilt op twee punten. Ten eerste heeft het Nederlands geen continuous-kolom: aan het + infinitief en zitten/staan/liggen te bestaan wel, maar je mag ze altijd weglaten (‘Ik kook’ kan ook ‘ik ben aan het koken’ betekenen). In het Engels is de continuous geen keuze voor de stijl: I cook en I'm cooking betekenen iets anders. Ten tweede draagt de Nederlandse voltooide tijd geen ‘nog steeds belangrijk’-betekenis: ‘Ik heb hem gisteren gezien’ is heel gewoon, maar in het Engels sluit een afgesloten tijd de perfect uit (I saw him yesterday). En wat tot nu doorgaat, zegt het Nederlands met al of sinds + tegenwoordige tijd; het Engels gebruikt daar de perfect.
| Nederlands | Engels | Let op |
|---|---|---|
| Ik werk in een ziekenhuis. | I work in a hospital. | feit: Present Simple |
| Ik werk nu. / Ik ben aan het werken. | I'm working. | bezig: altijd be + -ing |
| Ik werk hier al vijf jaar. / sinds 2020. | I've worked / I've been working here for five years / since 2020. | tot nu → perfect |
| Ik heb gisteren gewerkt. | I worked yesterday. | afgesloten tijd → Past Simple |
| Ik heb mijn sleutels verloren. | I've lost my keys. | resultaat nu → Present Perfect |
| Ik was aan het werken toen… / Ik zat te werken toen… | I was working when… | Past Continuous |
| Ik had al gewerkt. | I had already worked. | Past Perfect: hier gelijk |
| Ik bel je morgen. / Ik zal je morgen bellen. | I'll call you tomorrow. | belofte → will, niet de Present Simple |
| Morgen om deze tijd lig ik op het strand. | This time tomorrow I'll be lying on a beach. | Future Continuous |
| Vrijdag heb ik het rapport af. | By Friday, I'll have finished the report. | Future Perfect |
Vorm
De bouwstenen
| Aspect | Hulpwerkwoord + werkwoordsvorm | Voorbeeld (work) |
|---|---|---|
| simple | geen hulpwerkwoord in bevestigende zinnen in het heden en verleden | work / worked |
| continuous | be + -ing-vorm | be working |
| perfect | have + voltooid deelwoord (past participle) | have worked |
| perfect continuous | have been + -ing-vorm | have been working |
Het voltooid deelwoord (past participle, soms V3 genoemd) is worked, gone, written. De tijd zie je aan het eerste werkwoord: am / was / will be, have / had / will have.
De kaart: 12 vormen van work
| Simple | Continuous | Perfect | Perfect continuous | |
|---|---|---|---|---|
| Past | I worked | I was working | I had worked | I had been working |
| Present | I work | I am working | I have worked | I have been working |
| Future | I will work | I will be working | I will have worked | I will have been working |
Formules en voorbeelden: de 12 tijden in één tabel
S = onderwerp, V = werkwoord, V2 = verledentijdsvorm (ran), V3 = voltooid deelwoord (run). De voorbeelden komen uit het verhaal van Sam hieronder.
| Tijd | Formule | Voorbeeld |
|---|---|---|
| present simple | S + V (he/she/it: V-s) | Sam runs five kilometres every morning. |
| present continuous | S + am / is / are + V-ing | He's running along the river. |
| present perfect | S + have / has + V3 | He's run three marathons so far. |
| present perfect continuous | S + have / has been + V-ing | He's been running since six o'clock. |
| past simple | S + V2 | He ran his first marathon in 2021. |
| past continuous | S + was / were + V-ing | He was running through the park when he hurt his knee. |
| past perfect | S + had + V3 | He had never run more than twenty kilometres. |
| past perfect continuous | S + had been + V-ing | He had been running for four hours. |
| future simple | S + will + V | He'll run his fastest time next Sunday. |
| future continuous | S + will be + V-ing | He'll be running through the city centre. |
| future perfect | S + will have + V3 | He'll have run forty-two kilometres by lunchtime. |
| future perfect continuous | S + will have been + V-ing | He'll have been running for nearly four hours. |
In het Nederlands heet de Present Simple de onvoltooid tegenwoordige tijd, de Past Simple de onvoltooid verleden tijd, de Present Perfect de voltooid tegenwoordige tijd en de Past Perfect de voltooid verleden tijd – maar zoals je hierboven zag, worden ze niet altijd op dezelfde manier gebruikt.
Ontkenningen en vragen: het eerste hulpwerkwoord doet het werk
| Vorm | Ontkennend | Vraag |
|---|---|---|
| Present / Past Simple | She doesn't work. / She didn't work. | Does she work? / Did she work? |
| elke vorm met een hulpwerkwoord | She isn't working. / She hasn't worked. / She won't be working. | Is she working? / Has she worked? / Will she be working? |
| vormen met twee of drie hulpwerkwoorden | She hadn't been working. | Had she been working? |
Zet not na het eerste hulpwerkwoord, of zet het eerste hulpwerkwoord vóór het onderwerp. De Present Simple en Past Simple hebben geen hulpwerkwoord, dus die lenen do / does / did. (In het Nederlands zet je in een vraag ook een gewoon werkwoord vooraan – ‘Werkt ze?’ – maar in het Engels kan dat niet.)
Wat elk aspect betekent
| Aspect | Kernbetekenis | De vraag die het beantwoordt |
|---|---|---|
| simple | het hele feit of de hele gebeurtenis | Wat gebeurt er / gebeurde er / zal er gebeuren? |
| continuous | bezig rond een moment | Wat is / was / zal er op dat moment aan de gang zijn? |
| perfect | vóór een punt, belangrijk op dat punt | Wat is op dat moment al gedaan? |
| perfect continuous | activiteit die duurt tot een punt, of net gestopt is met zichtbare gevolgen | Hoe lang is het op dat moment al bezig? Waar is iemand mee bezig geweest? |
Opmerkingen bij de kaart
- Strikt genomen toont een Engels werkwoord zelf maar twee tijden (heden work, verleden worked); de toekomst gebruikt het modale werkwoord will. ‘12 tijden’ is een handige kaart om mee te leren.
- Will is niet de enige toekomst: ook going to, de Present Continuous en de Present Simple kunnen over de toekomst gaan. Zie A2-05.
- State verbs (know, like, want, believe) vermijden normaal de kolommen continuous en perfect continuous. Zie A1-23 en B1-34.
- De Future Continuous komt in B1-05. De Future Perfect en Future Perfect Continuous zie je hier alleen als vooruitblik; ze worden behandeld in B2-01.
Gebruik
1Tijd – het eerste werkwoord draagt die
Verander alleen het eerste werkwoord, en je verplaatst de hele handeling op de tijdlijn. De rest van de werkwoordsgroep blijft hetzelfde.
2Simple – het hele feit
Het simple-aspect toont een handeling als een compleet geheel of een algemeen feit: een gewoonte, een afgesloten gebeurtenis, een gewone voorspelling.
3Continuous – bezig
Het continuous-aspect zet je midden in de handeling op een bepaald moment: die is vóór dat moment begonnen en nog niet afgelopen.
4Perfect – ervoor, en nog steeds belangrijk
Het perfect-aspect kijkt vanaf een punt (nu, een moment in het verleden of een moment in de toekomst) terug naar iets wat daarvóór gebeurde en op dat punt belangrijk is.
5Perfect continuous – hoe lang, tot een punt
De perfect continuous kijkt terug naar een activiteit die tot een bepaald punt bezig is geweest, en zegt meestal hoe lang. Hij kan ook een activiteit beschrijven die net gestopt is, als je de gevolgen nu nog ziet (meer in B1-01).
6Eén verhaal door alle 12 vormen
Volg Sam, een hardloper, door alle 12 vormen van hetzelfde werkwoord: run – ran – run.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Al’ of ‘sinds’ + tegenwoordige tijd → Present Simple. ‘Mijn opa en oma wonen al veertig jaar in dit huis.’ Het Nederlands gebruikt de tegenwoordige tijd, omdat het nog steeds zo is. Het Engels kijkt vanaf nu terug naar de hele periode: perfect (of perfect continuous).
2. ‘Heb gedaan’ + afgesloten tijd → Present Perfect. In het Nederlands is de voltooide tijd heel gewoon voor afgelopen gebeurtenissen: ‘Mijn ouders zijn vorig jaar naar Spanje verhuisd.’ In het Engels kan de perfect niet samen met een afgesloten tijd (yesterday, last year, in 2021, ago).
3. Geen continuous waar het Engels hem nodig heeft. ‘Ssst, de baby slaapt’ is in het Nederlands normaal; aan het slapen hoeft niet. In het Engels zegt de Present Simple iets over gewoontes, niet over nu.
4. De tegenwoordige tijd voor een belofte of aanbod. ‘Ik help je morgen wel met de dozen’ is gewoon Nederlands. In het Engels heeft een belofte of aanbod will nodig.
5. ‘Is vertrokken’ → is left. Het Nederlands maakt de voltooide tijd met hebben of zijn (‘De trein is vertrokken’). Het Engels gebruikt altijd have.
Niet verwarren
's = is of has – Kijk naar het volgende woord: een -ing-vorm → is; een voltooid deelwoord → has.
'd = had of would – Een voltooid deelwoord na 'd → had; een basisvorm → would.
Zelfde aspect, andere tijd – De betekenis van de kolom blijft gelijk; alleen het punt op de tijdlijn verschuift.
De zes contrasten die het vaakst door elkaar gaan (Present Simple of Continuous, Past Simple of Present Perfect, Present Perfect Simple of Continuous, Past Simple of Past Continuous, Past Simple of Past Perfect, en de toekomstvormen) oefen je in B1-R4.
Spelling en uitspraak
- Samentrekkingen zijn normaal in spreektaal: I'm, she's, they've, he'd, we'll, won't, hasn't, hadn't.
- been is zwak in spreektaal: /bɪn/, met een korte /ɪ/ zoals in het Nederlandse ‘pit’: I've been waiting /aɪv bɪn ˈweɪtɪŋ/. Geen lange /iː/.
- have na een modaal werkwoord is zwak: I'll have finished klinkt als /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/, met een korte doffe klinker. Schrijf altijd will have of 'll have, nooit 'll of.
- -ed-uitgangen: /t/ na stemloze klanken (worked /wɜːkt/), /d/ na stemhebbende klanken (played /pleɪd/), /ɪd/ na /t/ of /d/ (waited /ˈweɪtɪd/). De logica lijkt op ’t kofschip, maar let op: in het Nederlands klinkt een d aan het eind als t (‘gespeeld’); in het Engels blijft de /d/ van played stemhebbend.
- De /w/ in work, was, will, were maak je met geronde lippen, zonder dat je tanden je onderlip raken – anders klinkt de w van were als een /v/.
Gouden regel
Elke tijd = tijd (verleden / heden / toekomst) + aspect: simple = het hele feit; continuous = bezig; perfect = vóór een punt en belangrijk; perfect continuous = hoe lang, tot een punt (of een net afgeronde activiteit met zichtbare gevolgen). Kies de tijd, kies het aspect – en laat het eerste hulpwerkwoord de tijd, de ontkenning en de vraag dragen. En: wat in het Nederlands met al of sinds nog doorgaat, is in het Engels perfect.
Als je de kaart beheerst, zie je op C2-niveau hoe dezelfde tijden worden 'verschoven' om beleefder of afstandelijker te klinken: C2-01.
Oefeningen
A. Vorm
Benoem de vorm of vul de juiste vorm in.
-
Benoem de vorm (in het Engels): "She had been waiting."
-
Benoem de vorm (in het Engels): "They'll have finished."
-
Present Perfect Continuous: I (study) for three hours.
-
Past Continuous: At 9 p.m. we (watch) a film.
-
Future Continuous: This time tomorrow I (fly) to Lima.
-
Maak er een vraag van: They have been living here for a year.
-
Maak de zin ontkennend: She was working yesterday.
B. Betekenis
Beantwoord de vraag of kies het juiste antwoord.
-
Welk aspect beantwoordt ‘hoe lang, tot nu?’ …
-
Welk aspect laat een handeling zien die op een moment bezig is?
-
Kies het juiste antwoord: Look! It ….
-
Kies het juiste antwoord: When we arrived, the concert …, so we missed the first song.
-
Kies het juiste antwoord: Her hands are dirty because she ….
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
I know him since we were children.
-
Did you saw the match?
-
He's been running for an hour.
-
We was having dinner when you called.
D. In context
Vul de juiste vorm van het werkwoord tussen haakjes in.
Mia 17 (work) as a nurse. She 18 (start) her first job in 2015. Before that, she 19 (study) for four years. At the moment, she 20 (train) to be a midwife, and she 21 (do) the course for six months now. Next year, she 22 (move) to a bigger hospital.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels.
-
Schrijf drie zinnen over jezelf: één in de Present Continuous, één in de Present Perfect en één in de Past Simple.
-
Schrijf één zin over iets waar je al lang mee bezig bent, en zeg hoe lang.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A2-19 Present Perfect of Past Simple? Het verschil eenvoudig uitgelegd I (lose) my keys yesterday, but I found them this morning.
-
B1-34 State verbs in de continuous: I think of I'm thinking, she is of she's being I (think) about changing my job.
-
B1-03 Past Perfect: de voltooid verleden tijd in het Engels uitgelegd By the time I got to the party, most people (go) home.
Antwoorden
A. Vorm
- past perfect continuous
- future perfect
- have been studying
- were watching
- will be flying
- Have they been living here for a year?
- She wasn't working yesterday.
B. Betekenis
- perfect continuous
- continuous
- 's snowing / is snowing
- had started
- has been gardening
C. Vind de fout
- I have known him since we were children.
- Did you see the match?
- ✓ He's been running for an hour.
- We were having dinner when you called.
D. In context
- works / is working
- started
- had studied / had been studying / studied
- is training
- has been doing
- will move / is moving / is going to move / will be moving
E. Jouw beurt
- I'm reading a great book at the moment. I've been to Morocco twice. I went there last in 2022.
- I've been playing the piano for eight years.
F. Gemengde herhaling
- lost
- am thinking
- had gone
