Implied conditions á ensku: without, given, otherwise, if so og if anything – skilyrði án if
Implied Conditions: Given, Without, Otherwise, If Anything
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu tjáð skilyrði án heillar if-setningar – með without, with, given, otherwise / or else, assuming (that) og on the assumption that –, notað stuttu orðasamböndin if so, if not, if anything og if in doubt og borið fram kurteislegar beiðnir með if you'll… / if you would….
Aðalatriðið
Skilyrðissetning hefur tvo hluta: skilyrði og afleiðingu. Venjulega er skilyrðið skrifað skýrt, með if. En oft er það skrifað með ósýnilegu bleki.
Without your help, I'd have failed. Hér er ekkert if, en merkingin er „ef þú hefðir ekki hjálpað mér“. I was ill; otherwise I'd have come. Merkingin er „ef ég hefði ekki verið veikur“.
Hvernig lestu ósýnilega blekið? Horfðu á afleiðinguna. Ef þú sérð would, could eða might (+ have) en ekkert if, þá er skilyrðið falið einhvers staðar: í liðnum með without, with eða given, í orðinu otherwise eða jafnvel í frumlaginu sjálfu (A true friend would…).
Stuttu if-orðasamböndin virka öfugt: if sést, en restin af setningunni er horfin – If so…, If not…, If in doubt…. Þú bætir hlutanum sem vantar við í huganum.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: hér á íslenskan margt sameiginlegt með ensku. Við felum skilyrðið líka í lið: „Án þinnar hjálpar hefði ég fallið“, „Með meiri tíma hefðum við fundið betri lausn“, „Annars hefði ég komið“. Viðtengingarhátturinn („hefði“, „myndi“, „gæti“) sýnir að afleiðingin er ímynduð – nákvæmlega eins og would á ensku. „Ef svo er“, „ef ekki“, „að því gefnu að“ og „ef þú vilt…“ samsvara líka if so, if not, assuming og if you'll….
Munurinn liggur annars staðar. Í fyrsta lagi segjum við „annars hefði ég komið“, en á ensku er afleiðingin would have – aldrei had eitt og sér. Í öðru lagi notum við nútíð um framtíð á eftir „annars“ („Flýttu þér, annars missirðu af strætó“), en á eftir otherwise þarf framtíðarafleiðing will eða aðra háttarsögn. Í þriðja lagi hefur „ef eitthvað er“ tvær merkingar á íslensku: „ef eitthvað kemur upp“ og „frekar“. Enska if anything hefur aðeins seinni merkinguna. Loks: „Ef já“ á eyðublöðum er á ensku if so.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Án þinnar hjálpar hefði ég fallið. | Without your help, I'd have failed. | skilyrðið í lið – hér er þetta eins |
| Með aðeins meiri æfingu gætirðu orðið atvinnumaður. | With a bit more practice, you could be a professional. | „með“ + nafnorð → with – hér er þetta eins |
| Ég var ekki með vegabréfið, annars hefði ég farið. | I didn't have my passport. Otherwise, I'd have gone. | „hefði“ → would have, ekki had |
| Flýttu þér, annars missirðu af strætó. | Hurry up, otherwise you'll miss the bus. | íslenska: nútíð; enska: will |
| Ertu laus? Ef svo er, komdu í grillið. | Are you free? If so, come to the barbecue. | „ef svo er“ / „ef já“ → if so |
| Er búðin opin? Ef ekki, prófum við markaðinn. | Is the shop open? If not, we'll try the market. | hér er þetta eins |
| Hún er frekar hægari, ef eitthvað er. | If anything, it's slower. | aðeins merkingin „frekar“ |
| Ef eitthvað kemur upp, hringdu. | If anything happens, call me. | á ensku þarf sögn |
| Að því gefnu að veðrið haldist gott borðum við úti. | Assuming the weather stays good, we'll eat outside. | nútíð um framtíð – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: falin skilyrði virka svipað á báðum málum, en „annars hefði ég…“ er otherwise I would have…, „annars“ + nútíð um framtíð er otherwise… will, „ef já“ er if so og „ef eitthvað kemur upp“ þarf sögn á ensku.
Form
Falið skilyrði
| Orðasamband | Dæmi | Falið if |
|---|---|---|
| without + nafnorð | Without your help, I'd have failed. | if you hadn't helped me |
| with + nafnorð | With more practice, you could win. | if you practised more |
| given + nafnorð | Given more time, we could have done it. | if we had been given more time |
| otherwise / or else | I was ill; otherwise I'd have come. | if I hadn't been ill |
| in your position / a true friend… | In your position, I'd wait. | if I were in your position |
Stytt if-orðasambönd
| Orðasamband | Merking |
|---|---|
| if so / if not | ef svo er / ef svo er ekki |
| if anything | ef einhver munur er, þá öfugur („frekar“) |
| if in doubt / if necessary / if possible | ef þú ert í vafa / ef þörf krefur / ef hægt er |
| lýsingarorð, if not + sterkara lýsingarorð | jafnvel… (difficult, if not impossible); stundum líka „þó ekki…“ (useful, if not exciting) |
Will og would í if-hlutanum
| Mynstur | Merking | Dæmi |
|---|---|---|
| if you'll + grunnmynd | ef þú vilt (kurteisleg leiðbeining) | If you'll follow me, … |
| if you would + grunnmynd | kurteisleg, formlegri beiðni | If you would sign here, … |
| if + won't | ef (hann) neitar / vill ekki | If he won't listen, … |
Forsenda
| Orðasamband | Málsnið | Dæmi |
|---|---|---|
| assuming (that) + setning | hlutlaust | Assuming the train is on time, … |
| on the assumption that + setning | formlegt | …on the assumption that sales would grow. |
Notkun
1Falið skilyrði: without, with, given, in your position
Nafnliður getur borið skilyrðið. Without = „ef … ekki“; with = „ef … er / væri“; given = „ef (við) hefðum / ef (okkur) væri gefið“. Frumlagið sjálft getur líka falið skilyrðið (A true friend would…), og sömuleiðis to-nafnháttur í föstu orðasambandi (To hear him talk, …). Sögnin í afleiðingunni – would, could, might – sýnir að aðstæðurnar eru ímyndaðar. Á íslensku vinnur viðtengingarhátturinn sama verk.
2Otherwise og or else með ímyndaðri afleiðingu
Otherwise og or (else) merkja „ef ekki“ eða „ef þetta hefði ekki gerst“. Viðvaranir um framtíðina (Hurry, or you'll miss the bus): sjá B2-03. Á C1-stigi koma þau líka á undan óraunverulegri afleiðingu: would um nútíð, would have um fortíð. Íslenska „annars“ virkar eins – en mundu að „annars hefði ég…“ er otherwise I would have….
3If so, if not, if anything, if in doubt
Þessi stuttu orðasambönd koma í stað heillar setningar. If so og if not vísa til setningarinnar á undan. If anything leiðréttir hugsunina: sannleikurinn er öfugur eða enn sterkari – á íslensku „frekar“ eða „ef eitthvað er“. If in doubt, if necessary og if possible sleppa frumlaginu og sögninni be. Milli tveggja lýsingarorða merkir if not venjulega „jafnvel“; það getur líka merkt „þó ekki“ (sjá „Ekki rugla saman“).
4If you'll… / if you would…: vilji og kurteisi
Venjulega kemur will ekki í if-setningu um framtíð. En þegar will eða would merkir að vera til í / vilja er það hægt. If you'll… og If you would… eru kurteislegar leiðir til að biðja einhvern um eitthvað; won't merkir „vill ekki, neitar“. Will passar líka þegar if-hlutinn lýsir afleiðingu sem kemur á eftir aðalverknaðinum: I'll lend you the money if it will help. Á íslensku segjum við í slíkri beiðni „ef þú vilt…“ eða „værirðu til í að…“.
5Assuming (that), on the assumption that
Assuming (that) setur fram skilyrði sem þú gengur út frá og byggir áætlun eða rökstuðning á því – á íslensku „að því gefnu að…“. On the assumption that er formlegra og algengt í skýrslum. Eins og á eftir if kemur yfirleitt nútíð á eftir assuming þegar talað er um framtíð. Í rökræðu setur supposing fram möguleika sem vert er að skoða; suppose og what if eru útskýrð nánar í B2-21.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „…annars hefði ég…“ → had í afleiðingunni. Á íslensku stendur „hefði“ í afleiðingunni: „Annars hefðum við ekið beint inn í óveðrið“, „Í hennar sporum hefði ég tekið starfinu“. Það er freistandi að þýða „hefði“ með had. Á ensku er ímynduð afleiðing í fortíð alltaf would / could / might have + lýsingarháttur þátíðar – líka á eftir otherwise, without, given og in your position.
2. „…annars nærðu ekki…“ → otherwise + nútíð. Á íslensku tölum við um framtíð með nútíð, líka á eftir „annars“: „…annars nærðu ekki að fara í sturtu“, „…annars er allt uppselt“. Á ensku þarf framtíðarafleiðing á eftir otherwise (og or) will eða aðra háttarsögn.
3. „Ef eitthvað er…“ → If anything án sagnar. Á íslensku merkir „ef eitthvað er“ oft „ef eitthvað kemur upp“: „Ef eitthvað er, hringdu bara.“ Enska if anything er hins vegar fast orðasamband sem merkir aðeins „frekar; ef einhver munur er, þá öfugur“. Þegar þú átt við „ef eitthvað gerist“ þarf enska setningin sögn.
4. „Ef já, …“ → If yes, … Á íslenskum eyðublöðum og í tölvupóstum stendur oft „Ef já, …“ eða „Ef nei, …“. Orð fyrir orð verður það If yes. Í stuttum skilaboðum skilst það, en í samfelldum texta er venjulega og kurteislega myndin if so; neitandi if not er hins vegar rétt.
Ekki rugla saman
Given (= í ljósi) og given (= ef … fengi / hefði fengið) – Með þekktri staðreynd merkir given „í ljósi“ eða „miðað við“, og ekkert skilyrði er til staðar. Með more eða the chance merkir það „ef … fengi / hefði fengið“, og í afleiðingunni er would.
If not (= ef ekki) og if not (= jafnvel) – Fremst í setningu merkir if not „ef svo er ekki“. Milli tveggja svipaðra orða (tveggja lýsingarorða, tveggja talna) merkir það „jafnvel“ – á íslensku „ef ekki…“.
If not milli tveggja lýsingarorða getur líka merkt „þó ekki“: a useful, if not exciting, course = gagnlegt námskeið, þó ekki spennandi. Samhengið ræður. Til að forðast tvíræðni skrifa vandvirkir höfundar oft frekar perhaps even eða though not.
If you'll wait… (beiðni) og If you wait… (skilyrði) – If you'll wait here er kurteisleg leiðbeining. If you wait here er raunverulegt skilyrði með afleiðingu í framtíðinni.
Stafsetning og framburður
- Settu kommu á eftir without / with / given-lið fremst í setningu og á eftir if so / if not / if anything fremst í setningu: If so, come along.
- If not milli tveggja lýsingarorða stendur venjulega milli komma: a difficult, if not impossible, task.
- Þegar otherwise tengir tvær setningar seturðu semíkommu eða punkt á undan því: I was ill; otherwise I'd have come. Komma á undan otherwise er algeng í óformlegum texta; í formlegum enskum texta er semíkomma betri.
- Í If you'll follow me er you'll veikt: /jəl/ eða /jʊl/, og röddin lækkar kurteislega í lokin. Veika sérhljóðið /ə/ er nýtt fyrir íslenskumælandi: segðu það stutt og slakt.
- Assuming /əˈsjuːmɪŋ/ (UK), /əˈsuːmɪŋ/ (US): áherslan er á öðru atkvæði, ekki á því fyrsta eins og í íslenskum orðum. Otherwise /ˈʌðəwaɪz/ byrjar á /ʌ/ (ekki á íslensku o) og endar á rödduðu /z/, ekki [s].
Gullna reglan
Skilyrði getur falist í without, with, given, otherwise eða í frumlaginu sjálfu: ef þú sérð would / could / might (have) en ekkert if, leitaðu að falda skilyrðinu. Stuttu orðasamböndin if so, if not, if anything, if in doubt koma í stað heillar setningar, og will / would á eftir if sýnir yfirleitt vilja eða kurteisi. Og mundu: „annars hefði ég…“ er otherwise I would have…, „ef já“ er if so, „ef eitthvað kemur upp“ er if anything happens og „annars“ + framtíð er otherwise… will.
Æfingar
A. Form
Umorðaðu hverja setningu án heillar if-setningar. Notaðu orðin sem eru gefin og haltu merkingunni.
-
Notaðu "Without": If the volunteers hadn't helped, the festival would have been cancelled.
-
Notaðu "Given": If we had been given another week, we could have tested the app properly.
-
Notaðu "With": If the team had a bigger budget, it could hire two more designers.
-
Notaðu "In your position": If I were you, I would ask for a written contract.
-
Tengdu setningarnar með "otherwise": I was working that weekend. If I hadn't been, I would have come to the wedding.
-
Notaðu "If so": Have you already paid the deposit? If you have, please send us the receipt.
-
Notaðu "on the assumption that": The budget was approved because the board assumed that sales would grow by 5%.
-
Skrifaðu sem kurteislega beiðni sem byrjar á "If you would": Please sign the form at the bottom, and then we can process your application today.
B. Merking
Lestu aðstæðurnar og veldu betri setninguna.
-
Samstarfsmaður segir að nýi prentarinn sé fljótari en sá gamli. Þér finnst hann í raun hægari. Hvort svarið er rétt?if anything: the truth goes the other way
-
Hvor setningin lýsir ímyndaðri afleiðingu, ekki því sem gerðist í raun?would have shows the hidden condition: if you hadn't helped me
-
Hvor setningin segir frá staðreynd frekar en skilyrði?given + a known fact = considering
-
Starfsmaður í móttöku talar við gest. Hvor er kurteislega leiðbeiningin?if you'll = if you are willing to: a polite request
-
Formlegur tölvupóstur til viðskiptavinar. Hvor setningin á betur við?if yes is informal; if so is the standard form
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
If you will need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
-
My laptop crashed last night; otherwise I would finish the report well before the deadline.
-
Given a little more experience, she can have become an excellent manager in that company.
-
Finish your breakfast quickly, otherwise you miss the bus and arrive late for school again.
-
If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Í samhengi
Lestu skilaboðin. Umorðaðu númeruðu setningarnar með orðunum sem eru gefin.
Hi all, a quick update before Monday's client meeting. (19) If the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. That's great news, but we still need to be careful. (20) Sam spotted the error in last month's report. If he hadn't, we would have lost the client. (21) The new software has helped us a lot. If we didn't have it, we would still be entering data by hand. (22) Are you all free on Monday afternoon? If you aren't, let me know today. (23) If you aren't sure about something, ask Mia before you send it to the client.
Thanks, everyone!
-
Umorðaðu setningu (19) og byrjaðu á "Assuming".
-
Skrifaðu setningu (20) sem eina setningu með "otherwise".
-
Umorðaðu setningu (21) og byrjaðu á "Without".
-
Umorðaðu setningu (22) með "If not".
-
Umorðaðu setningu (23) og byrjaðu á "If in doubt".
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu 2–3 setningar þar sem þú þakkar leiðbeinanda eða samstarfsmanni. Notaðu Without… og eitt falið skilyrði í viðbót (with, given eða otherwise).
-
Skrifaðu stuttan tölvupóst til viðskiptavinar (2–3 setningar) um afhendingardag. Notaðu Assuming…, If so eða If not og kurteislega beiðni með if you would.
-
Einhver segir: "Working from home makes people lazy." Svaraðu í tveimur setningum og notaðu If anything og mynstrið lýsingarorð, if not + sterkara lýsingarorð.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
C1-03 Formlegar skilyrðissetningar á ensku: Should you need, Were I to, Had I known, But for Umorðaðu og byrjaðu á "Had it not been for": If it hadn't been for the rain, we would have won.
-
C1-03 Formlegar skilyrðissetningar á ensku: Should you need, Were I to, Had I known, But for Umorðaðu og byrjaðu á "Should": If you have any questions, please contact me.
-
B2-03 Unless, as long as, in case og even if: skilyrði á ensku án if Hvor setningin merkir að þú takir regnhlíf með til öryggis?in case = as a precaution; if = only when it actually rains
Svör
A. Form
- Without the volunteers' help, the festival would have been cancelled. / Without the volunteers, the festival would have been cancelled.
- Given another week, we could have tested the app properly.
- With a bigger budget, the team could hire two more designers.
- In your position, I would ask for a written contract.
- I was working that weekend; otherwise I would have come to the wedding. / I was working that weekend. Otherwise, I would have come to the wedding.
- Have you already paid the deposit? If so, please send us the receipt.
- The budget was approved on the assumption that sales would grow by 5%.
- If you would sign the form at the bottom, we can process your application today.
B. Merking
- It isn't quicker. If anything, it's slower than the old one.
- Without your help, I would have failed the exam.
- Given the weather, we decided to stay at home.
- If you'll take a seat, Ms Novak will be with you shortly.
- Is the venue free on 3 June? If so, please send us a quote.
C. Finndu villuna
- If you need any help with the installation, just call our technical team on the number below. / Should you need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
- My laptop crashed last night; otherwise I would have finished the report well before the deadline.
- Given a little more experience, she could have become an excellent manager in that company. / Given a little more experience, she might have become an excellent manager in that company.
- Finish your breakfast quickly, otherwise you'll miss the bus and arrive late for school again.
- ✓ If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Í samhengi
- Assuming the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. / Assuming that the figures are correct, we'll finish the project two weeks early.
- Sam spotted the error in last month's report; otherwise we would have lost the client.
- Without the new software, we would still be entering data by hand.
- Are you all free on Monday afternoon? If not, let me know today.
- If in doubt, ask Mia before you send anything to the client. / If in doubt, ask Mia before you send it to the client.
E. Spreyttu þig
- Without your advice in my first year, I would probably have left the company. Given the chance, I'd like to do the same for our new trainees.
- Assuming the samples arrive on Thursday, we will deliver the final design on 2 June. If not, we will contact you at once, and I would be grateful if you would confirm the new date by Friday.
- If anything, people who work from home tend to work longer hours. For many of them, switching off at the end of the day is difficult, if not impossible.
F. Blönduð upprifjun
- Had it not been for the rain, we would have won.
- Should you have any questions, please contact me.
- Take an umbrella in case it rains later.
