Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku
Second Conditional: If I Had…, I Would…
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um ímyndaðar eða ólíklegar aðstæður – If I had more time, I'd learn the guitar –, gefið ráð með If I were you, I'd… og valið á milli skilyrðissetninga af tegund 1 og tegund 2.
Aðalatriðið
Skilyrðissetning af tegund 1 A2-27 fjallar um raunverulega heiminn: If it rains, we'll stay in. Skilyrðissetning af tegund 2 (second conditional) stígur út úr raunveruleikanum og inn í ímyndaðan heim: If I had a boat, I'd sail round the islands.
Hvernig sýnir enskan að aðstæðurnar eru ímyndaðar? Hún færir sögnina eitt skref aftur á bak: I have → if I had; I will → I would. En merkingin er ekki fortíð. If I had a car þýðir „ég á ekki bíl núna – ímyndaðu þér að ég ætti hann“.
Hugsaðu þér innrammaða mynd á vegg. Innan rammans er annar heimur: stærri íbúð, annað starf, líf við sjóinn. Þátíðarmyndin er ramminn – hún segir þeim sem hlustar: „þetta er mynd, ekki veruleikinn“. Would segir hvað gerist inni í myndinni.
Sömu aðstæður geta verið innan rammans eða utan hans. Það fer eftir því hvernig þú sérð þær: sem raunverulegan möguleika (tegund 1) eða sem ímyndun (tegund 2).
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan vinnur hér svipað og enskan. Í ef-hlutanum notum við viðtengingarhátt þátíðar – „Ef ég ætti garð…“, „Ef ég væri þú…“ – og hann samsvarar ensku Past Simple (if I had, if I were). Í afleiðingunni segjum við oft „myndi“: „…myndi ég rækta grænmeti“ – það er would. Og eins og á ensku er þátíðarmyndin ekki fortíð: „ætti“ og had sýna bara fjarlægð frá veruleikanum.
Tvennt er samt ólíkt. Í fyrsta lagi segja margir í töluðu máli líka „Ef ég myndi hafa tíma…“, og þaðan kemur villan If I would have time… Á ensku kemur would aldrei í if-hlutann (nema í mjög kurteislegum beiðnum, sjá Ekki rugla saman). Í öðru lagi getur afleiðingin á íslensku líka staðið í viðtengingarhætti án „myndi“: „Ef ég ætti bíl væri lífið auðveldara“, „…hefði ég meiri tíma“. Á ensku er það ekki hægt: afleiðingin þarf would / could / might – life would be easier, I'd have more time.
Þegar við segjum að eitthvað sé til notum við „það“: „Ef það væri sundlaug í þorpinu…“ Á ensku er það there: if there was / were a pool in the village. Og valið á milli tegundar 1 og 2 er eins: „Ef ég fæ starfið flyt ég til Leeds“ (ég trúi að ég fái það) og „Ef ég fengi starfið myndi ég flytja til Leeds“ (ég á varla von á því) – hér er þetta eins.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ef ég ætti garð myndi ég rækta mitt eigið grænmeti. | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. | viðtengingarháttur þátíðar = Past Simple; „myndi“ = would – hér er þetta eins |
| Ef ég myndi hafa meiri tíma… (talmál) | If I had more time, … | á ensku aldrei would í if-hlutanum |
| Ef ég ætti bíl væri lífið auðveldara. | If I had a car, life would be easier. | íslenska afleiðingin getur verið án „myndi“; á ensku þarf would |
| Ef hún talaði japönsku gæti hún sótt um starfið. | If she spoke Japanese, she could apply for the job. | „gæti“ → could |
| Ef þú spyrðir hann fallega myndi hann kannski hjálpa þér. | If you asked him nicely, he might help you. | „kannski … myndi“ → might |
| Ef ég væri þú myndi ég tala við yfirmanninn. | If I were you, I'd talk to your manager. | fast orðasamband; „væri“ = were – hér er þetta eins |
| Ef það væri búð í þorpinu… | If there was / were a shop in our village, … | ímyndað „það er til“ → if there was / were |
| Hvað myndirðu gera ef þú misstir vinnuna? | What would you do if you lost your job? | í spurningu kemur would á undan frumlaginu – hér er þetta eins |
| Ef ég fæ starfið flyt ég. / Ef ég fengi starfið myndi ég flytja. | If I get the job, I'll move. / If I got the job, I'd move. | raunverulegt eða ímyndað – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: viðtengingarháttur þátíðar í ef-hlutanum er Past Simple, og „myndi“ er would – en would á aðeins heima í afleiðingunni, og þar má það ekki vanta.
Form
Uppbygging
| if-hluti (skilyrði) | aðalsetning (afleiðing) |
|---|---|
| if + Past Simple | would / could / might + grunnmynd |
| If I had more money, | I would travel more. |
| If she lived closer, | we could see her every week. |
| If they didn't work so hard, | they might be happier. |
Hlutarnir geta staðið í hvorri röðinni sem er. Þegar if-hlutinn kemur fyrst er yfirleitt komma á eftir honum; þegar aðalsetningin kemur fyrst er yfirleitt engin komma: I'd tell you if I knew.
Neitun, spurningar og stutt svör
| Mynd | Dæmi |
|---|---|
| Neitandi skilyrði | If I didn't have a job, I'd travel for a year. |
| Neitandi afleiðing | If it was cheaper, I wouldn't think twice. |
| Spurning | What would you do if you lost your phone? |
| Stutt svör | Would you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't. |
would, could, might í afleiðingunni
| Háttarsögn | Merking | Dæmi |
|---|---|---|
| would ('d) | afleiðing í ímynduðum heimi („myndi“) | I'd buy a bigger flat. |
| could | gæti, hefði getu til | I could work from anywhere. |
| might | kannski myndi… | I might move abroad. |
If I were / If I was
| Mynd | Stíll | Dæmi |
|---|---|---|
| if I / he / she / it were | staðlað; betra í rituðu máli | If he were taller, he'd play basketball. |
| if I / he / she / it was | algengt í óformlegu tali | If he was taller, he'd play basketball. |
| If I were you, … | fast orðasamband fyrir ráð; were er greinilega betra | If I were you, I'd apologise. |
Tegund 0, 1 og 2 í hnotskurn
| Tegund | Form | Hvernig sá sem talar sér þetta | Dæmi |
|---|---|---|---|
| Tegund 0 | if + nútíð, nútíð | alltaf satt | If you heat ice, it melts. |
| Tegund 1 | if + nútíð, will / can / might / boðháttur | raunverulegur möguleiki | If it's sunny, we'll eat outside. |
| Tegund 2 | if + þátíðarmynd, would / could / might | ímyndað, ólíklegt eða ekki satt núna | If I had a garden, I'd grow tomatoes. |
Notkun
1Ímyndaðar aðstæður núna
Notaðu skilyrðissetningu af tegund 2 um aðstæður sem eru ekki sannar núna. If-hlutinn er andstæða veruleikans eins og hann er. Á íslensku er hér viðtengingarháttur þátíðar.
2Ólíkleg eða ímynduð framtíð
Notaðu hana líka um atburði í framtíðinni sem þú átt ekki von á eða lætur þig bara dreyma um. Þátíðarmyndin þýðir hér líka „ekki í alvöru“, ekki „fortíð“.
3Could og might í afleiðingunni
Notaðu could um getu eða möguleika í ímynduðum heimi og might þegar afleiðingin er bara möguleg.
4Ráð – If I were you, I'd…
Ímyndaðu þér að þú sért í sporum annarrar manneskju. Þetta er fast og kurteislegt orðasamband fyrir ráð, eins og „Ef ég væri þú…“ eða „Í þínum sporum…“. Neikvætt ráð er I wouldn't…
5Tegund 1 eða 2? Sjónarhorn þitt ræður
Sömu aðstæður í framtíðinni geta verið í hvorri tegundinni sem er. Tegund 1 segir „ég tel þetta raunverulegan möguleika“. Tegund 2 segir „ég á varla von á þessu“ eða „ég er bara að ímynda mér“. Á íslensku veljum við á sama hátt á milli nútíðar og viðtengingarháttar.
6Ímyndaðar spurningar
Spurningar af tegund 2 eru eðlileg leið til að hefja samræður eða spyrja um skoðun annarra. Í spurningunni kemur would á undan frumlaginu, eins og „myndirðu“ á íslensku.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ef ég myndi búa nær…“ → If I would live…. Í töluðu máli setjum við oft „myndi“ í ef-hlutann: „Þjálfarinn myndi ná betri árangri ef hún myndi leyfa okkur að hvíla okkur.“ Þar sem „myndi“ er would fer would þá líka inn í if-hlutann. Á ensku er if-hlutinn í Past Simple; would á aðeins heima í afleiðingunni. Hér hjálpar vandað íslenskt mál: „…ef hún leyfði okkur…“ – viðtengingarháttur þátíðar = Past Simple.
2. „…væri lífið auðveldara“, „…hefði ég meiri tíma“ → ekkert would. Á íslensku getur afleiðingin staðið í viðtengingarhætti án „myndi“, sérstaklega með „vera“, „hafa“, „eiga“ og „vilja“: „Ef ég ynni minna hefði ég meiri tíma með krökkunum.“ „Hefði“ og „væri“ líkjast þá had og was. En á ensku þarf afleiðingin í tegund 2 would / could / might.
3. „Ef það væri bakarí í þorpinu“ → if it were a bakery. Á íslensku segjum við að eitthvað sé til með „það“: „Ef það væri bakarí í þorpinu þyrftum við ekki að keyra til Hellu.“ Á ensku er það ekki it, heldur there is / there are – í ímynduðum aðstæðum if there was / were.
Ekki rugla saman
'd = would og 'd = had – Skoðaðu næsta orð: grunnmynd → would; lýsingarháttur þátíðar → had B1-03.
would í if-hlutanum: kurteislega undantekningin – Í mjög kurteislegum beiðnum þýðir if you would… „ef þú vildir vera svo væn(n) að…“. Þetta er ekki skilyrðissetning af tegund 2.
Tegund 2 og tegund 3 – Tegund 2 fjallar um núið eða framtíðina; tegund 3 ímyndar sér aðra fortíð B1-07. Á íslensku liggur munurinn á milli „hefði“ og „hefði haft“.
Stafsetning og framburður
- would /wʊd/: l er ekki borið fram. Á eftir fornöfnum er það yfirleitt stytt: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Berðu /d/ í lokin fram raddað – íslenskt d er óraddað og hljómar auðveldlega eins og t.
- Íslenskan hefur ekki /w/: í would seturðu stút á varirnar og lætur tennurnar ekki snerta neðri vörina, annars hljómar það eins og v.
- wouldn't /ˈwʊdnt/ er yfirleitt með áherslu. d og n renna saman, ekkert sérhljóð á milli.
- would you rennur oft saman: /ˈwʊdʒə/ – What would you do?
- I'll /aɪl/ og I'd /aɪd/ geta hljómað mjög líkt í hröðu tali. Hlustaðu á sögnina í if-hlutanum: nútíð → 'll, þátíðarmynd → 'd.
- were í If I were you er yfirleitt veikt: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Með áherslu /wɜː/ – það sérhljóð er ókringt, svo berðu það ekki fram eins og íslenskt ö.
Gullna reglan
Í ímynduðum eða ólíklegum aðstæðum stígur sögnin eitt skref aftur á bak: if + Past Simple, would / could / might + grunnmynd. Þátíðarmyndin sýnir fjarlægð frá veruleikanum, ekki fortíð. Mundu: „myndi“ er would, en would fer ekki á eftir if (nema í kurteislegum beiðnum) – og afleiðingin þarf would, could eða might.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
-
If she lived in the city, she (not need) a car.
-
What you (do) if you found a wallet in the street?
-
If I (be) you, I'd take the job.
-
We could go to the beach if it (not be) so cold.
-
Tengdu setningarnar saman með if og would: I don't have time, so I don't go to the gym.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Þú telur nokkuð líklegt að það rigni á morgun. Fylltu í eyðurnar: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
-
Hvor setningin sýnir að sá sem talar á ekki von á að fá starfið?
-
Veldu rétta svarið: If you … water to 100 degrees, it boils.
-
Veldu rétta svarið: "If I had a car, I'd drive to work" is about ….I don't have a car now
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
If I would know her number, I would call her.
-
If I had wings, I will fly to work.
-
I'd tell you if I knew.
-
If he was taller, he could play in the team.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu sagnirnar í svigunum þar sem þær eru gefnar.
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um drauma þína og ráð.
-
Ljúktu við setninguna um líf þitt: If I had more free time, …
-
Vinur þinn segir: "My boss always gives me extra work." Gefðu honum ráð með If I were you.
-
Svaraðu spurningunni: Where would you live if you could live anywhere?
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku When I (get) home, I'll call you.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku You'll miss the bus ___ you hurry. …
-
B1-03 Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar I didn't recognise her because she (change) so much.
-
B1-05 Future Continuous: will be + -ing útskýrt á íslensku Don't call at eight — I (have) dinner then. Notaðu Future Continuous.
Svör
A. Form
- had
- wouldn't need / would not need
- would … do
- were
- weren't / wasn't / were not / was not
- If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.
B. Merking
- rains … will stay
- If they offered me the job, I'd accept.
- heat
- now
C. Finndu villuna
- If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
- If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
- ✓ I'd tell you if I knew.
- ✓ If he was taller, he could play in the team.
D. Í samhengi
- would
- had
- were
- could
- wouldn't leave / would not leave
E. Spreyttu þig
- If I had more free time, I'd learn to play the piano.
- If I were you, I'd talk to her about it.
- If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.
F. Blönduð upprifjun
- get
- unless
- had changed / 'd changed
- will be having
