SlowingoMálfræði
B2 3 / 30

Unless, as long as, in case og even if: skilyrði á ensku án if

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu tjáð skilyrði nákvæmar en með if einu saman: undantekningu með unless, strangt skilyrði með as long as / provided (that) / on condition that, varúðarráðstöfun með in case, „það skiptir ekki máli“ með even if og viðvörun með otherwise / or (else).

Aðalatriðið

If er eins og fjölnota skrúfjárn. Það vinnur mörg verk: það segir „þetta fer eftir hinu“. En það segir ekki hvernig hlutirnir tveir tengjast.

Tengiorðin í þessari kennslustund eru sérverkfærin sem hanga á verkstæðisveggnum við hliðina á því. Hvert þeirra bætir við nákvæmum blæbrigðum:

  • unless nefnir einu undantekninguna: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided nefnir eina skilyrðið sem verður að uppfylla: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case nefnir áhættu, svo þú bregst við strax, til öryggis: Take a coat in case it gets cold.
  • even if segir að skilyrðið breyti engu: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) nefnir slæmu afleiðinguna ef þú gerir ekkert: Hurry, or we'll miss the train.

Góðu fréttirnar: reglurnar um tíðir eru þær sömu og með if (A2-27, B1-06). Á eftir tengiorðinu notarðu nútíð um framtíðina – ekki will.

Íslenska og enska

Íslenskan á sér samsvörun við flest þessara tengiorða, og þau passa vel. „Nema“ er unless, og eins og unless felur það neitunina í sér: „Ég geng í vinnuna nema það rigni“ – I'll walk to work unless it's raining, hvorugt með „ekki“. „Svo framarlega sem“, „bara ef“ og „að því tilskildu að“ eru as long as / provided; „með því skilyrði að“ er on condition that. „Annars“ er otherwise / or (else). Og eins og á íslensku notum við nútíð um framtíðina á eftir „nema“, „ef“ og „þótt“ – hér er þetta eins.

Gildrurnar eru á þremur stöðum. Í fyrsta lagi nær íslenska „þótt / þó að“ yfir bæði even if (eitthvað sem gæti gerst: „Ég fer þótt það rigni á morgun“) og even though (staðreynd: „Hún kláraði hlaupið þótt hún hefði meitt sig“). Á ensku eru þetta tvö ólík orð. Í öðru lagi segjum við „til öryggis“ eða „til vonar og vara“, og það er auðvelt að þýða orð fyrir orð. Á ensku er það in case + setning, eða just in case aftast. Og við segjum oft bara „ef“ um varúðarráðstöfun („Taktu peysu ef það kólnar“), en á ensku merkir if „aðeins ef það gerist“. Í þriðja lagi merkir íslenska „annars“ líka „en hvað um það“ eða „heyrðu“ („Annars, hvernig var ferðin?“). Enska otherwise merkir aðeins „ef ekki, þá…“.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég geng í vinnuna nema það rigni.I'll walk to work unless it's raining.neitunin er í orðinu – hér er þetta eins
Þú mátt fá hjólið lánað svo framarlega sem þú skilar því fyrir sex.You can borrow my bike as long as you bring it back by six.eina skilyrðið → as long as
Leigusalinn samþykkti að lækka leiguna með því skilyrði að við yrðum í tvö ár.The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.formlegt → on condition that
Taktu regnhlíf til öryggis.Take an umbrella in case it rains.varúðarráðstöfun → in case + setning
Ég tek með mér aukahleðslutæki til vonar og vara.I'll bring a spare charger, just in case.„til vonar og vara“ aftast → just in case
Jafnvel þótt þú biðjist afsökunar fyrirgefur hún þér ekki.Even if you apologise, she won't forgive you.mögulegt → even if
Hún kláraði hlaupið þótt hún hefði meitt sig á ökkla.She finished the race even though she had hurt her ankle.staðreynd → even though
Hladdu símann núna, annars verður hann rafmagnslaus á leiðinni.Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.viðvörun → otherwise; afleiðing í framtíð → will

Í stuttu máli: „nema“ → unless; „svo framarlega sem“ → as long as; „til öryggis“ → (just) in case; „þótt“ um það sem gæti gerst → even if, um staðreynd → even though; „annars“ sem viðvörun → otherwise / or.

Form

Yfirlit

TengiorðMerkingMynsturDæmi
unlessnema; ef … ekkiunless + (venjulega) jákvæð sögnUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long asaðeins ef, svo framarlega sem+ nútíð um framtíðinaAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)aðeins ef (formlegra)+ nútíð um framtíðinaProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition thataðeins ef (formlegt: samningar, reglur)+ nútíð um framtíðinaYou can use the photo on condition that you credit me.
in casetil öryggis, því … gæti gerst+ nútíð (ekki will); á eftir sögn í þátíð: þátíðBring snacks in case you get hungry.
even ifskiptir ekki máli hvort …sömu tíðir og með ifI'll finish it even if it takes all night.
even thoughþótt (sterkara) – þetta er staðreynd+ staðreyndShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)ef ekki, þá … (viðvörun)fyrirmæli / fullyrðing + otherwise / or + afleiðingLeave now, or you'll miss the bus.

Tíðir á eftir tengiorðinu

AðstæðurÁ eftir tengiorðinuAðalsetningDæmi
raunveruleg framtíðPresent Simplewill / can / boðhátturUnless it rains, we'll eat outside.
ímynduð nútíð / framtíðPast Simplewould / couldI wouldn't go unless I had to.
fortíð (varúðarráðstöfun)Past SimplePast SimpleI took a map in case I got lost.

Staða og kommur

  • unless, as long as, provided, in case, even if geta byrjað setningu (komma á eftir aukasetningunni) eða staðið í miðjunni (venjulega engin komma).
  • otherwise byrjar nýja setningu eða setningarhluta: Write it down. Otherwise, you'll forget. Það getur líka komið á eftir kommu eða semíkommu.
  • or (else) tengir tvo setningarhluta: Be quiet, or else you'll wake the baby.

Notkun

1Unless = nema / ef … ekki

Unless kynnir einu aðstæðurnar þar sem niðurstaðan kemur ekki. Af því að unless felur neitunina í sér er sögnin á eftir því venjulega jákvæð. Íslenska „nema“ virkar eins.

I'll walk to work unless it's raining.
Ég geng í vinnuna nema það sé rigning.
„nema“ → unless + jákvæð sögn
Unless you book a table, we won't get in.
Ef þú pantar ekki borð komumst við ekki inn.
= if you don't book
You can't open the file unless you have the password.
Þú getur ekki opnað skjalið nema þú sért með lykilorðið.
unless you have, ekki unless you don't have
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Ekki hringja í mig eftir klukkan tíu nema eitthvað sé að.
= nema um neyðartilvik sé að ræða
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Ég myndi ekki lána honum peninga nema hann þyrfti virkilega á þeim að halda.
ímyndað: Past Simple á eftir unless

Notaðu if … not, ekki unless, þegar niðurstaðan er viðbrögð við því að eitthvað gerist ekki, og í spurningum: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = aðeins ef

Þessi tengiorð gera skilyrðið strangt: niðurstaðan kemur aðeins ef skilyrðið er uppfyllt, og sá sem talar gefur oft leyfi eða gerir samkomulag. As long as / so long as er hlutlaust til óformlegt; provided (that) / providing (that) er formlegra; on condition that er formlegt og dæmigert í samningum og reglum.

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Þú mátt fá hjólið mitt lánað svo framarlega sem þú skilar því fyrir klukkan sex.
„svo framarlega sem“ → as long as
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Mér er sama hvað þið leikið ykkur, bara ef enginn meiðir sig.
so long as = as long as
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
Að því tilskildu að fjármögnunin verði samþykkt hefjast framkvæmdir í maí.
formlegt; provided that + nútíð
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Við tökum tilboðinu ef heimsending er innifalin í verðinu.
providing = provided
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Leigusalinn samþykkti að lækka leiguna með því skilyrði að við yrðum í tvö ár.
þátíð: agreed → stayed

3In case = til öryggis

In case skýrir af hverju við gerum eitthvað núna: af því að eitthvað gæti gerst seinna. Við gerum það hvort sem það gerist eða ekki. Um framtíðina notarðu nútíð (ekki will), á eftir aðalsetningu í þátíð notarðu þátíð.

Take an umbrella in case it rains.
Taktu regnhlíf til öryggis ef það skyldi rigna.
þú tekur hana strax, hvort sem rignir eða ekki
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Ég er alltaf með smá reiðufé í veskinu ef ske kynni að posinn virkaði ekki.
„ef ske kynni“ → in case
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Vistaðu skjalið á nokkurra mínútna fresti ef tölvan skyldi hrynja.
varúðarráðstöfun; nútíð
I wrote down her number in case I lost my phone.
Ég skrifaði niður númerið hennar ef ég skyldi týna símanum.
þátíð: wrote → lost
I'll bring a spare charger, just in case.
Ég tek með mér aukahleðslutæki, til vonar og vara.
fast orðasamband: engin aukasetning

In case of + nafnorð er annað: það er formleg leið til að segja „ef það verður…“, á skiltum og tilkynningum. In case of fire, do not use the lifts. (= ef eldur kemur upp)

4Even if og even though

Even if = hvort sem það gerist eða ekki, niðurstaðan er sú sama. Skilyrðið er mögulegt eða ímyndað. Even though = although, en sterkara, og upplýsingarnar eru staðreynd. (Um although, sjá B1-26.) Á íslensku segjum við „þótt“ eða „þó að“ í báðum tilvikum.

I'm going to the beach even if it rains.
Ég fer á ströndina þótt það rigni.
það gæti rignt eða ekki → even if
Even if you apologise, she won't forgive you.
Jafnvel þótt þú biðjist afsökunar fyrirgefur hún þér ekki.
skiptir ekki máli
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
Hann myndi ekki selja bílinn þótt þú byðir honum tvöfalt verð.
ímyndað: tíðir af tegund 2
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Hún kláraði hlaupið þótt hún hefði meitt sig á ökkla.
staðreynd → even though
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Þótt hótelið væri dýrt var það hverrar krónu virði.
staðreynd → even though

5Otherwise og or (else) – viðvörun

Notaðu otherwise eða or (else) á eftir fyrirmælum eða fullyrðingu til að segja hvað gerist ef þeim er ekki fylgt. Or else hljómar sterkara, og eitt og sér í lok setningar getur það hljómað eins og hótun.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Hladdu símann núna, annars verður hann rafmagnslaus á leiðinni.
„annars“ → otherwise; afleiðing í framtíð → will
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Við þurfum að leggja af stað fyrir átta. Annars lendum við í umferðarteppu.
ný setning: Otherwise,
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Drífðu þig, annars missum við af byrjuninni á myndinni.
or = annars
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Mættu á réttum tíma á morgun, annars verður yfirmaðurinn brjálaður.
or else: sterkara
Turn that music down, or else!
Lækkaðu í tónlistinni, annars…!
óformleg hótun; á ensku er afleiðingin ekki sögð

Otherwise með ímyndaðri afleiðingu í fortíð (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) er í C1-04.

Algengar villur

⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
Málfræðilega rétt, en röng merking: unless merkir þegar „ef … ekki“, svo setningin segir öfugt við það sem þú átt við.
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Á eftir in case: nútíð um framtíðina.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Ekkert will á eftir skilyrðistengiorðum.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Raunverulegt skilyrði í framtíð: nútíð.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
even eitt og sér getur ekki tengt tvo setningarhluta.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Málfræðilega rétt, en if merkir „aðeins ef það rignir í raun“. Varúðarráðstöfun þarf in case.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Málfræðilega rétt, en even if gerir þetta óvíst. Staðreynd þarf even though.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Málfræðilega rétt, en hljómar óeðlilega: um viðbrögð við því að eitthvað gerist ekki notarðu if … not.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „þótt hún þurfi að vaka“ → even though um það sem gæti gerst. Á íslensku dugar „þótt“ eða „þó að“ bæði um staðreyndir og um það sem gæti gerst. Orðabókin gefur oft even though. En even though á aðeins við staðreynd. Um eitthvað sem gæti gerst – oft í framtíðinni – er það even if.

⚠️Mum says she'll finish the Icelandic sweater for my brother's birthday on Saturday even though she has to knit all night.
✅Mum says she'll finish the Icelandic sweater for my brother's birthday on Saturday even if she has to knit all night.
Málfræðilega rétt, en even though gerir þetta að staðreynd; hún gæti þurft þess eða ekki → even if
⚠️The swimming pool in Hofsos stays open even though only one guest comes on a cold winter morning.
✅The swimming pool in Hofsos stays open even if only one guest comes on a cold winter morning.
Málfræðilega rétt, en hér er ekki átt við staðreynd, heldur „hvort sem…“ → even if

2. „til öryggis“, „til vonar og vara“ → for safety, for security. Á íslensku segjum við „Ég tek vasaljós með til öryggis“ eða „til vonar og vara“. Bein þýðing gefur for safety, sem hljómar eins og verið sé að tala um öryggisbúnað. Á ensku er það just in case aftast, eða in case + setning.

⚠️When we drive through the Westfjords in winter, we always pack an extra sleeping bag in the car for safety.
✅When we drive through the Westfjords in winter, we always pack an extra sleeping bag in the car, just in case. eða When we drive through the Westfjords in winter, we always pack an extra sleeping bag in the car in case we get stuck.
Málfræðilega rétt, en for safety hljómar óeðlilega hér. „Til vonar og vara“ → just in case.

3. „Annars, hvernig gekk…?“ → Otherwise. Á íslensku notum við „annars“ líka til að skipta um umræðuefni: „Annars, hvernig gekk í prófinu?“ Enska otherwise merkir aðeins „ef ekki, þá…“ eða „að öðru leyti“. Til að skipta um umræðuefni segir enskan by the way eða anyway.

⚠️Thanks for the photos from the Westman Islands, they're lovely! Otherwise, how did your driving test in Hafnarfjordur go?
✅Thanks for the photos from the Westman Islands, they're lovely! By the way, how did your driving test in Hafnarfjordur go? eða Thanks for the photos from the Westman Islands, they're lovely! Anyway, how did your driving test in Hafnarfjordur go?
Málfræðilega rétt, en otherwise skiptir ekki um umræðuefni. „Annars,“ í þessari merkingu → by the way / anyway.

Ekki rugla saman

in case og if – Með if gerirðu eitthvað aðeins ef atburðurinn gerist. Með in case gerirðu það áður, til öryggis. (Skilyrðissetningar: sjá A2-27, B1-06.)

I'll call you if I need help.
Ég hringi í þig ef mig vantar hjálp.
hringi aðeins ef mig vantar hjálp
I'll take your number in case I need help.
Ég tek niður númerið þitt ef ske kynni að mig vantaði hjálp.
tek það strax, til öryggis

even if og even though – möguleiki og staðreynd.

Even if I get the job, I won't move.
Jafnvel þótt ég fái starfið flyt ég ekki.
kannski fæ ég það, kannski ekki
Even though I got the job, I didn't move.
Þótt ég hafi fengið starfið flutti ég ekki.
ég fékk það í raun

unless og if … not – oftast sama merking, en if … not er eðlilega valið með tilfinningum, spurningum og niðurstöðum sem ráðast af því að eitthvað gerist ekki.

Unless the price drops, we can't afford it.
Nema verðið lækki höfum við ekki efni á því.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
Það kæmi mér á óvart ef hann sækti ekki um.
ekki „unless he applied“

Um ímyndanir með suppose / supposing / what if, sjá B2-21. Formleg og falin skilyrði (should you need…, but for…, given…) eru í C1-03 og C1-04.

Stafsetning og framburður

  • in case er alltaf tvö orð. Just in case er algengt fast orðasamband aftast í setningu.
  • provided og providing eru bæði rétt; sleppa má that á eftir báðum.
  • unless /ənˈles/ – áherslan er á seinna atkvæðinu, fyrra sérhljóðið er veikt /ə/. Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði; hér þarf hún að færast.
  • provided /prəˈvaɪdɪd/ – áherslan er á vi. Fyrsta sérhljóðið er veikt /ə/; v og d eru rödduð. Enskt r er ekki sveiflað eins og íslenskt r.
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US) – áherslan er á fyrsta atkvæðinu, eins og á íslensku. /ð/ þekkirðu úr „ð“ – hér stendur það inni í orðinu, eins og í „maður“. /w/ með kringdum vörum; í lokin raddað /z/ sem „suðar eins og býfluga“, ekki íslenskt s.
  • Í or else er áherslan á else; or er veikt: Be careful, or else.

Gullna reglan

Veldu tengiorðið eftir merkingunni: unless = nema / ef … ekki; as long as / provided = aðeins ef; in case = til öryggis; even if = skiptir ekki máli hvort; otherwise / or (else) = ef ekki, þá kemur þessi afleiðing. Á eftir þessum tengiorðum notarðu nútíð um framtíðina, ekki will. „Þótt“ um það sem gæti gerst er even if, um staðreynd even though.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd eða skrifaðu þær upp á nýtt.

  1. Fylltu í eyðuna með réttri mynd: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Fylltu í eyðuna: I won't go ___ you come with me. …
  3. Fylltu í eyðuna með réttri mynd: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Fylltu í eyðuna: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. Skrifaðu upp á nýtt með unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. Skrifaðu upp á nýtt með otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Veldu rétta svarið: He went to the party … he was exhausted.
  3. Veldu rétta svarið: Write down the address … you forget it.
  4. Veldu rétta svarið: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Veldu formlegri kostinn fyrir leigusamning: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Veldu rétta svarið: I'll be disappointed .

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu as long as, even if, in case, otherwise eða unless.

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Skrifaðu um tvo hluti sem þú ert alltaf með á þér og af hverju. Notaðu in case.
  2. Skrifaðu reglu fyrir einhvern sem fær eitthvað lánað hjá þér. Notaðu as long as eða provided.
  3. Skrifaðu um eitt sem þú myndir aldrei gera. Notaðu even if.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Although, despite og however á ensku: að tjá andstæðu
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Blandaðar skilyrðissetningar (mixed conditionals) útskýrðar á íslensku
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Svör

A. Form

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Merking

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Finndu villuna

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. Í samhengi

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Spreyttu þig

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Blönduð upprifjun

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Android appLærðu á ferðinni Google Play