SlowingoMálfræði
B1 7 / 39

Third conditional: If I had known… útskýrt á íslensku

Third Conditional: If I Had Known…

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu ímyndað þér aðra fortíð en þá sem varð og afleiðingar hennar – If I had known, I would have helped –, og notað það til að lýsa eftirsjá, létti og ásökun.

Aðalatriðið

Fortíðin er lokuð. Við getum ekki breytt henni, en við getum ímyndað okkur aðra útgáfu af henni.

Hugsaðu þér vegamót. Einhvern tíma í fortíðinni valdirðu aðra leiðina: I didn't leave early, so I missed the train. Skilyrðissetning af tegund 3 (third conditional) gengur hina leiðina – þá sem þú valdir ekki – og segir hvert hún hefði legið: If I had left early, I would have caught the train.

Skilyrðið er andstæða þess sem gerðist í raun: had left þýðir „ég fór ekki snemma“. Afleiðingin er yfirleitt líka andstæð: would have caught þýðir „ég náði ekki lestinni“. Með could have eða might have er afleiðingin á hinni leiðinni bara möguleiki.

Í B1-06 sástu að fyrir ímyndaða nútíð stígur enskan eitt skref aftur á bak með sögnina: if I had. Fyrir ímyndaða fortíð stígur hún enn eitt skref aftur, yfir í Past Perfect (þáliðin tíð): if I had had. Tími sem er bæði liðinn og óraunverulegur.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan á sambærilegt form. Ímyndaða fortíðin er viðtengingarháttur þáliðinnar tíðar: „Ef ég hefði vitað það…“ – og það samsvarar ensku if I had known. „Hefði getað“ er could have, og „hefði kannski“ er oft might have.

Vandinn er í afleiðingunni. Á íslensku stendur „hefði“ yfirleitt í báðum hlutum: „Ef ég hefði vitað það hefði ég komið.“ Þar sem fyrra „hefði“ er had er freistandi að þýða það seinna líka með had: If I had known, I had come. En á ensku er afleiðingin would have + lýsingarháttur þátíðar: I would have come. Og af því að sögnin kemur strax á eftir ef-hlutanum á íslensku („…hefði ég komið“) verður til röðin had I come eða would I have come. Á ensku kemur frumlagið fyrst: …, I would have come.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ef ég hefði vitað af umferðinni hefði ég tekið lestina.If I had known about the traffic, I would have taken the train.„hefði“ í báðum hlutum; á ensku had í if-hlutanum, would have í afleiðingunni
Ef þú hefðir sagt mér það fyrr hefði ég getað breytt plönunum.If you had told me earlier, I could have changed my plans.„hefði getað“ → could have
Hún hefði kannski sagt já ef þú hefðir spurt hana almennilega.She might have said yes if you had asked her properly.„hefði kannski“ → might have
Ef þú hefðir ekki minnt mig á það hefði ég gleymt afmælinu hennar.If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.léttir – hér er þetta eins
Ef veðrið hefði verið betra hefðum við borðað úti.If the weather had been better, we would have eaten outside.„hefði verið“ → had been
…hefðum við borðað úti.…, we would have eaten outside.á ensku frumlagið fyrst, ekki had we
Ef ég ætti bíl… / Ef ég hefði átt bíl…If I had a car, … / If I had had a car, …núna eða í fortíð; sjá B1-06 – hér er þetta eins

Í stuttu máli: ef-hlutinn passar – „hefði vitað“ = had known. En seinna „hefði“ er would have, og á eftir if-hlutanum kemur frumlagið á undan sögninni.

Form

Tveir hlutar

if-hluti (skilyrði)aðalsetning (afleiðing)
if + Past Perfect (had + lýsingarháttur þátíðar)would / could / might + have + lýsingarháttur þátíðar
If she had studied,she would have passed.
If we hadn't stopped for coffee,we might have arrived on time.
If you had asked me,I could have helped.

Hlutarnir geta skipt um sæti. Þegar if-hlutinn kemur fyrst er yfirleitt komma á eftir honum; þegar afleiðingin kemur fyrst er yfirleitt engin komma: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.

would, could, might

HáttarsögnMerkingDæmi
would haveafleiðing sem ég er viss um („hefði …“)I would have called you.
could haveþað hefði verið hægt („hefði getað“)I could have called you.
might havekannski („hefði kannski“)I might have called you.

Neitun og spurningar

MyndDæmi
Neitandi skilyrðiIf he hadn't lied, …
Neitandi afleiðing…, she wouldn't have left.
SpurningWhat would you have done if you'd lost your passport?
Stutt svörWould you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have).

Styttur ritháttur

Fullt formStyttur rithátturHvernig það hljómar oft
If I had knownIf I'd known/ɪf aɪd nəʊn/
I would have goneI'd have goneI'd've gone /ˈaɪdəv/
would not havewouldn't havewouldn't've /ˈwʊdntəv/
could have / might havecould've / might've/ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/

Notkun

1Ímynduð fortíð og afleiðing hennar

Breyttu einni staðreynd úr fortíðinni og fylgdu hinni leiðinni að afleiðingunni.

If I had known about the traffic, I would have taken the train.
Ef ég hefði vitað af umferðinni hefði ég tekið lestina.
ég vissi það ekki og tók ekki lestina; seinna „hefði“ → would have
If the weather had been better, we would have eaten outside.
Ef veðrið hefði verið betra hefðum við borðað úti.
She would have won the race if she hadn't fallen.
Hún hefði unnið hlaupið ef hún hefði ekki dottið.
afleiðingin fyrst: engin komma
If they hadn't spent so much on the wedding, they wouldn't have had money problems.
Ef þau hefðu ekki eytt svona miklu í brúðkaupið hefðu þau ekki lent í fjárhagsvandræðum.
„hefðu ekki“ í if-hlutanum → hadn't
What would you have done if the bank had said no?
Hvað hefðirðu gert ef bankinn hefði sagt nei?
would á undan frumlaginu you

2Mögulegar afleiðingar: could have og might have

Notaðu could have um það sem hefði verið hægt og might have þegar afleiðingin er bara möguleg.

If you had told me earlier, I could have changed my plans.
Ef þú hefðir sagt mér það fyrr hefði ég getað breytt plönunum mínum.
could have = hefði getað
If the doctor hadn't acted so quickly, the patient could have died.
Ef læknirinn hefði ekki brugðist svona hratt við hefði sjúklingurinn getað dáið.
She might have said yes if you had asked her properly.
Hún hefði kannski sagt já ef þú hefðir spurt hana almennilega.
might have = hefði kannski

3Eftirsjá

Notaðu skilyrðissetningu af tegund 3 um val í fortíðinni sem þú sérð eftir.

If I had saved more money, I could have bought that flat.
Ef ég hefði lagt meira fyrir hefði ég getað keypt þessa íbúð.
flat (UK) = apartment (US)
If I'd listened to my parents, I would have studied engineering.
Ef ég hefði hlustað á foreldra mína hefði ég lært verkfræði.
I'd = I had
I'd have stayed longer if I hadn't had to work the next day.
Ég hefði verið lengur ef ég hefði ekki þurft að vinna daginn eftir.
I'd have = I would have
If I'd checked the address, we wouldn't have gone to the wrong hotel.
Ef ég hefði athugað heimilisfangið hefðum við ekki farið á rangt hótel.

4Léttir

Ímyndaðu þér verri fortíð sem varð ekki. Málfræðin er sú sama; tilfinningin er „sem betur fer fór þetta ekki svona“.

If I hadn't been wearing a seatbelt, I would have been badly hurt.
Ef ég hefði ekki verið í bílbelti hefði ég slasast illa.
Past Perfect Continuous: sjá B1-03
If the fire alarm hadn't gone off, we could have lost everything.
Ef brunavarnakerfið hefði ekki farið í gang hefðum við getað misst allt.
If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.
Ef þú hefðir ekki minnt mig á það hefði ég gleymt afmælinu hennar.
If we had left five minutes later, we might have been in the accident.
Ef við hefðum lagt af stað fimm mínútum seinna hefðum við kannski lent í slysinu.

5Gagnrýni og ásökun

Notaðu skilyrðissetningu af tegund 3 til að sýna einhverjum að það sem hann gerði – eða gerði ekki – olli vandanum. Áhersla á had gerir hana hvassari.

If you had locked the door, nobody would have taken the laptop.
Ef þú hefðir læst hurðinni hefði enginn tekið fartölvuna.
If you'd read the instructions, the printer wouldn't have broken.
Ef þú hefðir lesið leiðbeiningarnar hefði prentarinn ekki bilað.
We wouldn't have lost the client if the team had answered their emails.
Við hefðum ekki misst viðskiptavininn ef teymið hefði svarað tölvupóstinum hans.
If he hadn't been so rude, she wouldn't have walked out.
Ef hann hefði ekki verið svona dónalegur hefði hún ekki gengið út.

Algengar villur

❌If I would have known, I would have come.
✅If I had known, I would have come.
Ekkert would have í if-hlutanum: if + had + lýsingarháttur þátíðar.
❌If I had known, I would came.
✅If I had known, I would have come.
would + have + lýsingarháttur þátíðar.
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
Ímyndað skilyrði í fortíð þarf Past Perfect.
❌If she had went, she would have seen him.
✅If she had gone, she would have seen him.
Lýsingarháttur þátíðar (gone), ekki Past Simple (went).
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've hljómar eins og „would of“, en orðið er have.
❌If they had took a taxi, they would have arrived on time.
✅If they had taken a taxi, they would have arrived on time.
take – took – taken.
❌If I'd have seen him, I'd have told him.
✅If I'd seen him, I'd have told him.
Mjög algengt í hröðu tali, en ekki staðlað: á eftir if I'd kemur ekkert have.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „…hefði ég náð ferjunni“ → I had caught. Á íslensku stendur „hefði“ í báðum hlutum: „Ef við hefðum lagt fyrr af stað hefðum við náð ferjunni.“ Fyrra „hefði“ er réttilega had, en það seinna verður auðveldlega líka had. Á ensku er afleiðingin would have (eða could have, might have) + lýsingarháttur þátíðar.

❌If we had left Reykjavik an hour earlier, we had caught the last ferry from Landeyjahofn and slept at home in Vestmannaeyjar.
✅If we had left Reykjavik an hour earlier, we would have caught the last ferry from Landeyjahofn and slept at home in Vestmannaeyjar. eða If we'd left Reykjavik an hour earlier, we'd have caught the last ferry from Landeyjahofn and slept at home in Vestmannaeyjar.
seinna „hefðum“ → would have
❌My grandmother says she had never moved to the city if the fish factory in her village hadn't closed in the eighties.
✅My grandmother says she would never have moved to the city if the fish factory in her village hadn't closed in the eighties.
„hefði aldrei flutt“ → would never have moved

2. „Ef ég hefði vitað…“ → If I would have known. Á íslensku er sama myndin, „hefði“, í báðum hlutum. Þegar þú hefur lært að seinna „hefði“ sé would have er freistandi að nota would have líka í if-hlutanum. Villan getur því farið í báðar áttir: had í afleiðingunni (gildra 1) eða would have í skilyrðinu. Í if-hlutanum er „hefði“ alltaf had + lýsingarháttur þátíðar. (Í frásögn af því sem hafði gerst er „hefði“ líka had: sjá B1-03.)

❌My dad is still sure that we would have seen much brighter northern lights if the town council would have switched off the street lights in Grafarvogur that night.
✅My dad is still sure that we would have seen much brighter northern lights if the town council had switched off the street lights in Grafarvogur that night.
„ef bærinn hefði slökkt“ → had switched off
❌If the woman at the guesthouse in Vik would have mentioned the storm warning, we would never have driven over the mountain pass that evening.
✅If the woman at the guesthouse in Vik had mentioned the storm warning, we would never have driven over the mountain pass that evening. eða If the woman at the guesthouse in Vik had mentioned the storm warning, we wouldn't have driven over the mountain pass that evening.
„ef konan hefði nefnt“ → had mentioned

3. „…hefðum við kannski unnið“ → would maybe have won. Á íslensku sýnum við óvissu með „kannski“: „Ef markmaðurinn okkar hefði ekki meiðst hefðum við kannski unnið.“ Bein þýðing gefur would maybe have won. Hún skilst, en á ensku er óvissan yfirleitt inni í háttarsögninni sjálfri: might have (eða could have) + lýsingarháttur þátíðar.

⚠️If our goalkeeper hadn't hurt her knee in the first half, we would maybe have won the women's football final against Breidablik.
✅If our goalkeeper hadn't hurt her knee in the first half, we might have won the women's football final against Breidablik. eða If our goalkeeper hadn't hurt her knee in the first half, we could have won the women's football final against Breidablik.
Málfræðilega rétt, en óeðlilegt; „hefðum kannski unnið“ → might have won

Ekki rugla saman

'd = had eða would? – Í if-hlutanum er 'd = had. Í afleiðingunni er 'd = would. Skoðaðu hvað kemur á eftir: 'd + lýsingarháttur þátíðar = had; 'd have + lýsingarháttur þátíðar = would have.

If I'd known, I'd have helped.
Ef ég hefði vitað það hefði ég hjálpað.
If I had known, I would have helped.
If you'd asked, she'd have said yes.
Ef þú hefðir spurt hefði hún sagt já.
If you had asked, she would have said yes.

Tegund 2 og tegund 3 – Tegund 2 fjallar um ímyndaða nútíð eða framtíð B1-06; tegund 3 um ímyndaða fortíð. Á íslensku liggur munurinn á milli „ætti“ og „hefði átt“.

If I had a car, I would drive to work.
Ef ég ætti bíl myndi ég keyra í vinnuna.
núna: ég á ekki bíl
If I had had a car, I would have driven to work.
Ef ég hefði átt bíl hefði ég keyrt í vinnuna.
þá: ég átti ekki bíl

Tegund 3 og blönduð skilyrðissetning – Þegar skilyrði í fortíð hefur afleiðingu núna notarðu would + grunnmynd. Það lærirðu í B2-02.

If I had taken the job, I would have moved to Dubai.
Ef ég hefði tekið starfinu hefði ég flutt til Dúbaí.
afleiðing í fortíð
If I had taken that job, I would be rich now.
Ef ég hefði tekið þessu starfi væri ég rík núna.
afleiðing núna: sjá B2-02

Formlega myndin án if (Had I known…) er í C1-03.

Stafsetning og framburður

  • Í hröðu tali hljómar would have eins og /ˈwʊdəv/ og I would have eins og /aɪdəv/. Þekktu það þegar þú heyrir það, en skrifaðu I'd have eða I would have.
  • had er veikt í if-hlutanum og yfirleitt stytt: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Berðu /d/ fram raddað: íslenskt d er óraddað og hljómar auðveldlega eins og t.
  • had had er rétt og algengt: If I'd had more time… – fyrra had er hjálparsögn, seinna er aðalsögnin have.
  • Skrifaðu aldrei would of, could of, might of. Það kemur af hljóðinu /əv/. Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til á íslensku, og þess vegna er erfitt að greina það eftir eyranu.
  • Í ásökun leggurðu áherslu á hjálparsögnina: If you HAD listened…
  • Íslenskan hefur ekki /w/: í would seturðu stút á varirnar og lætur tennurnar ekki snerta neðri vörina.

Gullna reglan

Til að ímynda þér aðra fortíð: if + had + lýsingarháttur þátíðar, svo would / could / might + have + lýsingarháttur þátíðar. Íslenska „hefði“ stendur í báðum hlutum, en á ensku er það had aðeins í if-hlutanum – í afleiðingunni er það alltaf would have, og frumlagið kemur fyrst.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.

  1. If I (know) you were in hospital, I would have visited you.
  2. If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
  3. We (win) the match if our best player hadn't been injured.
  4. If you (not / remind) me, I would have forgotten.
  5. Tengdu setningarnar saman í skilyrðissetningu af tegund 3 með would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
  6. Tengdu setningarnar saman í skilyrðissetningu af tegund 3 með would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Þú ert ekki viss um afleiðinguna. Veldu rétta svarið: If we had played better, we … have won.
  2. Hvaða afleiðing er bara möguleiki, ekki vissa?
  3. "If I'd left earlier, I'd have caught the bus." Fór sá sem talar snemma af stað? Náði hann strætó?
  4. Hvað þýðir hvort 'd, had eða would? "If she'd called, I'd have answered."

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. If I would have seen the sign, I would have stopped.
  2. If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would of called you if I'd had my phone.
  4. If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Í samhengi

Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.

The interview
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um fortíð þína.

  1. Hugsaðu um lítil mistök sem þú gerðir í fyrra. Skrifaðu eina setningu um það sem hefði getað farið öðruvísi.
  2. Hugsaðu um augnablik þegar heppnin var með þér. Skrifaðu setningu sem lýsir létti.
  3. Vinnufélagi gleymdi að vista skjal og það týndist. Skrifaðu vægt ásökunarorð.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-06 Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku
    If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
  2. B1-03 Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar
    When we arrived, the shop (already / close).
  3. A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu
    Have you ever (eat) octopus?
  4. A1-25 Like, want og would like á ensku: að segja hvað þér líkar og biðja kurteislega
    Veldu rétta svarið: In "We'd like to come", 'd means ….
Svör

A. Form

  1. had known / 'd known
  2. wouldn't have been / might not have been
  3. would have won / could have won / might have won
  4. hadn't reminded / had not reminded
  5. If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
  6. If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.

B. Merking

  1. might
  2. If we'd trained harder, we might have won.
  3. no … no
  4. had … would

C. Finndu villuna

  1. If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
  2. If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
  4. ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Í samhengi

  1. had left / 'd left
  2. wouldn't have missed / might not have missed
  3. had read / 'd read
  4. could have answered
  5. hadn't gone / had not gone

E. Spreyttu þig

  1. If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
  2. If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
  3. If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.

F. Blönduð upprifjun

  1. had
  2. had already closed / 'd already closed / was already closed
  3. eaten
  4. would
Android appLærðu á ferðinni Google Play