Third conditional: If I had known… útskýrt á íslensku
Third Conditional: If I Had Known…
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu ímyndað þér aðra fortíð en þá sem varð og afleiðingar hennar – If I had known, I would have helped –, og notað það til að lýsa eftirsjá, létti og ásökun.
Aðalatriðið
Fortíðin er lokuð. Við getum ekki breytt henni, en við getum ímyndað okkur aðra útgáfu af henni.
Hugsaðu þér vegamót. Einhvern tíma í fortíðinni valdirðu aðra leiðina: I didn't leave early, so I missed the train. Skilyrðissetning af tegund 3 (third conditional) gengur hina leiðina – þá sem þú valdir ekki – og segir hvert hún hefði legið: If I had left early, I would have caught the train.
Skilyrðið er andstæða þess sem gerðist í raun: had left þýðir „ég fór ekki snemma“. Afleiðingin er yfirleitt líka andstæð: would have caught þýðir „ég náði ekki lestinni“. Með could have eða might have er afleiðingin á hinni leiðinni bara möguleiki.
Í B1-06 sástu að fyrir ímyndaða nútíð stígur enskan eitt skref aftur á bak með sögnina: if I had. Fyrir ímyndaða fortíð stígur hún enn eitt skref aftur, yfir í Past Perfect (þáliðin tíð): if I had had. Tími sem er bæði liðinn og óraunverulegur.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan á sambærilegt form. Ímyndaða fortíðin er viðtengingarháttur þáliðinnar tíðar: „Ef ég hefði vitað það…“ – og það samsvarar ensku if I had known. „Hefði getað“ er could have, og „hefði kannski“ er oft might have.
Vandinn er í afleiðingunni. Á íslensku stendur „hefði“ yfirleitt í báðum hlutum: „Ef ég hefði vitað það hefði ég komið.“ Þar sem fyrra „hefði“ er had er freistandi að þýða það seinna líka með had: If I had known, I had come. En á ensku er afleiðingin would have + lýsingarháttur þátíðar: I would have come. Og af því að sögnin kemur strax á eftir ef-hlutanum á íslensku („…hefði ég komið“) verður til röðin had I come eða would I have come. Á ensku kemur frumlagið fyrst: …, I would have come.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ef ég hefði vitað af umferðinni hefði ég tekið lestina. | If I had known about the traffic, I would have taken the train. | „hefði“ í báðum hlutum; á ensku had í if-hlutanum, would have í afleiðingunni |
| Ef þú hefðir sagt mér það fyrr hefði ég getað breytt plönunum. | If you had told me earlier, I could have changed my plans. | „hefði getað“ → could have |
| Hún hefði kannski sagt já ef þú hefðir spurt hana almennilega. | She might have said yes if you had asked her properly. | „hefði kannski“ → might have |
| Ef þú hefðir ekki minnt mig á það hefði ég gleymt afmælinu hennar. | If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday. | léttir – hér er þetta eins |
| Ef veðrið hefði verið betra hefðum við borðað úti. | If the weather had been better, we would have eaten outside. | „hefði verið“ → had been |
| …hefðum við borðað úti. | …, we would have eaten outside. | á ensku frumlagið fyrst, ekki had we |
| Ef ég ætti bíl… / Ef ég hefði átt bíl… | If I had a car, … / If I had had a car, … | núna eða í fortíð; sjá B1-06 – hér er þetta eins |
Í stuttu máli: ef-hlutinn passar – „hefði vitað“ = had known. En seinna „hefði“ er would have, og á eftir if-hlutanum kemur frumlagið á undan sögninni.
Form
Tveir hlutar
| if-hluti (skilyrði) | aðalsetning (afleiðing) |
|---|---|
| if + Past Perfect (had + lýsingarháttur þátíðar) | would / could / might + have + lýsingarháttur þátíðar |
| If she had studied, | she would have passed. |
| If we hadn't stopped for coffee, | we might have arrived on time. |
| If you had asked me, | I could have helped. |
Hlutarnir geta skipt um sæti. Þegar if-hlutinn kemur fyrst er yfirleitt komma á eftir honum; þegar afleiðingin kemur fyrst er yfirleitt engin komma: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.
would, could, might
| Háttarsögn | Merking | Dæmi |
|---|---|---|
| would have | afleiðing sem ég er viss um („hefði …“) | I would have called you. |
| could have | það hefði verið hægt („hefði getað“) | I could have called you. |
| might have | kannski („hefði kannski“) | I might have called you. |
Neitun og spurningar
| Mynd | Dæmi |
|---|---|
| Neitandi skilyrði | If he hadn't lied, … |
| Neitandi afleiðing | …, she wouldn't have left. |
| Spurning | What would you have done if you'd lost your passport? |
| Stutt svör | Would you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have). |
Styttur ritháttur
| Fullt form | Styttur ritháttur | Hvernig það hljómar oft |
|---|---|---|
| If I had known | If I'd known | /ɪf aɪd nəʊn/ |
| I would have gone | I'd have gone | I'd've gone /ˈaɪdəv/ |
| would not have | wouldn't have | wouldn't've /ˈwʊdntəv/ |
| could have / might have | could've / might've | /ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/ |
Notkun
1Ímynduð fortíð og afleiðing hennar
Breyttu einni staðreynd úr fortíðinni og fylgdu hinni leiðinni að afleiðingunni.
2Mögulegar afleiðingar: could have og might have
Notaðu could have um það sem hefði verið hægt og might have þegar afleiðingin er bara möguleg.
3Eftirsjá
Notaðu skilyrðissetningu af tegund 3 um val í fortíðinni sem þú sérð eftir.
4Léttir
Ímyndaðu þér verri fortíð sem varð ekki. Málfræðin er sú sama; tilfinningin er „sem betur fer fór þetta ekki svona“.
5Gagnrýni og ásökun
Notaðu skilyrðissetningu af tegund 3 til að sýna einhverjum að það sem hann gerði – eða gerði ekki – olli vandanum. Áhersla á had gerir hana hvassari.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „…hefði ég náð ferjunni“ → I had caught. Á íslensku stendur „hefði“ í báðum hlutum: „Ef við hefðum lagt fyrr af stað hefðum við náð ferjunni.“ Fyrra „hefði“ er réttilega had, en það seinna verður auðveldlega líka had. Á ensku er afleiðingin would have (eða could have, might have) + lýsingarháttur þátíðar.
2. „Ef ég hefði vitað…“ → If I would have known. Á íslensku er sama myndin, „hefði“, í báðum hlutum. Þegar þú hefur lært að seinna „hefði“ sé would have er freistandi að nota would have líka í if-hlutanum. Villan getur því farið í báðar áttir: had í afleiðingunni (gildra 1) eða would have í skilyrðinu. Í if-hlutanum er „hefði“ alltaf had + lýsingarháttur þátíðar. (Í frásögn af því sem hafði gerst er „hefði“ líka had: sjá B1-03.)
3. „…hefðum við kannski unnið“ → would maybe have won. Á íslensku sýnum við óvissu með „kannski“: „Ef markmaðurinn okkar hefði ekki meiðst hefðum við kannski unnið.“ Bein þýðing gefur would maybe have won. Hún skilst, en á ensku er óvissan yfirleitt inni í háttarsögninni sjálfri: might have (eða could have) + lýsingarháttur þátíðar.
Ekki rugla saman
'd = had eða would? – Í if-hlutanum er 'd = had. Í afleiðingunni er 'd = would. Skoðaðu hvað kemur á eftir: 'd + lýsingarháttur þátíðar = had; 'd have + lýsingarháttur þátíðar = would have.
Tegund 2 og tegund 3 – Tegund 2 fjallar um ímyndaða nútíð eða framtíð B1-06; tegund 3 um ímyndaða fortíð. Á íslensku liggur munurinn á milli „ætti“ og „hefði átt“.
Tegund 3 og blönduð skilyrðissetning – Þegar skilyrði í fortíð hefur afleiðingu núna notarðu would + grunnmynd. Það lærirðu í B2-02.
Formlega myndin án if (Had I known…) er í C1-03.
Stafsetning og framburður
- Í hröðu tali hljómar would have eins og /ˈwʊdəv/ og I would have eins og /aɪdəv/. Þekktu það þegar þú heyrir það, en skrifaðu I'd have eða I would have.
- had er veikt í if-hlutanum og yfirleitt stytt: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Berðu /d/ fram raddað: íslenskt d er óraddað og hljómar auðveldlega eins og t.
- had had er rétt og algengt: If I'd had more time… – fyrra had er hjálparsögn, seinna er aðalsögnin have.
- Skrifaðu aldrei would of, could of, might of. Það kemur af hljóðinu /əv/. Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til á íslensku, og þess vegna er erfitt að greina það eftir eyranu.
- Í ásökun leggurðu áherslu á hjálparsögnina: If you HAD listened…
- Íslenskan hefur ekki /w/: í would seturðu stút á varirnar og lætur tennurnar ekki snerta neðri vörina.
Gullna reglan
Til að ímynda þér aðra fortíð: if + had + lýsingarháttur þátíðar, svo would / could / might + have + lýsingarháttur þátíðar. Íslenska „hefði“ stendur í báðum hlutum, en á ensku er það had aðeins í if-hlutanum – í afleiðingunni er það alltaf would have, og frumlagið kemur fyrst.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
If I (know) you were in hospital, I would have visited you.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
-
We (win) the match if our best player hadn't been injured.
-
If you (not / remind) me, I would have forgotten.
-
Tengdu setningarnar saman í skilyrðissetningu af tegund 3 með would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
-
Tengdu setningarnar saman í skilyrðissetningu af tegund 3 með would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Þú ert ekki viss um afleiðinguna. Veldu rétta svarið: If we had played better, we … have won.
-
Hvaða afleiðing er bara möguleiki, ekki vissa?
-
"If I'd left earlier, I'd have caught the bus." Fór sá sem talar snemma af stað? Náði hann strætó?
-
Hvað þýðir hvort 'd, had eða would? "If she'd called, I'd have answered."
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
If I would have seen the sign, I would have stopped.
-
If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
-
I would of called you if I'd had my phone.
-
If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Í samhengi
Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um fortíð þína.
-
Hugsaðu um lítil mistök sem þú gerðir í fyrra. Skrifaðu eina setningu um það sem hefði getað farið öðruvísi.holiday (UK) = vacation (US)
-
Hugsaðu um augnablik þegar heppnin var með þér. Skrifaðu setningu sem lýsir létti.
-
Vinnufélagi gleymdi að vista skjal og það týndist. Skrifaðu vægt ásökunarorð.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-06 Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
-
B1-03 Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar When we arrived, the shop (already / close).
-
A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu Have you ever (eat) octopus?
-
A1-25 Like, want og would like á ensku: að segja hvað þér líkar og biðja kurteislega Veldu rétta svarið: In "We'd like to come", 'd means ….
Svör
A. Form
- had known / 'd known
- wouldn't have been / might not have been
- would have won / could have won / might have won
- hadn't reminded / had not reminded
- If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
- If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.
B. Merking
- might
- If we'd trained harder, we might have won.
- no … no
- had … would
C. Finndu villuna
- If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
- If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
- I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
- ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Í samhengi
- had left / 'd left
- wouldn't have missed / might not have missed
- had read / 'd read
- could have answered
- hadn't gone / had not gone
E. Spreyttu þig
- If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
- If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
- If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.
F. Blönduð upprifjun
- had
- had already closed / 'd already closed / was already closed
- eaten
- would
