SlowingoMálfræði
B2 11 / 30

Participle clauses: lýsingarháttarsetningar á ensku (feeling tired, after leaving)

Participle Clauses: Feeling Tired, After Leaving

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu stytt tíðar- og orsakarsetningar með lýsingarhætti – Feeling tired, …, While waiting, …, After leaving, …, When asked, …, Having finished, … – og gætt þess að falda frumlagið sé rétt.

Aðalatriðið

Í fullri tíðar- eða orsakarsetningu eru samtenging, frumlag og sögn: Because she felt tired, she went to bed. Ef frumlagið er það sama í báðum hlutum getur enskan pakkað fyrri hlutanum saman: Feeling tired, she went to bed.

Hugsaðu um lýsingarháttarsetninguna sem lofttæmdar umbúðir. Frumlagið og tíðin eru tekin út (stundum líka samtengingin), og eftir stendur aðeins lýsingarhátturinn. Lesandinn „opnar pakkann“ með hjálp aðalsetningarinnar: hver var þreyttur? She – frumlag aðalsetningarinnar.

Þetta er grundvallarreglan: falda frumlagið í lýsingarháttarsetningunni er frumlag aðalsetningarinnar. Ef það er rétt færðu knappan og eðlilegan stíl, algengan í sögum, fréttum og vönduðu rituðu máli. Ef það er rangt segir setningin eitthvað sem þú meintir ekki.

Íslenska og enska

Á íslensku notum við oftast fulla setningu eða „og“ þar sem enskan notar lýsingarhátt: „Hún leit út um gluggann og sá ref“, „Þegar ég opnaði umslagið fann ég tvo miða.“ Það er líka rétt á ensku. Íslenskan á þó sín eigin form. Með hreyfisögnum segjum við „Börnin hlupu hlæjandi niður ströndina“, og það er alveg eins og laughing á ensku. Og „eftir að hafa lokið við skýrsluna“ samsvarar einmitt having finished the report: „hafa“ + lýsingarháttur þátíðar.

Í forminu liggur gildran. Á íslensku stendur „eftir að“ á undan bæði nafnhætti („eftir að hafa lokið“) og fullri setningu („eftir að hún kláraði skólann“). Bein þýðing gefur after to have finished eða after that she finished. Á ensku kemur annaðhvort after + -ing (after finishing), having + lýsingarháttur þátíðar (having finished) eða after + setning (after she finished) – aldrei after to og aldrei after that + setning.

Í þriðja lagi notum við oft ópersónulega þolmynd í aðalsetningunni: „Eftir að hafa skoðað fossinn var keyrt áfram til Víkur.“ Í íslensku er það eðlilegt, en á ensku þarf aðalsetningin frumlag sem gerði það sem lýsingarhátturinn segir: we drove on.

„Þegar hann var spurður“ er á ensku styttri: when asked (lýsingarháttur þátíðar, þolmynd).

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Hún leit út um gluggann og sá ref.Looking out of the window, she saw a fox.„og“ / full setning → -ing; sama frumlag
Börnin hlupu hlæjandi niður ströndina.The children ran down the beach, laughing.„hlæjandi“ → laughing – hér er þetta líkt
Þar sem mamma er hjúkrunarfræðingur…Being a nurse, my mother…orsök → -ing (ritmál)
Reyndu að slaka á á meðan þú bíður.While waiting, try to relax.„á meðan þú bíður“ → while + -ing
Eftir að hafa lokið við skýrsluna fór hann heim.Having finished the report, he went home.„eftir að hafa“ → having eða after + -ing, aldrei after to
Eftir að hún kláraði skólann…After leaving school… / After she left school…„eftir að“ + setning → after, ekki after that
Þegar hann var spurður…When asked…þolmynd → when + lýsingarháttur þátíðar
Þegar ég kom á flugvöllinn var vegabréfið horfið.When I arrived at the airport, my passport was missing.ólík frumlög → full setning

Í stuttu máli: lýsingarháttarsetning er aðeins möguleg ef frumlagið er það sama í báðum hlutum; „eftir að hafa lokið“ er having finished eða after finishing, „eftir að hún…“ er after she…, og „þegar hann var spurður“ er when asked.

Form

Tveir lýsingarhættir í þessari kennslustund

LýsingarhátturMyndMerkingDæmi
lýsingarháttur nútíðarsögn + -ingsamtímis eða orsökFeeling tired, she went to bed.
lýsingarháttur í núliðinni myndhaving + lýsingarháttur þátíðarlokið á undan aðalatburðinumHaving finished the report, he left.

Úr fullri setningu í lýsingarháttarsetningu

Full setningLýsingarháttarsetning
As I was walking home, I met an old friend.Walking home, I met an old friend.
Because he knew the city well, he took a shortcut.Knowing the city well, he took a shortcut.
After she had paid the bill, she left.Having paid the bill, she left.

Samtenging + lýsingarháttur

Samtenging+Dæmi
while / when-ingWhile waiting for the bus, I read the news.
after / before / since-ingAfter leaving school, she joined the army.
whenlýsingarháttur þátíðar (þolmyndarmerking)When asked, he refused to comment.

Staða og kommur

  • Í upphafi: komma á eftir lýsingarháttarsetningunni – Feeling tired, she went to bed.
  • Í lokin (samtímis): yfirleitt engin komma eða létt komma – He came in carrying three cups of coffee.

Notkun

1-ing um samtímis athöfn

-ing setning lýsir athöfn sem gerist á sama tíma og aðalatburðurinn, eða rétt á undan honum í hraðri atburðarás. Þetta er mjög algengt í sögum og lýsingum. Á íslensku notum við oftast „og“ eða „þegar“.

Looking out of the window, she saw a fox in the garden.
Hún leit út um gluggann og sá ref í garðinum.
samtímis; á íslensku oft „og“
He walked into the meeting room carrying three cups of coffee.
Hann gekk inn í fundarherbergið með þrjá kaffibolla í höndunum.
á eftir aðalsetningunni
Opening the envelope, I found two concert tickets.
Þegar ég opnaði umslagið fann ég tvo tónleikamiða.
hröð atburðarás
The children ran down the beach, laughing and shouting.
Börnin hlupu hlæjandi og öskrandi niður ströndina.
„hlæjandi“ → laughing

2-ing um orsök

-ing setning í upphafi skýrir oft hvers vegna. Algengt er Being + lýsingarorð eða nafnorð. Þessi notkun er svolítið formleg og algengari í rituðu máli. Á íslensku segjum við yfirleitt „þar sem…“ eða „af því að…“.

Feeling unwell, Sara left the party early.
Sara fór snemma úr veislunni af því að henni leið illa.
= because she felt unwell
Being a nurse, my mother always knows what to do in an emergency.
Þar sem mamma er hjúkrunarfræðingur veit hún alltaf hvað á að gera í neyðartilvikum.
„þar sem“ → Being
Knowing how busy you are, I won't keep you long.
Ég veit hvað þú hefur mikið að gera, svo ég skal ekki tefja þig lengi.
Living near the station, we can get into town in ten minutes.
Þar sem við búum nálægt stöðinni komumst við í bæinn á tíu mínútum.

3Á eftir samtengingum – while waiting, after leaving, when asked

Haltu samtengingunni til að tímamerkingin sé skýr: while, when, after, before, since + -ing. Á eftir after, before og since kemur -ing mynd eins og á eftir forsetningu (B1-19). Um þolmyndarmerkingu notarðu when + lýsingarhátt þátíðar: when asked = þegar hann var spurður.

While waiting for the results, try to relax.
Reyndu að slaka á meðan þú bíður eftir niðurstöðunum.
„á meðan þú bíður“ → while waiting
After leaving school, she spent a year in Australia.
Eftir að hún kláraði skólann var hún eitt ár í Ástralíu.
„eftir að hún kláraði“ → after leaving, ekki after that
Before signing the contract, read the small print.
Lestu smáa letrið áður en þú skrifar undir samninginn.
„áður en þú skrifar“ → before signing
Since moving to the coast, they've taken up surfing.
Síðan þau fluttu niður að sjó hafa þau byrjað að fara á brimbretti.
since + -ing
When asked about the delay, the manager said nothing.
Þegar yfirmaðurinn var spurður um seinkunina sagði hann ekkert.
„var spurður“ → when asked
Be careful when using a sharp knife.
Farðu varlega þegar þú notar beittan hníf.
= when you are using

4Having + lýsingarháttur þátíðar um fyrri athöfn

Notaðu having + lýsingarhátt þátíðar til að sýna skýrt að fyrri athöfninni hafi verið lokið á undan aðalatburðinum. Oft felst líka orsök í því. After + -ing þýðir svipað. Á íslensku segjum við „eftir að hafa…“ eða notum fulla setningu („þar sem hún hafði…“).

Having finished the report, he switched off his laptop and went home.
Eftir að hafa lokið við skýrsluna slökkti hann á fartölvunni og fór heim.
„eftir að hafa lokið“ → having finished
Having lived in three countries, she adapts quickly to new places.
Þar sem hún hefur búið í þremur löndum aðlagast hún fljótt nýjum stöðum.
orsök
Having spent all our money, we had to walk back to the hotel.
Við vorum búin með alla peningana og urðum að ganga aftur á hótelið.
Having seen the film before, I knew how it ended.
Ég hafði séð myndina áður og vissi hvernig hún endaði.

5Reglan um sama frumlag

Falda frumlagið í lýsingarháttarsetningunni er frumlag aðalsetningarinnar. Ef frumlögin eru ólík notarðu fulla setningu. Á íslensku er oft ópersónuleg aðalsetning („var keyrt“, „var vaskað upp“) – á ensku gengur það ekki með lýsingarháttarsetningu.

Arriving at the airport, I found that my passport was missing.
Þegar ég kom á flugvöllinn uppgötvaði ég að vegabréfið mitt var horfið.
ég kom, ég uppgötvaði
When I arrived at the airport, my passport was missing.
Þegar ég kom á flugvöllinn var vegabréfið mitt horfið.
ólík frumlög: full setning
Having finished dinner, we washed the dishes.
Eftir að hafa borðað kvöldmatinn vöskuðum við upp.
við borðuðum, við vöskuðum upp
Waiting for the train, we chatted about the weekend.
Á meðan við biðum eftir lestinni spjölluðum við um helgina.

Nokkur föst orðasambönd eru undantekningar og þurfa ekki sama frumlag: generally speaking, judging by…, considering…. Hangandi lýsingarhætti (dangling participles) eru gerð nánari skil í C1-07.

Algengar villur

❌Walking down the street, the trees looked beautiful.
✅Walking down the street, I thought the trees looked beautiful.
Falda frumlagið er rangt: setningin segir að trén hafi verið á gangi.
❌Having finished dinner, the dishes were washed.
✅Having finished dinner, we washed the dishes.
Frumlag aðalsetningarinnar verður að gera það sem lýsingarhátturinn segir.
❌After finish the course, I got a job.
✅After finishing the course, I got a job.
Á eftir after / before / since kemur -ing mynd.
❌Finished the report, he went home.
✅Having finished the report, he went home.
Germynd og fyrri athöfn → having + lýsingarháttur þátíðar.
❌When asking about the delay, the manager said nothing.
✅When asked about the delay, the manager said nothing.
Yfirmaðurinn var spurður: þolmyndarmerking → lýsingarháttur þátíðar.
❌Since I moving here, I've felt happier.
✅Since moving here, I've felt happier.
Annaðhvort full setning (since I moved) eða since + -ing án frumlags.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Eftir að hafa…“ → After to have / After have. Á íslensku er „eftir að hafa“ + lýsingarháttur mjög algengt: „Eftir að hafa gengið upp á Esjuna fórum við í sund.“ Bein þýðing gefur after to have walked eða after have walked. Á ensku kemur having + lýsingarháttur þátíðar eitt og sér, eða after + -ing mynd.

❌After to have climbed Esja all morning, we spent the afternoon in the hot tub at Vesturbaejarlaug.
✅Having climbed Esja all morning, we spent the afternoon in the hot tub at Vesturbaejarlaug. eða After climbing Esja all morning, we spent the afternoon in the hot tub at Vesturbaejarlaug.
„eftir að hafa gengið“ → having climbed / after climbing
❌After have worked at the fish factory every summer since she was fourteen, Hekla knows everyone in the harbour.
✅Having worked at the fish factory every summer since she was fourteen, Hekla knows everyone in the harbour.
„eftir að hafa unnið“ → having worked

2. „…eftir að hún hætti…“ → after that she retired…. Á íslensku byrjar tíðarsetning oft á „eftir að“: „Amma fór ekki að mála fyrr en eftir að hún hætti á pósthúsinu.“ Orð fyrir orð verður það after that, en after that þýðir á ensku „eftir það / síðan“ og getur ekki tekið setningu á eftir sér. Segðu after + setningu, after + -ing eða having + lýsingarhátt þátíðar.

❌Grandma only started painting after that she retired from the post office in Selfoss, and now her pictures of the river hang in the café by the bridge.
✅Grandma only started painting after she retired from the post office in Selfoss, and now her pictures of the river hang in the café by the bridge. eða Grandma only started painting after retiring from the post office in Selfoss, and now her pictures of the river hang in the café by the bridge.
„eftir að“ + setning → after

3. „…var keyrt áfram til Víkur“ → it was driven. Á íslensku er ópersónuleg þolmynd eðlileg í aðalsetningunni: „Eftir að hafa skoðað Skógafoss var keyrt áfram til Víkur.“ Bein þýðing gefur it was driven on, og þá er ekkert frumlag sem skoðaði fossinn. Lýsingarháttarsetningin tekur frumlag aðalsetningarinnar, svo það verður að vera manneskjan sem gerði þetta: we drove on.

❌Having looked at Skogafoss for an hour, it was driven on to Vik for lunch at the black sand beach.
✅Having looked at Skogafoss for an hour, we drove on to Vik for lunch at the black sand beach. eða After looking at Skogafoss for an hour, we drove on to Vik for lunch at the black sand beach.
„var keyrt“ → we drove

Ekki rugla saman

Lýsingarháttarsetning og stytt tilvísunarsetning – Stytt tilvísunarsetning lýsir nafnorði og stendur strax á eftir því (B2-09). Lýsingarháttarsetning virkar eins og atviksorð og segir eitthvað um allan atburðinn: hvenær eða hvers vegna.

The woman sitting by the window is my aunt.
Konan sem situr við gluggann er frænka mín.
stytt tilvísunarsetning: hvaða kona?
Sitting by the window, my aunt watched the rain.
Frænka mín sat við gluggann og horfði á rigninguna.
lýsingarháttarsetning: hvað hún gerði

doing og having done – Einföld -ing mynd þýðir samtímis eða hraða atburðarás. Having done leggur áherslu á að fyrri athöfninni hafi verið lokið á undan hinni.

Taking a deep breath, she opened the door.
Hún dró djúpt andann og opnaði dyrnar.
nánast samtímis
Having worked there for ten years, she knew everyone.
Þar sem hún hafði unnið þar í tíu ár þekkti hún alla.
lokið áður

Lýsingarháttarsetningar með þolmyndarmerkingu í upphafi setningar (Built in 1850, …), neitaðar lýsingarháttarsetningar (Not knowing what to do, …), afleiðingarsetningar (…, leaving thousands without power) og with + andlag + lýsingarháttur lærirðu í C1-07.

Stafsetning og framburður

  • Settu kommu á eftir lýsingarháttarsetningu í upphafi setningar: Feeling tired, she…
  • Stafsetning -ing myndar fylgir venjulegum reglum: make → making, stop → stopping, lie → lying. Sjá A1-22.
  • Having er aldrei stytt í upphafi lýsingarháttarsetningar: Having finished…, ekki 'Ving finished. Það byrjar á /h/, eins og íslenskt h, og sérhljóðið /æ/ er nýtt hljóð: munnurinn opinn eins og fyrir a, tungan framarlega. Lestu það ekki eins og íslenskt æ [ai].
  • -ing endingin /ŋ/ er eitt nefhljóð; bættu ekki skýru g aftan við.
  • Í tali er lýsingarháttarsetning í upphafi sögð sem sérstakur hópur, með stuttri þögn við kommuna: Feeling tired | she went to bed. Röddin hækkar yfirleitt örlítið á undan þögninni.

Gullna reglan

Lýsingarháttarsetningin tekur frumlagið úr aðalsetningunni, svo gakktu úr skugga um að það frumlag geri í raun það sem lýsingarhátturinn segir – líka þegar íslenskan myndi segja „var keyrt“. -ing = samtímis eða orsök; having + lýsingarháttur þátíðar = lokið áður („eftir að hafa“ – án to); when + lýsingarháttur þátíðar = þolmyndarmerking. „Eftir að hún…“ er after she…, ekki after that.

Æfingar

A. Form

Umorðaðu setningarnar eða fylltu í eyðurnar.

  1. Umorðaðu með lýsingarhætti: Because she felt nervous, she practised her speech again.
  2. Umorðaðu með lýsingarhætti: After he had read the email, he called his boss.
  3. Umorðaðu með lýsingarhætti: As I was walking home, I saw an accident.
  4. Fylltu í eyðuna: Since (start) this job, I've learned a lot.
  5. Fylltu í eyðuna: Before (leave) the house, check that the windows are closed.
  6. Umorðaðu með when + lýsingarhætti þátíðar: When she was asked about her plans, she just smiled.

B. Merking

Veldu rétta svarið eða svaraðu spurningunni.

  1. Veldu rétta svarið: … his keys the day before, he had to call a locksmith.
  2. Veldu rétta svarið: When … for his opinion, he said he didn't have one.
  3. Veldu rétta svarið: … a vegetarian, Tom didn't eat the burgers.
  4. Hvað þýðir lýsingarháttarsetningin í "Knowing the area well, she didn't need a map"? …
  5. Hvað gerðist fyrst í "Having packed his bags, he called a taxi"?

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. Arriving at the hotel, the room wasn't ready.
  2. After finish dinner, we went for a walk.
  3. While waiting for the bus, I listened to a podcast.
  4. Since move to Berlin, she has learned to cycle everywhere.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í sögunni með réttri mynd sagnanna í svigunum.

A bad start
16 (wake) up late on Monday, Jake jumped out of bed. 17 (realise) he had no time for breakfast, he grabbed an apple and ran to the station. While 18 (wait) for the train, he checked his email. 19 (read) the first message, he laughed: the meeting had been moved to Tuesday. When 20 (ask) later why he looked so tired, he just said, "Don't ask."

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um daginn þinn.

  1. Skrifaðu setningu um morgunrútínuna þína með while + -ing eða before + -ing.
  2. Skrifaðu setningu um eitthvað sem þú gerðir eftir að þú hafðir lokið við annað, með having + lýsingarhætti þátíðar.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B2-09 Reduced relative clauses: styttar tilvísunarsetningar á ensku
    The man (stand) next to the door is our new teacher.
  2. B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum
    I'm looking forward to (see) you.
  3. B2-08 Non-defining relative clauses: viðbótarupplýsingar innan komma á ensku
    We visited Rome, we ate the best pizza of our lives.
  4. B2-04 Wish + Past Perfect, wish + would og regret: eftirsjá á ensku
    I wish I (not spend) so much money last month.
Svör

A. Form

  1. Feeling nervous, she practised her speech again. / Being nervous, she practised her speech again.
  2. Having read the email, he called his boss. / After reading the email, he called his boss.
  3. Walking home, I saw an accident. / While walking home, I saw an accident.
  4. starting
  5. leaving
  6. When asked about her plans, she just smiled.

B. Merking

  1. Having lost
  2. asked
  3. Being
  4. reason
  5. He packed his bags.

C. Finndu villuna

  1. Arriving at the hotel, we found that the room wasn't ready. / Arriving at the hotel, we found the room wasn't ready. / When we arrived at the hotel, the room wasn't ready.
  2. After finishing dinner, we went for a walk. / After we finished dinner, we went for a walk. / After we had finished dinner, we went for a walk.
  3. ✓ While waiting for the bus, I listened to a podcast.
  4. Since moving to Berlin, she has learned to cycle everywhere. / Since she moved to Berlin, she has learned to cycle everywhere.

D. Í samhengi

  1. Waking / Having woken
  2. Realising
  3. waiting
  4. Having read / Reading
  5. asked

E. Spreyttu þig

  1. While having breakfast, I usually listen to the news.
  2. Having finished my exams, I went on holiday with my friends.

F. Blönduð upprifjun

  1. standing
  2. seeing
  3. where
  4. hadn't spent
Android appLærðu á ferðinni Google Play