SlowingoДүрэм
B1 20 / 39

Gerund (-ing нэр үг болох нь): өгүүлэгдэхүүн болон угтвар үгийн дараа

-ing as a Noun: Gerund Subjects and After Prepositions

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та -ing хэлбэрийг өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн болгож, угтвар үгийн дараа (look forward to-гийн to-г оруулаад), мөн It's no use, There's no point, It's worth гэсэн тогтсон хэллэгт хэрэглэж чадна.

Гол санаа

-ing хэлбэр нэр үгийн үүргийг гүйцэтгэж чадна. Ингэж ажиллахад нь дүрмийн номд ихэвчлэн gerund гэдэг. Football спорт байдаг шиг swimming ч спорт байж болно: Swimming is good for you. Football is good for you.

Энэ ганц санаа хоёр дүрмийг тайлбарлана. Нэгдүгээрт, -ing хэлбэр бусад нэр үгийн адил өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн болж чадна. Хоёрдугаарт, угтвар үгийн (in, at, of, about, before, without…) дараа нэр үг ирдэг – тиймээс угтвар үгийн араас үйл үг хэрэглэх бол түүний нэр үгийн хэлбэр буюу -ing хэлбэрийг хэрэглэнэ.

Зөвхөн нэр үгийг нэвтрүүлдэг угтвар үгийг төсөөлөөрэй. Араас нь орох гэсэн үйл үг нэр үгийн баг – -ing төгсгөлийг – зүүх ёстой: interested in learning, before leaving, without saying. Хэцүү хэсэг нь: заримдаа to ч угтвар үг байдаг. Тэгвэл үйл үгэнд яг тэр баг хэрэгтэй: I look forward to seeing you.

Монгол хэл ба англи хэл

Монгол хэлэнд ч яг ийм «баг» бий: үйл үгийг «-х» хэлбэрээр нэр үгжүүлээд тийн ялгалын дагавар залгадаг: «Ажилдаа дугуйгаар явах нь…», «элсэхийг сонирхож байна», «гарахаасаа өмнө», «хүлээхийн оронд». Энэ нь англи -ing-тэй утгаараа адилхан. Ялгаа нь: монголоор дагавар нь угтвар үгийн ажлыг хийдэг тул англиар угтвар үгээ (in, at, before) мартах, эсвэл угтвар үгийн араас үндсэн хэлбэр, to тавих нь элбэг. «Тэсэн ядан хүлээж байна» = look forward to + -ing: энд to бол угтвар үг. «-хад сайн» дахь «-д» нь in биш, good at.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Ажилдаа дугуйгаар явах нь надад их мөнгө хэмнэдэг.Cycling to work saves me a lot of money.энд адилхан: «-х нь» = -ing өгүүлэгдэхүүн; үйл үг ганц тоо
Та манай номын клубт элсэхийг сонирхож байна уу?Are you interested in joining our book club?«-хыг сонирхох» → interested in -ing
Тэр юм тайлбарлахдаа үнэхээр сайн.She's really good at explaining things.«-хдаа / -хад сайн» → good at, in биш
Явуулахаасаа өмнө ажлаа шалгаарай.Check your work before sending it.«-хаасаа өмнө» → before -ing
Тэр баяртай гэлгүй явчихсан.He left without saying goodbye.«-лгүй» → without -ing
Автобус хүлээхийн оронд бид алхсан.Instead of waiting for the bus, we walked.«-хийн оронд» → instead of -ing
Тантай уулзахыг тэсэн ядан хүлээж байна.I'm looking forward to seeing you.to = угтвар үг → -ing, үндсэн хэлбэр биш
Тэр ресторанд орж үзэх нь зүйтэй.That restaurant is worth trying.«-х нь зүйтэй» → worth -ing, worth to биш

Товчхондоо: монгол «-х» + дагавар = англи угтвар үг + -ing; look forward to, be used to-гийн араас ч -ing.

Бүтэц

-ing хэлбэр өгүүлэгдэхүүн болох нь

-ing өгүүлэгдэхүүнҮйл үгҮлдсэн хэсэг
Swimmingisgood for your back.
Learning a languagetakestime.
Not sleeping enoughmakesme irritable.

Нэг -ing өгүүлэгдэхүүн ганц тоо тул үйл үг ганц тоо – дотор нь олон тооны нэр үг байсан ч (Reading reviews takes ages). And-аар холбосон хоёр -ing өгүүлэгдэхүүн олон тооны үйл үг авна: Swimming and cycling are both good exercise.

Угтвар үг + -ing

Угтвар үгЖишээ
in / at / of / aboutinterested in learning, good at cooking, tired of waiting, worried about losing
before / afterbefore leaving, after finishing
instead of / withoutinstead of waiting, without saying goodbye
by (яаж)by taking the train
for (шалтгаан)thanks for coming, sorry for being late

Хоёр жижиг үл хамаарах зүйл: but, except-ийн араас үндсэн хэлбэр ирж болно (We did nothing but wait).

Угтвар үг болох «to» – шалгах арга: араас нь нэр үг тавьж болох уу?

Хэллэг+ нэр үг+ -ing
look forward toI look forward to the weekend.I look forward to meeting you.
be used toI'm used to the noise.I'm used to working at night.
object toThey object to the plan.They object to paying more.
when it comes towhen it comes to moneywhen it comes to cooking

Тогтсон хэллэг + -ing

ХэллэгЖишээ
It's no use + -ingIt's no use complaining.
There's no point (in) + -ingThere's no point (in) arguing.
It's (not) worth + -ingIt's worth booking early.
something is worth + -ingThe museum is worth visiting.

Хэрэглээ

1-ing хэлбэр өгүүлэгдэхүүн болох нь

Ерөнхийдөө нэг үйл ажиллагааны тухай ярихад -ing хэлбэрийг өгүүлэгдэхүүн болгоно. Үйл үг ганц тоо. Үгүйсгэлд not-ийг -ing хэлбэрийн өмнө тавина. Монголоор «-х нь».

Cycling to work saves me a lot of money.
Ажилдаа дугуйгаар явах нь надад их мөнгө хэмнэдэг.
«-х нь» → cycling; saves (ганц тоо)
Eating out every night gets expensive.
Орой бүр гадуур хооллох нь үнэтэй болдог.
eating out + gets
Finding a flat in this city is a nightmare.
Энэ хотод байр олох бол жинхэнэ зовлон.
finding + is; flat (UK) = apartment (US)
Not knowing the results is the worst part.
Дүнгээ мэдэхгүй байх нь хамгийн хэцүү нь.
not + -ing
Is driving in the snow dangerous?
Цасан дээр машин барих аюултай юу?
асуултад: is + driving

2Тэмдэг нэр + угтвар үг + -ing

Тогтсон угтвар үгтэй тэмдэг нэрийн A2-31 араас үйлдэл ирвэл -ing хэлбэр.

Are you interested in joining our book club?
Та манай номын клубт элсэхийг сонирхож байна уу?
interested in + -ing
She's really good at explaining things.
Тэр юм тайлбарлахдаа үнэхээр сайн.
«-хдаа сайн» → good at + -ing
I'm tired of hearing the same excuses.
Нэг л шалтгийг дахин дахин сонсоод залхаж байна.
tired of + -ing
He's nervous about giving his first presentation.
Тэр анхныхаа илтгэлийг тавих гэж сандарч байна.
nervous about + -ing

3Үйл үг + угтвар үг + -ing

Тогтсон угтвар үгтэй үйл үгийн (think about, talk about, apologise for, succeed in, insist on) дараа ч мөн адил.

I'm thinking about changing my job.
Би ажлаа солих талаар бодож байна.
think about + -ing, think to биш
We succeeded in raising the money.
Бид мөнгөө цуглуулж чадсан.
succeed in + -ing
He apologised for being late.
Тэр хоцорсондоо уучлалт гуйсан.
apologise for + -ing
Thank you for helping me.
Надад тусалсанд баярлалаа.
«-сан(д)» → for + -ing

4before, after, by, without, instead of + -ing

Эдгээр угтвар үгийн араас -ing. -ing үйлдлийг ихэвчлэн гол өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн хийнэ. (Энэ тухай B2-10-д дэлгэрэнгүй.)

Always check your work before sending it.
Явуулахаасаа өмнө ажлаа үргэлж шалгаарай.
«-хаасаа өмнө» → before + -ing
After graduating, she moved to Canada.
Төгсөөд тэр Канад руу нүүсэн.
after + -ing
You can save energy by turning off the lights.
Гэрлээ унтрааж эрчим хүч хэмнэж болно.
«-ж» → by + -ing
He left without saying goodbye.
Тэр баяртай гэлгүй явчихсан.
«-лгүй» → without + -ing
Instead of waiting for the bus, we walked.
Автобус хүлээхийн оронд бид алхсан.
«-хийн оронд» → instead of + -ing

5Угтвар үг болох «to»

Зарим хэллэгт to бол to-инфинитивийн хэсэг биш, угтвар үг. Араас нь -ing. Хамгийн түгээмэл нь look forward to, be used to (B1-21-ийг үзнэ үү), object to, when it comes to.

I'm really looking forward to seeing you next week.
Ирэх долоо хоногт чамтай уулзахыг үнэхээр тэсэн ядан хүлээж байна.
to = угтвар үг → seeing
We look forward to hearing from you.
Таны хариуг хүлээж байна.
албан захидлын төгсгөл
I'm not used to getting up this early.
Би ийм эрт босож дасаагүй.
B1-21-ийг үзнэ үү
Many residents object to paying higher parking fees.
Олон оршин суугч зогсоолын төлбөр нэмэгдэхийг эсэргүүцэж байна.
object to + -ing
When it comes to choosing a laptop, I always ask my brother.
Зөөврийн компьютер сонгох тал дээр би үргэлж ахаасаа асуудаг.
when it comes to + -ing

6It's no use / There's no point / It's worth

Эдгээр тогтсон хэллэг тухайн үйлдэл хэрэгтэй эсэхийг хэлнэ. It's no use, There's no point = «нэмэргүй». It's worth = «хийх нь зүйтэй – үр дүн нь хүчин чармайлтаа нөхнө». Worth нэр үг ч авч болно: It's worth the money.

It's no use crying about it now.
Одоо үүний төлөө уйлаад нэмэргүй.
it's no use + -ing
There's no point in buying a printer — we hardly ever print anything.
Принтер авах утгагүй, бид бараг юу ч хэвлэдэггүй.
no point in + -ing
Is it worth repairing this old phone?
Энэ хуучин утсыг засуулах нь зүйтэй юу?
worth + -ing
That restaurant is definitely worth trying.
Тэр ресторанд заавал орж үзэх нь зүйтэй.
worth trying, worth to try биш
It isn't worth taking the car — parking is impossible.
Машинаа авч явах хэрэггүй, зогсоол олох боломжгүй.
not worth + -ing

Түгээмэл алдаа

❌I'm interested in learn the guitar.
✅I'm interested in learning the guitar.
угтвар үг + -ing
❌I look forward to meet you.
✅I look forward to meeting you.
энд to бол угтвар үг
❌Swimming are good exercise.
✅Swimming is good exercise.
нэг -ing өгүүлэгдэхүүн ганц тоо
❌Swim is my favourite sport.
✅Swimming is my favourite sport.
өгүүлэгдэхүүн болох үйл үгт -ing хэрэгтэй
❌After finish work, I go to the gym.
✅After finishing work, I go to the gym. эсвэл After I finish work, I go to the gym.
after + -ing эсвэл after + өгүүлбэр
❌He left without to say anything.
✅He left without saying anything.
without + -ing
❌It's worth to visit the old town.
✅It's worth visiting the old town.
worth + -ing
❌There's no point to argue.
✅There's no point (in) arguing.
no point (in) + -ing
❌I'm thinking to change my job.
✅I'm thinking about changing my job. эсвэл I'm thinking of changing my job.
think about / of + -ing

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «-х нь» → үндсэн хэлбэр өгүүлэгдэхүүн. Монголоор «Өвөл зургаан цагт босох нь надад их хэцүү» гэж «-х нь» гэдэг. «-х» нь үйл үгийн толь бичгийн хэлбэр шиг санагддаг тул англиар үндсэн хэлбэрээр эхлэх нь элбэг. Өгүүлэгдэхүүн болох үйл үг -ing авна (эсвэл It's … to).

❌Wake up at six in winter is really hard for me.
✅Waking up at six in winter is really hard for me. эсвэл It's really hard for me to wake up at six in winter.
өгүүлэгдэхүүн → -ing

2. «-хаасаа өмнө» → before + үндсэн хэлбэр. Монголоор «Ганбаа онгоцны буудал руу гарахаасаа өмнө суух тасалбараа хэвлэсэн» гэж «өмнө»-г үйл үгийн араас тавьдаг. Англиар before-ийг урд нь тавьчихаад үйл үгийг өөрчлөхөө мартах нь элбэг. Before-ийн араас -ing эсвэл бүтэн өгүүлбэр.

❌Ganbaa printed his boarding pass before leave for the airport.
✅Ganbaa printed his boarding pass before leaving for the airport. эсвэл Ganbaa printed his boarding pass before he left for the airport.
before + -ing эсвэл before + өгүүлэгдэхүүн + үйл үг

3. «Зааж өгөхийг тэсэн ядан хүлээж байна» → look forward to + үндсэн хэлбэр. To-г үргэлж инфинитивийн тэмдэг гэж сурсан тул «Эмээ ихрүүдэд ямаа саахыг зааж өгөхийг тэсэн ядан хүлээж байгаа гэсэн» гэдгийг to teach гэж бичих нь элбэг. Look forward to-д to бол угтвар үг: араас нь -ing.

❌Grandma says she's looking forward to teach the twins how to milk the goats.
✅Grandma says she's looking forward to teaching the twins how to milk the goats.
look forward to + -ing

4. «Тайлахдаа сайн» → good in. Монголоор «Манай хүү математикийн бодлого тайлахдаа сайн, харин зөв бичихдээ муу» гэж «-д» дагавраар хэлдэг тул англиар in сонгох нь элбэг. Англиар чадварыг good at + -ing-ээр хэлнэ.

⚠️Our son is good in solving maths problems, but not in spelling.
✅Our son is good at solving maths problems, but not at spelling.
Дүрмийн хувьд зөв (good in заримдаа сонсогддог), гэхдээ чадварыг ердийн англиар good at + -ing-ээр хэлнэ

Бүү андуураарай

to-инфинитив эсвэл to (угтвар үг) + -ing – Асуу: энд to-гийн араас нэр үг ирж болох уу? Болох бол угтвар үг → -ing.

I want to see the new film.
Би шинэ киног үзмээр байна.
«I want to the film» боломжгүй → to-инфинитив
I'm looking forward to seeing the new film.
Шинэ киног үзэхийг тэсэн ядан хүлээж байна.
«looking forward to the film» болно → угтвар үг

-ing өгүүлэгдэхүүн эсвэл It's + тэмдэг нэр + to – Хоёулаа ерөнхий үйл ажиллагааны тухай. It-тэй загвар B1-17 ярианд маш түгээмэл.

Learning a language takes time.
Хэл сурах нь цаг хугацаа шаарддаг.
-ing өгүүлэгдэхүүн
It's hard to learn a language as an adult.
Насанд хүрсэн хойноо хэл сурах хэцүү.
It's + тэмдэг нэр + to

Нэр үг болсон -ing эсвэл Present Continuous – Хоёулаа -ing-тэй, гэхдээ нэр үг болсон нь үйл ажиллагааг нэрлэдэг; Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) be шаардаж, явагдаж буй үйлдлийг хэлнэ A1-22.

Running is my favourite hobby.
Гүйх бол миний хамгийн дуртай хобби.
үйл ажиллагаа
She's running in the park right now.
Тэр яг одоо цэцэрлэгт хүрээлэнд гүйж байна.
Present Continuous

for + -ing эсвэл to + үйл үг – Юм юунд хэрэглэгддэгийг for + -ing-ээр, хүний зорилгыг to + үйл үг-ээр хэлнэ A2-26.

This knife is for cutting bread.
Энэ хутга талх зүсэхэд зориулагдсан.
юмны зориулалт
I went to the shop to buy bread.
Би талх авахаар дэлгүүр явсан.
хүний зорилго

Зөв бичих ба дуудлага

  • -ing-ийн зөв бичих: make → making, stop → stopping, begin → beginning, die → dying; харин visit → visiting, open → opening (сүүлийн үе өргөлтгүй бол давхарлахгүй).
  • Хурдан, албан бус ярианд -ing ихэвчлэн /ɪn/ гэж дуудагддаг («lookin' forward»), гэхдээ үргэлж -ing гэж бичээрэй. Төгсгөлийн /ŋ/ монгол «сайн» дахь хамрын «н»-тэй ойролцоо; араас нь «г» бүү нэмээрэй.
  • look forward to нэг хэсэг болж, to сул дуудагдана: /lʊk ˈfɔːwəd tə/ (UK), /lʊk ˈfɔːrwərd tə/ (US) – «look FOR-wud tuh». Өргөлт for- дээр.
  • worth /wɜːθ/ (UK), /wɝːθ/ (US) – «wurth». /ɜː/ монгол хэлэнд байхгүй: уруулаа дугуйлалгүй, хэлээ амны дунд тавиарай. Төгсгөлийн /θ/: хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хөнгөн хүргээд агаар үлээгээрэй – «с» ч, «т» ч биш.

Алтан дүрэм

Угтвар үгийн дараа үйл үг ихэвчлэн -ing хэлбэр авна – look forward to, be used to, object to-гийн to ч үүнд орно. Нэг -ing өгүүлэгдэхүүн ганц тооны үйл үг авна. Санаарай: монгол «-х нь», «-хаасаа өмнө», «-хийн оронд» = англи -ing.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

  1. (eat) too much sugar is bad for your teeth.
  2. She's very good at (fix) things.
  3. We look forward to (work) with you.
  4. You can book tickets by (call) this number.
  5. It's not worth (wait) for the next bus.
  6. He left without (say) goodbye.
  7. Learning new words (be) easy with this app.

B. Утга

Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: There's no point in ….
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: I'd like … the museum.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm looking forward … you.
  4. Нэр үгийн шалгалтыг хийгээд сонгоно уу: I object to … for parking.
  5. Нэр үгийн шалгалтыг хийгээд сонгоно уу: I hope to … you soon.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. Thank you for help me.
  2. I'm used to drive on the left. (I live in the UK now.)
  3. It's worth to visit the old town.
  4. Swimming in the sea are my favourite thing in summer.
  5. Instead of taking the bus, I walked.

D. Нөхцөл байдалд

Захидлыг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.

An email about a course
Dear Ms Patel,
Thank you for 18 (send) me the information about the course. I am very interested in 19 (join). 20 (study) online suits me, because I work full-time. Is it worth 21 (buy) the books, or are they available online? I look forward to 22 (hear) from you.
Best wishes,
Leo Martins

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. -ing өгүүлэгдэхүүнээр эхэлсэн хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг их дуртай зүйлийнхээ тухай, нөгөөг хэцүү санагддаг зүйлийнхээ тухай.
  2. Ирээдүйн тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг look forward to-той, нөгөөг It's worth-тэй.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. B1-18 Want him to, make him do, let him do: хүнээр юм хийлгэх, зөвшөөрөх англиар
    My parents never let me (stay) out late.
  2. B1-16 Must be, can't be, might be: одоогийн талаар дүгнэлт хийх (Present Deduction)
    He be at home — his car isn't here. (I'm sure he isn't.)
  3. A2-31 Good at, afraid of, listen to: тэмдэг нэр, үйл үг + угтвар үг монголоор
    She's afraid spiders.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. Eating
  2. fixing
  3. working
  4. calling
  5. waiting
  6. saying
  7. is

B. Утга

  1. complaining
  2. to visit
  3. to seeing
  4. paying
  5. see

C. Алдааг олоорой

  1. Thank you for helping me. / Thank you for your help.
  2. I'm used to driving on the left.
  3. It's worth visiting the old town.
  4. Swimming in the sea is my favourite thing in summer.
  5. ✓ Instead of taking the bus, I walked.

D. Нөхцөл байдалд

  1. sending
  2. joining
  3. Studying
  4. buying
  5. hearing

E. Таны ээлж

  1. Walking in the mountains makes me happy. Getting up early is really hard for me.
  2. I'm looking forward to seeing my cousins at the weekend. It's worth booking the train early.

F. Холимог давталт

  1. stay
  2. can't / couldn't
  3. of
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play