Gerund (-ing нэр үг болох нь): өгүүлэгдэхүүн болон угтвар үгийн дараа
-ing as a Noun: Gerund Subjects and After Prepositions
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та -ing хэлбэрийг өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн болгож, угтвар үгийн дараа (look forward to-гийн to-г оруулаад), мөн It's no use, There's no point, It's worth гэсэн тогтсон хэллэгт хэрэглэж чадна.
Гол санаа
-ing хэлбэр нэр үгийн үүргийг гүйцэтгэж чадна. Ингэж ажиллахад нь дүрмийн номд ихэвчлэн gerund гэдэг. Football спорт байдаг шиг swimming ч спорт байж болно: Swimming is good for you. Football is good for you.
Энэ ганц санаа хоёр дүрмийг тайлбарлана. Нэгдүгээрт, -ing хэлбэр бусад нэр үгийн адил өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн болж чадна. Хоёрдугаарт, угтвар үгийн (in, at, of, about, before, without…) дараа нэр үг ирдэг – тиймээс угтвар үгийн араас үйл үг хэрэглэх бол түүний нэр үгийн хэлбэр буюу -ing хэлбэрийг хэрэглэнэ.
Зөвхөн нэр үгийг нэвтрүүлдэг угтвар үгийг төсөөлөөрэй. Араас нь орох гэсэн үйл үг нэр үгийн баг – -ing төгсгөлийг – зүүх ёстой: interested in learning, before leaving, without saying. Хэцүү хэсэг нь: заримдаа to ч угтвар үг байдаг. Тэгвэл үйл үгэнд яг тэр баг хэрэгтэй: I look forward to seeing you.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд ч яг ийм «баг» бий: үйл үгийг «-х» хэлбэрээр нэр үгжүүлээд тийн ялгалын дагавар залгадаг: «Ажилдаа дугуйгаар явах нь…», «элсэхийг сонирхож байна», «гарахаасаа өмнө», «хүлээхийн оронд». Энэ нь англи -ing-тэй утгаараа адилхан. Ялгаа нь: монголоор дагавар нь угтвар үгийн ажлыг хийдэг тул англиар угтвар үгээ (in, at, before) мартах, эсвэл угтвар үгийн араас үндсэн хэлбэр, to тавих нь элбэг. «Тэсэн ядан хүлээж байна» = look forward to + -ing: энд to бол угтвар үг. «-хад сайн» дахь «-д» нь in биш, good at.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Ажилдаа дугуйгаар явах нь надад их мөнгө хэмнэдэг. | Cycling to work saves me a lot of money. | энд адилхан: «-х нь» = -ing өгүүлэгдэхүүн; үйл үг ганц тоо |
| Та манай номын клубт элсэхийг сонирхож байна уу? | Are you interested in joining our book club? | «-хыг сонирхох» → interested in -ing |
| Тэр юм тайлбарлахдаа үнэхээр сайн. | She's really good at explaining things. | «-хдаа / -хад сайн» → good at, in биш |
| Явуулахаасаа өмнө ажлаа шалгаарай. | Check your work before sending it. | «-хаасаа өмнө» → before -ing |
| Тэр баяртай гэлгүй явчихсан. | He left without saying goodbye. | «-лгүй» → without -ing |
| Автобус хүлээхийн оронд бид алхсан. | Instead of waiting for the bus, we walked. | «-хийн оронд» → instead of -ing |
| Тантай уулзахыг тэсэн ядан хүлээж байна. | I'm looking forward to seeing you. | to = угтвар үг → -ing, үндсэн хэлбэр биш |
| Тэр ресторанд орж үзэх нь зүйтэй. | That restaurant is worth trying. | «-х нь зүйтэй» → worth -ing, worth to биш |
Товчхондоо: монгол «-х» + дагавар = англи угтвар үг + -ing; look forward to, be used to-гийн араас ч -ing.
Бүтэц
-ing хэлбэр өгүүлэгдэхүүн болох нь
| -ing өгүүлэгдэхүүн | Үйл үг | Үлдсэн хэсэг |
|---|---|---|
| Swimming | is | good for your back. |
| Learning a language | takes | time. |
| Not sleeping enough | makes | me irritable. |
Нэг -ing өгүүлэгдэхүүн ганц тоо тул үйл үг ганц тоо – дотор нь олон тооны нэр үг байсан ч (Reading reviews takes ages). And-аар холбосон хоёр -ing өгүүлэгдэхүүн олон тооны үйл үг авна: Swimming and cycling are both good exercise.
Угтвар үг + -ing
| Угтвар үг | Жишээ |
|---|---|
| in / at / of / about | interested in learning, good at cooking, tired of waiting, worried about losing |
| before / after | before leaving, after finishing |
| instead of / without | instead of waiting, without saying goodbye |
| by (яаж) | by taking the train |
| for (шалтгаан) | thanks for coming, sorry for being late |
Хоёр жижиг үл хамаарах зүйл: but, except-ийн араас үндсэн хэлбэр ирж болно (We did nothing but wait).
Угтвар үг болох «to» – шалгах арга: араас нь нэр үг тавьж болох уу?
| Хэллэг | + нэр үг | + -ing |
|---|---|---|
| look forward to | I look forward to the weekend. | I look forward to meeting you. |
| be used to | I'm used to the noise. | I'm used to working at night. |
| object to | They object to the plan. | They object to paying more. |
| when it comes to | when it comes to money | when it comes to cooking |
Тогтсон хэллэг + -ing
| Хэллэг | Жишээ |
|---|---|
| It's no use + -ing | It's no use complaining. |
| There's no point (in) + -ing | There's no point (in) arguing. |
| It's (not) worth + -ing | It's worth booking early. |
| something is worth + -ing | The museum is worth visiting. |
Хэрэглээ
1-ing хэлбэр өгүүлэгдэхүүн болох нь
Ерөнхийдөө нэг үйл ажиллагааны тухай ярихад -ing хэлбэрийг өгүүлэгдэхүүн болгоно. Үйл үг ганц тоо. Үгүйсгэлд not-ийг -ing хэлбэрийн өмнө тавина. Монголоор «-х нь».
2Тэмдэг нэр + угтвар үг + -ing
Тогтсон угтвар үгтэй тэмдэг нэрийн A2-31 араас үйлдэл ирвэл -ing хэлбэр.
3Үйл үг + угтвар үг + -ing
Тогтсон угтвар үгтэй үйл үгийн (think about, talk about, apologise for, succeed in, insist on) дараа ч мөн адил.
4before, after, by, without, instead of + -ing
Эдгээр угтвар үгийн араас -ing. -ing үйлдлийг ихэвчлэн гол өгүүлбэрийн өгүүлэгдэхүүн хийнэ. (Энэ тухай B2-10-д дэлгэрэнгүй.)
5Угтвар үг болох «to»
Зарим хэллэгт to бол to-инфинитивийн хэсэг биш, угтвар үг. Араас нь -ing. Хамгийн түгээмэл нь look forward to, be used to (B1-21-ийг үзнэ үү), object to, when it comes to.
6It's no use / There's no point / It's worth
Эдгээр тогтсон хэллэг тухайн үйлдэл хэрэгтэй эсэхийг хэлнэ. It's no use, There's no point = «нэмэргүй». It's worth = «хийх нь зүйтэй – үр дүн нь хүчин чармайлтаа нөхнө». Worth нэр үг ч авч болно: It's worth the money.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «-х нь» → үндсэн хэлбэр өгүүлэгдэхүүн. Монголоор «Өвөл зургаан цагт босох нь надад их хэцүү» гэж «-х нь» гэдэг. «-х» нь үйл үгийн толь бичгийн хэлбэр шиг санагддаг тул англиар үндсэн хэлбэрээр эхлэх нь элбэг. Өгүүлэгдэхүүн болох үйл үг -ing авна (эсвэл It's … to).
2. «-хаасаа өмнө» → before + үндсэн хэлбэр. Монголоор «Ганбаа онгоцны буудал руу гарахаасаа өмнө суух тасалбараа хэвлэсэн» гэж «өмнө»-г үйл үгийн араас тавьдаг. Англиар before-ийг урд нь тавьчихаад үйл үгийг өөрчлөхөө мартах нь элбэг. Before-ийн араас -ing эсвэл бүтэн өгүүлбэр.
3. «Зааж өгөхийг тэсэн ядан хүлээж байна» → look forward to + үндсэн хэлбэр. To-г үргэлж инфинитивийн тэмдэг гэж сурсан тул «Эмээ ихрүүдэд ямаа саахыг зааж өгөхийг тэсэн ядан хүлээж байгаа гэсэн» гэдгийг to teach гэж бичих нь элбэг. Look forward to-д to бол угтвар үг: араас нь -ing.
4. «Тайлахдаа сайн» → good in. Монголоор «Манай хүү математикийн бодлого тайлахдаа сайн, харин зөв бичихдээ муу» гэж «-д» дагавраар хэлдэг тул англиар in сонгох нь элбэг. Англиар чадварыг good at + -ing-ээр хэлнэ.
Бүү андуураарай
to-инфинитив эсвэл to (угтвар үг) + -ing – Асуу: энд to-гийн араас нэр үг ирж болох уу? Болох бол угтвар үг → -ing.
-ing өгүүлэгдэхүүн эсвэл It's + тэмдэг нэр + to – Хоёулаа ерөнхий үйл ажиллагааны тухай. It-тэй загвар B1-17 ярианд маш түгээмэл.
Нэр үг болсон -ing эсвэл Present Continuous – Хоёулаа -ing-тэй, гэхдээ нэр үг болсон нь үйл ажиллагааг нэрлэдэг; Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) be шаардаж, явагдаж буй үйлдлийг хэлнэ A1-22.
for + -ing эсвэл to + үйл үг – Юм юунд хэрэглэгддэгийг for + -ing-ээр, хүний зорилгыг to + үйл үг-ээр хэлнэ A2-26.
Зөв бичих ба дуудлага
- -ing-ийн зөв бичих: make → making, stop → stopping, begin → beginning, die → dying; харин visit → visiting, open → opening (сүүлийн үе өргөлтгүй бол давхарлахгүй).
- Хурдан, албан бус ярианд -ing ихэвчлэн /ɪn/ гэж дуудагддаг («lookin' forward»), гэхдээ үргэлж -ing гэж бичээрэй. Төгсгөлийн /ŋ/ монгол «сайн» дахь хамрын «н»-тэй ойролцоо; араас нь «г» бүү нэмээрэй.
- look forward to нэг хэсэг болж, to сул дуудагдана: /lʊk ˈfɔːwəd tə/ (UK), /lʊk ˈfɔːrwərd tə/ (US) – «look FOR-wud tuh». Өргөлт for- дээр.
- worth /wɜːθ/ (UK), /wɝːθ/ (US) – «wurth». /ɜː/ монгол хэлэнд байхгүй: уруулаа дугуйлалгүй, хэлээ амны дунд тавиарай. Төгсгөлийн /θ/: хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хөнгөн хүргээд агаар үлээгээрэй – «с» ч, «т» ч биш.
Алтан дүрэм
Угтвар үгийн дараа үйл үг ихэвчлэн -ing хэлбэр авна – look forward to, be used to, object to-гийн to ч үүнд орно. Нэг -ing өгүүлэгдэхүүн ганц тооны үйл үг авна. Санаарай: монгол «-х нь», «-хаасаа өмнө», «-хийн оронд» = англи -ing.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
(eat) too much sugar is bad for your teeth.
-
She's very good at (fix) things.
-
We look forward to (work) with you.
-
You can book tickets by (call) this number.
-
It's not worth (wait) for the next bus.
-
He left without (say) goodbye.
-
Learning new words (be) easy with this app.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: There's no point in ….
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I'd like … the museum.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm looking forward … you.
-
Нэр үгийн шалгалтыг хийгээд сонгоно уу: I object to … for parking.
-
Нэр үгийн шалгалтыг хийгээд сонгоно уу: I hope to … you soon.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Thank you for help me.
-
I'm used to drive on the left. (I live in the UK now.)
-
It's worth to visit the old town.
-
Swimming in the sea are my favourite thing in summer.
-
Instead of taking the bus, I walked.
D. Нөхцөл байдалд
Захидлыг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
Dear Ms Patel,
Thank you for 18 (send) me the information about the course. I am very interested in 19 (join). 20 (study) online suits me, because I work full-time. Is it worth 21 (buy) the books, or are they available online? I look forward to 22 (hear) from you.
Best wishes,
Leo Martins
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
-ing өгүүлэгдэхүүнээр эхэлсэн хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг их дуртай зүйлийнхээ тухай, нөгөөг хэцүү санагддаг зүйлийнхээ тухай.
-
Ирээдүйн тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг look forward to-той, нөгөөг It's worth-тэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: хүнээр юм хийлгэх, зөвшөөрөх англиар My parents never let me (stay) out late.
-
B1-16 Must be, can't be, might be: одоогийн талаар дүгнэлт хийх (Present Deduction) He be at home — his car isn't here. (I'm sure he isn't.)
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: тэмдэг нэр, үйл үг + угтвар үг монголоор She's afraid spiders.
Хариулт
A. Бүтэц
- Eating
- fixing
- working
- calling
- waiting
- saying
- is
B. Утга
- complaining
- to visit
- to seeing
- paying
- see
C. Алдааг олоорой
- Thank you for helping me. / Thank you for your help.
- I'm used to driving on the left.
- It's worth visiting the old town.
- Swimming in the sea is my favourite thing in summer.
- ✓ Instead of taking the bus, I walked.
D. Нөхцөл байдалд
- sending
- joining
- Studying
- buying
- hearing
E. Таны ээлж
- Walking in the mountains makes me happy. Getting up early is really hard for me.
- I'm looking forward to seeing my cousins at the weekend. It's worth booking the train early.
F. Холимог давталт
- stay
- can't / couldn't
- of
