SlowingoMálfræði
A2 34 / 38

Good at, afraid of, listen to: lýsingarorð og sagnir með föstum forsetningum (dependent prepositions)

Good At, Afraid Of, Listen To: Words + Prepositions

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu notað rétta forsetningu á eftir algengum lýsingarorðum og sögnum: good at, afraid of, interested in, listen to, wait for, depend on. Þú veist líka hvaða sagnir taka andlag án forsetningar: discuss, enter, marry, call, phone, reach.

Aðalatriðið

Sum lýsingarorð og sagnir eiga sér fastan félaga – forsetningu. Við segjum good at maths, afraid of spiders, listen to music. Forsetningin ræðst af orðinu á undan, ekki af merkingu setningarinnar. Á ensku heita slík pör dependent prepositions.

Hugsaðu þér þau sem pör sem koma alltaf saman. Þegar andlag fylgir er ekki hægt að skilja listen og to að: I listen to podcasts, ekki I listen podcasts.

Stundum er rökrétt ástæða fyrir félaganum: wait for a bus (strætó er það sem þú bíður eftir). Oft er þó engin skýr regla, svo lærðu orðið og forsetninguna sem eina heild: ekki afraid, heldur afraid of.

Til er líka öfug gildra. Sumar sagnir taka andlag beint, án forsetningar: discuss the problem, enter the room, marry someone.

Íslenska og enska

Íslenskan hefur líka fastar forsetningar: við erum „stolt af“, „góð í“, höfum „áhuga á“ og erum „hrædd við“. Vandinn er sá að íslenska forsetningin er sjaldan sú sama og sú enska. „Á“ er oftast on í orðabókinni, „í“ er in, „við“ er with og „eftir“ er after – en á eftir interested kemur in, á eftir good kemur at og á eftir afraid kemur of. Ef þú þýðir íslensku forsetninguna orð fyrir orð lendirðu oft á rangri forsetningu.

Góðu fréttirnar: stundum er þetta eins. „Stolt af“ er proud of, „borga fyrir“ er pay for, „fræg fyrir“ er famous for. Og „ræða fjárhagsáætlunina“ tekur andlag beint, eins og discuss the budget. Hins vegar standa „líkur“, „ólíkur“ og „giftur“ með þágufalli án forsetningar („líkur mínum“, „gift slökkviliðsmanni“), en á ensku þarf forsetningu: similar to, different from, married to.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Dóttir mín er mjög góð í stærðfræði.My daughter is really good at maths.„góð í“ → good at, ekki in
Hefurðu áhuga á stjórnmálum?Are you interested in politics?„áhuga á“ → interested in, ekki on
Ég hlusta á hlaðvörp á leiðinni í vinnuna.I listen to podcasts on the way to work.„hlusta á“ → listen to
Það fer eftir verðinu.It depends on the price.„fara eftir“ → depend on, ekki go after
Við erum svo stolt af þér!We're so proud of you!„stolt af“ → proud of – hér er þetta eins
Hún er gift slökkviliðsmanni.She's married to a firefighter.þágufall án forsetningar → married to
Við þurfum að ræða fjárhagsáætlunina.We need to discuss the budget.andlag beint → hér er þetta eins: engin forsetning

Í stuttu máli: ekki þýða íslensku forsetninguna – lærðu enska orðið með sínum félaga (good at, depend on, married to). Og á eftir discuss, enter, marry, call, phone og reach kemur andlagið beint.

Form

Lýsingarorð + forsetning

ForsetningLýsingarorðDæmi
atgood at, bad at, surprised atShe's good at chess.
ininterested inI'm interested in history.
ofafraid of, scared of, proud of, tired of, fond of, bored ofHe's afraid of dogs.
onkeen onI'm not keen on horror films.
aboutworried about, excited about, angry about (um hlut), embarrassed about, confused aboutWe're excited about the trip.
withangry with (um manneskju), bored withShe's angry with her brother.
fromdifferent fromMy job is different from yours.
tosimilar to, married toHis car is similar to mine.
forfamous forItaly is famous for its food.
bysurprised by (líka surprised at)We were surprised by the news.

Sögn + forsetning + andlag

ForsetningSagnirDæmi
tolisten to, belong to, talk toWho does this bag belong to?
forwait for, pay for, ask forI'm waiting for a call.
atlook atLook at this photo!
ondepend onIt depends on the weather.
about / ofthink about, think of, talk aboutWhat do you think of my new haircut?
withagree withI agree with you.

Sagnir án forsetningar á undan andlaginu

RéttRangt
discuss the plandiscuss about the plan
enter the buildingenter into the building
marry someonemarry with someone
call / phone your mumphone to your mum
reach the hotelreach to the hotel

Forsetning + -ing mynd – á eftir forsetningu stendur sögnin í -ing mynd: good at swimming, interested in learning. Nánar í B1-19.

Notkun

1Lýsingarorð + forsetning – færni og áhugi

Um færni notarðu good / bad at, um það sem þér líkar interested in, keen on og fond of.

My daughter is really good at maths.
Dóttir mín er mjög góð í stærðfræði.
maths (UK); math (US); „góð í“ → good at
I'm terrible at remembering names.
Ég á hræðilega erfitt með að muna nöfn.
forsetning + -ing mynd
Are you interested in politics?
Hefurðu áhuga á stjórnmálum?
„áhuga á“ → interested in
He's not very keen on spicy food.
Honum finnst sterkur matur ekkert sérstakur.
keen on er algengara í breskri ensku
She's very fond of her grandmother.
Henni þykir mjög vænt um ömmu sína.
fond of

2Lýsingarorð + forsetning – tilfinningar

Á eftir tilfinningum kemur oft of eða about. Á eftir angry notarðu with um manneskju og about um hlut eða aðstæður. (Angry at um manneskju er líka algengt, sérstaklega í bandarískri ensku.)

My little brother is scared of the dark.
Litli bróðir minn er myrkfælinn.
scared of
We're so proud of you!
Við erum svo stolt af þér!
„stolt af“ → proud of: hér er þetta eins
I'm tired of waiting. Let's go.
Ég er orðinn þreyttur á að bíða. Förum.
„þreyttur á“ → tired of
Are you worried about the interview?
Hefurðu áhyggjur af atvinnuviðtalinu?
„áhyggjur af“ → worried about
She was angry with me because I was late.
Hún var reið út í mig af því að ég kom of seint.
„reið út í“ → angry with
Everyone was angry about the new rules.
Allir voru reiðir yfir nýju reglunum.
um aðstæður: angry about

3Lýsingarorð + forsetning – samanburður og lýsingar

Notaðu different from, similar to, married to og famous for. Í breskri ensku heyrist líka different to og í bandarískri different than, en different from er alls staðar rétt.

Life in the city is very different from life in the country.
Lífið í borginni er mjög ólíkt lífinu í sveitinni.
„ólíkt“ + þágufall → different from
Your phone is similar to mine.
Síminn þinn er líkur mínum.
„líkur“ + þágufall → similar to
She's married to a firefighter.
Hún er gift slökkviliðsmanni.
„gift“ + þágufall → married to
This town is famous for its cheese.
Þessi bær er frægur fyrir ostana sína.
„frægur fyrir“ → famous for: hér er þetta eins

4Sögn + forsetning

Þessar sagnir þurfa forsetningu á undan andlagi. Ef ekkert andlag er, er engin forsetning: Listen! Wait!

I listen to podcasts on the way to work.
Ég hlusta á hlaðvörp á leiðinni í vinnuna.
„hlusta á“ → listen to
We waited for the bus for twenty minutes.
Við biðum eftir strætó í tuttugu mínútur.
„bíða eftir“ → wait for
Look at that sunset!
Horfðu á þetta sólarlag!
„horfa á“ → look at
Who does this jacket belong to?
Hver á þennan jakka?
í spurningu stendur forsetningin aftast
Can I talk to you for a minute?
Má ég tala aðeins við þig?
„tala við“ → talk to
I'll pay for the drinks.
Ég borga fyrir drykkina.
„borga fyrir“ → pay for: hér er þetta eins
I don't agree with him at all.
Ég er alls ekki sammála honum.
„sammála“ + þágufall → agree with
It depends on the price.
Það fer eftir verðinu.
„fer eftir“ → depends on

5Think about og think of

Think about = hugsa um eitthvað, velta fyrir sér. Think of = detta eitthvað í hug. Þegar þú spyrð um skoðun passa bæði: What do you think of / about it?

I'm thinking about changing jobs.
Ég er að hugsa um að skipta um vinnu.
velti því fyrir mér
Can you think of a good name for the dog?
Dettur þér í hug gott nafn á hundinn?
„detta í hug“ → think of
What do you think of the new manager?
Hvað finnst þér um nýja yfirmanninn?
skoðun; think about er líka mögulegt

6Sagnir án forsetningar

Sumar sagnir taka andlag beint. Að bæta við forsetningu er mjög algeng villa.

We need to discuss the budget.
Við þurfum að ræða fjárhagsáætlunina.
andlag beint: hér er þetta eins
Please don't enter the room without knocking.
Vinsamlegast farðu ekki inn í herbergið án þess að banka.
„fara inn í“ → enter, án into
He married his childhood friend.
Hann giftist æskuvinkonu sinni.
„giftast“ + þágufall → marry + manneskja, án with
I'll phone you tomorrow.
Ég hringi í þig á morgun.
„hringja í“ → phone you, án forsetningar
We reached the hotel just before midnight.
Við komum á hótelið rétt fyrir miðnætti.
„koma á“ → reached the hotel, án to

Algengar villur

❌She's afraid from spiders.
✅She's afraid of spiders.
afraid of
❌I'm interested about art.
✅I'm interested in art.
interested in
❌Listen me!
✅Listen to me!
listen + to + andlag
❌I'm waiting the bus.
✅I'm waiting for the bus.
wait for + andlag
❌We discussed about the problem.
✅We discussed the problem.
discuss + andlag, án forsetningar (en: talk about)
❌He married with a doctor.
✅He married a doctor.
marry + manneskja. Líka rétt: He got married to a doctor.
❌It depends of the weather.
✅It depends on the weather.
depend on
❌Your phone is similar with mine.
✅Your phone is similar to mine.
similar to
❌I'm good at swim.
✅I'm good at swimming.
Á eftir forsetningu: -ing mynd.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „góð í handbolta“ → good in. Á íslensku erum við „góð í“ einhverju: „góð í handbolta“, „lélegur í stafsetningu“. „Í“ verður auðveldlega in. Á ensku er færni alltaf good at og bad at.

❌My cousin Katrin is so good in handball that a club in Germany has invited her to train with them next season.
✅My cousin Katrin is so good at handball that a club in Germany has invited her to train with them next season.
„góð í“ → good at

2. „Horfðu á norðurljósin!“ → look on. Á íslensku „horfum við á“ eitthvað, og „á“ er oft on. Á ensku er það look at. (Look on er til, en þýðir að standa hjá og fylgjast með án þess að gera neitt.)

❌Come outside and look on the sky above the harbour – the northern lights are green and purple tonight!
✅Come outside and look at the sky above the harbour – the northern lights are green and purple tonight!
„horfa á“ → look at

3. „Það fer eftir veginum“ → It goes after. Á íslensku segjum við „Það fer eftir…“, og bein þýðing verður it goes after. Á ensku er það alltaf depend on: It depends on…

❌I don't know if we can drive up to Landmannalaugar on Sunday – it goes after the mountain road, which is sometimes still closed in June.
✅I don't know if we can drive up to Landmannalaugar on Sunday – it depends on the mountain road, which is sometimes still closed in June.
„fer eftir“ → depends on

4. „biðja um hjólastól“ → ask about. Á íslensku „biðjum við um“ það sem við viljum fá, og „um“ er oft about. En ask about þýðir að spyrja út í eitthvað, leita upplýsinga. Þegar þú vilt fá eitthvað segirðu ask for.

⚠️At the information desk in Keflavik airport I asked about a wheelchair for my grandmother, and five minutes later a young man brought one to our gate.
✅At the information desk in Keflavik airport I asked for a wheelchair for my grandmother, and five minutes later a young man brought one to our gate.
Málfræðilega rétt, en þá spurðirðu bara út í hjólastóla. Að biðja um einn → ask for.

Ekki rugla saman

listen to og hear – Listen to = hlusta með athygli (to á undan andlagi). Hear = hljóðið berst til eyrnanna (án forsetningar). Á íslensku: „hlusta á“ og „heyra“.

I'm listening to the radio.
Ég er að hlusta á útvarpið.
„hlusta á“ → listen to
Did you hear that noise?
Heyrðirðu þetta hljóð?
„heyra“ → hear

pay for og pay – Pay for = borga fyrir það sem þú kaupir; pay = borga manneskju eða reikning (án forsetningar).

I paid for the tickets.
Ég borgaði fyrir miðana.
„borga fyrir“ → pay for
Can I pay the bill, please?
Get ég fengið að borga reikninginn?
reikningur: án forsetningar

discuss og talk about – Sama merking, ólík málfræði: discuss er án forsetningar, talk þarf about.

We discussed the plan.
Við ræddum áætlunina.
án forsetningar
We talked about the plan.
Við töluðum um áætlunina.
„tala um“ → talk about

angry with og angry about – manneskja eða hlutur.

I'm angry with Tom.
Ég er reiður út í Tom.
manneskja
I'm angry about the delay.
Ég er reiður yfir seinkuninni.
aðstæður

Stafsetning og framburður

  • Inni í setningu eru þessar forsetningar yfirleitt veikar (óáherslu): afraid of → /əˈfreɪd əv/, good at → /ˈɡʊd ət/, wait for → /ˈweɪt fə/ (UK), /ˈweɪt fər/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt o eða a.
  • afraid hefur áherslu á öðru atkvæði: a-FRAID. Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði, svo hún vill fara á rangan stað.
  • Aftast í spurningu er forsetningin sterk: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)? What are you looking at /æt/? Sérhljóðið /æ/ er ekki íslenska æ: opnaðu munninn vel, eins og fyrir a, en dragðu tunguna fram.
  • Tengdu orðin saman: look at hljómar eins og eitt orð, líka proud of og think of. Í of er raddað /v/ í lokin, ekki f. think byrjar á /θ/ – sama hljóð og íslenskt þ, svo hér hefurðu forskot.

Gullna reglan

Lærðu orðið með forsetningunni, sem eina heild: good at, afraid of, listen to, wait for. Ekki þýða íslensku forsetninguna. Og ekki setja forsetningu á undan andlagi sagnanna discuss, enter, marry, call, phone, reach.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri forsetningu.

  1. My brother is very good tennis.
  2. Are you interested cooking?
  3. I'm scared flying.
  4. This book belongs my teacher.
  5. It all depends the price.
  6. Italy is famous its food.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I'm waiting … my friend.
  2. Veldu rétta svarið: Your idea is similar … mine.
  3. Veldu rétta svarið: He wants to marry ….
  4. Veldu rétta svarið: I'm angry … my sister. She took my car without asking.
  5. Veldu rétta svarið: I can't … her name. It's on the tip of my tongue!

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. We discussed about the holiday.
  2. Please listen me carefully.
  3. She's famous of her songs.
  4. I'll phone you when I get home.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í skilaboðunum. Í eyðu 20 velurðu réttan kost.

A message to a friend
Hi Jo! Sorry I didn't answer — I was waiting 16 a call from the bank. Are you still interested 17 coming to the concert? My sister can't come. She's really afraid 18 big crowds! We can talk 19 it later. I'll call 20 tonight.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um þig.

  1. Skrifaðu tvær setningar um þig með good at og interested in.
  2. Skrifaðu eina setningu um eitthvað sem þú hefur áhyggjur af eða hlakkar til.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-30 Bored eða boring? Lýsingarorð með -ed og -ing á ensku
    I'm really (interest) in your story. Tell me more!
  2. A2-29 Who, which, that og where: tilvísunarsetningar (relative clauses) á ensku
    The woman lives next door is my boss.
  3. A1-21 Forsetningar um stað og hreyfingu á ensku: in, on, at, into, across
    The keys are the table, next to your phone.
Svör

A. Form

  1. at
  2. in
  3. of
  4. to
  5. on
  6. for

B. Merking

  1. for
  2. to
  3. her
  4. with
  5. think of

C. Finndu villuna

  1. We discussed the holiday. / We talked about the holiday.
  2. Please listen to me carefully.
  3. She's famous for her songs.
  4. ✓ I'll phone you when I get home.

D. Í samhengi

  1. for
  2. in
  3. of
  4. about
  5. you

E. Spreyttu þig

  1. I'm good at drawing. I'm interested in old films.
  2. I'm excited about my holiday in June.

F. Blönduð upprifjun

  1. interested
  2. who / that
  3. on
Android appLærðu á ferðinni Google Play