Question tags á ensku: …, isn't it? Halaspurningar útskýrðar á íslensku
Question Tags: …, Isn't It?
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu bætt halaspurningum (question tags) eins og isn't it?, didn't you? og can she? aftan við setningar til að athuga upplýsingar eða fá viðmælandann til að taka undir – og sagt þær með réttu tónfalli.
Aðalatriðið
Halaspurning er pínulítil spurning aftast í fullyrðingu: It's cold, isn't it? Hún breytir fullyrðingunni í boð: „Hef ég rétt fyrir mér? Ertu sammála?“
Manstu eftir bergmálinu í A2-32? Í So do I og Neither can she kom hjálparsögnin úr fyrri setningunni aftur eins og bergmál. Halaspurningin er sama bergmálið, en aftast í þinni eigin setningu. Hún endurtekur hjálparsögnina eða sögnina be – is, have, can, will, did – með fornafni og snýr henni yfirleitt við: játandi setning fær neitandi hala og neitandi setning fær játandi hala.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
Raunveruleg merking liggur í röddinni. Með fallandi tónfalli er sá sem talar nokkuð viss og vill bara að hinn taki undir: Lovely day, isn't it? Með rísandi tónfalli er þetta raunveruleg spurning – hann er ekki viss: You've paid, haven't you?
Íslenska og enska
Á íslensku notum við nokkra hala sem breytast lítið: „Fallegur dagur, er það ekki?“, „Þú kemur líka, ekki satt?“, „Þú ert heima, eða hvað?“. „Er það ekki?“ hentar nánast hvaða setningu sem er; í þátíð segjum við stundum „var það ekki?“, en frumlagið í halanum er nánast alltaf „það“. Enska halaspurningin er hins vegar smíðuð í hvert sinn úr hjálparsögn og frumlagi setningarinnar sjálfrar: It's cold, isn't it?, You live here, don't you?, She went home, didn't she? Ef engin hjálparsögn er í setningunni kemur do / does / did í sömu tíð.
Góðu fréttirnar: viðsnúningurinn er eins á íslensku. Á eftir játandi setningu segjum við „er það ekki?“, á eftir neitandi „er það?“: „Fundurinn er ekki í dag, er það?“ = The meeting isn't today, is it? Svörin eru líka eins: þú svarar eftir staðreyndum. Og íslenska „jú“ – já sem andmælir neitun – er á ensku Yes: „Þú ert ekki upptekinn, er það?“ „Jú, reyndar.“ = Yes, I am, actually. Í beiðnum hjálpar „viltu“: „Réttu mér saltið, viltu?“ = Pass me the salt, will you?
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Það er kalt í dag, er það ekki? | It's cold today, isn't it? | be → isn't it |
| Þú býrð hérna nálægt, er það ekki? | You live near here, don't you? | engin hjálparsögn → do |
| Þau fóru snemma heim, var það ekki? | They went home early, didn't they? | Past Simple (einföld þátíð) → did, fornafnið they |
| Hún kann ekki að keyra, er það? | She can't drive, can she? | neitun → játandi hali – hér er þetta eins |
| Ég er orðinn of seinn, er það ekki? | I'm late, aren't I? | I am → aren't I |
| Eigum við ekki að panta pítsu? | Let's order a pizza, shall we? | tillaga → shall we |
| Réttu mér saltið, viltu? | Pass me the salt, will you? | beiðni → will you – hér er þetta svipað |
| „Þú ert ekki upptekinn, er það?“ „Jú, reyndar.“ | "You aren't busy, are you?" "Yes, I am, actually." | „jú“ → Yes |
| Þú ert frá Leeds, eða hvað? | You're from Leeds, aren't you? | „eða hvað?“ er hlutlaust; or what? er óþolinmótt |
Í stuttu máli: íslenski halinn er nánast alltaf „er það (ekki)?“, en enska halaspurningin endurtekur hjálparsögn og frumlag setningarinnar og snýr þeim við – játandi setning fær neitandi hala, neitandi setning fær játandi hala.
Form
Játandi setning → neitandi hali; neitandi setning → játandi hali
| Setning | Hali |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
Einfaldar tíðir → do / does / did – ef engin hjálparsögn og ekkert be er í setningunni notarðu það sem kæmi í neitun eða spurningu.
| Setning | Hali |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
Sérstök tilvik
| Setning | Hali | Athugasemd |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | ekki amn't I; am I not? er mjög formlegt |
| I'm not late, | am I? | venjulegt |
| Let's go, | shall we? | tillaga |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | beiðni |
| Don't forget, | will you? | neitandi fyrirmæli |
| There's a problem, | isn't there? | there helst í halanum |
| Nobody called, | did they? | nobody = neitun → játandi hali; fornafnið they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = neitun → játandi hali |
Notkun
1Að fá aðra til að taka undir – fallandi tónfall
Þegar þú ert nokkuð viss og vilt að hinn taki undir, eða vilt hefja samtal, notarðu fallandi tónfall á halanum. Þetta er mjög algengt þegar talað er um veðrið, matinn eða það sem er að gerast – eins og „Fallegt veður, er það ekki?“.
2Að athuga upplýsingar – rísandi tónfall
Þegar þú heldur að eitthvað sé satt en ert ekki viss notarðu rísandi tónfall. Þá virkar halinn næstum eins og já/nei-spurning.
3Hjálparsögn og tíð verða að passa
Endurtaktu hjálparsögnina (eða be) úr setningunni. Ef hún er engin notarðu do / does / did í sömu tíð og aðalsögnin.
4Sérstök frumlög
I am verður aren't I; there is / are heldur there; everyone, somebody, nobody fá they; everything, nothing, this, that fá it.
5Neitunarorð án not
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing gera setninguna neitandi, og þess vegna er halinn játandi. Á íslensku er þetta eins: „Enginn tók eftir þessu, er það?“
6Tillögur og beiðnir – Let's og boðháttur
Á eftir Let's er halinn shall we?. Á eftir fyrirmælum breyta will you?, would you? eða could you? þeim í vinalega beiðni. Á eftir neitandi fyrirmælum notarðu will you?
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „…, er það ekki?“ → isn't it? alls staðar. Á íslensku hentar „er það ekki?“ aftan við nánast hvaða setningu sem er, og í þátíð „var það ekki?“. Bein þýðing gefur isn't it? eða wasn't it? á eftir öllu. Á ensku er halinn smíðaður úr hjálparsögn og frumlagi setningarinnar – líka úr háttarsögnum, will og did.
2. „…, er það?“ → is it? á eftir allri neitun. Á eftir neitandi setningu segjum við „er það?“, og það er rétt hugsun: neitun fær játandi hala. En enski halinn er ekki alltaf is it: hann verður að endurtaka hjálparsögnina og frumlagið.
3. „…, eða hvað?“ → or what? Á íslensku er „eða hvað?“ hlutlaus hali: „Þú kemur í fermingarveisluna á sunnudaginn, eða hvað?“ Á ensku hljómar …, or what? óþolinmótt og jafnvel ókurteist – eins og þú sért orðinn pirraður á að bíða eftir svari. Notaðu venjulega halaspurningu.
Ekki rugla saman
Fallandi og rísandi tónfall – Sömu orð, ólík merking.
Halaspurningar og stutt viðbrögð – Halaspurningin kemur aftast í þinni eigin setningu. Viðbrögð eins og So do I eða Are you? svara setningu einhvers annars A2-32.
Að svara halaspurningu – Svaraðu eftir staðreyndum, ekki eftir halanum: yes = játandi staðreynd, no = neitandi staðreynd (eins og í neitandi spurningum A2-33). Íslenska „jú“ er hér Yes.
Halar í sömu átt – So you're the new manager, are you? (játandi + játandi) sýnir undrun eða áhuga. Þetta er ekki villa; það er kennt í C2-03.
Stafsetning og framburður
- Settu kommu á undan halanum og spurningarmerki á eftir honum: It's late, isn't it?
- Halaspurningar eru sagðar hratt og renna saman við setninguna: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/, won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). Í isn't er /z/ raddað – það hljóð er ekki til í íslensku, svo láttu raddböndin suða eins og býfluga, ekki segja [s].
- Í didn't you og won't you renna /t/ og /j/ saman í /tʃ/ – hljóð sem er ekki sérstakt hljóðan í íslensku. Það byrjar eins og t og endar með stút á vörunum.
- Fallandi tónfall ↘ = ég er viss, taktu undir. Rísandi tónfall ↗ = raunveruleg spurning, ég er að athuga. Í íslenska „er það ekki?“ ræður samhengið oft miklu; í ensku halanum ber hreyfing raddarinnar merkinguna – gerðu hana skýra.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US). Í breskum framburði heyrist ekkert r; ameríska r-ið er ekki rúllað eins og íslenskt r – tungubroddurinn titrar ekki.
- Í halanum er áherslan á hjálparsögninni: You're coming, AREN'T you?
Gullna reglan
Endurtaktu hjálparsögnina (eða be) og snúðu henni við: játandi setning → neitandi hali, neitandi setning → játandi hali, yfirleitt með fornafni. Engin hjálparsögn og ekkert be? Notaðu do / does / did. Íslenska „er það ekki?“ breytist varla, en enski halinn breytist með hverri setningu. Fallandi tónfall = „taktu undir með mér“, rísandi = „er þetta svona?“.
Æfingar
A. Form
Bættu halaspurningu við.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Þú vilt athuga eitthvað sem þú ert ekki viss um. Veldu tónfallið á halanum: …
-
Þú og vinur þinn horfið á stórkostlegt sólarlag. Þú segir "Beautiful, isn't it?" Veldu tónfallið: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Ég læsti henni.)
-
Veldu hala fyrir vinalega beiðni: Open the window, …?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar með halaspurningu til að hefja samtal við nágranna.
-
Skrifaðu setningu með halaspurningu til að athuga staðreynd sem þú ert ekki viss um.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-32 So do I, neither do I, me too: að vera sammála og ósammála á ensku "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So do I, neither do I, me too: að vera sammála og ósammála á ensku "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect questions á ensku: kurteislegar spurningar með Could you tell me…? Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who called you? Who did you call? Spurningar um frumlag og andlag (subject and object questions) (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Svör
A. Form
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. Merking
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. Finndu villuna
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. Í samhengi
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. Spreyttu þig
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. Blönduð upprifjun
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
