Used to, be used to, get used to ქართულად: „ადრე“, „მიჩვეული ვარ“ და „ვეჩვევი“
Used To, Be Used To, Get Used To
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ერთმანეთისგან გაარჩიოთ used to do (წარსულის ჩვევა), be used to doing (რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ) და get used to doing (რაღაც ჩვეულებრივი ხდება), და თითოეული ნებისმიერ დროში სწორად გამოიყენოთ.
მთავარი იდეა
ეს სამი თითქმის ერთნაირად გამოიყურება, მაგრამ სხვადასხვა კითხვას პასუხობს.
used to + საწყისი ფორმა ძველი ფოტოალბომია: უკან იყურებით იმაზე, რაც მართალი იყო და ახლა აღარ არის. I used to smoke. (ახლა აღარ ვეწევი.)
be used to + არსებითი სახელი / -ing კომფორტული სავარძელია: რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ. I'm used to the cold. (სიცივე აღარ მაწუხებს.)
get used to + არსებითი სახელი / -ing ამ სავარძლისკენ მიმავალი გზაა: უცნაური → ჩვეულებრივი. I'm getting used to the cold. (ნელ-ნელა მიადვილდება.)
გასაღები პატარა სიტყვა to-ა. used to smoke-ში to ზმნას ეკუთვნის, ამიტომ საწყისი ფორმა მოსდევს. be used to-სა და get used to-ში used ზედსართავია („მიჩვეული“), to კი წინდებულია – ამიტომ არსებითი სახელი ან -ing ფორმა მოსდევს B1-19. იკითხეთ: შემიძლია აქ არსებითი სახელი დავსვა? თუ კი → -ing.
ქართული და ინგლისური
ქართულს სამი სხვადასხვა გამოთქმა აქვს და მნიშვნელობები აქ ერთნაირად იყოფა: „ადრე ველოსიპედით დავდიოდი“ (უწყვეტელი) = used to, „ხმაურს მიჩვეული ვარ“ = be used to, „ნელ-ნელა ვეჩვევი“ / „შევეჩვიე“ = get used to. სირთულე ინგლისურშია: სამივეში ერთი და იგივე used to ჩანს.
ქართულად „მიჩვეული ვარ“-ს საწყისი მოსდევს: „ადრე ადგომას მიჩვეული ვარ“. საწყისი ინგლისურში -ing-ია (waking up), მაგრამ ქართველები ხშირად ლექსიკონის ფორმას სვამენ: I'm used to wake up – ეს ყველაზე ტიპური შეცდომაა. მეორე: „შევეჩვიე“ ერთი ზმნაა, ამიტომ ზოგი used to-ს ზმნად აღიქვამს და be / get-ს გამოტოვებს: now I used to it. მესამე: ქართული აწმყო „ვეჩვევი“ პროცესსაც გამოხატავს, ინგლისურში კი ახლა მიმდინარე პროცესს am / is / are getting used to გამოხატავს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ადრე სკოლაში ველოსიპედით დავდიოდი. | I used to cycle to school. | აქ ერთნაირია: წარსულის ჩვევა, ახლა აღარ; used to + საწყისი ფორმა |
| ქალაქის ხმაურს მიჩვეული ვარ. | I'm used to the noise of the city. | „მიჩვეული ვარ“ = be used to |
| ღამით მუშაობას მიჩვეული ვარ. | I'm used to working at night. | საწყისი → -ing, არა work |
| სახლიდან მუშაობას ნელ-ნელა ვეჩვევი. | I'm slowly getting used to working from home. | ქართული აწმყო → am getting used to |
| ადრიან დილებს შევეჩვიე. | I've got used to early mornings. | „შევეჩვიე“ → got used to; be / get არ გამოტოვოთ |
მოკლედ: „ადრე …-დი“ = used to + ზმნა; „მიჩვეული ვარ“ = be used to + -ing; „ვეჩვევი / შევეჩვიე“ = get used to + -ing. be / get used to-ს შემდეგ ქართული საწყისი = -ing.
ფორმა
სამი აგებულება
| აგებულება | რა მოსდევს | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| used to | საწყისი ფორმა | წარსულის ჩვევა ან მდგომარეობა, ახლა აღარ | I used to live in Rome. |
| be used to | არსებითი სახელი / ნაცვალსახელი / -ing | ჩვეულებრივად მეჩვენება | I'm used to living alone. |
| get used to | არსებითი სახელი / ნაცვალსახელი / -ing | ჩვეულებრივი ხდება | I'm getting used to living alone. |
used to: უარყოფა და კითხვა (A2-28-ის გამეორება)
| მაგალითი | |
|---|---|
| უარყოფა | I didn't use to like coffee. |
| უარყოფა never-ით | I never used to like coffee. |
| კითხვა | Did you use to play an instrument? |
be used to – be იცვლება; used to უცვლელია.
| დრო | მაგალითი |
|---|---|
| აწმყო | She is used to working nights. |
| წარსული | We weren't used to such hot weather. |
| კითხვა | Are you used to the new system yet? |
get used to – ნებისმიერ დროში და მოდალური ზმნების შემდეგ
| დრო | მაგალითი |
|---|---|
| Present Continuous (განგრძობითი აწმყო) | I'm getting used to my new glasses. |
| Past Simple (მარტივი წარსული) | He got used to the noise after a week. |
| Present Perfect (აწმყო სრული) | Have you got used to the time difference? (US: gotten) |
| მომავალი | You'll get used to it. |
| მოდალური ზმნით | I can't get used to eating so late. |
გამოყენება
1Used to – წარსულის ჩვევები და მდგომარეობები
Used to + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ წარსულში განმეორებადი მოქმედებებისა და სიტუაციებისთვის, რომლებიც ახლა აღარ არის მართალი. აწმყო ფორმა არ არსებობს: აწმყოს ჩვევისთვის Present Simple გამოიყენეთ, ხშირად usually-ით. ქართულად – „ადრე“ + უწყვეტელი.
2Be used to – რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ
Be used to გამოიყენეთ, როცა რაღაც ნაცნობია და აღარ არის უცნაური ან რთული. მას არსებითი სახელი, ნაცვალსახელი ან -ing ფორმა მოსდევს. ქართულად – „მიჩვეული ვარ“ + საწყისი.
3Get used to – შეჩვევის პროცესი
Get used to გამოიყენეთ იმ პროცესისთვის, როცა რაღაც ჩვეულებრივი ხდება. ნებისმიერ დროში და მოდალური ზმნების შემდეგ მუშაობს. ქართულად – „ვეჩვევი“, „შევეჩვიე“, „შეეჩვევი“.
4სამივე ერთად
ნამდვილ საუბარში სამივე ხშირად ერთად ჩნდება, როცა ცვლილებას აღწერთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ფეხით სიარულს მიჩვეულია“ → used to walk. ქართულად „მიჩვეული ვარ“-ს საწყისი მოსდევს („სიარულს“, „ადგომას“), ლექსიკონში კი მის გვერდით walk, get up წერია. Be used to-ში to წინდებულია: საჭიროა -ing.
2. „ახლა უკვე შევეჩვიეთ“ → now we used to. „შევეჩვიეთ“ ერთი ზმნაა, ამიტომ ზოგი used to-ს ზმნად იყენებს და be ან get-ს ტოვებს. Used to ასე „ადრე …-დი“-ს ნიშნავს და ზმნის გარეშე აზრი არ აქვს. საჭიროა we're used to ან we've got used to.
3. „ლუკა თბილისის ცხოვრებას ნელ-ნელა ეჩვევა“ → gets used. ქართული აწმყო „ეჩვევა“ ახლა მიმდინარე პროცესსაც გამოხატავს, ამიტომ ინგლისურად Present Simple ჩნდება. ახლა მიმდინარე შეჩვევა = is getting used to.
4. „დედა ჯერ ვერ შეეჩვია, რომ მარტო ვცხოვრობ“ → got used to that. ქართულად „შეეჩვია / მიჩვეულია, რომ…“ ჩვეულებრივია. Be / get used to-ს that-იანი წინადადება პირდაპირ არ მოსდევს: get used to + ადამიანი + -ing ან get used to the fact that…
არ აგერიოთ
used to do თუ be used to doing – ერთი წარსულზეა, მეორე – იმაზე, რაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ.
be used to თუ get used to – მდგომარეობა თუ ცვლილება.
be used to (მიჩვეული) თუ be used to do (use-ის ვნებითი) – This room is used to store boxes ნიშნავს „ამ ოთახს ყუთების შესანახად იყენებენ“: ეს use-ის ვნებითია B1-10 + მიზნის ინფინიტივი. გამოთქმაც განსხვავდება (იხ. ქვემოთ).
used to თუ would წარსულის ჩვევებისთვის – Would-ითაც შეიძლება წარსულში განმეორებადი მოქმედების აღწერა, მაგრამ არა წარსული მდგომარეობის. იხ. B2-17.
მართლწერა და გამოთქმა
- used to, be used to და get used to-ში used არის /juːst/, to კი სუსტია: /ˈjuːstə/. ორი /t/ ერთ ბგერად ერთდება. ქართველები ყველა ხმოვანს სრულად წარმოთქვამენ – აქ ბოლო ხმოვანი მოკლე და ბუნდოვანია.
- როცა used „გამოყენებულს“ ნიშნავს (This room is used to store boxes, I used a knife), ის /juːzd/-ია – ზ-ს მსგავსი ბგერით.
- use to (did / didn't-ის შემდეგ) ზუსტად ისე ჟღერს, როგორც used to – ამიტომაა მართლწერის შეცდომა ასე ხშირი. ქართველებს, რომლებიც ისე კითხულობენ, როგორც წერია, აქ წესი უნდა დაიმახსოვრონ: did + use.
ოქროს წესი
Used to + ზმნა = წარსული, ახლა აღარ („ადრე …-დი“). Be used to + არსებითი სახელი / -ing = ჩვეულებრივად მეჩვენება („მიჩვეული ვარ“). Get used to + არსებითი სახელი / -ing = ჩვეულებრივი ხდება („ვეჩვევი“). be / get used to-ს შემდეგ იფიქრეთ: „არსებითი სახელი ან -ing“.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გამოიყენეთ used to, be used to ან get used to-ს ფორმა.
-
I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
-
She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.at weekends (UK), on weekends (US)
-
Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
-
Did you have long hair?
-
We used to the cold yet — it's our first winter.
-
გადააკეთეთ უარყოფითად: I used to like coffee.
-
შეადგინეთ კითხვა: You are used to the new system.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადაწერეთ.
-
აირჩიეთ: It took me a year to … used to the food.
-
აირჩიეთ: There a bakery on this corner.
-
გადაწერეთ used-ით: Driving on the left isn't strange for me any more.
-
გადაწერეთ used-ით: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.flat (UK), apartment (US)
-
აირჩიეთ მნიშვნელობა: "I'm getting used to my new glasses."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I'm used to get up at 5 am.მეორე პასუხი მნიშვნელობას ცვლის: წარსულის ჩვევა
-
I use to drink coffee every morning.ბოლო პასუხი წარსულზეა
-
I'm getting use to the new timetable.
-
She is used to that she works at night.
-
We used to go camping every summer.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როგორ შეიცვალა თქვენი ცხოვრება: ერთი used to-თი და ერთი didn't use to-თი.
-
დაწერეთ თქვენს ცხოვრებაში რაიმე ახალზე: ერთი წინადადება be used to-თი ან not used to-თი და ერთი get used to-თი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth I look forward to (see) you.
-
B1-20 Relative Clauses ქართულად: whose, where, when, why და ნაცვალსახელის გამოტოვება The town I grew up has changed a lot.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to My boss made me (work) late.
პასუხები
A. ფორმა
- used to play
- working
- get
- use to
- aren't / are not / haven't got / haven't gotten
- I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
- Are you used to the new system?
B. მნიშვნელობა
- get
- used to be
- I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
- I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
- They are slowly starting to feel normal.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
- I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
- I'm getting used to the new timetable.
- She is used to working at night. / She's used to working at night.
- ✓ We used to go camping every summer.
D. კონტექსტში
- used to live / lived
- used
- walking
- getting
- use
E. თქვენი ჯერი
- I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
- I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.
F. შერეული გამეორება
- seeing
- where
- work
