Slowingoგრამატიკა
B1 23 / 39

Used to, be used to, get used to ქართულად: „ადრე“, „მიჩვეული ვარ“ და „ვეჩვევი“

Used To, Be Used To, Get Used To

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ერთმანეთისგან გაარჩიოთ used to do (წარსულის ჩვევა), be used to doing (რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ) და get used to doing (რაღაც ჩვეულებრივი ხდება), და თითოეული ნებისმიერ დროში სწორად გამოიყენოთ.

მთავარი იდეა

ეს სამი თითქმის ერთნაირად გამოიყურება, მაგრამ სხვადასხვა კითხვას პასუხობს.

used to + საწყისი ფორმა ძველი ფოტოალბომია: უკან იყურებით იმაზე, რაც მართალი იყო და ახლა აღარ არის. I used to smoke. (ახლა აღარ ვეწევი.)

be used to + არსებითი სახელი / -ing კომფორტული სავარძელია: რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ. I'm used to the cold. (სიცივე აღარ მაწუხებს.)

get used to + არსებითი სახელი / -ing ამ სავარძლისკენ მიმავალი გზაა: უცნაური → ჩვეულებრივი. I'm getting used to the cold. (ნელ-ნელა მიადვილდება.)

გასაღები პატარა სიტყვა to-ა. used to smoke-ში to ზმნას ეკუთვნის, ამიტომ საწყისი ფორმა მოსდევს. be used to-სა და get used to-ში used ზედსართავია („მიჩვეული“), to კი წინდებულია – ამიტომ არსებითი სახელი ან -ing ფორმა მოსდევს B1-19. იკითხეთ: შემიძლია აქ არსებითი სახელი დავსვა? თუ კი → -ing.

ქართული და ინგლისური

ქართულს სამი სხვადასხვა გამოთქმა აქვს და მნიშვნელობები აქ ერთნაირად იყოფა: „ადრე ველოსიპედით დავდიოდი“ (უწყვეტელი) = used to, „ხმაურს მიჩვეული ვარ“ = be used to, „ნელ-ნელა ვეჩვევი“ / „შევეჩვიე“ = get used to. სირთულე ინგლისურშია: სამივეში ერთი და იგივე used to ჩანს.

ქართულად „მიჩვეული ვარ“-ს საწყისი მოსდევს: „ადრე ადგომას მიჩვეული ვარ“. საწყისი ინგლისურში -ing-ია (waking up), მაგრამ ქართველები ხშირად ლექსიკონის ფორმას სვამენ: I'm used to wake up – ეს ყველაზე ტიპური შეცდომაა. მეორე: „შევეჩვიე“ ერთი ზმნაა, ამიტომ ზოგი used to-ს ზმნად აღიქვამს და be / get-ს გამოტოვებს: now I used to it. მესამე: ქართული აწმყო „ვეჩვევი“ პროცესსაც გამოხატავს, ინგლისურში კი ახლა მიმდინარე პროცესს am / is / are getting used to გამოხატავს.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ადრე სკოლაში ველოსიპედით დავდიოდი.I used to cycle to school.აქ ერთნაირია: წარსულის ჩვევა, ახლა აღარ; used to + საწყისი ფორმა
ქალაქის ხმაურს მიჩვეული ვარ.I'm used to the noise of the city.„მიჩვეული ვარ“ = be used to
ღამით მუშაობას მიჩვეული ვარ.I'm used to working at night.საწყისი → -ing, არა work
სახლიდან მუშაობას ნელ-ნელა ვეჩვევი.I'm slowly getting used to working from home.ქართული აწმყო → am getting used to
ადრიან დილებს შევეჩვიე.I've got used to early mornings.„შევეჩვიე“ → got used to; be / get არ გამოტოვოთ

მოკლედ: „ადრე …-დი“ = used to + ზმნა; „მიჩვეული ვარ“ = be used to + -ing; „ვეჩვევი / შევეჩვიე“ = get used to + -ing. be / get used to-ს შემდეგ ქართული საწყისი = -ing.

ფორმა

სამი აგებულება

აგებულებარა მოსდევსმნიშვნელობამაგალითი
used toსაწყისი ფორმაწარსულის ჩვევა ან მდგომარეობა, ახლა აღარI used to live in Rome.
be used toარსებითი სახელი / ნაცვალსახელი / -ingჩვეულებრივად მეჩვენებაI'm used to living alone.
get used toარსებითი სახელი / ნაცვალსახელი / -ingჩვეულებრივი ხდებაI'm getting used to living alone.

used to: უარყოფა და კითხვა (A2-28-ის გამეორება)

მაგალითი
უარყოფაI didn't use to like coffee.
უარყოფა never-ითI never used to like coffee.
კითხვაDid you use to play an instrument?

be used to – be იცვლება; used to უცვლელია.

დრომაგალითი
აწმყოShe is used to working nights.
წარსულიWe weren't used to such hot weather.
კითხვაAre you used to the new system yet?

get used to – ნებისმიერ დროში და მოდალური ზმნების შემდეგ

დრომაგალითი
Present Continuous (განგრძობითი აწმყო)I'm getting used to my new glasses.
Past Simple (მარტივი წარსული)He got used to the noise after a week.
Present Perfect (აწმყო სრული)Have you got used to the time difference? (US: gotten)
მომავალიYou'll get used to it.
მოდალური ზმნითI can't get used to eating so late.

გამოყენება

1Used to – წარსულის ჩვევები და მდგომარეობები

Used to + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ წარსულში განმეორებადი მოქმედებებისა და სიტუაციებისთვის, რომლებიც ახლა აღარ არის მართალი. აწმყო ფორმა არ არსებობს: აწმყოს ჩვევისთვის Present Simple გამოიყენეთ, ხშირად usually-ით. ქართულად – „ადრე“ + უწყვეტელი.

I used to cycle to school every day.
ადრე სკოლაში ყოველდღე ველოსიპედით დავდიოდი.
ქართულად უწყვეტელი („დავდიოდი“); ახლა აღარ
This building used to be a cinema.
ეს შენობა ადრე კინოთეატრი იყო.
We didn't use to have a dishwasher.
ადრე ჭურჭლის სარეცხი მანქანა არ გვქონდა.
Did your dad use to work here?
მამაშენი ადრე აქ მუშაობდა?
did + use, d-ს გარეშე
I never used to read the news, but now I check it every morning.
ადრე ახალ ამბებს არასოდეს ვკითხულობდი, ახლა კი ყოველ დილით ვამოწმებ.

2Be used to – რაღაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ

Be used to გამოიყენეთ, როცა რაღაც ნაცნობია და აღარ არის უცნაური ან რთული. მას არსებითი სახელი, ნაცვალსახელი ან -ing ფორმა მოსდევს. ქართულად – „მიჩვეული ვარ“ + საწყისი.

I'm used to the noise of the city.
ქალაქის ხმაურს მიჩვეული ვარ.
„მიჩვეული ვარ“ = be used to
Nurses are used to working long shifts.
ექთნები ხანგრძლივ ცვლებში მუშაობას მიჩვეულები არიან.
„მუშაობას“ (საწყისი) → working
Don't worry about me — I'm used to it.
ჩემზე ნუ ღელავ, მიჩვეული ვარ.
She wasn't used to speaking in public, so she was nervous.
საჯაროდ გამოსვლას მიჩვეული არ იყო, ამიტომ ღელავდა.
Are you used to driving on the right yet?
მარჯვენა მხარეს მანქანის ტარებას უკვე მიჩვეული ხარ?

3Get used to – შეჩვევის პროცესი

Get used to გამოიყენეთ იმ პროცესისთვის, როცა რაღაც ჩვეულებრივი ხდება. ნებისმიერ დროში და მოდალური ზმნების შემდეგ მუშაობს. ქართულად – „ვეჩვევი“, „შევეჩვიე“, „შეეჩვევი“.

It took me months to get used to the climate here.
აქაურ კლიმატთან შესაგუებლად რამდენიმე თვე დამჭირდა.
I'm slowly getting used to working from home.
სახლიდან მუშაობას ნელ-ნელა ვეჩვევი.
ქართულად აწმყო „ვეჩვევი“; ინგლისურში am getting used to
Have you got used to your new job?
ახალ სამსახურს უკვე შეეჩვიე?
US: gotten used to
Don't worry, you'll soon get used to it.
ნუ ღელავ, მალე შეეჩვევი.
I could never get used to eating dinner at 10 pm.
ღამის ათ საათზე ვახშმობას ვერასოდეს შევეჩვიე.
The kids got used to their new school very quickly.
ბავშვები ახალ სკოლას ძალიან სწრაფად შეეჩვივნენ.

4სამივე ერთად

ნამდვილ საუბარში სამივე ხშირად ერთად ჩნდება, როცა ცვლილებას აღწერთ.

I used to live in a village, so I wasn't used to the traffic here.
ადრე სოფელში ვცხოვრობდი, ამიტომ აქაურ საცობებს მიჩვეული არ ვიყავი.
At first it was hard, but now I'm used to it.
თავიდან ძნელი იყო, ახლა კი მიჩვეული ვარ.
I used to hate early mornings, but I've got used to them.
ადრე ადრიანი დილები მძულდა, მაგრამ შევეჩვიე.
US: gotten used to

ხშირი შეცდომები

❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to წინდებულია
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to-ს აწმყო ფორმა არ აქვს
❌I'm getting use to it.
✅I'm getting used to it.
ზედსართავია used, -d-თი
❌I used to living in London.
✅I used to live in London. ან I'm used to living in London.
აირჩიეთ: წარსულის ჩვევა (საწყისი ფორმა) ან მიჩვეული (be + -ing)
❌She is used to that she works at night.
✅She is used to working at night.
be used to + არსებითი სახელი ან -ing, არა that-იანი წინადადება
❌Don't worry, you are used to it soon.
✅Don't worry, you'll get used to it soon.
შეჩვევის პროცესი = get used to
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did-ის შემდეგ დაწერეთ use.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ფეხით სიარულს მიჩვეულია“ → used to walk. ქართულად „მიჩვეული ვარ“-ს საწყისი მოსდევს („სიარულს“, „ადგომას“), ლექსიკონში კი მის გვერდით walk, get up წერია. Be used to-ში to წინდებულია: საჭიროა -ing.

❌Ketevan is used to walk to work, even in winter.
✅Ketevan is used to walking to work, even in winter.
be used to + -ing

2. „ახლა უკვე შევეჩვიეთ“ → now we used to. „შევეჩვიეთ“ ერთი ზმნაა, ამიტომ ზოგი used to-ს ზმნად იყენებს და be ან get-ს ტოვებს. Used to ასე „ადრე …-დი“-ს ნიშნავს და ზმნის გარეშე აზრი არ აქვს. საჭიროა we're used to ან we've got used to.

❌The summer heat in Tbilisi was terrible at first, but now we used to it.
✅The summer heat in Tbilisi was terrible at first, but now we're used to it. ან The summer heat in Tbilisi was terrible at first, but now we've got used to it.
be / get used to

3. „ლუკა თბილისის ცხოვრებას ნელ-ნელა ეჩვევა“ → gets used. ქართული აწმყო „ეჩვევა“ ახლა მიმდინარე პროცესსაც გამოხატავს, ამიტომ ინგლისურად Present Simple ჩნდება. ახლა მიმდინარე შეჩვევა = is getting used to.

⚠️Luka slowly gets used to life in Tbilisi.
✅Luka is slowly getting used to life in Tbilisi.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ახლა მიმდინარე პროცესზე ბუნებრივია is getting used to

4. „დედა ჯერ ვერ შეეჩვია, რომ მარტო ვცხოვრობ“ → got used to that. ქართულად „შეეჩვია / მიჩვეულია, რომ…“ ჩვეულებრივია. Be / get used to-ს that-იანი წინადადება პირდაპირ არ მოსდევს: get used to + ადამიანი + -ing ან get used to the fact that…

❌My mum still hasn't got used to that I live alone.
✅My mum still hasn't got used to me living alone. ან My mum still hasn't got used to the fact that I live alone.
get used to + me + -ing; got (UK), gotten (US)

არ აგერიოთ

used to do თუ be used to doing – ერთი წარსულზეა, მეორე – იმაზე, რაც ჩვეულებრივად გეჩვენებათ.

I used to work at night.
ადრე ღამით ვმუშაობდი.
წარსულის ჩვევა: ახლა აღარ
I'm used to working at night.
ღამით მუშაობას მიჩვეული ვარ.
ჩემთვის ახლა ჩვეულებრივია

be used to თუ get used to – მდგომარეობა თუ ცვლილება.

My brother is used to spicy food.
ჩემი ძმა ცხარე საჭმელს მიჩვეულია.
მდგომარეობა: მისთვის პრობლემა არ არის
I'm getting used to spicy food.
ცხარე საჭმელს ნელ-ნელა ვეჩვევი.
პროცესი: მიადვილდება

be used to (მიჩვეული) თუ be used to do (use-ის ვნებითი) – This room is used to store boxes ნიშნავს „ამ ოთახს ყუთების შესანახად იყენებენ“: ეს use-ის ვნებითია B1-10 + მიზნის ინფინიტივი. გამოთქმაც განსხვავდება (იხ. ქვემოთ).

Old tyres are used to make playground floors.
ძველი საბურავებისგან სათამაშო მოედნების საფარს ამზადებენ.
= ამისთვის იყენებენ

used to თუ would წარსულის ჩვევებისთვის – Would-ითაც შეიძლება წარსულში განმეორებადი მოქმედების აღწერა, მაგრამ არა წარსული მდგომარეობის. იხ. B2-17.

Every summer we used to go camping.
ყოველ ზაფხულს კემპინგში დავდიოდით.
would go-ც შეიძლება
We used to have a dog called Max.
ადრე ძაღლი გვყავდა, მაქსი ერქვა.
მდგომარეობა: would არ გამოდგება

მართლწერა და გამოთქმა

  • used to, be used to და get used to-ში used არის /juːst/, to კი სუსტია: /ˈjuːstə/. ორი /t/ ერთ ბგერად ერთდება. ქართველები ყველა ხმოვანს სრულად წარმოთქვამენ – აქ ბოლო ხმოვანი მოკლე და ბუნდოვანია.
  • როცა used „გამოყენებულს“ ნიშნავს (This room is used to store boxes, I used a knife), ის /juːzd/-ია – ზ-ს მსგავსი ბგერით.
  • use to (did / didn't-ის შემდეგ) ზუსტად ისე ჟღერს, როგორც used to – ამიტომაა მართლწერის შეცდომა ასე ხშირი. ქართველებს, რომლებიც ისე კითხულობენ, როგორც წერია, აქ წესი უნდა დაიმახსოვრონ: did + use.

ოქროს წესი

Used to + ზმნა = წარსული, ახლა აღარ („ადრე …-დი“). Be used to + არსებითი სახელი / -ing = ჩვეულებრივად მეჩვენება („მიჩვეული ვარ“). Get used to + არსებითი სახელი / -ing = ჩვეულებრივი ხდება („ვეჩვევი“). be / get used to-ს შემდეგ იფიქრეთ: „არსებითი სახელი ან -ing“.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

გამოიყენეთ used to, be used to ან get used to-ს ფორმა.

  1. I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
  2. She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.
  3. Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
  4. Did you have long hair?
  5. We used to the cold yet — it's our first winter.
  6. გადააკეთეთ უარყოფითად: I used to like coffee.
  7. შეადგინეთ კითხვა: You are used to the new system.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადაწერეთ.

  1. აირჩიეთ: It took me a year to … used to the food.
  2. აირჩიეთ: There a bakery on this corner.
  3. გადაწერეთ used-ით: Driving on the left isn't strange for me any more.
  4. გადაწერეთ used-ით: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.
  5. აირჩიეთ მნიშვნელობა: "I'm getting used to my new glasses."

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. I'm used to get up at 5 am.
  2. I use to drink coffee every morning.
  3. I'm getting use to the new timetable.
  4. She is used to that she works at night.
  5. We used to go camping every summer.

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.

A new life in Canada
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როგორ შეიცვალა თქვენი ცხოვრება: ერთი used to-თი და ერთი didn't use to-თი.
  2. დაწერეთ თქვენს ცხოვრებაში რაიმე ახალზე: ერთი წინადადება be used to-თი ან not used to-თი და ერთი get used to-თი.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth
    I look forward to (see) you.
  2. B1-20 Relative Clauses ქართულად: whose, where, when, why და ნაცვალსახელის გამოტოვება
    The town I grew up has changed a lot.
  3. B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to
    My boss made me (work) late.
პასუხები

A. ფორმა

  1. used to play
  2. working
  3. get
  4. use to
  5. aren't / are not / haven't got / haven't gotten
  6. I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
  7. Are you used to the new system?

B. მნიშვნელობა

  1. get
  2. used to be
  3. I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
  4. I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
  5. They are slowly starting to feel normal.

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
  2. I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
  3. I'm getting used to the new timetable.
  4. She is used to working at night. / She's used to working at night.
  5. ✓ We used to go camping every summer.

D. კონტექსტში

  1. used to live / lived
  2. used
  3. walking
  4. getting
  5. use

E. თქვენი ჯერი

  1. I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
  2. I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.

F. შერეული გამეორება

  1. seeing
  2. where
  3. work
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play