Implied Conditions – ფარული პირობა ინგლისურად: without, given, otherwise, if so, if anything
Implied Conditions: Given, Without, Otherwise, If Anything
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ პირობა გამოხატოთ სრული if-წინადადების გარეშე – without-ით, with-ით, given-ით, otherwise / or else-ით, assuming (that)-ით და on the assumption that-ით – გამოიყენოთ მოკლე ფრაზები if so, if not, if anything და if in doubt, და თავაზიანი თხოვნა გამოთქვათ if you'll… / if you would…-ით.
მთავარი იდეა
ყოველ პირობით წინადადებას ორი ნაწილი აქვს: პირობა და შედეგი. ჩვეულებრივ პირობა if-ით, მკაფიოდ წერია. მაგრამ ხშირად ის უხილავი მელნით არის დაწერილი.
Without your help, I'd have failed. აქ if არ არის – მაგრამ აზრი ასეთია: „შენ რომ არ დამხმარებოდი“. I was ill; otherwise I'd have come. აზრი: „ავად რომ არ ვყოფილიყავი“.
როგორ წავიკითხოთ უხილავი მელანი? შეხედეთ შედეგს. თუ ხედავთ would, could ან might (+ have) და if არსად არის, სადღაც ფარული პირობა იმალება: without-ის, with-ის ან given-ის ფრაზაში, otherwise-ის მსგავს სიტყვაში ან თავად ქვემდებარეში (A true friend would…).
მოკლე if-ფრაზები პირიქით მუშაობს: if ჩანს, მაგრამ წინადადების დანარჩენი ნაწილი გაქრა – If so…, If not…, If in doubt…. თქვენი საქმეა, გამოტოვებული აღადგინოთ.
ქართული და ინგლისური
ქართულიც ხშირად მალავს პირობას: „შენი დახმარების გარეშე…“, „თორემ მოვიდოდი“, „თუ ასეა…“, „თუ არა…“, „ეჭვის შემთხვევაში…“. ამ მხრივ ორი ენა ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. მთავარი განსხვავება შედეგშია: ქართული „ჩავიჭრებოდი“, „მოვიდოდი“ ერთი ფორმით ფარავს აწმყოსაც და წარსულსაც, ინგლისურად კი უნდა აირჩიოთ: would (ახლა) თუ would have (წარსული). მეორე განსხვავება: „თუ“-ს შემდეგ ქართულად მომავალი ჩვეულებრივია („თუ რამე დაგჭირდებათ“), ინგლისურად კი if-ის შემდეგ will მხოლოდ თანხმობას ან თავაზიანობას გამოხატავს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| შენი დახმარების გარეშე კურსში ჩავიჭრებოდი. | Without your help, I'd have failed the course. | აქ ერთნაირია: „გარეშე“ = without; ოღონდ წარსულზე would have |
| პასპორტი არ მქონდა, თორემ მათთან ერთად წავიდოდი. | I didn't have my passport. Otherwise, I'd have gone with them. | „თორემ“ = otherwise; ქართულად „წავიდოდი“, ინგლისურად would have gone |
| თუ ასეა, მობრძანდით მწვადზე. | If so, come to the barbecue. | ქართულად „ასეა“; ინგლისურად მხოლოდ so |
| ეჭვის შემთხვევაში ჰკითხეთ მენეჯერს. | If in doubt, ask your manager. | ქართულად არსებითი სახელი; ინგლისურად if + ზედსართავის მსგავსი ფრაზა |
| თუ შეიძლება, აქ მოიცადეთ. | If you'll just wait here, … | ქართულად „თუ შეიძლება“; ინგლისურად თხოვნა if you'll / if you would-ით |
| პირიქით, უფრო ნელია. | If anything, it's slower. | ქართულად „პირიქით“ / „უფრო“; ინგლისურად if anything |
მოკლედ: ფარული პირობა ორივე ენაში არსებობს; ინგლისურად შედეგი აჩვენებს დროს (would თუ would have), if-ის შემდეგ will კი მხოლოდ თანხმობასა და თავაზიანობას ნიშნავს.
ფორმა
ფარული პირობები
| ფრაზა | მაგალითი | ფარული if |
|---|---|---|
| without + არსებითი სახელი | Without your help, I'd have failed. | if you hadn't helped me |
| with + არსებითი სახელი | With more practice, you could win. | if you practised more |
| given + არსებითი სახელი | Given more time, we could have done it. | if we had been given more time |
| otherwise / or else | I was ill; otherwise I'd have come. | if I hadn't been ill |
| in your position / a true friend… | In your position, I'd wait. | if I were in your position |
შემოკლებული if-ფრაზები
| ფრაზა | მნიშვნელობა |
|---|---|
| if so / if not | თუ ასეა / თუ ასე არ არის |
| if anything | თუ რამე განსხვავებაა, პირიქითაა |
| if in doubt / if necessary / if possible | თუ დარწმუნებული არ ხართ / საჭიროების შემთხვევაში / თუ შესაძლებელია |
| ზედსართავი, if not + უფრო ძლიერი ზედსართავი | შესაძლოა სულაც… (difficult, if not impossible); ზოგჯერ „თუმცა არა…“ (useful, if not exciting) |
Will და would if-ნაწილში
| მოდელი | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| if you'll + საწყისი ფორმა | თუ თანახმა ხართ (თავაზიანი მითითება) | If you'll follow me, … |
| if you would + საწყისი ფორმა | თავაზიანი, უფრო ფორმალური თხოვნა | If you would sign here, … |
| if + won't | თუ (ის) უარს ამბობს | If he won't listen, … |
დაშვების გამოხატვა
| ფრაზა | რეგისტრი | მაგალითი |
|---|---|---|
| assuming (that) + წინადადება | ნეიტრალური | Assuming the train is on time, … |
| on the assumption that + წინადადება | ფორმალური | …on the assumption that sales would grow. |
გამოყენება
1ფარული პირობები: without, with, given, in your position
პირობა შეიძლება არსებითი სახელის ფრაზამ ატაროს. Without = „თუ… არა“; with = „თუ არის / იქნებოდა“; given = „თუ (გვექნებოდა) / თუ (მოგვცემდნენ)“. პირობა თავად ქვემდებარეშიც შეიძლება იმალებოდეს (A true friend would…), ან მყარ ფორმულაში, ინფინიტივით (To hear him talk, …). შედეგის ზმნა – would, could, might – აჩვენებს, რომ სიტუაცია წარმოსახვითია.
2Otherwise და or else წარმოსახვითი შედეგებით
Otherwise და or (else) ნიშნავს „თუ არა“ ან „ეს რომ არ მომხდარიყო“ – ქართულად „თორემ“. მომავლის გაფრთხილებებისთვის (Hurry, or you'll miss the bus) იხ. B2-03. C1 დონეზე ისინი არარეალურ შედეგსაც შემოიტანენ: would – აწმყოზე, would have – წარსულზე. ქართული „წავიდოდი“ ორივეს ფარავს, ამიტომ დრო ინგლისურად თავად აირჩიეთ.
3If so, if not, if anything, if in doubt
ეს მოკლე ფრაზები მთელ წინადადებას ცვლის. If so და if not წინა წინადადებას უბრუნდება. If anything იდეას ასწორებს: სიმართლე საპირისპირო მიმართულებითაა, ან კიდევ უფრო ძლიერია – ქართულად ხშირად „პირიქით“. If in doubt, if necessary და if possible-ში ქვემდებარე და be გამოტოვებულია. ორ ზედსართავს შორის if not ჩვეულებრივ ნიშნავს „შესაძლოა სულაც“; ის შეიძლება ნიშნავდეს „თუმცა არა“-საც (იხ. „არ აგერიოთ“).
4If you'll… / if you would…: თანხმობა და თავაზიანობა
ჩვეულებრივ მომავალზე if-წინადადებაში will არ დგას. მაგრამ როცა will ან would ნიშნავს „თანახმა ვარ, მზად ვარ“, შეიძლება. If you'll… და If you would… ვინმესთვის რაიმეს თხოვნის თავაზიანი გზაა – ქართულად „თუ შეიძლება…“, „თუ არ შეწუხდებით…“; won't ნიშნავს „უარს ამბობს“. Will შესაძლებელია მაშინაც, როცა if-ნაწილი აღწერს შედეგს, რომელიც მთავარი მოქმედების შემდეგ მოდის: I'll lend you the money if it will help.
5Assuming (that), on the assumption that
Assuming (that) აღნიშნავს პირობას, რომელიც, თქვენი აზრით, სიმართლეა, და მასზე გეგმას ან არგუმენტს აგებს – ქართულად „თუ ვივარაუდებთ, რომ…“, „იმ ვარაუდით, რომ…“. On the assumption that უფრო ფორმალურია და ანგარიშებში ხშირია. if-ის მსგავსად, assuming-ის შემდეგ მომავალზე ჩვეულებრივ აწმყო დგას. არგუმენტაციაში supposing განსახილველ შესაძლებლობას წარმოადგენს; ის suppose-თან და what if-თან ერთად დაწვრილებით B2-21-შია.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რუკის გარეშე დავიკარგებოდით“ → would + საწყისი ფორმა წარსულზე. ქართული „დავიკარგებოდით“ ერთნაირად ჟღერს ახლაზეც და წარსულზეც. ინგლისურად წარსულში წარმოსახვით შედეგს would have + past participle სჭირდება.
2. „თუ ამანათი დაიგვიანებს“ → if… will. ქართულად „თუ“-ს შემდეგ მომავალი ჩვეულებრივია. ინგლისურად if-ის შემდეგ will მხოლოდ თანხმობას ან თავაზიანობას ნიშნავს; უბრალო მომავალზე აწმყო დგას.
3. „რამე თუ მოხდა, ნინო გააღებს“ → if anything, … ქართულ სასაუბრო „რამე თუ მოხდა“ / „რამე თუ იყოს“-ს სიტყვასიტყვით თარგმნიან. ინგლისური if anything სულ სხვას ნიშნავს: „პირიქით, უფრო…“. საჭიროა სრული ფრაზა: if anything happens, if anything goes wrong ან if necessary.
4. „შენს ადგილზე“ → on your place. ქართული „-ზე“ ინგლისურ on-ს ჰგავს, მაგრამ ეს გამოთქმა ინგლისურად in-ით არის: in your position ან in your place – ან უბრალოდ If I were you.
5. „უშენოდ ვერაფერს ვერ გავაკეთებდი“ → couldn't… nothing. ქართულად ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა: „ვერაფერს ვერ…“. ინგლისურში ერთი უარყოფა საკმარისია: couldn't… anything ან could… nothing.
არ აგერიოთ
Given (= „გათვალისწინებით“) თუ given (= „რომ მოგვცემოდა“) – ცნობილ ფაქტთან given ნიშნავს „გათვალისწინებით“, და პირობა არ არის. more / the chance-თან ის ნიშნავს „რომ მოგვცემოდა“, და შედეგში would დგას.
If not (= „თორემ“) თუ if not (= „შესაძლოა სულაც“) – წინადადების დასაწყისში if not ნიშნავს „თუ ასე არ არის“. ორ მსგავს სიტყვას შორის (ორ ზედსართავს, ორ რიცხვს) ის ნიშნავს „შესაძლოა სულაც“.
ზედსართავებს შორის if not შეიძლება ნიშნავდეს „თუმცა არა“-საც: a useful, if not exciting, course = სასარგებლო, თუმცა არა საინტერესო. აზრს კონტექსტი წყვეტს. ორაზროვნების თავიდან ასაცილებლად ფრთხილი ავტორები ხშირად perhaps even ან though not წერენ.
If you'll wait… (თხოვნა) თუ If you wait… (პირობა) – If you'll wait here თავაზიანი მითითებაა. If you wait here რეალური პირობაა, მომავალი შედეგით.
მართლწერა და გამოთქმა
- წინ გამოტანილი without / with / given-ის ფრაზის შემდეგ და წინადადების თავში მდგომი if so / if not / if anything-ის შემდეგ მძიმე დასვით: If so, come along.
- ზედსართავებს შორის მდგომი if not ჩვეულებრივ მძიმეებს შორის იწერება: a difficult, if not impossible, task.
- როცა otherwise ორ წინადადებას აერთებს, მის წინ წერტილმძიმე ან წერტილი დასვით: I was ill; otherwise I'd have come. არაფორმალურ წერაში otherwise-ის წინ მძიმეც ხშირია.
- If you'll follow me-ში you'll სუსტად, მოკლედ წარმოითქმის /jʊl/, ხმა კი ბოლოს თავაზიანად ეშვება. ქართული ჩვევით ყველა ხმოვანს სრულად ნუ წარმოთქვამთ.
- Assuming /əˈsjuːmɪŋ/ (UK), /əˈsuːmɪŋ/ (US): მახვილი მეორე მარცვალზეა; პირველი ხმოვანი სუსტი /ə/-ა: ძალიან მოკლე, მოდუნებული ბგერა, რომელიც ქართულში არ გვაქვს. ბოლოში /ŋ/ – ცხვირისმიერი ბგერა, g-ს დამატების გარეშე.
ოქროს წესი
პირობა შეიძლება დაიმალოს without-ში, with-ში, given-ში, otherwise-ში ან თავად ქვემდებარეში: თუ ხედავთ would / could / might (have) და if არ არის, მოძებნეთ ფარული პირობა – და დრო შედეგით აჩვენეთ (would თუ would have). მოკლე ფრაზები, როგორიცაა if so, if not, if anything, if in doubt, მთელ წინადადებას ცვლის, will / would კი if-ის შემდეგ ჩვეულებრივ თანხმობას ან თავაზიანობას გამოხატავს.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება სრული if-წინადადების გარეშე. გამოიყენეთ მოცემული სიტყვები და შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა.
-
გამოიყენეთ "Without": If the volunteers hadn't helped, the festival would have been cancelled.
-
გამოიყენეთ "Given": If we had been given another week, we could have tested the app properly.
-
გამოიყენეთ "With": If the team had a bigger budget, it could hire two more designers.
-
გამოიყენეთ "In your position": If I were you, I would ask for a written contract.
-
შეაერთეთ "otherwise"-ით: I was working that weekend. If I hadn't been, I would have come to the wedding.
-
გამოიყენეთ "If so": Have you already paid the deposit? If you have, please send us the receipt.
-
გამოიყენეთ "on the assumption that": The budget was approved because the board assumed that sales would grow by 5%.
-
გადაწერეთ თავაზიან თხოვნად, დაიწყეთ "If you would"-ით: Please sign the form at the bottom, and then we can process your application today.
B. მნიშვნელობა
წაიკითხეთ სიტუაცია და აირჩიეთ უფრო შესაფერისი წინადადება.
-
კოლეგა ამბობს, რომ ახალი პრინტერი ძველზე სწრაფია. თქვენ ფიქრობთ, რომ სინამდვილეში უფრო ნელია. რომელი პასუხია სწორი?if anything: სიმართლე საპირისპირო მიმართულებითაა
-
რომელი წინადადება აღწერს წარმოსახვით შედეგს და არა იმას, რაც სინამდვილეში მოხდა?would have ფარულ პირობას აჩვენებს: შენ რომ არ დამხმარებოდი
-
რომელი წინადადება გადმოსცემს ფაქტს და არა პირობას?given + ცნობილი ფაქტი = „გათვალისწინებით“
-
რეცეფციონისტი სტუმარს ელაპარაკება. რომელია თავაზიანი მითითება?if you'll = თუ თანახმა ხართ: თავაზიანი თხოვნა
-
ფორმალური წერილი კლიენტს. რომელია უფრო შესაფერისი?if yes არაფორმალურია; სტანდარტულია if so
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
If you will need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
-
My laptop crashed last night; otherwise I would finish the report well before the deadline.
-
Given a little more experience, she can have become an excellent manager in that company.
-
Finish your breakfast quickly, otherwise you miss the bus and arrive late for school again.
-
If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. კონტექსტში
წაიკითხეთ შეტყობინება. გადაწერეთ დანომრილი წინადადებები მოცემული სიტყვებით.
Hi all, a quick update before Monday's client meeting. (19) If the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. That's great news, but we still need to be careful. (20) Sam spotted the error in last month's report. If he hadn't, we would have lost the client. (21) The new software has helped us a lot. If we didn't have it, we would still be entering data by hand. (22) Are you all free on Monday afternoon? If you aren't, let me know today. (23) If you aren't sure about something, ask Mia before you send it to the client.
Thanks, everyone!
-
გადაწერეთ (19), დაიწყეთ "Assuming"-ით.
-
გადაწერეთ (20) ერთ წინადადებად, გამოიყენეთ "otherwise".
-
გადაწერეთ (21), დაიწყეთ "Without"-ით.
-
გადაწერეთ (22), გამოიყენეთ "If not".
-
გადაწერეთ (23), დაიწყეთ "If in doubt"-ით.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება, რომლითაც მენტორს ან კოლეგას მადლობას უხდით. გამოიყენეთ Without… და კიდევ ერთი ფარული პირობა (with, given ან otherwise).
-
დაწერეთ მოკლე წერილი კლიენტს (2–3 წინადადება) მიწოდების თარიღზე. გამოიყენეთ Assuming…, If so ან If not და თავაზიანი თხოვნა if you would-ით.
-
ვიღაც ამბობს: "Working from home makes people lazy." უპასუხეთ ორი წინადადებით, გამოიყენეთ If anything და ზედსართავი, if not + უფრო ძლიერი ზედსართავი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
C1-03 Formal Conditionals: Should You Need, Were I To, Had I Known, But For – ფორმალური პირობითი წინადადებები დაიწყეთ "Had it not been for"-ით: If it hadn't been for the rain, we would have won.
-
C1-03 Formal Conditionals: Should You Need, Were I To, Had I Known, But For – ფორმალური პირობითი წინადადებები დაიწყეთ "Should"-ით: If you have any questions, please contact me.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if: „თუ არ“, „თორემ“ და „ყოველი შემთხვევისთვის“ ინგლისურად რომელი წინადადება ნიშნავს, რომ ქოლგას სიფრთხილისთვის იღებთ?in case = სიფრთხილისთვის; if = მხოლოდ მაშინ, თუ მართლა იწვიმებს
პასუხები
A. ფორმა
- Without the volunteers' help, the festival would have been cancelled. / Without the volunteers, the festival would have been cancelled.
- Given another week, we could have tested the app properly.
- With a bigger budget, the team could hire two more designers.
- In your position, I would ask for a written contract.
- I was working that weekend; otherwise I would have come to the wedding. / I was working that weekend. Otherwise, I would have come to the wedding.
- Have you already paid the deposit? If so, please send us the receipt.
- The budget was approved on the assumption that sales would grow by 5%.
- If you would sign the form at the bottom, we can process your application today.
B. მნიშვნელობა
- It isn't quicker. If anything, it's slower than the old one.
- Without your help, I would have failed the exam.
- Given the weather, we decided to stay at home.
- If you'll take a seat, Ms Novak will be with you shortly.
- Is the venue free on 3 June? If so, please send us a quote.
C. იპოვეთ შეცდომა
- If you need any help with the installation, just call our technical team on the number below. / Should you need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
- My laptop crashed last night; otherwise I would have finished the report well before the deadline.
- Given a little more experience, she could have become an excellent manager in that company. / Given a little more experience, she might have become an excellent manager in that company.
- Finish your breakfast quickly, otherwise you'll miss the bus and arrive late for school again.
- ✓ If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. კონტექსტში
- Assuming the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. / Assuming that the figures are correct, we'll finish the project two weeks early.
- Sam spotted the error in last month's report; otherwise we would have lost the client.
- Without the new software, we would still be entering data by hand.
- Are you all free on Monday afternoon? If not, let me know today.
- If in doubt, ask Mia before you send anything to the client. / If in doubt, ask Mia before you send it to the client.
E. თქვენი ჯერი
- Without your advice in my first year, I would probably have left the company. Given the chance, I'd like to do the same for our new trainees.
- Assuming the samples arrive on Thursday, we will deliver the final design on 2 June. If not, we will contact you at once, and I would be grateful if you would confirm the new date by Friday.
- If anything, people who work from home tend to work longer hours. For many of them, switching off at the end of the day is difficult, if not impossible.
F. შერეული გამეორება
- Had it not been for the rain, we would have won.
- Should you have any questions, please contact me.
- Take an umbrella in case it rains later.
