SlowingoГрамматика
A1 10 / 32

Ағылшынша сын есімдер (adjectives) қазақша: орны, very, too және антонимдер

Describing Things: Adjectives

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз адамдар мен заттарды сын есімдер арқылы сипаттай аласыз, сын есімді дұрыс орынға қоя аласыз, оны very, really, quite және too сөздерімен күшейтіп немесе әлсіретіп айта аласыз және жиі кездесетін антонимдерді қолдана аласыз.

Негізгі идея

Сын есім (adjective) — сипаттайтын сөз: big, old, cheap, happy, red. Ол зат есім туралы қосымша мәлімет береді.

Ағылшын тілінде сын есімнің екі үйі бар. Ол зат есімнің алдында қораптағы жапсырма сияқты тұра алады: a red car. Немесе be етістігінен (және look, feel сияқты етістіктерден) кейін, сөйлемнің соңында тұра алады: The car is red. Ақпарат бірдей, орны екеу.

Ағылшын сын есімдерінің бір жеңілдігі бар: олар көпше түрге де, ер адам мен әйелге қарай да өзгермейді. A tall man, a tall woman, two tall children — әрқашан tall. Көптік -s жалғауын зат есім алады, ал сын есім сол күйі қалады.

Сын есімнің күшін өзгерту үшін оның алдына кішкентай сөз қойыңыз: quite cold → very cold → too cold. Too тым алысқа кетеді: бұл енді мәселе.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: зат есімнің алдындағы сын есімнің орны екі тілде бірдей: «қызыл көлік» — a red car. Сын есім көпшеге қарай өзгермейді, бұл да екі тілде ұқсас: «әдемі қыздар» — beautiful girls. Айырмашылықтар басқа жерде. Біріншісі: баяндауышта қазақша етістік жоқ («Көлік қызыл»), ал ағылшыншада is / are керек. Екіншісі: күй туралы айтқанда қазақша «өзімді … сезінемін» деп өзімді қосамыз, ал ағылшынша feel сөзінен кейін бірден сын есім келеді: I feel great. Үшіншісі: қазақшада «ұзын шашты», «көк көзді» сияқты сын есімдер бар, ал ағылшыншада олар have арқылы айтылады: She has long hair. Күшейту сөздері де ұқсас: өте ≈ very, шынымен ≈ really, тым ≈ too, ал -лау / -леу жалғауы («суықтау») британдық quite сөзіне жақын.

ҚазақшаАғылшыншаАйырмашылығы
қызыл көлікa red carекі тілде де сын есім зат есімнің алдында; ағылшыншада a керек
әдемі қыздарbeautiful girlsсын есім өзгермейді, көптік жалғауды зат есім алады
Көлік қызыл.The car is red.қазақшада етістік жоқ; ағылшыншада is
Өзімді жақсы сезінемін.I feel great.қазақшада «өзімді»; ағылшыншада myself жоқ
Шаршаңқы көрінесің.You look tired.«көріну» → look + сын есім
Ол ұзын шашты.She has long hair.«-ты» сын есімі → has + сын есім + зат есім
өте суық / тым суық / суықтауvery cold / too cold / quite coldтым = мәселе бар; -тау ≈ quite (UK)
кішкентай әрі қараңғыsmall and dark«әрі» → and

Құрылым

Екі орын

ОрныҮлгіМысал
зат есімнің алдында(a/an/the) + сын есім + зат есімa cheap hotel, fresh bread
be / look / feel сөздерінен кейінбастауыш + етістік + сын есімThe hotel is cheap. You look tired. I feel great.

Сын есім көпше түрге қарай өзгермейді

ЖекешеКөпше
a blue eyetwo blue eyes
an old friendold friends
a happy childhappy children

Күшін өзгерту

СөзМағынасыМысал
quiteUK: біршама — very сөзінен әлсіз; US: көбінесе very сөзіне жақынIt's quite warm.
veryкүштіIt's very warm.
reallyкүшті; сәл бейресмирекIt's really warm.
tooкерегінен артық → мәселеIt's too warm for me.
  • Зат есіммен: very мен really сөздері a сөзінен кейін тұрады (a very big house), ал quite әдетте a сөзінің алдында тұрады (quite a big house).
  • Бұл деңгейде too + сын есімді be етістігінен кейін қолданыңыз: The bag is too heavy. too туралы толығырақ: A2-08 қараңыз.

be етістігінен кейін екі сын есім

ҮлгіМысал
be + сын есім + and + сын есімThe room is small and dark.
үш немесе одан көп: үтір + andShe's smart, funny and kind.

Жиі кездесетін антонимдер (opposites)

big ↔ smallold ↔ newold ↔ younghot ↔ cold
cheap ↔ expensiveeasy ↔ difficultlong ↔ shorttall ↔ short
fast ↔ slowgood ↔ badhappy ↔ sadfull ↔ empty
clean ↔ dirtylight ↔ heavylight ↔ darkquiet ↔ noisy

Қолданылуы

1Зат есімнің алдындағы сын есім

Сын есімді артикль (немесе my, this…) мен зат есімнің арасына қойыңыз.

We have a beautiful garden.
Біздің әдемі бақшамыз бар.
We live in a quiet street.
Біз тыныш көшеде тұрамыз.
It's a cheap hotel.
Бұл арзан қонақүй.
қазақшада артикль жоқ; ағылшыншада a + сын есім + зат есім
It's an old car.
Бұл ескі көлік.
an: сын есім дауысты дыбыстан басталады
They have two young children.
Олардың екі кішкентай баласы бар.
young өзгермейді, children көпше

2be, look және feel сөздерінен кейінгі сын есім

be етістігінен кейін, сондай-ақ look (көзге қалай көрінеді) және feel (өзіңізді қалай сезінесіз немесе бір нәрсе ұстағанда қандай) сөздерінен кейін сын есімді жалғыз қолданыңыз.

The museum is free today.
Бүгін мұражай тегін.
қазақшада етістік жоқ; ағылшыншада is
This bag is very heavy.
Мына сөмке өте ауыр.
You look great!
Керемет көрінесің!
«көрінесің» → look + сын есім
I feel sick.
Өзімді жаман сезініп тұрмын.
қазақшада «өзімді»; ағылшыншада feel + сын есім, myself жоқ
Your hands feel cold.
Қолың суық екен.
feel = ұстағанда қандай

3Сын есімге көптік -s жалғанбайды

Көпше зат есіммен сын есім өзгермейді.

My sisters are tall.
Әпкелерім бойшаң.
tall өзгермейді
These are really good apps.
Бұлар шынымен жақсы қосымшалар.
The new students are very friendly.
Жаңа студенттер өте ақкөңіл.
We need cheap flights to Rome.
Бізге Римге арзан әуе билеттері керек.
cheap өзгермейді

4Very, really, quite және too

Сөзді сын есімнің алдына қойыңыз. Very мен really күшейтеді; quite (UK) сәл әлсізірек; too «керегінен артық» дегенді білдіреді.

The film is really funny.
Фильм шынымен күлкілі.
My new job is very interesting.
Жаңа жұмысым өте қызық.
The exam is quite easy.
Емтихан оңайлау.
«-лау» ≈ quite; UK: біршама оңай
This coffee is too hot for me.
Бұл кофе маған тым ыстық.
тым = too, мәселе бар
It's quite a long walk.
Жаяу едәуір жүру керек.
quite + a + сын есім + зат есім

5Антонимдер және and арқылы екі сын есім

Сын есімдерді қарама-қарсы жұптармен үйреніңіз. be етістігінен кейін екі сипаттама берсеңіз, оларды and арқылы жалғаңыз. Қазақшадағы «әрі» сөзі сияқты.

The bed is soft and comfortable.
Төсек жұмсақ әрі ыңғайлы.
«әрі» → and
The streets are clean and safe.
Көшелер таза әрі қауіпсіз.
The weather is cold and wet today.
Бүгін күн суық әрі жауын-шашынды.
The film is long and boring.
Фильм ұзақ әрі іш пыстырарлық.
"Is your room big?" "No, it's small."
«Бөлмең үлкен бе?» «Жоқ, кішкентай.»
big ↔ small

Жиі кездесетін қателер

❌a car red
✅a red car
Сын есім зат есімнің алдында тұрады.
❌blues eyes
✅blue eyes
Сын есімге ешқашан көптік -s жалғанбайды.
❌They are tireds.
✅They are tired.
Көпше бастауыштан кейін де сын есімге -s жалғанбайды.
❌She is a woman very nice.
✅She is a very nice woman.
very + сын есім + зат есім.
❌You look tiredly.
✅You look tired.
look/feel сөздерінен кейін үстеу емес, сын есім келеді.
❌I am very hunger.
✅I am very hungry.
Зат есімді емес, сын есімді қолданыңыз.
⚠️The weather is too nice today!
✅The weather is very nice today!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ too мәселені білдіреді; жағымды мағына үшін very қолданыңыз.
⚠️The room is small, dark.
✅The room is small and dark.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ be етістігінен кейінгі екі сын есім әдетте and арқылы жалғанады.
⚠️a quite big house
✅quite a big house
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ quite әдетте a сөзінің алдында тұрады.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Өзімді … сезінемін» → I feel myself. Қазақша «Бүгін өзімді шаршаңқы сезінемін», «Өзіңізді қалай сезінесіз?» дейміз. Сөзбе-сөз аударсақ, myself, yourself пайда болады. Ағылшыншада күй туралы айтқанда feel сөзінен кейін бірден сын есім келеді.

❌I feel myself tired today.
✅I feel tired today.
❌How do you feel yourself?
✅How do you feel? немесе How are you feeling?

2. «Шаршаған сияқтысың» → look like tired. Қазақшадағы «сияқты» сөзін like деп аударамыз. Бірақ look like тек зат есіммен келеді (You look like your father). Сын есіммен like қойылмайды: look + сын есім.

❌You look like tired. Go to bed.
✅You look tired. Go to bed.
❌Your sister looks like very happy today.
✅Your sister looks very happy today.

3. «Ұзын шашты, көк көзді» → She is long hair. Қазақша адамды сипаттағанда «Ол ұзын шашты, көк көзді» дейміз: «шашты», «көзді» — сын есімдер. Ағылшыншада мұндай сын есім жоқ: шаш пен көз туралы have арқылы немесе Her hair is… деп айтылады (A1-14 қараңыз).

❌My sister is long hair and brown eyes.
✅My sister has long hair and brown eyes.
❌Our teacher is black hair.
✅Our teacher has black hair. немесе Our teacher's hair is black.

4. «Тым» → too мақтау ретінде. Ауызекі қазақшада «тым», «аса» сөздері кейде мақтау үшін де айтылады. Ағылшынша too әрқашан «керегінен артық, мәселе бар» дегенді білдіреді. Жақсы нәрсені мақтасаңыз, very немесе really қолданыңыз.

⚠️(Әжеңіздің бауырсағын жеп отырсыз.) These baursaks are too tasty!
✅These baursaks are really tasty!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ too «тым дәмді, жеуге болмайды» дегендей мәселе сияқты естіледі; мақтау үшін really немесе very.

Шатастырмаңыз

very және too — Very жай ғана күшті. Too қалағаныңыздан немесе керегінен артық дегенді білдіреді — бір мәселе бар. A2-08 қараңыз.

The shoes are very expensive, but they're beautiful.
Аяқ киім өте қымбат, бірақ әдемі.
өте = very, мәселе жоқ
The shoes are too expensive for me.
Бұл аяқ киім маған тым қымбат.
тым = too, мәселе бар

Сын есім және үстеу — Сын есімдер зат есімді сипаттайды; үстеулер қимылды сипаттайды. Қазақшада бір сөз екеуіне де жарай береді («баяу»), ал ағылшыншада үстеуге көбінесе -ly жалғанады. A2-09 қараңыз.

You're a slow eater.
Сен тамақты баяу жейтін адамсың.
сын есім: slow + зат есім
You eat slowly.
Сен баяу жейсің.
үстеу: eat + slowly

Зат есімнің алдындағы екі сын есім — Зат есімнің алдында әдетте and керек емес: a big old house. Бірнеше сын есімнің тәртібі B1-29 сабағында.

We live in a small white house.
Біз шағын ақ үйде тұрамыз.

Жазылуы мен айтылуы

  • Көп сын есімнің өзіне тән жалғаулары бар: -ful (beautiful, careful), -y (sunny, noisy), -ous (famous, dangerous), -al (normal, special), -ive (expensive, active).
  • Сын есім + зат есім тіркесінде негізгі екпін әдетте зат есімге түседі: a red car тіркесінде car ең күшті. be етістігінен кейін екпін сын есімге түседі: The car is red сөйлемінде red ең күшті.
  • Қазақ тілінде екпін әдетте соңғы буынға түседі, ал ағылшын сын есімдерінде екпін көбінесе басқа жерде: BEAU-ti-ful, DIF-fi-cult, ex-PEN-sive, DAN-ger-ous. Сөзді жаттағанда екпінін де бірге жаттаңыз.
  • comfortable /ˈkʌmftəbl/ көбінесе үш буынмен айтылады, екпін бірінші буында; ортасындағы or мүлде естілмейді.
  • quite /kwaɪt/ (бір буын) мен quiet /ˈkwaɪət/ (екі буын) — екі бөлек сөз: It's quite quiet here. Бастағы /kw/ дыбыстарын бірге айтыңыз, арасына дауысты қоспаңыз.
  • really сөзі мақтағанда жиі екпінмен айтылады: It's really good! — really сөзін созып, күшті айтыңыз.

Алтын ереже

Сын есім әдетте зат есімнің алдында немесе be / look / feel сөздерінен кейін тұрады және оған ешқашан көптік -s жалғанбайды. Feel сөзінен кейін myself қоспаңыз, ал look сөзі мен сын есімнің арасына like қоспаңыз. Very = күшті; too = мәселе.

Жаттығулар

A. Құрылым

Тапсырманы орындаңыз.

  1. Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: car / a / fast
  2. Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: is / my / old / laptop / very
  3. Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: quite / it's / a / city / big
  4. Антонимін жазыңыз: cheap
  5. Антонимін жазыңыз: full
  6. "and" сөзімен біріктіріңіз: The hotel is big. It is modern.
  7. a tall woman → three

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Бір мәселе бар. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The shoes are … small for me.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The concert is … good. I love it!
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The children are ….
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: You look … today.
  5. Британ ағылшынында қай сөз "fairly", яғни very сөзінен сәл әлсіз дегенді білдіреді? …

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. We have two smalls dogs.
  2. I have a bag very heavy.
  3. It is a house big.
  4. I am very hunger.
  5. The streets are clean and safe.

D. Мәтін ішінде

Пікірді оқып, жақшадағы дұрыс нұсқаны таңдаңыз.

A hotel review
Our hotel is 18 (beautiful / beautifully), and the staff are very 19 (friend / friendly). Our room is 20 (big and bright / big, bright), but the bathroom is 21 (very / too) small for two people. The food is 22 (quite good / good quite), and the breakfast is 23 (a really great / a great really) start to the day.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Үйіңізді сипаттаңыз. be етістігінен кейін екі сын есім және зат есімнің алдында бір сын есім қолданыңыз.
  2. Бүгінгі ауа райын сипаттаңыз және too арқылы бір мәселені айтыңыз.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. a fast car
  2. My laptop is very old.
  3. It's quite a big city.
  4. expensive
  5. empty
  6. The hotel is big and modern.
  7. tall women

B. Мағына

  1. too
  2. very
  3. tired
  4. happy
  5. quite

C. Қатені табыңыз

  1. We have two small dogs.
  2. I have a very heavy bag.
  3. It is a big house. / It's a big house.
  4. I am very hungry. / I'm very hungry.
  5. ✓ The streets are clean and safe.

D. Мәтін ішінде

  1. beautiful
  2. friendly
  3. big and bright
  4. too / very
  5. quite good
  6. a really great

E. Сіздің кезегіңіз

  1. My flat is small and bright. It's a quiet flat.
  2. It's sunny today, but it's too hot for me.

F. Аралас қайталау

  1. an
  2. blue boxes
  3. them
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play