SlowingoГрамматика
A1 15 / 32

Have және Have Got қазақша: «бар» ағылшынша қалай айтылады?

Have and Have Got

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз have және have got арқылы өзіңізге тиесілі заттар, отбасыңыз, адамдардың сырт келбеті және ауырып қалғаныңыз туралы хабарлы, болымсыз және сұраулы сөйлемдер құрай аласыз. Сондай-ақ have breakfast сияқты күнделікті іс-әрекеттер үшін have қолдана аласыз.

Негізгі идея

Have адамды оның өміріндегі бір нәрсемен байланыстырады: көлікпен, әпкесімен, көк көзімен, бас ауруымен. Адамды магнит деп елестетіңіз. Заттар оған жабысып, оның өмірінің бір бөлігіне айналады: көлік, әпке, көк көз, ит, тіпті тұмау да. I have a car. I have a dog.

Ағылшын тілінде мұны айтудың екі жолы бар. Have ағылшын тілінің барлық түрінде қолданылады. Have got дәл сол мағынада, британ ағылшынында, әсіресе ауызша сөйлеуде өте жиі кездеседі. Америка ағылшынында әдеттегі түрі — have, бірақ бейресми сөйлеуде I've got та жиі айтылады.

Бұл екі түр әртүрлі жұмыс істейді. Have — әдеттегі етістік, сондықтан болымсыз сөйлем мен сұрақта do / does қолданады, дәл A1-13 сабағындағыдай. Have got тіркесінде have көмекші етістік болады, сондықтан not сөзін өзі алады және өзі алға шығады.

Тағы бір нәрсе: have іс-әрекетті де білдіре алады: have lunch, have a shower. Бұл иелік емес, сондықтан мұнда have got қолдануға болмайды.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде иелікті етістікпен емес, бар / жоқ сөздерімен айтамыз: «Менің көлігім бар», «Оның көлігі жоқ». Бастауыш — зат («көлігім»), ал иесі ілік септігінде тұрады. Ағылшын тілінде керісінше: бастауыш — адам, етістік — have: I have a car. Тағы бір маңызды айырмашылық: қазақшада бар иелікті де («Менің балконым бар»), бір жерде бір нәрсенің барын да («Пәтерде балкон бар») білдіреді. Ағылшыншада олар әртүрлі: иелік → have, орын → there is (A1-11 қараңыз). Ауру мен ауырсынуды көбінесе етістікпен айтамыз («Басым ауырып тұр», «Тұмауратып қалдым»); ағылшыншада have + a + зат есім: I have a headache. Ал жас пен күй have арқылы емес, be арқылы айтылады: «25 жастамын» → I'm 25.

ҚазақшаАғылшыншаАйырмашылығы
Менің жаңа телефоным бар.I have a new phone.қазақшада «бар» + иелік жалғау; ағылшыншада бастауыш адам + have
Оның көлігі жоқ.She doesn't have a car. / She hasn't got a car.«жоқ» → don't have немесе haven't got
Бауырларың бар ма?Do you have any brothers or sisters? / Have you got…?«бар ма?» → Do you have…? немесе Have you got…?
Пәтерде балкон бар.There's a balcony in the flat.орында бар болу → there is, have емес
Оның шашы ұзын.She has long hair.«оның» → his немесе her; ағылшыншада көбінесе have арқылы
Басым ауырып тұр.I have a headache.қазақшада етістік; ағылшыншада have + a + зат есім
Таңғы ас ішемін.I have breakfast.іс-әрекет: тек have, have got емес
Мен 25 жастамын.I'm 25.жас: be, have емес

Құрылым

Хабарлы сөйлем

Бастауышhavehave got (негізінен UK)
I / you / we / theyhave a car.have got ('ve got) a car.
he / she / ithas a car.has got ('s got) a car.

Болымсыз сөйлем

Бастауышhave (барлық түрінде)have got (негізінен UK)
I / you / we / theydon't have a car.haven't got a car.
he / she / itdoesn't have a car.hasn't got a car.

doesn't сөзінен кейін has емес, have қолданыңыз: She doesn't have a car.

Сұрақтар және қысқа жауаптар

ТүріСұрақИәЖоқ
haveDo you have a pen?Yes, I do.No, I don't.
haveDoes she have a car?Yes, she does.No, she doesn't.
have gotHave you got a pen?Yes, I have.No, I haven't.
have gotHas he got a car?Yes, he has.No, he hasn't.

Екі түрді араластырмаңыз: Do you have got…? деп айтылмайды. Сұрақтағы көмекші етістікпен жауап беріңіз: Have you got…? — Yes, I have.

Қысқарған түрлері: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Иелік мағынасындағы жай have әдетте толық түрінде айтылады: I have a car.

Іс-әрекет мағынасындағы have (тек have, ешқашан have got емес)

have + …Мысалдар
тамақ пен сусынhave breakfast / lunch / dinner / a coffee
жуынуhave a shower / a bath; take a shower та жиі айтылады, әсіресе US ағылшынында
оқиғалар, тәжірибеhave a party / a good time / a break / a lesson

Қолданылуы

1Иелік

Өзіңізге тиесілі заттар үшін have немесе have got қолданыңыз.

I have a new phone.
Менің жаңа телефоным бар.
«бар» → have, бастауыш I
We've got a small garden.
Біздің шағын бақшамыз бар.
негізінен UK
Does your hotel have a pool?
Қонақүйіңізде бассейн бар ма?
«бар ма?» → Does … have?
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Оның көлігі жоқ. Ол барлық жерге жаяу барады.
негізінен UK; «жоқ» → hasn't got
They don't have a TV.
Олардың теледидары жоқ.
«жоқ» → don't have

2Отбасы, достар және үй жануарлары

Өміріңіздегі адамдар мен жануарлар туралы have / have got қолданыңыз.

I have two sisters and a brother.
Менің екі қарындасым және бір інім бар.
sister = әпке немесе қарындас, brother = аға немесе іні; саннан кейін көпше: sisters
He's got three kids.
Оның үш баласы бар.
негізінен UK; «үш бала» → three kids
"Do you have any brothers or sisters?" "No, I don't. I'm an only child."
«Бауырларың бар ма?» «Жоқ. Мен отбасындағы жалғыз баламын.»
any: A1-24 қараңыз; қысқа жауап: No, I don't
We have a dog. His name is Bruno.
Біздің итіміз бар. Оның аты Бруно.
ит еркек болғандықтан his

3Сырт келбет

Шаш, көз және басқа ерекшеліктер үшін have / have got қолданыңыз.

She has long, dark hair.
Оның шашы ұзын әрі қара.
«оның» әйел → she has
My dad's got a beard.
Әкемнің сақалы бар.
негізінен UK; 's got = has got
You have beautiful eyes.
Көздеріңіз әдемі екен.
қазақшада сын есім; ағылшыншада have + beautiful eyes
The baby has her mother's nose.
Сәбидің мұрны анасына тартқан.
her → сәби қыз бала

4Ауру, мәселелер және кездесулер

Ауру мен ауырсыну үшін have / have got қолданыңыз, әдетте a / an артиклімен. Мәселелер мен кездесулерге де жарайды.

I have a headache.
Басым ауырып тұр.
қазақшада етістік; ағылшыншада have a headache
Tom's got a cold. He's at home today.
Том тұмауратып қалды. Бүгін үйде.
негізінен UK; қазақшада етістік, ағылшыншада has got a cold
Have you got a temperature?
Қызуың бар ма?
негізінен UK
Yes, I have.
Иә, бар.
жоғарыдағы сұраққа қысқа жауап: have got → Yes, I have
We have a problem with the printer.
Принтерде бір ақау бар.
I've got a meeting at three.
Сағат үште жиналысым бар.
негізінен UK

5Іс-әрекет мағынасындағы have: ешқашан have got емес

Have + зат есім іс-әрекетті білдіре алады: тамақтану, сусын ішу, жуыну, оқиғалар. Мұнда have — әдеттегі қимыл етістігі, сондықтан have got қолдануға болмайды.

I have toast for breakfast.
Таңғы асқа тост жеймін.
have = жеу; have got емес
She has a shower every morning.
Ол күнде таңертең душқа түседі.
has a shower = душқа түсу
Do you have lunch at work?
Түскі асты жұмыста ішесің бе?
do + have: іс-әрекет
We have dinner at seven.
Кешкі асты сағат жетіде ішеміз.
We have a big party every summer.
Біз жыл сайын жазда үлкен той жасаймыз.
have a party = той жасау

Жиі кездесетін қателер

❌She have a car.
✅She has a car.
He / she / it → has.
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
doesn't сөзінен кейін have қолданылады.
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? немесе Have you got a pen?
Екі түрді араластырмаңыз.
❌"Have you got a car?" "Yes, I do."
✅"Yes, I have."
Сұрақтағы көмекші етістікпен жауап беріңіз.
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Іс-әрекет үшін ешқашан have got қолданылмайды.
❌I have 25 years.
✅I am 25.
Жас be арқылы айтылады: A1-02 қараңыз.
❌He has hungry.
✅He is hungry.
hungry, cold, tired — сын есімдер: be қолданыңыз.
⚠️I haven't a car.
✅I don't have a car. немесе I haven't got a car.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ ескірген немесе өте ресми британ ағылшыны; бүгін негізінен "I haven't a clue" сияқты тұрақты тіркестерде ғана сақталған.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Бар» → have ме, there is па? Қазақшада «Ауылымызда үлкен көл бар» мен «Менің телефонымда жақсы камера бар» бірдей «бар» сөзімен айтылады. Сондықтан ағылшыншада орынды бастауыш етіп, оған has қосып жіберу оңай. Ағылшыншада не орынды көрсетіп there is айтыңыз, не иесін бастауыш етіп have / has айтыңыз.

❌In our village has a big lake.
✅There's a big lake in our village. немесе Our village has a big lake.
❌In my phone has a good camera.
✅My phone has a good camera. немесе There's a good camera in my phone.

2. Ауру атауының алдындағы a. Қазақ тілінде артикль жоқ, сондықтан «Басым ауырып тұр», «Тұмауратып қалдым» деген ойды аударғанда a түсіп қалады. Ағылшыншада ауру атауларының көбі саналатын зат есім: a headache, a cold, a temperature, a sore throat.

❌My son has cold.
✅My son has a cold. немесе My son has got a cold.
❌I've got sore throat.
✅I've got a sore throat.

3. «Иә, бар» → Yes, I have got. Қазақшада «Домбыраң бар ма?» сұрағына «Иә, бар» деп жауап береміз. Ағылшыншада have got сұрағына қысқа жауапта тек көмекші етістік қалады: got қайталанбайды.

❌"Have you got a dombra?" "Yes, I have got."
✅"Yes, I have."
❌"Has Askhat got a bike?" "No, he hasn't got."
✅"No, he hasn't."

4. «Оның» → his па, her ме? Қазақшадағы «оның» ер адамға да, әйелге де айтылады. have сөйлемдерінен кейін көбінесе his / her келеді, сол жерде шатасу оңай.

⚠️Madina has two sons. His sons go to school in Taraz.
✅Madina has two sons. Her sons go to school in Taraz.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ his ер адамды білдіреді; Мадина әйел, сондықтан her.
⚠️My grandfather has a big garden. She grows apples there.
✅My grandfather has a big garden. He grows apples there.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ she әйелді білдіреді; ата ер адам, сондықтан he.

Шатастырмаңыз

have (иелік) және have (іс-әрекет) — Иелік үшін have немесе have got. Іс-әрекет үшін тек have. (Іс-әрекет мағынасындағы have созылыңқы түрде де келеді: I'm having lunch, A1-23 қараңыз.)

I've got a car.
Менің көлігім бар.
иелік: have got болады
I have a shower in the morning.
Мен таңертең душқа түсемін.
іс-әрекет: тек have

have және there is — Have = біреудің бір нәрсесі бар; there is = бір жерде бір нәрсе бар. A1-11 қараңыз.

The flat has a balcony.
Пәтердің балконы бар.
flat (UK), apartment (US)
There's a balcony in the flat.
Пәтерде балкон бар.
-де → there is … in

be және have — Сезім, жас және күй be арқылы айтылады. Ауру — зат есім, сондықтан have арқылы айтылады. A1-02 қараңыз.

I'm cold.
Тоңып тұрмын.
сезім: be
I have a cold.
Тұмауратып қалдым.
ауру: have

Жазылуы мен айтылуы

  • has /hæz/: /æ/ дыбысы қазақтың ә дыбысына өте жақын, бұл сізге оңай. Тез сөйлегенде көбінесе әлсіз айтылады: /həz/.
  • have /hæv/: соңындағы /v/ ұяң дыбыс, астыңғы ерінді үстіңгі тіске тигізіп, дауыспен айтыңыз. Оны /f/ деп қатаңдатып жібермеңіз. /h/ қазақтың х дыбысынан әлдеқайда жұмсақ: жай ғана демді шығарыңыз.
  • have got тіркесінде have әдетте қысқарады, ал екпін got сөзіне түседі: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). Британдық /ɒ/ қысқа, ауыз кең ашылады, ерін сәл домаланады.
  • she's got = she has got, бірақ she's = she is болуы да мүмкін. Келесі сөзге қараңыз: She's got a cat (has) / She's tired (is).
  • Қысқа жауапта көмекші етістік күшті айтылады: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.

Алтын ереже

have / has ағылшын тілінің барлық түрінде қолданылады және болымсыз сөйлем мен сұрақта do / does алады. have got / has got (негізінен UK) иелік, отбасы, сырт келбет және ауру үшін дәл сол мағынада, болымсыз сөйлем мен сұрақты өзі жасайды. Have lunch сияқты іс-әрекеттер үшін тек have қолданыңыз. Қазақшадағы «бар» біреудікі болса → have; бір жерде болса → there is.

Жаттығулар

A. Құрылым

Сөйлемдерді толықтырыңыз немесе өзгертіңіз.

  1. My brother (have) two cats.
  2. Болымсыз етіңіз (have): I have a bike.
  3. Болымсыз етіңіз (have got): She's got a laptop.
  4. Сұрақ құраңыз (have): They have a garden.
  5. Сұрақ құраңыз (have got): He has got a sister.
  6. "Have you got a pen?" "Yes, I ."

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … a terrible headache.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: She … a shower after the gym.
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: My grandmother … 80.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. He doesn't has a car.
  2. Do you have got a minute?
  3. We've got dinner at seven every day.
  4. Has your sister got blue eyes?

D. Мәтін ішінде

Диалогты толықтырыңыз.

A new flatmate
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?

E. Сіздің кезегіңіз

Өзіңіз және досыңыз туралы ағылшынша жазыңыз.

  1. Отбасыңыз немесе заттарыңыз туралы үш сөйлем жазыңыз. have немесе have got қолданыңыз.
  2. Бір досыңыздың сырт келбетін екі сөйлеммен сипаттаңыз.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. has / has got / 's got
  2. I don't have a bike. / I do not have a bike.
  3. She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
  4. Do they have a garden?
  5. Has he got a sister?
  6. have

B. Мағына

  1. have
  2. has
  3. doesn't
  4. is

C. Қатені табыңыз

  1. He doesn't have a car.
  2. Do you have a minute? / Have you got a minute?
  3. We have dinner at seven every day.
  4. ✓ Has your sister got blue eyes?

D. Мәтін ішінде

  1. Have
  2. have
  3. has / 's got / has got
  4. do
  5. don't / do not
  6. have

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
  2. My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.

F. Аралас қайталау

  1. Does
  2. There's / There is
  3. is
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play