SlowingoГрамматика
A1 10 / 32

Англисче сын атоочтор (adjectives): very, too, quite кыргызча түшүндүрмө

Describing Things: Adjectives

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз адамдарды жана буюмдарды сын атоочтор менен сыпаттай аласыз, аларды туура орунга коё аласыз, very, really, quite жана too менен күчөтүп же алсыратып, кеңири колдонулган карама-каршы сөздөрдү колдоно аласыз.

Негизги ой

Сын атооч – сыпаттоочу сөз: big, old, cheap, happy, red. Ал зат атооч жөнүндө көбүрөөк маалымат берет.

Англис тилинде сын атоочтун эки үйү бар. Ал зат атоочтун алдында, кутуга чапталган белгидей отура алат: a red car. Же be этишинен (жана look, feel сыяктуу этиштерден) кийин, сүйлөмдүн аягында келе алат: The car is red. Маалымат бирдей, орун эки.

Англисче сын атоочтор бир жагынан оңой: алар көптүк сан үчүн да, эркек же аял үчүн да өзгөрбөйт. A tall man, a tall woman, two tall children – дайыма tall. Көптүк -s мүчөсүн зат атооч алат; сын атооч такыр өзгөрбөйт.

Сын атоочтун күчүн өзгөртүү үчүн анын алдына кичинекей сөз коюңуз: quite cold → very cold → too cold. Too ушунчалык алыс барат, ал көйгөйгө айланат.

Кыргыз тили жана англис тили

Бул сабакта кыргыз тили сизге көп жардам берет. Бул жерде да ушундай: кыргызча да сын атооч зат атоочтун алдында турат («кызыл машина») жана зат атоочтун алдында көптүк санда өзгөрбөйт («кызыл машиналар»). Айырмалар башка жерлерде. Биринчиден, сүйлөмдүн аягында кыргызча be жок: «Машина кызыл» → The car is red. Экинчиден, кыргызча өтө кээде «абдан» дегенди билдирет («өтө жакшы»), кээде «ашыкча» дегенди; англисчеде very жана too такыр башка: too дайыма көйгөйдү билдирет. Үчүнчүдөн, «Чарчаган окшойсуң» дегенде «окшойт» сөзү like сыяктуу сезилет, бирок англисчеде look этишинен кийин сын атооч түз эле келет: You look tired. Төртүнчүдөн, кыргызча эки сын атоочту үтүр менен эле тизе беребиз («кичинекей, караңгы»), англисчеде be этишинен кийин and керек.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
кызыл машинаa red carБул жерде да ушундай: сын атооч зат атоочтун алдында
кызыл машиналарred carsБул жерде да ушундай: сын атооч өзгөрбөйт, көптүктү зат атооч алат
Машина кызыл.The car is red.кыргызча be жок; англисче is милдеттүү
абдан ысыкvery hotабдан → very / really
өтө ысыкvery hot же too hot«өтө» – эки маани; англисче too = ашыкча, көйгөй
Чарчаган окшойсуң.You look tired.«окшойт» → look + сын атооч (like жок)
Бөлмө кичинекей, караңгы.The room is small and dark.кыргызча үтүр жетиштүү; англисче and
Ал кооз ырдайт.She sings beautifully.кыргызча бир эле сөз; англисче этиш менен тактооч (-ly): A2-09
бир топ чоң шаарquite a big cityquite адатта a сөзүнүн алдында

Кыскасы: сын атоочтун орду кыргызчадагыдай эле, бирок сүйлөмдүн аягында be (же look / feel) айтыңыз, жакшы нерсе үчүн very / really, көйгөй үчүн гана too колдонуңуз, эки сын атоочту and менен байлаңыз.

Түзүлүшү

Эки орун

ОрдуҮлгүМисал
зат атоочтун алдында(a/an/the) + сын атооч + зат атоочa cheap hotel, fresh bread
be / look / feel этиштеринен кийинээ + этиш + сын атоочThe hotel is cheap. You look tired. I feel great.

Сын атоочтор көптүк сан үчүн өзгөрбөйт

Жекелик санКөптүк сан
a blue eyetwo blue eyes
an old friendold friends
a happy childhappy children

Күчүн өзгөртүү

СөзМаанисиМисал
quiteUK: бир топ – very сөзүнөн алсызыраак; US: көбүнчө very сөзүнө жакынIt's quite warm.
veryкүчтүүIt's very warm.
reallyкүчтүү; бир аз расмий эмесIt's really warm.
tooкеректүүдөн ашык → көйгөйIt's too warm for me.
  • Зат атооч менен: very жана really a сөзүнөн кийин келет (a very big house), ал эми quite адатта a сөзүнүн алдында турат (quite a big house).
  • Бул деңгээлде too + сын атоочту be этишинен кийин колдонуңуз: The bag is too heavy. too жөнүндө көбүрөөк: A2-08 караңыз.

be этишинен кийин эки сын атооч

ҮлгүМисал
be + сын атооч + and + сын атоочThe room is small and dark.
үч же андан көп: үтүр + andShe's smart, funny and kind.

Кеңири колдонулган карама-каршы сөздөр

big ↔ smallold ↔ newold ↔ younghot ↔ cold
cheap ↔ expensiveeasy ↔ difficultlong ↔ shorttall ↔ short
fast ↔ slowgood ↔ badhappy ↔ sadfull ↔ empty
clean ↔ dirtylight ↔ heavylight ↔ darkquiet ↔ noisy

Көңүл буруңуз: old эки түрдүү которулат – «эски» (new тескериси) жана «кары, улуу» (young тескериси); short да – «кыска» (long) жана «бою пас» (tall); light – «жеңил» (heavy) жана «жарык» (dark).

Колдонулушу

1Зат атоочтун алдындагы сын атооч

Сын атоочту артикль (же my, this…) менен зат атоочтун ортосуна коюңуз. Кыргызча да сын атооч зат атоочтун алдында турат, бирок артикль жок.

We have a beautiful garden.
Биздин кооз бакчабыз бар.
a + сын атооч + зат атооч
We live in a quiet street.
Биз тынч көчөдө жашайбыз.
It's a cheap hotel.
Бул арзан мейманкана.
It's an old car.
Бул эски машина.
an: сын атооч үндүү тыбыш менен башталат
They have two young children.
Алардын эки кичинекей баласы бар.
кыргызча «баласы» жекелик, англисче children; young өзгөрбөйт

2be, look жана feel этиштеринен кийинки сын атооч

be этишинен кийин, ошондой эле look (көзгө кандай көрүнөт) жана feel (өзүңүздү кандай сезесиз же бир нерсе кандай сезилет) этиштеринен кийин сын атоочту жалгыз колдонуңуз. Кыргызча «окшойсуң», «сезилет» дейбиз, англисче look + сын атооч, like жок.

The museum is free today.
Музей бүгүн акысыз.
кыргызча be жок, англисче is
This bag is very heavy.
Бул сумка абдан оор.
You look great!
Сонун көрүнөсүң!
look + сын атооч
I feel sick.
Өзүмдү жаман сезип жатам.
feel + сын атооч
Your hands feel cold.
Колуң муздак экен.
кыргызча «колуң» жекелик, англисче hands

3Сын атоочто көптүк -s жок

Көптүк сандагы зат атооч менен да сын атооч өзгөрбөйт. Бул жерде да ушундай: кыргызча «кызыл машиналар».

My sisters are tall.
Эжелеримдин бою узун.
tall өзгөрбөйт
These are really good apps.
Булар абдан жакшы тиркемелер.
good өзгөрбөйт
The new students are very friendly.
Жаңы студенттер абдан ачык-жарык.
We need cheap flights to Rome.
Бизге Римге арзан авиабилеттер керек.

4Very, really, quite жана too

Сөздү сын атоочтун алдына коюңуз. Very жана really күчөтөт; quite (UK) бир аз алсызыраак; too «керектүүдөн ашык» дегенди билдирет. Кыргызча өтө «абдан» маанисинде да колдонулат, бирок англисче too жакшы нерсе үчүн колдонулбайт.

The film is really funny.
Тасма абдан күлкүлүү.
really = абдан
My new job is very interesting.
Жаңы жумушум абдан кызыктуу.
The exam is quite easy.
Сынак бир топ жеңил.
UK: fairly easy
This coffee is too hot for me.
Бул кофе мен үчүн өтө ысык.
too = көйгөй: ичкенге болбойт
It's quite a long walk.
Бир топ узак жол.
quite + a + сын атооч + зат атооч

5Карама-каршы сөздөр жана and менен эки сын атооч

Сын атоочторду карама-каршы түгөйлөр менен жаттаңыз. be этишинен кийин эки сыпаттама берүү үчүн аларды and менен байлаңыз. Кыргызча көбүнчө үтүр жетиштүү («жумшак, ыңгайлуу»), англисчеде and керек.

The bed is soft and comfortable.
Керебет жумшак жана ыңгайлуу.
The streets are clean and safe.
Көчөлөр таза жана коопсуз.
The weather is cold and wet today.
Бүгүн аба ырайы суук, нымдуу.
кыргызча үтүр, англисче and
The film is long and boring.
Тасма узун жана тажатма.
"Is your room big?" "No, it's small."
«Бөлмөң чоңбу?» «Жок, кичинекей.»
big ↔ small; кыргызча «ал» айтылбайт, англисче it's

Көп кездешкен каталар

❌a car red
✅a red car
Сын атооч зат атоочтун алдында турат.
❌blues eyes
✅blue eyes
Сын атоочко эч качан көптүк -s кошулбайт.
❌They are tireds.
✅They are tired.
Ээ көптүк санда болсо да, сын атоочко -s кошулбайт.
❌She is a woman very nice.
✅She is a very nice woman.
very + сын атооч + зат атооч.
❌You look tiredly.
✅You look tired.
look/feel этиштеринен кийин тактооч эмес, сын атооч колдонулат.
❌I am very hunger.
✅I am very hungry.
Зат атоочту эмес, сын атоочту колдонуңуз.
⚠️The weather is too nice today!
✅The weather is very nice today!
Грамматикалык жактан туура, бирок too көйгөйдү билдирет; жакшы маани үчүн very колдонуңуз.
⚠️The room is small, dark.
✅The room is small and dark.
be этишинен кийинки эки сын атоочту and менен байлаңыз.
⚠️a quite big house
✅quite a big house
quite адатта a сөзүнүн алдында турат.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Өтө даамдуу» → too delicious. Кыргызча өтө «абдан» дегенди да билдирет: «Палооңуз өтө даамдуу болуптур!» Сөздүктөрдө өтө = too деп берилгендиктен, англисчеде мактоо да көйгөйгө айланып кетет. Too «ашыкча, керектүүдөн көп» дегенди гана билдирет; жакшы нерсе үчүн very же really колдонуңуз.

⚠️(Таежеңиздин тамагын мактап жатасыз.) Aunt Meerim, your plov is too tasty, please write the recipe for my mother!
✅Aunt Meerim, your plov is really tasty, please write the recipe for my mother! же Aunt Meerim, your plov is very tasty, please write the recipe for my mother!
Грамматикалык жактан туура, бирок too «ашыкча» дегенди билдирет, мактоо эмес; мактоо үчүн really / very.

2. «Чарчаган окшойсуң» → look like tired. Кыргызча «окшойт» деген сөз like сыяктуу сезилет, ошондуктан англисчеде look like + сын атооч чыгат. Англисчеде look этишинен кийин сын атооч түз эле келет. look like зат атооч менен гана колдонулат (You look like your father).

❌Talant, you look like very tired after your night shift at Manas Airport, so go home and sleep.
✅Talant, you look very tired after your night shift at Manas Airport, so go home and sleep.
look + сын атооч, like жок

3. «Жол узун, тар» → long, narrow. Кыргызча эки сын атоочту үтүр менен эле тизе беребиз: «Таласка бара турган жол узун, тар». Англисчеде be этишинен кийинки эки сын атооч and менен байланат.

⚠️The road from Bishkek to Talas is long, narrow, but the views from the Otmok Pass are amazing.
✅The road from Bishkek to Talas is long and narrow, but the views from the Otmok Pass are amazing.
Грамматикалык жактан туура, бирок кадимки англисчеде be этишинен кийинки эки сын атооч and менен байланат.

4. «Кооз ырдайт» → sings beautiful. Кыргызча бир эле сөз нерсени да, иш-аракетти да сыпаттайт: «кооз ыр», «кооз ырдайт», «жай машина», «жай сүйлөйт». Англисчеде этишти сыпаттаганда көбүнчө -ly менен бүткөн тактооч колдонулат (A2-09 караңыз).

❌At every family celebration our grandfather plays the komuz so beautiful that everyone stops talking.
✅At every family celebration our grandfather plays the komuz so beautifully that everyone stops talking.
этишти сыпаттайт → beautifully

Чаташтырбаңыз

very жана too – Very жөн гана күчтүү. Too сиз каалагандан же керектүүдөн ашык дегенди билдирет – көйгөй бар. A2-08 караңыз.

The shoes are very expensive, but they're beautiful.
Бут кийим абдан кымбат, бирок кооз.
күчтүү, бирок көйгөй жок
The shoes are too expensive for me.
Бут кийим мен үчүн өтө кымбат.
көйгөй: сатып ала албайм

Сын атооч жана тактооч – Сын атоочтор зат атоочту, тактоочтор иш-аракетти сыпаттайт. A2-09 караңыз.

You're a slow eater.
Сен жай тамактанасың.
сын атооч (slow + eater); кыргызча этиш менен айтабыз
You eat slowly.
Сен жай жейсиң.
тактооч (slowly)

Зат атоочтун алдында эки сын атооч – Зат атоочтун алдында адатта and керек эмес: a big old house. Бир нече сын атоочтун тартиби B1-29 сабагында өтүлөт.

We live in a small white house.
Биз кичинекей ак үйдө жашайбыз.
and жок; кыргызча да ушундай

Жазылышы жана айтылышы

  • Көп сын атоочтордун типтүү мүчөлөрү бар: -ful (beautiful, careful), -y (sunny, noisy), -ous (famous, dangerous), -al (normal, special), -ive (expensive, active).
  • сын атооч + зат атооч тизмегинде негизги басым адатта зат атоочко түшөт: a red car дегенде car эң күчтүү. be этишинен кийин басым сын атоочко түшөт: The car is red дегенде red эң күчтүү.
  • Көп сын атоочтордо басым биринчи муунда: BEAUtiful, DIFficult, HAppy, FAmous. Кыргызча басым көбүнчө акыркы муунда болгондуктан, beautiFUL деп айтпаңыз.
  • quite /kwaɪt/ (бир муун, «kwite») жана quiet /ˈkwaɪət/ (эки муун, «KWY-et») – ар башка сөздөр: It's quite quiet here. Экөө тең /kw/ менен башталат: «кв» эмес, эриндерди тегеректеп /w/ тыбышын айтыңыз.
  • really баса белгилөө үчүн көп учурда басым менен айтылат: It's really good! – really сөзүн узун жана күчтүү айтыңыз. Англисче r тил менен титиретилбейт.

Алтын эреже

Сын атооч адатта зат атоочтун алдында же be / look / feel этиштеринен кийин турат – жана ага эч качан көптүк -s кошулбайт. Very = күчтүү; too = көйгөй. Кыргызча «өтө» деп мактаганда англисчеде very / really деңиз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Сөздөрдү тартипке коюңуз, карама-каршы сөздү жазыңыз же сүйлөмдөрдү бириктириңиз.

  1. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: car / a / fast
  2. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: is / my / old / laptop / very
  3. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: quite / it's / a / city / big
  4. Карама-каршы сөздү жазыңыз: cheap
  5. Карама-каршы сөздү жазыңыз: full
  6. «and» менен бириктириңиз: The hotel is big. It is modern.
  7. a tall woman → three

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Көйгөй бар. Туура жоопту тандаңыз: The shoes are … small for me.
  2. Туура жоопту тандаңыз: The concert is … good. I love it!
  3. Туура жоопту тандаңыз: The children are ….
  4. Туура жоопту тандаңыз: You look … today.
  5. Британ англисчесинде кайсы сөз «fairly», б.а. very сөзүнөн бир аз алсызыраак дегенди билдирет? …

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. We have two smalls dogs.
  2. I have a bag very heavy.
  3. It is a house big.
  4. I am very hunger.
  5. The streets are clean and safe.

D. Текстте

Кашаадагы туура вариантты тандап, пикирди толуктаңыз.

A hotel review
Our hotel is 18 (beautiful / beautifully), and the staff are very 19 (friend / friendly). Our room is 20 (big and bright / big, bright), but the bathroom is 21 (very / too) small for two people. The food is 22 (quite good / good quite), and the breakfast is 23 (a really great / a great really) start to the day.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Үйүңүздү сыпаттаңыз. be этишинен кийин эки сын атооч жана зат атоочтун алдында бир сын атооч колдонуңуз.
  2. Бүгүнкү аба ырайын жана too менен бир көйгөйдү сыпаттаңыз.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. a fast car
  2. My laptop is very old.
  3. It's quite a big city.
  4. expensive
  5. empty
  6. The hotel is big and modern.
  7. tall women

B. Мааниси

  1. too
  2. very
  3. tired
  4. happy
  5. quite

C. Катаны табыңыз

  1. We have two small dogs.
  2. I have a very heavy bag.
  3. It is a big house. / It's a big house.
  4. I am very hungry. / I'm very hungry.
  5. ✓ The streets are clean and safe.

D. Текстте

  1. beautiful
  2. friendly
  3. big and bright
  4. too / very
  5. quite good
  6. a really great

E. Сиздин кезегиңиз

  1. My flat is small and bright. It's a quiet flat.
  2. It's sunny today, but it's too hot for me.

F. Аралаш кайталоо

  1. an
  2. blue boxes
  3. them
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play