SlowingoГрамматика
A2 8 / 38

As… as, too және enough қазақша: «сияқты», «тым», «жеткілікті»

As… As, Too and Enough

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз екі нәрсенің тең немесе тең емес екенін (as … as, not as … as) айта аласыз, ұқсастық пен айырмашылық туралы (the same as, different from, similar to, like) сөйлей аласыз және бір нәрсенің керегінен көп (too) немесе дәл жеткілікті (enough) екенін айта аласыз.

Негізгі идея

Сызығы бар стақанды елестетіңіз: бұл — толтыру сызығы. Ол сізге қанша керек екенін көрсетеді.

Су сызыққа жетсе, сізде жеткілікті: The water is warm enough. Сызықтан төмен тоқтаса, бұл жеткіліксіз: It isn't warm enough. Сызықтан асып кетсе, бұл тым көп, енді мәселе бар: It's too hot to drink. Сондықтан too — жай ғана күшейтілген very емес. Very hot жақсы да болуы мүмкін. Стандарт ағылшын тілінде too hot «керегінен артық» дегенді білдіреді.

Енді екі стақанды қатар қойыңыз. Екеуінде де су бір деңгейде болса, екі зат тең: My glass is as full as your glass. Not қоссаңыз, деңгейлер әртүрлі: My glass isn't as full as your glass — менің стақанымда азырақ.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: бұл тақырыптың көп бөлігі қазақшаға сәйкес келеді. as … as қазақшадағы -дай / -дей («мендей», «кешегідей») немесе сияқты сөзіне ұқсайды, ал not as … as — «-дай емес» («кешегідей суық емес»). similar to — «-ға ұқсас» (барыс септігі, to сияқты), different from — «-дан өзгеше» (шығыс септігі, from сияқты). Ал the same as басқаша: қазақша «-мен бірдей» деп көмектес септігін қолданамыз, сондықтан the same with деп айту оңай. Too — «тым», бірақ күнделікті сөйлеуде біз мәселе болса да жиі «өте» дейміз («Сөмке өте ауыр, көтере алмаймын»); ағылшыншада мұндай жерде very емес, too керек. Enough — «жеткілікті», бірақ орны: қазақша «жеткілікті жылы» деп сын есімнің алдына қоямыз, ал ағылшыншада сын есімнен кейін: warm enough. Зат есіммен орны бірдей: «жеткілікті уақыт» → enough time. Тағы бір нәрсе: «-уға тым кеш», «-у үшін» тіркестері ағылшыншада for емес, to + етістік болады.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Бүгін кешегідей суық емес.тең емесToday isn't as cold as yesterday.
Сенің күртешең ағамның күртешесімен бірдей.бірдейYour jacket is the same as my brother's jacket.
Жаңа логотип ескісіне ұқсас.ұқсасThe new logo is similar to the old one.
Қаладағы өмір ауылдағы өмірден өзгеше.өзгешеLife in a big city is very different from life in a village.
Бұл сөмке тым ауыр.керегінен артықThis bag is too heavy.
Сорпа жеткілікті ыстық па?сын есім + enoughIs the soup hot enough?
Тортқа жұмыртқамыз жетпейді.not enough + зат есімWe don't have enough eggs for the cake.

Құрылым

Тең және тең емес

ҮлгіМысал
as + сын есім + asTom is as tall as his dad.
not as + сын есім + as (= азырақ)The film isn't as good as the book.
as … as + толықтауыш есімдік / бастауыш + етістікShe's as old as me. / She's as old as I am.

Not so … as та мүмкін, бірақ not as … as жиірек қолданылады.

Бірдей, ұқсас, өзгеше

ҮлгіМысал
the same asMy phone is the same as Tom's.
the same + зат есім + asShe's the same age as me.
similar toYour bag is similar to my bag.
different fromThis city is different from my hometown.
like + зат есімHe looks like his mother.

Британ ағылшынында different to, америкалық ағылшында different than та жиі айтылады. Different from барлық жерде дұрыс.

Too

ҮлгіМысал
too + сын есімThis coffee is too hot.
too + сын есім + for + адамThese shoes are too small for me.
too + сын есім + to + етістіктің негізгі түріIt's too cold to go out.
too + сын есім + for + адам + to + етістіктің негізгі түріThis box is too heavy for me to carry.

Enough

ҮлгіМысал
сын есім + enoughThe room is big enough.
not + сын есім + enoughThe room isn't big enough.
enough + зат есімWe have enough chairs.
not enough + зат есімThere isn't enough time.
… enough (+ for + адам) (+ to + етістіктің негізгі түрі)He's old enough to drive. / Is there enough food for everyone?

Қолданылуы

1As … as: екі нәрсе тең

Екі нәрсенің бір деңгейде екенін айту үшін as + сын есім + as қолданыңыз. Just оны күшейтеді; almost пен nearly «өте жақын, бірақ дәл емес» дегенді білдіреді.

My little sister is almost as tall as me.
Сіңлімнің бойы маған жетіп қалды.
almost as … as = дерлік бірдей
The new version is just as fast as the old one.
Жаңа нұсқасы да ескісі сияқты жылдам.
just as … as = дәл сондай
Is the train as expensive as the plane?
Пойыз ұшақ сияқты қымбат па?
The test was as easy as I expected.
Тест мен күткендей оңай болды.
«-дей» → as … as

2Not as … as: екі нәрсе тең емес

Not as … as бірінші нәрсенің азырақ екенін білдіреді. Бұл көбіне -er than тіркесіне қарағанда жұмсағырақ, сыпайырақ салыстыру.

The second film isn't as good as the first one.
Екінші фильм біріншісіндей жақсы емес.
«-дей … емес» → not as … as
My flat isn't as big as your flat, but it's cheaper.
Менің пәтерім сенікіндей үлкен емес, бірақ арзанырақ.
Buses aren't as fast as trains.
Автобустар пойыздар сияқты жылдам емес.
Today isn't as cold as yesterday.
Бүгін кешегідей суық емес.
I'm not as busy as I was last week.
Өткен аптадағыдай қарбалас емеспін.

3The same as, similar to, different from, like

Ұқсастық пен айырмашылық туралы айту үшін осы тіркестерді қолданыңыз. The same әрқашан the артиклімен келеді. look, sound, taste, smell және feel етістіктерінен кейін like + зат есім қолданыңыз.

Your jacket is the same as my brother's jacket.
Сенің күртешең ағамның күртешесімен бірдей.
«-мен бірдей» → the same as, with емес
We're in the same class as Leo.
Біз Леомен бір сыныптамыз.
«-мен бір» → the same … as
Life in a big city is very different from life in a village.
Үлкен қаладағы өмір ауылдағы өмірден мүлде өзгеше.
«-ден өзгеше» → different from
The new logo is similar to the old one.
Жаңа логотип ескісіне ұқсас.
«-не ұқсас» → similar to
She looks like her grandmother.
Ол әжесіне ұқсайды.
«ол» әйел → she; look like + зат есім
This soup tastes like chicken.
Бұл сорпаның дәмі тауық етіне ұқсайды.

4Too + сын есім: керегінен артық

Too сын есімнің алдында тұрады. Ол «жақсы, мүмкін немесе қажет мөлшерден артық» дегенді білдіреді. Мәселенің кімде екенін айту үшін for + адам, ненің мүмкін емес екенін айту үшін to + етістіктің негізгі түрін қосыңыз.

This bag is too heavy.
Бұл сөмке тым ауыр.
«тым» → too
The jeans are too small for me.
Джинсы маған тым тар.
«маған» → for me
It's too late to call him now.
Оған қазір қоңырау шалуға тым кеш.
«шалуға» → to call, for емес
The film was too long for the children.
Фильм балалар үшін тым ұзақ болды.
She's too young to watch that series.
Ол әлгі сериалды көруге әлі тым жас.
«көруге» → to watch

5Enough: дәл жеткілікті (немесе жеткіліксіз)

Enough сын есімнен кейін, бірақ зат есімнің алдында тұрады. Not … enough қажетті мөлшерден аз дегенді білдіреді.

Is the soup hot enough?
Сорпа жеткілікті ыстық па?
қазақшада «жеткілікті» сын есімнің алдында; ағылшыншада hot enough
He isn't old enough to vote.
Ол әлі сайлауға қатысатын жасқа толған жоқ.
not old enough to + етістік
We don't have enough eggs for the cake.
Тортқа жұмыртқамыз жетпейді.
enough + зат есім
There's enough space for three people.
Мұнда үш адамға жететін орын бар.
I didn't have enough time to finish the test.
Тестті бітіруге уақытым жетпеді.
«бітіруге» → to finish
Are you warm enough?
Тоңып тұрған жоқсың ба?
сөзбе-сөз «жеткілікті жылысың ба?»

Жиі кездесетін қателер

❌She is as tall than her brother.
✅She is as tall as her brother.
as … as, as … than емес.
❌He is enough old to drive.
✅He is old enough to drive.
enough сын есімнен кейін тұрады.
❌This tea is too much hot.
✅This tea is too hot.
too + сын есім, much қосылмайды.
❌It's too cold for go out.
✅It's too cold to go out.
too + сын есім + to + етістіктің негізгі түрі.
❌My phone is same as Tom's.
✅My phone is the same as Tom's.
the same әрқашан the артиклімен келеді.
❌This box is too heavy to carry it.
✅This box is too heavy to carry.
Қорап бастауыш болып тұр; оны it деп қайталамаңыз.
❌We don't have enough of time.
✅We don't have enough time.
enough + зат есім, of қойылмайды.
⚠️We don't have money enough.
✅We don't have enough money.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ ескірген; қазіргі ағылшын тілінде enough зат есімнің алдында тұрады.
⚠️The restaurant was too good!
✅The restaurant was very good!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ стандарт ағылшын тілінде too «керегінен артық» дегенді білдіреді. Кейбіреулер бейресми осылай айтады, бірақ мақтау үшін very немесе really қолданыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «-мен бірдей» → the same with. Қазақшада бірдейлікті көмектес септігімен айтамыз: «Менің сөмкем сенікімен бірдей», «Мен Айгеріммен бір жастамын». Сөзбе-сөз аударсақ, with шығады. Ағылшыншада the same as.

❌My bag is the same with yours.
✅My bag is the same as yours.
❌I'm the same age with Aigerim.
✅I'm the same age as Aigerim.

2. «Жеткілікті» сын есімнің алдында. Қазақша «бөлме жеткілікті жылы ма?» деп «жеткілікті» сөзін сын есімнің алдына қоямыз. Ағылшыншада сын есіммен enough одан кейін тұрады (ал зат есіммен алдында).

❌Is the room enough warm for the baby?
✅Is the room warm enough for the baby?
❌My English isn't enough good for this job.
✅My English isn't good enough for this job.

3. Мәселе болса да «өте» → very. Қазақша «Бұл көйлек маған өте үлкен» деп мәселе бар жерде де «өте» дей береміз. Ағылшыншада very жай ғана күшейтеді; керегінен артық болса, too айтыңыз.

⚠️(Көйлекті киіп көрдіңіз, ол сізге келмейді.) This dress is very big for me.
✅This dress is too big for me.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ very мәселені көрсетпейді; көйлек келмесе, too керек.
⚠️(Пәтерді жалға ала алмайсыз.) The rent is very expensive for us, so we can't take the flat.
✅The rent is too expensive for us, so we can't take the flat.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «ала алмаймыз» деген мәселе бар, сондықтан too табиғи.

4. «-у үшін» → for + етістік. «Ерланның жаңа ноутбук алу үшін ақшасы жетпейді» дегенде «үшін» сөзін for деп аудару оңай. Ағылшыншада enough пен too сөзінен кейін ненің мүмкін немесе мүмкін емес екенін to + етістіктің негізгі түрі білдіреді.

❌Erlan doesn't have enough money for buy a new laptop.
✅Erlan doesn't have enough money to buy a new laptop.

Шатастырмаңыз

too және very — Very сын есімді күшейтеді. Too оның керегінен артық екенін, яғни мәселе барын айтады (мәселе көбіне айтылмай қалады).

The hotel was very expensive, but we loved it.
Қонақүй өте қымбат болды, бірақ бізге қатты ұнады.
қымбат, бірақ жарайды
The hotel was too expensive, so we didn't book it.
Қонақүй тым қымбат болды, сондықтан брондамадық.
қалтамыз көтермеді

not as … as және -er than — Екеуі де бір фактіні сипаттай алады. Тек бастау нүктесі өзгереді. A2-06 қараңыз.

My car isn't as fast as your car.
Менің көлігім сенің көлігіңдей жылдам емес.
менің көлігімнен бастаймыз
Your car is faster than my car.
Сенің көлігің менің көлігімнен жылдамырақ.
сенің көлігіңнен бастаймыз

too / enough және so / such — Бұл сабақ too мен enough туралы. So мен such (It was so hot. It was such a hot day.) B1-25 сабағында.

Жазылуы мен айтылуы

  • as … as тіркесіндегі екі as те әлсіз айтылады: /əz/. Екпін сын есімге түседі: as tall as = /əz ˈtɔːl əz/. Соңғы /z/ ұяң дыбыс, оны «с» деп айтпаңыз.
  • not as … as тіркесінде болымсыздық екпінмен айтылады: It isn't as good as the book.
  • too /tuː/ мен two /tuː/ бірдей айтылады. To әдетте әлсіз: /tə/. Тек too «керегінен артық» (немесе «да, де») дегенді білдіреді. too сөзіндегі /uː/ — ұзын дыбыс: еріндерді домалақтап, оны созып айтыңыз. Қазақ тілінде дауыстының ұзын-қысқасы мағынаны өзгертпейді, ал ағылшыншада бұл маңызды.
  • enough /ɪˈnʌf/: gh әрпі /f/ болып оқылады, екпін екінші буынға түседі. Ортадағы /ʌ/ — қысқа, ауыз еркін ашылған дыбыс.

Алтын ереже

as + сын есім + as = тең; not as … as = азырақ. too + сын есім = керегінен артық. сын есім + enough, бірақ enough + зат есім. the same as (with емес), similar to және different from деп айтыңыз. Ненің мүмкін емес екенін to + етістік арқылы айтыңыз: too late to call, old enough to vote.

Жаттығулар

A. Құрылым

Сөйлемдерді толықтырыңыз немесе өзгертіңіз.

  1. My son is tall me now. (equal)
  2. The second hotel wasn't nice the first.
  3. enough сөзін дұрыс орынға қойыңыз: She isn't (old) to drive.
  4. enough сөзін дұрыс орынға қойыңыз: We don't have (chairs) for everyone.
  5. This box is heavy for me to lift. (more than I can)
  6. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Your idea is similar … my idea.
  7. Дұрыс жауапты таңдаңыз: My job is very different … your job.

B. Мағына

Мағынаға қарай жауап беріңіз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The weather was … nice, so we went to the beach.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: The music was … loud, so we left.
  3. not as … as арқылы қайта жазыңыз: London is bigger than Edinburgh.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: My son is six now. He's … to ride a bike.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. This street is as busy than the main road.
  2. He is enough tall to play basketball.
  3. It's too hot for drink.
  4. Your bag is the same colour as my bag.

D. Мәтін ішінде

Диалогты толықтырыңыз.

Buying a jacket
Lea: Do you like this blue jacket? It's 16 nice the red one, and it's cheaper.
Ben: Hmm, it looks a bit small. Is it big 17?
Lea: No, you're right. It's 18 small for me. I can't move my arms!
Ben: What about the black one? It's very 19 the blue one, but bigger.
Lea: Yes, but it's 300 euros. I don't have 20 money.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. as … as немесе not as … as арқылы өзіңізді бір досыңызбен салыстырыңыз.
  2. Үйіңіз туралы too арқылы бір сөйлем және enough арқылы бір сөйлем жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A2-06 Comparatives қазақша: bigger, more beautiful, яғни салыстырмалы шырай
    Trains are (fast) than buses.
  2. A2-07 Superlatives қазақша: the biggest, the most beautiful, яғни «ең» деп айту
    It's (good) café in the street.
  3. A1-24 Countable және uncountable қазақша: саналатын, саналмайтын зат есімдер, some және any
    Дұрыс жауапты таңдаңыз: We don't have … milk. Can you buy some?
Жауаптар

A. Құрылым

  1. as … as / just as … as
  2. as … as / so … as
  3. She isn't old enough to drive.
  4. We don't have enough chairs for everyone.
  5. too
  6. to
  7. from

B. Мағына

  1. very
  2. too
  3. Edinburgh isn't as big as London. / Edinburgh is not as big as London. / Edinburgh isn't so big as London.
  4. old enough

C. Қатені табыңыз

  1. This street is as busy as the main road.
  2. He is tall enough to play basketball.
  3. It's too hot to drink.
  4. ✓ Your bag is the same colour as my bag.

D. Мәтін ішінде

  1. as … as
  2. enough
  3. too
  4. similar to
  5. enough

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I'm not as tall as my friend Sam, but I'm as fast as him.
  2. My kitchen is too small for a big table. My living room isn't warm enough in winter.

F. Аралас қайталау

  1. faster
  2. the best
  3. any
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play