Future Continuous қазақша: «Ертең осы уақытта … жатқан боламын»
Future Continuous: This Time Tomorrow I'll Be…
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз болашақтағы бір сәтте не болып жатқанын айта аласыз (This time tomorrow I'll be flying to Lisbon), қалыпты жоспар бойынша бәрібір болатын істерді сипаттай аласыз және Will you be…? арқылы адамдардың жоспарын сыпайы сұрай аласыз.
Негізгі идея
Келер шақтың көп түрі оқиғаны тұтас көреді: I'll call you. I'm going to buy a car. Future Continuous (келер шақтың созылыңқы түрі) басқаша жұмыс істейді. Ол болашақтағы бір сәтті таңдап, сол сәтте не болып жатқанына қарайды.
Жәрмеңкедегі үлкен шолу дөңгелегін елестетіңіз. Ол түстен кейін айнала бастайды да, түн ортасында тоқтайды. Ертең кешкі сегізде оған қарасаңыз, оның қалай басталғанын да, қалай тоқтағанын да көрмейсіз. Сіз оны айналып жатқан күйде көресіз: әрекет бұрыннан жүріп жатыр. Future Continuous дәл осы: At 8 p.m. tomorrow I'll be watching the final. Көру сегізге дейін басталады және сегізден кейін де жалғасады.
Жасалуы қарапайым: will be + -ing. Бұл Present Continuous (I'm working) шағының болашаққа көшірілген түрі (I'll be working). Ол бәрібір болатын нәрсені сипаттағандықтан, байсалды әрі бейтарап естіледі. Сондықтан ағылшын тілі оны қалыпты жоспар бойынша болатын істер үшін және адамдардың жоспары туралы сыпайы сұрақтар үшін қолданады.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде бұған өте жақын құрылым бар: -ып жатқан / -ып отырған боламын. «Ертең осы уақытта Лиссабонға ұшып бара жатқан боламын» дегеніміз дәл I'll be flying. Бірақ күнделікті сөйлеуде біз көбіне қысқа жолды таңдаймыз: -а/-е формасы («отырамын», «ұйықтап жатамын»). Бұл форма әдетті де, келешекті де, болашақтағы жүріп жатқан істі де білдіре береді. Ағылшын тілінде болашақтағы бір сәтте жүріп жатқан іс үшін will be + -ing керек.
Екі жақсы жаңалық бар. Біріншіден, қазақшадағы «келгенде» сияқты -ғанда тұлғасында will жоқ, ағылшыншада да when сөзінен кейін will қойылмайды: When you arrive, I'll be waiting. Екіншіден, сыпайы сұрақ: «Бүгін кешке көлікті пайдаланасыз ба?» деп біз қысым жасамай сұраймыз, ал ағылшын тілі мұны Will you be using…? арқылы айтады. Абай болатын жер: «білетін боламын» сияқты тіркестер де Future Continuous шағына ұқсайды, бірақ know сияқты күй етістіктері созылыңқы түрде келмейді.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Ертең осы уақытта ұшып бара жатқан боламын. | болашақтағы сәтте жүріп жатқан іс | This time tomorrow I'll be flying. |
| Сағат онда ұйықтап жатамын. | -а/-е: мұнда жүріп жатқан іс | At ten I'll be sleeping. |
| Сен келгенде, күтіп тұрған боламын. | қысқа оқиға + фон | When you arrive, I'll be waiting. |
| Кейтті ертең жұмыста бәрібір көремін. | жоспар бойынша болатын іс | I'll be seeing Kate at work tomorrow. |
| Бүгін кешке көлікті пайдаланасыз ба? | жоспар туралы сыпайы сұрақ | Will you be using the car tonight? |
| Нәтижені білетін боламын. | күй етістігі | I'll know the results. |
Құрылым
will be + -ing (барлық жақта бірдей)
| Мысал | |
|---|---|
| Хабарлы сөйлем | I'll be working. / She will be travelling. |
| Болымсыз сөйлем | We won't be staying. / He will not be coming. |
| Иә / жоқ сұрағы | Will you be using the car? |
| Wh- сұрағы | What will you be doing at ten? |
| Қысқа жауаптар | Yes, I will. / No, I won't. |
Қысқарған түрлері: I'll, you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll; won't = will not. Болымды қысқа жауапта толық түрі will қолданылады: Yes, I will (Yes, I'll емес).
Жиі келетін уақыт тіркестері
| Тіркес | Мысал |
|---|---|
| this time tomorrow / next week / next year («ертең / келесі аптада / келесі жылы осы уақытта») | This time next week we'll be lying on a beach. |
| at + сағат | At six o'clock I'll be driving home. |
| when + Present Simple | When you arrive, I'll be waiting at the gate. |
| all day / all evening / all morning | I'll be working all weekend. |
when, before, as soon as және басқа уақыт сөздерінен кейін will емес, осы шақ түрін қолданыңыз. Бұл A2-27 сабағындағы ереже.
Қолданылуы
1Болашақтағы бір сәтте жүріп жатқан іс
Болашақтағы белгілі бір уақытта жүріп жатқан әрекет үшін will be + -ing қолданыңыз: ол сол сәтке дейін басталып, одан кейін де жалғасады.
2Болашақтағы басқа оқиғаның фоны
Ұзағырақ әрекет үшін Future Continuous, оның ортасында болатын қысқа оқиға үшін (when сөзінен кейін) Present Simple қолданыңыз.
3Қалыпты жоспар бойынша болатын іс
Әдет немесе бар жоспар бойынша бәрібір болатын іс үшін will be + -ing қолданыңыз. Мұнда шешім де, уәде де, өтініш те жоқ: тек «осылай болады» деген хабар. Қазақшада мұндай мағынаны көбіне бәрібір сөзі береді.
4Жоспар туралы сыпайы сұрақтар
Will you be + -ing? адамның жоспарын қысым жасамай сұрайды. Ол көбіне өтініштің немесе ұсыныстың алдында келеді. -ing жоқ Will you…? сұрағы өтініш немесе шақыру сияқты естілуі мүмкін.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Ұйықтап жатамын» → I sleep / I will sleep. Қазақша «Түнгі он бірден кейін хабарласпа, ұйықтап жатамын» деп -а/-е формасын айтамыз. Ол ағылшынның жай осы шағына немесе жай will формасына аударылып кетеді. Бірақ болашақтағы бір сәтте жүріп жатқан іс үшін will be + -ing керек.
2. «Ертең осы уақытта» → in this time. Қазақшада «уақытта» жатыс септігімен келгендіктен, оның алдына in қойғымыз келеді. Ағылшыншада this time tomorrow тіркесінің алдында предлог керек емес (at this time tomorrow деп те айтуға болады), ал in мүлде қойылмайды.
3. «Түсінетін боласыз» → will be understanding. Қазақша «-атын боламын» тіркесі Future Continuous сияқты көрінеді: «Курстан кейін бәрін түсінетін боласыз». Бірақ understand, know, believe, own сияқты күй етістіктері созылыңқы түрде келмейді: жай will қолданыңыз.
4. «Келесіз бе?»: шақыру ма, әлде жай сұрақ па? Қазақшадағы «Жұмадағы жиналысқа келесіз бе?» сұрағы шақыру да, жай ақпарат сұрау да бола береді. Ағылшын тілінде Will you come…? көбіне шақыру немесе өтініш сияқты естіледі. Тек жоспарды білгіңіз келсе, Will you be coming…? деңіз.
Шатастырмаңыз
Сұрақта will және will be + -ing — Will you…? көбіне біреуден бір нәрсе істеуді сұрайды; Will you be + -ing? тек жоспар туралы сұрайды.
Жоспар үшін Present Continuous және Future Continuous — Екеуі де келісілген істі сипаттай алады. Present Continuous A2-05 келісімнің өзіне назар аударады; Future Continuous оны қалыпты жоспардың бір бөлігі ретінде көрсетеді және екеуінің ішінде тек ол ғана болашақтағы бір сәтте жүріп жатқан істі сипаттай алады.
will be doing және will have done — Future Continuous сол сәтте әлі жүріп жатады; Future Perfect B2-01 сол сәтке дейін аяқталып қояды.
Жазылуы мен айтылуы
- Сөйлеуде will әдетте қысқарады: I'll /aɪl/, we'll /wiːl/, it'll /ˈɪtl/. Тез сөйлегенде I'll «all» сөзіне ұқсап естілуі мүмкін. Соңындағы l жуан, тілдің арты сәл көтеріледі.
- will сөзіндегі /w/ дыбысын ерінді дөңгелетіп айтыңыз; қазақтың «у» дыбысы кейде дәл осылай айтылады, бұл сізге көмектеседі. Оны v дыбысына айналдырмаңыз.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US): ішінде қос дауысты бар: дауыс бір дыбыстан екіншісіне сырғып, соңында ерін дөңгеленеді. Оны want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) сөзімен шатастырмаңыз.
- be әлсіз әрі қысқа айтылады: I'll be working тіркесінде екпін work бөлігіне түседі.
- -ing соңындағы /ŋ/ дыбысы қазақтың ң дыбысымен бірдей. Соңына /g/ немесе /k/ қоспаңыз.
- -ing формасының жазылуы әдеттегі ережелерге бағынады: lie → lying, stop → stopping, make → making A1-22.
Алтын ереже
Болашақтағы бір сәтте жүріп жатқан істі немесе жоспар бойынша бәрібір болатын істі сипаттау үшін will be + -ing қолданыңыз. Will you be + -ing? — біреудің жоспарын сыпайы сұраудың жолы.
Жаттығулар
A. Құрылым
1, 2, 3, 5 және 6-тапсырмаларда Future Continuous (will be + -ing) қолданыңыз.
-
Don't phone at eight — I (put) the kids to bed.
-
This time next week we (lie) on a beach in Greece.
-
you (use) the printer this afternoon?
-
Болымсыз түрге айналдырыңыз: I'll be working tomorrow.
-
When you land, I (wait) for you at arrivals.
-
What you (do) at this time tomorrow?
B. Мағына
Жағдайға сәйкес жауапты таңдаңыз.
-
Бауырыңыздың велосипедін қысым жасамай сұрап алғыңыз келеді. Дұрыс жауапты таңдаңыз: your bike tomorrow?
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: At 3 p.m. tomorrow I … to the airport, so I can't answer the phone.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: "The phone's ringing." "OK, I … it."
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: This time next month they … the results.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
At midnight I will be sleep.
-
When the film will finish, we'll be waiting outside.
-
Will you be needing a taxi later?
-
This time tomorrow she will flying to Rome.
D. Мәтін ішінде
Әр орынға will be + -ing қолданыңыз.
Mia: Can we meet on Thursday afternoon?
Leo: Sorry, at three on Thursday I 15 (have) a job interview.
Mia: What about Friday morning?
Leo: I 16 (fly) to Berlin then. My flight leaves at nine.
Mia: OK. 17 you (come) back on Sunday?
Leo: Yes, I land at six. When you finish work, I 18 (sit) at home with a pizza!
Mia: Perfect. I 19 (pass) your street on my way home anyway, so I'll come round.
E. Сіздің кезегіңіз
Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.
-
Ертең осы уақытта не істеп жатқан боласыз? Екі сөйлем жазыңыз.
-
Әріптесіңізге мәжіліс залы керек пе, жоқ па, соны білу үшін сыпайы сұрақ жазыңыз, содан кейін өз өтінішіңізді жазыңыз.
-
Бес жылдан кейінгі өміріңіз туралы Future Continuous арқылы жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-05 Ағылшынша келешек: will, going to, Present Continuous әлде Present Simple? Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … Sam for lunch tomorrow — we've booked a table.
-
A2-27 Zero және First Conditional қазақша: «-са» сөйлемдері, unless, when, until If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
B1-01 Present Perfect Continuous қазақша: «қырық минуттан бері күтіп тұрмын» ағылшынша I'm tired because I (study) all day.
-
B1-03 Past Perfect қазақша: «кетіп қалған еді» ағылшынша қалай айтылады? When we got to the cinema, the film already (start).
Жауаптар
A. Құрылым
- will be putting / 'll be putting
- will be lying / 'll be lying
- Will … be using
- I won't be working tomorrow. / I will not be working tomorrow.
- will be waiting / 'll be waiting
- will … be doing
B. Мағына
- Will you be using
- will be driving
- will answer
- will know
C. Қатені табыңыз
- At midnight I will be sleeping. / At midnight I'll be sleeping.
- When the film finishes, we'll be waiting outside.
- ✓ Will you be needing a taxi later?
- This time tomorrow she will be flying to Rome. / This time tomorrow she'll be flying to Rome.
D. Мәтін ішінде
- will be having / 'll be having
- will be flying / 'll be flying
- Will … be coming
- will be sitting / 'll be sitting
- will be passing / 'll be passing
E. Сіздің кезегіңіз
- This time tomorrow I'll be sitting in a meeting. In the evening I'll be cooking dinner for my parents.
- Will you be using the meeting room after lunch? If not, could I book it?
- In five years' time I'll be working as a nurse and I'll be living in my own flat.
F. Аралас қайталау
- am meeting
- rains
- have been studying / have studied
- had … started
