Want him to, make him do, let him do: хүнээр юм хийлгэх, зөвшөөрөх англиар
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өөр хүн юу хийгээсэй гэж хүсэж, гуйж, хэлж, ятгаж байгаагаа (I want you to stay), мөн хэн нэгэн өөр хүнийг албадаж (make), зөвшөөрч (let, allow, permit), тусалж (help) байгааг үйлдэх ба үйлдэгдэхүүн хэвээр хэлж чадна.
Гол санаа
B1-17-д хоёр үйлдлийг нэг хүн хийсэн: I want to stay. Одоо өгүүлбэрт хоёр дахь хүн орж ирнэ: I want you to stay. Тэр хүн – тусагдахуун – хоёр үйл үгийн дунд зогсоно.
Хүн ба үйлдлийн хооронд хаалга байна гэж төсөөлөөрэй. Want, ask, tell, persuade хүнийг хаалга руу заана. Make хүссэн ч, эс хүссэн ч түлхэж оруулна. Let, allow хаалгыг нээнэ – хүсвэл орж болно. Help хамт орно.
Дүрэм нь богино ч урхи ихтэй. Энэ хичээлийн ихэнх үйл үг тусагдахуун + to авна: She asked me to wait. Эдгээрээс зөвхөн make, let хоёр үргэлж тусагдахуун + to-гүй үндсэн хэлбэр авна (help аль алийг нь): She made me wait. She let me go. Үйлдэгдэхүүн хэвд make гэнэт to шаардана (I was made to wait), харин let-ийг be allowed to орлоно.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор хүнээр юм хийлгэхдээ үйл үгт үйлдүүлэх хэвийн дагавар («-уул / -үүл», «-лга / -лгэ») залгадаг: «Ээж намайг уучлал гуйлгасан», «Дасгалжуулагч биднийг арван тойрог гүйлгэсэн». Англиар тусдаа үйл үг хэрэгтэй: make + хүн + үндсэн хэлбэр. Анхаарах зүйл: монгол «-уул» нь албадах ч, зөвшөөрөх ч утгатай («Дарга намайг эрт явуулсан» = let me leave). Англиар хоёр өөр үйл үг: make (сонголтгүй), let (сонголттой). Хүсэлтэд «-аасай гэж хүсэх» = want + хүн + to; «-ж болно / болохгүй» гэсэн зөвшөөрөл = be allowed to. Мөн «-д туслах» дахь «-д» англиар to болохгүй: help me.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би чамайг аав ээжтэй минь танилцаасай гэж хүсэж байна. | I want you to meet my parents. | «-аасай гэж хүсэх» → want + хүн + to |
| Ээж намайг эгчээсээ уучлал гуйлгасан. | My mum made me apologise to my sister. | «-лга» (албадах) → make + хүн + үндсэн хэлбэр |
| Дарга намайг баасан гарагт эрт явуулсан. | My boss let me leave early on Friday. | «-уул» (зөвшөөрөх) → let |
| Ах маань надад дугуйгаа засахад тусалсан. | My brother helped me fix my bike. | «надад туслах» → help me, to me биш |
| Музейд зураг авч болох уу? | Are we allowed to take photos in the museum? | «-ж болох уу» → be allowed to, Is it allowed to биш |
| Ажилчдад шинэ гэрээнд гарын үсэг зуруулсан. | The employees were made to sign a new contract. | үйлдэгдэхүүн хэв: be made to |
| Хөтөч биднийг тэнд бүү сэлээрэй гэж сануулсан. | The guide warned us not to swim there. | энд адилхан: хүн + үгүйсгэл; англиар not to |
Товчхондоо: монгол «-уул / -лга» = албадах бол make, зөвшөөрөх бол let / allow; «-аасай гэж хүсэх» = want + хүн + to; «-ж болох уу?» = Are we allowed to…?
Бүтэц
Үйл үг + тусагдахуун + to-инфинитив
| Үйл үг | Жишээ |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| үгүйсгэл: тусагдахуун + not to | He told us not to wait. |
Үйл үг + тусагдахуун + үндсэн хэлбэр (to-гүй)
| Үйл үг | Утга | Жишээ |
|---|---|---|
| make | албадах / үүсгэх | The coach made us run. |
| let | зөвшөөрөх (албан бус) | My boss let me leave early. |
| help | туслах – to заавал биш | Can you help me (to) carry this? |
Let бол дүрмийн бус үйл үг: let – let – let.
Үйлдэх хэв → үйлдэгдэхүүн хэв
| Үйлдэх хэв | Үйлдэгдэхүүн хэв |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (were let биш) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
Be allowed to янз бүрийн цагт
| Цаг | Жишээ |
|---|---|
| Одоо | Are we allowed to park here? |
| Өнгөрсөн | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| Ирээдүй | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present Perfect | Students have never been allowed to use phones in class. |
Хэрэглээ
1Хүсэх, хүлээх: want / would like / expect + тусагдахуун + to
Өөр хүн ямар нэг юм хийгээсэй гэж хүсэх, хүлээхэд хэрэглэнэ. Want-ийн дараа хэзээ ч that-тай өгүүлбэр ирэхгүй. Монголоор «-аасай гэж хүсэх».
2Үйлдэлд уриалах үг: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade
Эдгээр үйл үг хэн нэгнийг үйлдэлд оруулахын тулд юу хэлснийг илэрхийлнэ. Хүсэлт, тушаалыг дамжуулах гол үйл үгс ч мөн B1-13. Үгүйсгэлд not-ийг to-гийн өмнө тавина.
3Зөвшөөрөл ба албадлага: allow, permit, force + тусагдахуун + to
Allow саармаг; permit албан (дүрэм, тэмдэг, бичиг баримт); force хүчтэй – сонголт байхгүй. Гурвуулаа тусагдахуун + to авна.
4Make + тусагдахуун + үндсэн хэлбэр (албадах эсвэл үүсгэх)
Make гэдэг нь хэн нэгэн өөр хүнийг үйлдэл хийхэд албадах, эсвэл ямар нэг юм хариу үйлдэл үүсгэхийг хэлнэ. To-гүй. Монголоор ихэвчлэн «-уул / -лга» дагавар.
5Let + тусагдахуун + үндсэн хэлбэр (зөвшөөрөл)
Let зөвшөөрөл өгнө. Албан бус, ярианд маш түгээмэл. Let me… нь найрсаг санал болголт ч мөн.
6Үйлдэгдэхүүн хэв: be made to, be allowed to
Үйлдэгдэхүүн хэвд make to авна: be made to do. Let энэ загварт үйлдэгдэхүүн хэвгүй тул be allowed to хэрэглэнэ. Цөөн тогтсон хэллэгт л let-ийн үйлдэгдэхүүн хэв бий: be let go (= ажлаас халагдах), be let in, be let off (= шийтгэл хүлээхгүй).
7Help + тусагдахуун + (to) + үндсэн хэлбэр
Help-ийн дараа үндсэн хэлбэр ч, to + үндсэн хэлбэр ч зөв. Үндсэн хэлбэр илүү түгээмэл, ялангуяа америк англи хэлэнд. Тусагдахууныг орхиж ч болно.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «-уул» = make ч, let ч. Монгол үйлдүүлэх хэвийн дагавар албадах, зөвшөөрөх хоёуланд ирдэг: «Өвөө эмээ маань биднийг хөдөө ганцаараа морь унуулдаггүй байсан» гэдэг нь «зөвшөөрдөггүй байсан» гэсэн утгатай. «-уул»-ыг автоматаар make гэж орчуулбал утга өөрчлөгдөнө.
2. «Хүлээлгэсэн» → waited the passengers. Монголоор «Жолооч дугуй солих хооронд бүх зорчигчийг бороонд хүлээлгэсэн» гэж үйлдүүлэх дагавартай нэг үйл үгээр хэлдэг. Үүнийг waited the passengers гэж орчуулах нь элбэг. Англи wait хүнийг тусагдахуун болгон авдаггүй: made them wait эсвэл kept them waiting.
3. «Эмээдээ туслах» → helped to her grandmother. Монголоор туслах хүнийг «-д» дагавраар хэлдэг: «Туяа эмээдээ худгаас ус зөөхөд тусалсан». «-д»-г to гэж орчуулах нь элбэг. Help-ийн араас хүн шууд ирнэ.
4. «-ж болохгүй» → it isn't allowed to. Монголоор зөвшөөрлийг хэн гэдгийг дурдалгүй, өгүүлэгдэхүүнийг нь далд үлдээж хэлдэг: «Наадмын нээлтийн үеэр цэнгэлдэхийн дээгүүр дрон нисгэж болохгүй». Тиймээс it нэмээд it isn't allowed to гэх нь элбэг. Англиар хүнийг (эсвэл үйлдлийг) өгүүлэгдэхүүн болгоно.
Бүү андуураарай
make эсвэл let – Хяналтын эсрэг хоёр санаа: make = сонголтгүй; let = сонголттой. Монголоор хоёулаа «-уул»-аар хэлэгдэж болох тул утгыг нь бодоорой.
Let's эсвэл Let us – Let's нь сонсогчийг багтаасан санал A1-18. Let us (бүтэн хэлбэр, ихэвчлэн please-тэй) зөвшөөрөл гуйна.
allow + тусагдахуун + to эсвэл allow + -ing – Хүнтэй бол тусагдахуун + to. Хүн дурдахгүй бол allow, permit, advise -ing авна.
make someone do эсвэл get someone to do – Make бол албадлага; get someone to do = ятгах эсвэл зохион байгуулах, to авна. B2-11-ийг үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- allowed /əˈlaʊd/ нь aloud (= чангаар)-тай яг адилхан дуудагдана – «uh-LOWD». Зөвхөн allowed нь «зөвшөөрсөн» гэсэн утгатай. Бичигдсэнээр нь «аллоувэд» гэж бүү уншаарай: -ed тусдаа үе болохгүй.
- let -ed хэлбэргүй: Yesterday my boss let me… (letted биш).
- made to, allowed to-д to сул: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/ – «made tuh», «uh-lowd tuh».
- Let me хурдан ярианд ихэвчлэн /ˈlemi/ – «lemmy». l-ийг монгол «л» шиг шүргэлттэй биш, зүгээр хэлний үзүүрийг шүдний ард хүргээд дуугаргаарай.
- permit үйл үгийн өргөлт хоёр дахь үе дээр (/pəˈmɪt/, «per-MIT»); нэр үг (a parking permit) эхний үе дээр (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US), «PUR-mit»).
Алтан дүрэм
Энэ хичээлийн ихэнх үйл үг хүн + to + үйл үг авна (want, ask, tell, allow). Эдгээрээс make, let хоёр хүн + үйл үг авна, to-гүй; help аль алийг нь. Үйлдэгдэхүүн хэвд be made to, be allowed to гэнэ, be let to биш. Монгол «-уул»-ыг утгаар нь орчуулаарай: албадах = make, зөвшөөрөх = let.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу: to хэрэгтэй юу, үгүй юу?
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
Үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу: The rules don't permit visitors to take photos.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: My parents … me to travel alone.
-
Энэ ямар утгатай вэ? "My boss made me stay late."
-
warn-оор дамжуулна уу: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
invite-аар дамжуулна уу: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
be allowed to-гоор дахин бичнэ үү: The school lets students leave at lunchtime.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. Нөхцөл байдалд
Текстийг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Бага насныхаа тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: нэгийг let-тэй, нөгөөг make-тэй.
-
Сургууль эсвэл ажлынхаа хоёр дүрмийг бичнэ үү: нэгийг be allowed to-той, нөгөөг not allowed to-той.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
B1-17 Verb + -ing эсвэл verb + to: аль үйл үгийн дараа юу ирэх вэ (бүрэн жагсаалт) She refused (help) us.
-
B1-13 Reported Questions (шууд бус асуулт), хүсэлт, тушаал; Say эсвэл Tell? "Please sit down," the doctor said to me. tell эсвэл ask-аар дамжуулна уу.
-
B1-10 Passive Voice (үйлдэгдэхүүн хэв): is made, was built-ийг монголоор тайлбарлав Үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу: Someone stole my bike.
Хариулт
A. Бүтэц
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. Утга
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. Алдааг олоорой
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. Нөхцөл байдалд
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. Таны ээлж
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. Холимог давталт
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
