SlowingoДүрэм
B1 17 / 39

Must be, can't be, might be: одоогийн талаар дүгнэлт хийх (Present Deduction)

Must Be, Can't Be, Might Be: Present Deduction

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та нотолгоонд тулгуурлан одоогийн талаар логик таамаглал хийж (She must be at work, That can't be right, He might be asleep), хэр итгэлтэй байгаагаа харуулж чадна.

Гол санаа

Бид ихэнхдээ юмыг баттай мэддэггүй ч сэжүүр байдаг. Мөрдөгч шиг нотолгоог хараад дүгнэлтэд хүрнэ. Англиар тэр дүгнэлт хэр хүчтэйг модаль үйл үгээр харуулдаг.

Мөрдөгчийн дэвтэрт гурван боломжит шийдвэр бичигдсэн гэж төсөөлөөрэй. must = «Утга учиртай цорын ганц тайлбар энэ»: The lights are off and the car has gone — they must be out. can't = «Энэ боломжгүй»: She has just eaten a huge lunch — she can't be hungry. might / may / could = «Энэ бол боломжит нэг тайлбар»: He might be in a meeting.

Энэ must дүрмийн тухай биш A2-20, логикийн тухай. Мөн энэ must-ийн эсрэг нь ихэвчлэн can't, mustn't биш.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор дүгнэлтийг олон аргаар хэлдэг: «… байх ёстой», «… нь гарцаагүй», «… байлгүй яахав» (бараг итгэлтэй), «… байх» (таамаг: нөхцөл байдлаас хамаарч бараг итгэлтэй ч, магадгүй ч), «… -ж магадгүй», «… байж болно» (боломжтой), «… байж таарахгүй», «… байх аргагүй» (боломжгүй). Анхаарах хоёр зүйл бий. Нэгдүгээрт, «байх ёстой» нь дүрэм ч, дүгнэлт ч байдаг – англи must-тай яг адилхан. Гэхдээ үгүйсгэл нь өөр: «байх ёсгүй» → англиар ихэвчлэн can't, mustn't биш. Хоёрдугаарт, «байж болно» нь ерөнхий боломж ч, одоогийн таамаг ч болдог; англиар одоогийн нэг нөхцөл байдлын таамагт can биш, might / could / may. Мөн монголоор «ядарсан байх» гэж тэмдэг нэр шууд залгадаг бол англиар модаль үйл үгийн дараа be заавал.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Чи өдөржин аялсан. Ядарсан байх ёстой.You must be tired.энд адилхан: «байх ёстой» = дүгнэлтийн must
Тэр арван найм байж таарахгүй.She can't be eighteen.«байж таарахгүй» → can't
Тэр гэртээ байх ёсгүй, машин нь алга.He can't be home — his car isn't here.«байх ёсгүй» → can't, mustn't биш
Тэр номын санд байж магадгүй.She might be in the library.«-ж магадгүй» → might / may / could
Тэр хурлын тухай мэдэхгүй байж магадгүй.He might not know about the meeting.магадгүй үгүй → might not
Тэр хэн нэгэнтэй ярьж байгаа байх.He must be talking to someone.«-ж байгаа» → be + -ing
Энэ манай такси байж болох уу?Could that be our taxi?асуултад could / might

Товчхондоо: «байх ёстой / нь гарцаагүй» = must; «-ж магадгүй / байх» = might / may / could; «байх ёсгүй / байж таарахгүй» = can't.

Бүтэц

Модаль үйл үг + үндсэн хэлбэр (ихэвчлэн be)

Хэр итгэлтэй вэ?МодальЖишээ
үнэн гэдэгт бараг итгэлтэйmustShe must be exhausted.
боломжтойmight / may / couldHe might be at the gym.
үнэн биш байж магадгүйmight not / may notThey may not be home yet.
худал гэдэгт бараг итгэлтэйcan't / couldn'tThat can't be Tom — he's in Paris.

Модаль + be + -ing – яг одоо болж буй үйлдлийн талаарх таамаг

ЗагварЖишээ
must be + -ingShe must be working late.
might / may / could be + -ingThey might be having dinner.
can't be + -ingYou can't be leaving already!

Модаль + бусад үйл үг – ихэвчлэн төлөв байдлын үйл үг (know, have, live, mean, like, want)

ЖишээУтга
You must know Ana — she works in your office.Чи түүнийг мэдэх нь лавтай.
He can't live here — his name isn't on the door.Тэр энд амьдардаггүй нь лавтай.
They may have a spare key.Тэдэнд нөөц түлхүүр байж магадгүй.

Асуулт – could эсвэл might, эсвэл Do you think…? Асуултад can ч болно: Who can that be?

АсуултЖишээ
Could… ?Could that be our taxi?
Who might… ?Who might that be at the door?
Who can… ?Who can that be at this time of night?
Do you think… ?Do you think she's ill?

Хэрэглээ

1must – бараг лавтай үнэн

Нотолгоо ганцхан ухаалаг дүгнэлт рүү чиглэж байвал must хэрэглэнэ. Монголоор «… байх ёстой», «… нь гарцаагүй», «… байлгүй яахав».

You've been travelling all day. You must be tired.
Чи өдөржин замд явлаа. Ядарсан байх ёстой.
дүгнэлт: must + be
The restaurant is always full. The food must be good.
Тэр ресторан үргэлж дүүрэн байдаг. Хоол нь сайхан байх нь гарцаагүй.
must be + тэмдэг нэр
Her phone goes straight to voicemail. It must be switched off.
Утас нь шууд дуут шуудан руу орж байна. Унтраалттай байгаа нь лавтай.
must be + V3
He's wearing a football shirt. He must be a fan.
Тэр хөлбөмбөгийн өмсгөлтэй байна. Хөгжөөн дэмжигч байлгүй яахав.
must be + a / an + нэр үг

2can't / couldn't – бараг лавтай худал

Нотолгоо ямар нэг юмыг боломжгүй гэж харуулж байвал can't хэрэглэнэ. Couldn't ч болно, арай зөөлөн сонсогдоно. Монголоор «… байж таарахгүй», «… байх аргагүй».

That can't be the right address — this building is empty.
Энэ зөв хаяг байж таарахгүй, барилга хоосон байна.
can't = боломжгүй
She can't be eighteen. She looks about twelve!
Тэр арван найм байж таарахгүй. Арван хоёр орчим л харагдаж байна!
mustn't биш
That noise couldn't be the cat — she's outside.
Тэр чимээ муур байх аргагүй, муур гадаа байгаа.
couldn't: арай зөөлөн
You can't be serious!
Чи тоглож байгаа биз дээ!
тогтсон хэллэг: гайхал, «итгэж чадахгүй нь»

3might / may / could – боломжтой

Боломжтой ч итгэлтэй байх хангалттай нотолгоо байхгүй бол эдгээрийг хэрэглэнэ. Дүгнэлтэд утга нь бараг адилхан; may арай албан. «Магадгүй үгүй»-д couldn't биш, might not эсвэл may not A2-22.

I don't know where Lucy is. She might be in the library.
Люси хаана байгааг мэдэхгүй. Номын санд байж магадгүй.
«-ж магадгүй» → might
Don't call now — they may be asleep.
Одоо бүү залгаарай, тэд унтаж байгаа байх.
«байх» → may be
That noise could be the washing machine.
Тэр чимээ угаалгын машин байж болох юм.
could = боломж
He might not know about the meeting.
Тэр хурлын тухай мэдэхгүй байж магадгүй.
might not = магадгүй мэдэхгүй
The shop may not be open on a Sunday.
Ням гарагт дэлгүүр ажиллахгүй байж магадгүй.
may not, couldn't биш

4Болж буй үйлдлийн таамаг: модаль + be + -ing

Яг одоо болж буй зүйлийн таамагт модаль + be + -ing хэрэглэнэ. Монголоор «-ж байгаа байх». Төлөв байдлын үйл үг энгийн хэлбэрээ хадгална: He must know, He must be knowing биш.

The line's busy. He must be talking to someone.
Утас нь завгүй байна. Хэн нэгэнтэй ярьж байгаа байх ёстой.
«-ж байгаа» → be talking
Listen! Someone might be trying to get in.
Чагнаач! Хэн нэгэн орох гэж оролдож байж магадгүй.
might be + -ing
She can't be working at this time — the office closes at six.
Тэр энэ цагт ажиллаж байх аргагүй, оффис зургаан цагт хаадаг.
can't be + -ing
You must be joking!
Чи тоглоод байгаа юм байх даа!
тогтсон хэллэг: «чи үнэхээр тэгж бодоогүй биз»

5Нотолгоонд тулгуурлан дүгнэх

Дүгнэлт ихэвчлэн шалтгаантайгаа хамт ирдэг. Эхлээд нотолгоо, дараа нь дүгнэлт (ихэвчлэн so-той), эсвэл дүгнэлт, дараа нь because. Хэн нэгний дүгнэлтийг асуухад could, might эсвэл Do you think…?

There are no lights on, so they must be away.
Гэрэл асахгүй байна, тэгэхээр тэд хаа нэг тийшээ явсан байх ёстой.
нотолгоо, so, дүгнэлт
Everyone's wearing coats. It must be cold outside.
Бүгд хүрэмтэй байна. Гадаа хүйтэн байгаа нь гарцаагүй.
it заавал: «хүйтэн байна»-д өгүүлэгдэхүүн байхгүй
It can't be very far, because the sign says 2 km.
Тэмдэг дээр 2 км гэж байна, тэгэхээр их хол байж таарахгүй.
дүгнэлт, because, нотолгоо
Could that be our taxi?
Энэ манай такси байж болох уу?
асуултад could
"Who might that be at the door?" "It might be the plumber."
«Хаалганы цаана хэн байж болох вэ?» «Сантехникч байж магадгүй.»
асуулт ба хариулт might-тай

6Дүгнэлтэд must not – боломжтой ч ховор

Дүгнэлтэд must not (= худал гэдэгт итгэлтэй) хэрэглэж болно, голдуу америк англи хэлэнд, ихэвчлэн бүтэн хэлбэрээр. Британи англи хэлэнд mustn't-ийг голдуу хориг гэж ойлгодог A2-20. Can't бол хаана ч найдвартай сонголт.

He can't be home — his car isn't here.
Тэр гэртээ байх ёсгүй, машин нь энд алга.
бүх хувилбарт хамгийн сайн сонголт
He must not be home — his car isn't here.
Тэр гэртээ байхгүй нь лавтай, машин нь энд алга.
(US) боломжтой
They must not have any money left.
Тэдэнд мөнгө үлдээгүй нь лавтай.
(US) = тэдэнд мөнгө байхгүй гэдэгт итгэлтэй

Түгээмэл алдаа

❌He must to be tired.
✅He must be tired.
модаль + үндсэн хэлбэр, to-гүй
❌They must are on holiday.
✅They must be on holiday.
модалийн дараа am / is / are биш, be
❌It mights be true.
✅It might be true.
модаль хэзээ ч -s авахгүй
❌She must be work now.
✅She must be working now.
болж буй үйлдлийн таамаг: be + -ing
❌You must be knowing my sister.
✅You must know my sister.
know бол төлөв байдлын үйл үг: -ing-гүй A1-23
❌"Where's Tom?" "He can be in the kitchen."
✅He could be in the kitchen. эсвэл He might be in the kitchen.
батлах өгүүлбэрт can ерөнхий боломжид (It can be cold here in winter), одоогийн нэг нөхцөл байдлын таамагт биш; асуултад болно: Who can that be?
⚠️She mustn't be at home — her car's gone.
✅She can't be at home — her car's gone.
боломжтой (голдуу US, must not), гэхдээ can't бол найдвартай, ердийн сонголт
⚠️He couldn't be at home. (when you mean "maybe he isn't")
✅He might not be at home.
couldn't = «боломжгүй»; might not = «магадгүй үгүй»

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Байх ёсгүй» → mustn't. «Байх ёстой» = must гэж сурсан тул үгүйсгэлийг нь «байх ёсгүй» = mustn't гэж орчуулах нь элбэг: «Сургуулийн гадаа олон эцэг эх хүлээсээр байна. Шалгалт одоохондоо дууссан байх ёсгүй». Англиар (ялангуяа британи) mustn't хориг мэт сонсогдоно. Дүгнэлтийн үгүйсгэлд can't.

⚠️So many parents are still waiting outside the school. The exam mustn't be over yet.
✅So many parents are still waiting outside the school. The exam can't be over yet.
Дүрмийн хувьд зөв (голдуу US), гэхдээ mustn't хориг мэт сонсогдоно; can't бол ердийн сонголт

2. «Байж болно» → can. Монголоор «Эмээгийн гэрэл асаалттай хэвээр байна, дуртай олон ангит киногоо үзэж байж болно» гэж одоогийн таамгийг «-ж болно»-оор хэлдэг. «-ж болно» нь can-тай холбогддог тул энд can гарах нь элбэг. Одоогийн нэг нөхцөл байдлын таамагт might / could / may.

❌Grandma's lights are still on, so she can be watching her favourite TV series.
✅Grandma's lights are still on, so she might be watching her favourite TV series. эсвэл Grandma's lights are still on, so she could be watching her favourite TV series.
одоогийн таамаг → might / could

3. «Ядарсан байх» → be-гүй. Монголоор «Бат дараалан хоёр шөнө ажилласан. Их ядарсан байх даа» гэж тэмдэг нэрийг шууд «байх»-тай залгадаг. Англиар «байх»-ыг must гэж орчуулаад be-г мартах нь элбэг. Модалийн дараа тэмдэг нэр ганцаараа ирэхгүй: must be + тэмдэг нэр.

❌Bat has worked two night shifts in a row. He must so tired.
✅Bat has worked two night shifts in a row. He must be so tired.
must + be + тэмдэг нэр

Бүү андуураарай

Дүгнэлтийн must эсвэл үүргийн must – Үг нэг, үүрэг өөр: дүгнэлт = логик; үүрэг = дүрэм A2-20. Монголоор ч хоёулаа «… -х ёстой».

You must be hungry.
Чи өлссөн байх ёстой.
дүгнэлт: өлссөн нь лавтай
You must wear a seatbelt.
Хамгаалах бүс зүүх ёстой.
үүрэг: дүрэм

can't (боломжгүй) эсвэл mustn't (хориотой)

That can't be true.
Энэ үнэн байж таарахгүй.
боломжгүй
You mustn't tell anyone.
Хэнд ч хэлж болохгүй.
хориотой

might not эсвэл can't – might not хаалгыг нээлттэй үлдээнэ; can't хаана.

She might not be at work.
Тэр ажил дээрээ байхгүй байж магадгүй.
магадгүй байхгүй
She can't be at work.
Тэр ажил дээрээ байж таарахгүй.
байхгүй нь лавтай

Одоо ба өнгөрсний дүгнэлт – Өнгөрсний таамагт must have / can't have / might have + past participle. Үүнийг B2-06-д үзнэ.

She must be at home now.
Тэр одоо гэртээ байгаа нь лавтай.
одоо
She must have been at home last night.
Тэр өчигдөр орой гэртээ байсан нь лавтай.
өнгөрсний дүгнэлт: B2-06-г үзнэ үү

Зөв бичих ба дуудлага

  • Дүгнэлтэд must ихэвчлэн сул: /məst/, гийгүүлэгчийн өмнө /məs/ – She must be… нь «she muss bee» шиг сонсогдоно.
  • can't хүчтэй, өргөлттэй: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). Төгсгөлийн /t/ ихэвчлэн бараг сонсогдохгүй тул урт эгшиг (UK) эсвэл өргөлт (US) үгүйсгэлийг харуулна. /æ/ авиа монгол хэлэнд байхгүй: «э» хэлэх байрлалаас амаа илүү ангайгаарай.
  • might эргэлзээг харуулахдаа ихэвчлэн өргөлттэй: It might be true… but I doubt it.
  • You must be joking!, You can't be serious! бол тогтсон хариу үйлдэл; joking, serious-ийг хүчтэй онцлоорой. serious дахь /ɪə/ эхний үе өргөлттэй: SE-ri-ous.

Алтан дүрэм

Нотолгоо → дүгнэлт. must = үнэн гэдэгт итгэлтэй; might / may / could = боломжтой; can't = үнэн биш гэдэгт итгэлтэй. «Магадгүй үгүй»-д might not / may not; «лавтай үгүй»-д can't ердийн сонголт. Санаарай: «байх ёсгүй» = can't, «байж болно» (таамаг) = might / could.

Дасгал

A. Бүтэц

Хаалтанд байгаа үйл үгийг модаль үйл үгтэй зөв хэлбэрт оруулна уу.

  1. She's been running for an hour. She (be) tired. (I'm sure.)
  2. That (be) Jack — he's on holiday in Thailand. (I'm sure it isn't.)
  3. I'm not sure where my keys are. They (be) in the car.
  4. He isn't answering. He (sleep). (I'm sure.)
  5. «Магадгүй үгүй» болгоно уу: She may be at home.
  6. could-оор асуулт зохионо уу: That is our taxi.
  7. They (live) here — the name on the door is different. (I'm sure they don't.)

B. Утга

Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: You … be hungry — you've just had a big lunch.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: Everyone's carrying umbrellas. It … be raining.
  3. Энэ ямар утгатай вэ? "She might not be at work."
  4. Утас дуугарч байна. Ээж энэ цагт байнга залгадаг, гэхдээ дарга ч бас. Зөв хариултыг сонгоно уу: … Mum.
  5. "You must be tired" өгүүлбэрт must нь …-ийн тухай.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. They must to be at the cinema.
  2. He might be study at the moment.
  3. "Where's Ella?" "She can be in the garden."
  4. You must be knowing my sister.
  5. That can't be right — the shop closed an hour ago.

D. Нөхцөл байдалд

Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Хаалтанд үйл үг байвал зөв хэлбэрт оруулна уу.

New neighbours
Ben: Whose car is that outside?
Ana: It 18 be Mark's. His car is blue, and that one's red.
Ben: Then it 19 be the new neighbours' car. I'm not sure.
Ana: Look — there are boxes everywhere. They 20 be moving in today. That's obvious!
Ben: Then they 21 (feel) exhausted. I'm sure of it. Shall we take them some coffee?
Ana: Good idea. But they 22 (have) lunch right now — I don't know. Let's wait an hour.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Эргэн тойрноо хараарай. Нэгийг нь must-тай, нөгөөг нь can't-тай хоёр дүгнэлт бичиж, нотолгоогоо хэлнэ үү.
  2. Найз тань утсаа авахгүй байна. might, may, could-оор гурван боломжит тайлбар бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A2-20 Must, Have To, Mustn't, Don't Have To: дүрэм, үүрэг, хоригийг монголоор тайлбарлав
    You ___ wear a seatbelt — it's the law. …
  2. A2-22 May, Might, Could: англиар «магадгүй» гэж хэрхэн хэлэх вэ
    … it will rain later.
  3. B1-14 Indirect Questions (шууд бус асуулт): Could you tell me where…? – эелдгээр асуух нь
    Do you know where ___? …
Хариулт

A. Бүтэц

  1. must be
  2. can't be / couldn't be
  3. might be / may be / could be
  4. must be sleeping
  5. She may not be at home. / She might not be at home.
  6. Could that be our taxi?
  7. can't live / couldn't live

B. Утга

  1. can't
  2. must
  3. Perhaps she isn't.
  4. It might be
  5. logic

C. Алдааг олоорой

  1. They must be at the cinema.
  2. He might be studying at the moment.
  3. She could be in the garden. / She might be in the garden. / She may be in the garden.
  4. You must know my sister.
  5. ✓ That can't be right — the shop closed an hour ago.

D. Нөхцөл байдалд

  1. can't / couldn't
  2. might / may / could
  3. must
  4. must be feeling / must feel
  5. might be having / may be having / could be having

E. Таны ээлж

  1. My neighbour's car isn't there, so she must be at work. It can't be very late — it's still light outside.
  2. She might be driving. She may be in a meeting. Her phone could be switched off.

F. Холимог давталт

  1. must
  2. Maybe
  3. the station is
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play