Question Tags: …, isn't it? – “ना?” इंग्रजीत कसं म्हणायचं, मराठीत सोप्या भाषेत
Question Tags: …, Isn't It?
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही वाक्याच्या शेवटी isn't it?, didn't you?, can she? असे छोटे प्रश्न (question tags) जोडू शकाल – माहिती तपासायला किंवा समोरच्याची सहमती मिळवायला – आणि ते योग्य सुरात म्हणू शकाल.
मुख्य कल्पना
Question tag म्हणजे विधानाच्या शेवटी जोडलेला छोटासा प्रश्न: It's cold, isn't it? तो विधानाला आमंत्रण बनवतो: “माझं बरोबर आहे ना? तुम्हाला पटतं ना?”
A2-32 मधला प्रतिध्वनी आठवतो? So do I आणि Neither can she मध्ये पहिल्या वाक्यातलं सहायक क्रियापद प्रतिध्वनीसारखं परत येत होतं. Question tag हाच प्रतिध्वनी आहे, पण तुमच्या स्वतःच्या वाक्याच्या शेवटी. तो सहायक क्रियापद किंवा be – is, have, can, will, did – सर्वनामासह परत आणतो, आणि सहसा उलटा करतो: होकारार्थी वाक्याला नकारार्थी tag, नकारार्थी वाक्याला होकारार्थी.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
खरा अर्थ आवाजात असतो. खाली जाणाऱ्या सुरात बोलणारा जवळजवळ खात्रीने बोलतो आणि फक्त सहमतीची अपेक्षा करतो: Lovely day, isn't it? वर जाणाऱ्या सुरात तो खरा प्रश्न असतो – बोलणाऱ्याला खात्री नसते: You've paid, haven't you?
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत आपण वाक्याच्या शेवटी एक छोटा, न बदलणारा शब्द जोडतो: “आज छान हवा आहे, ना?”, “तू पण येतोयस ना?”, “त्यांनी फोन केला होता, हो ना?”. „ना“ कोणत्याही वाक्यानंतर तसाच राहतो. इंग्रजी tag मात्र प्रत्येक वेळी त्या वाक्याच्या स्वतःच्या सहायक क्रियापदातून आणि कर्त्यातून बनतो: It's cold, isn't it?, You live here, don't you?, She went home, didn't she? वाक्यात सहायक क्रियापद नसेल, तर त्याच काळातलं do / does / did मदतीला येतं. म्हणून „ना“ चं एकच भाषांतर (isn't it? किंवा no?) सगळीकडे चालत नाही.
Tag मध्ये सहसा सर्वनाम असतं: he, she, it, they. मराठीत आपण सहज “तिथे पार्किंग आहे ना?” म्हणतो; इंग्रजीत there is असेल तर tag मध्येही there राहतो: There's parking there, isn't there?
आवाज दोन्ही भाषांत काम करतो: „ना“ खात्रीनेही म्हणता येतो आणि शंकेनेही. उत्तर मात्र वेगळं असू शकतं: “तू कामात नाहीस ना?” या प्रश्नाला मराठीत “हो, नाहीये” असं सहमतीचं उत्तरही चालतं; इंग्रजीत उत्तर फक्त वस्तुस्थितीप्रमाणे: No, I'm not.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| आज थंडी आहे, ना? | It's cold today, isn't it? | be → isn't it |
| तू इथे जवळच राहतोस, ना? | You live near here, don't you? | सहायक क्रियापद नाही → do |
| ते लवकर घरी गेले, हो ना? | They went home early, didn't they? | भूतकाळ → did |
| तिला गाडी चालवता येत नाही, ना? | She can't drive, can she? | नकारार्थी वाक्य → होकारार्थी tag |
| मला उशीर झालाय, ना? | I'm late, aren't I? | I am → aren't I |
| पिझ्झा मागवूया, चालेल ना? | Let's order a pizza, shall we? | सुचवणं → shall we |
| तुमची बहीण लिस्बनमध्ये राहते, ना? | Your sister lives in Lisbon, doesn't she? | कर्ता → सर्वनाम she |
| तू पार्टीला येतोयस, ना? | You're coming to the party, aren't you? | ठरलेला बेत → be + -ing → aren't you |
थोडक्यात: मराठी „ना“ सहसा तसाच राहतो; इंग्रजी tag वाक्यातलं सहायक क्रियापद आणि कर्ता परत आणतो आणि उलटा करतो: होकारार्थी वाक्य → नकारार्थी tag, नकारार्थी वाक्य → होकारार्थी tag.
रचना
होकारार्थी वाक्य → नकारार्थी tag; नकारार्थी वाक्य → होकारार्थी tag
| वाक्य | Tag |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
साधे काळ → do / does / did – वाक्यात सहायक क्रियापद किंवा be नसेल, तर नकारार्थी किंवा प्रश्नार्थी वाक्यात जे येतं ते वापरा.
| वाक्य | Tag |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
विशेष प्रकार
| वाक्य | Tag | टीप |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | amn't I नाही; am I not? खूप औपचारिक |
| I'm not late, | am I? | नेहमीचं |
| Let's go, | shall we? | सुचवणं |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | विनंती |
| Don't forget, | will you? | नकारार्थी आज्ञा |
| There's a problem, | isn't there? | there tag मध्ये राहतो |
| Nobody called, | did they? | nobody = नकारार्थी → होकारार्थी tag; सर्वनाम they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = नकारार्थी → होकारार्थी tag |
वापर
1सहमती मागणं – खाली जाणारा सूर
तुम्हाला बऱ्यापैकी खात्री असते आणि समोरच्याने होकार द्यावा असं वाटतं, किंवा तुम्हाला गप्पा सुरू करायच्या असतात, तेव्हा tag खाली जाणाऱ्या सुरात म्हणा. हवा, जेवण आणि कार्यक्रमांबद्दल बोलताना हे खूप नेहमीचं आहे – मराठी “छान हवा आहे, ना?” सारखं.
2माहिती तपासणं – वर जाणारा सूर
एखादी गोष्ट खरी आहे असं वाटतं, पण खात्री नसते, तेव्हा वर जाणारा सूर वापरा. मग तो जवळजवळ हो / नाही प्रश्नासारखा काम करतो.
3सहायक क्रियापद आणि काळ जुळायला हवेत
वाक्यातलं सहायक क्रियापद (किंवा be) परत वापरा. ते नसेल, तर मुख्य क्रियापदाच्याच काळातलं do / does / did वापरा.
4विशेष कर्ते
I am चा tag aren't I; there is / are मध्ये there राहतो; everyone, somebody, nobody साठी they; everything, nothing, this, that साठी it.
5not शिवाय नकारार्थी शब्द
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing वाक्याला नकारार्थी बनवतात, म्हणून tag होकारार्थी असतो. मराठीत अशा वाक्यांत सहसा „नाही“ असतो; इंग्रजीत not नसतो.
6सुचवणं आणि विनंती – Let's आणि आज्ञार्थ
Let's नंतर tag shall we?. आज्ञेनंतर will you?, would you? किंवा could you? आज्ञेला मैत्रीपूर्ण विनंती बनवतात. नकारार्थी आज्ञेनंतर will you?
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “…, ना?” → प्रत्येक वाक्यानंतर isn't it? मराठी „ना“ कोणत्याही वाक्याच्या शेवटी तसाच चालतो: “शिवनेरीची तिकिटं काढलीस, ना?”, “केतकीला थोडं जपानी येतं, ना?”. म्हणून इंग्रजीतही एकच tag – isn't it? – शिकून तो सगळीकडे लावला जातो. इंग्रजी tag मात्र वाक्याच्या स्वतःच्या सहायक क्रियापदातून आणि कर्त्यातून बनतो – did, can, will आणि सर्वनाम.
2. “…, ना?” → …, no? मराठी „ना“ इंग्रजी no सारखा ऐकू येतो, म्हणून बोलताना वाक्याच्या शेवटी no? जोडलं जातं. प्रमाण इंग्रजीत हे काम पूर्ण tag करतो: aren't you?, haven't they?. (शेवटी right? जोडणं बोलण्यात चालतं, पण no? नाही.)
3. “हो, नाही भरला” → "Yes, I haven't." मराठीत नकारार्थी वाक्याला „ना?“ जोडून विचारलं, तर उत्तरातलं „हो“ अनेकदा „तुमचं बरोबर आहे“ असा अर्थ देतं: “या महिन्याचा मेंटेनन्स अजून भरला नाहीस ना?” – “हो, नाही भरला अजून.” इंग्रजीत yes / no बोलणाऱ्याशी सहमती दाखवत नाहीत, वस्तुस्थिती सांगतात: वस्तुस्थिती नकारार्थी असेल, तर No + नकारार्थी छोटं उत्तर.
गोंधळ करू नका
खाली जाणारा आणि वर जाणारा सूर – शब्द तेच, अर्थ वेगळा.
Question tags आणि छोटे प्रतिसाद – tag तुमच्या स्वतःच्या वाक्याच्या शेवटी येतो. So do I किंवा Are you? असे प्रतिसाद दुसऱ्याच्या वाक्याला उत्तर देतात A2-32.
Tag ला उत्तर देणं – tag प्रमाणे नाही, वस्तुस्थितीप्रमाणे उत्तर द्या: yes = होकारार्थी वस्तुस्थिती, no = नकारार्थी वस्तुस्थिती (नकारार्थी प्रश्नांसारखंच A2-33).
एकाच दिशेचे tags – So you're the new manager, are you? (होकारार्थी + होकारार्थी) आश्चर्य किंवा उत्सुकता दाखवतो. ही चूक नाही; हे C2-03 मध्ये शिकवलं आहे.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- tag च्या आधी स्वल्पविराम आणि नंतर प्रश्नचिन्ह: It's late, isn't it?
- Tags वेगाने आणि वाक्याला जोडून बोलतात: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/, won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). isn't it मधला /z/ घोषयुक्त आहे: मधमाशीसारखा गुंजन करणारा आवाज; मराठी „ज“ नाही.
- खाली जाणारा सूर ↘ = खात्री आहे, होकार अपेक्षित. वर जाणारा सूर ↗ = खरा प्रश्न, तपासतो आहे. मराठी „ना“ चा अर्थ अनेकदा संदर्भ सांगतो; इंग्रजी tag मध्ये अर्थ आवाजाच्या चढ-उतारात असतो – तो स्पष्ट करा.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US). ब्रिटिश उच्चारात r ऐकू येत नाही; अमेरिकन r मराठी „र“ सारखा जिभेचं टोक वरच्या हिरड्यांवर झटकन आपटून नाही: जीभ थोडी मागे वळवा, टोक कुठेही लावू नका.
- tag मध्ये जोर सहायक क्रियापदावर: You're coming, AREN'T you?
सुवर्णनियम
सहायक क्रियापद (किंवा be) परत आणा आणि उलटं करा: होकारार्थी वाक्य → नकारार्थी tag, नकारार्थी वाक्य → होकारार्थी tag, सहसा सर्वनामासह. सहायक क्रियापद किंवा be नाही? do / does / did वापरा. मराठी „ना“ सहसा तसाच राहतो; इंग्रजी tag प्रत्येक वाक्याबरोबर बदलतो – isn't it? किंवा no? सगळीकडे चालत नाही. खाली जाणारा सूर = “मला होकार द्या”, वर जाणारा सूर = “असं आहे का?”.
सराव
A. रचना
question tag जोडा.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा.
-
तुम्हाला खात्री नसलेली एखादी गोष्ट तपासायची आहे. tag चा सूर निवडा: …
-
तुम्ही मित्राबरोबर सुंदर सूर्यास्त पाहता आहात. तुम्ही म्हणता: "Beautiful, isn't it?" सूर निवडा: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (मी कुलूप लावलं.)
-
मैत्रीपूर्ण विनंतीसाठी tag निवडा: Open the window, …?
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. संदर्भात
संवादातील रिकाम्या जागा भरा.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
इंग्रजीत लिहा.
-
शेजाऱ्यांशी गप्पा सुरू करण्यासाठी question tag असलेली दोन वाक्यं लिहा.
-
तुम्हाला खात्री नसलेली एखादी गोष्ट तपासण्यासाठी question tag असलेलं एक वाक्य लिहा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: इंग्रजीत “मी पण” आणि “मीही नाही” कसं म्हणायचं "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: इंग्रजीत “मी पण” आणि “मीही नाही” कसं म्हणायचं "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect Questions: Could you tell me where… – इंग्रजीत नम्र प्रश्न कसे विचारायचे Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who Called You? की Who Did You Call? इंग्रजीत कर्ता आणि कर्म विचारणारे प्रश्न (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
उत्तरे
A. रचना
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. अर्थ
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. चूक शोधा
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. संदर्भात
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. मिश्र उजळणी
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
