To Be (am, is, are) को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा
To Be: am / is / are
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं am, is र are प्रयोग गरेर कोही को हो, उसको पेसा के हो, ऊ कहाँको हो, कति वर्षको हो, कस्तो महसुस गर्दै छ र कहाँ छ भनेर अङ्ग्रेजीमा भन्न सक्नुहुनेछ।
मुख्य विचार
अङ्ग्रेजीको सामान्य वाक्यमा क्रिया (verb) चाहिन्छ नै। तर कहिलेकाहीँ कुनै काम भइरहेको हुँदैन: न कोही दौडिरहेको छ, न खाइरहेको छ, न काम गरिरहेको छ। हामी केवल कोही को हो, कस्तो छ वा कहाँ छ भन्न चाहन्छौँ। यस्तो बेला पनि अङ्ग्रेजीलाई एउटा क्रिया चाहिन्छ, र त्यो क्रिया हो be।
Be लाई एउटा पुल सम्झनुहोस्। पुलको एकातिर व्यक्ति वा वस्तु छ, अर्कोतिर त्यसबारेको जानकारी। She — is — a doctor. पुल नभए वाक्य खोलामा खस्छ: “She a doctor” अङ्ग्रेजी होइन।
नेपाली भाषीका लागि राम्रो खबर: नेपालीमा पनि यो पुल छ, र एउटा होइन, दुईवटा: हो (“म विद्यार्थी हुँ”) र छ (“म घरमा छु”)। अङ्ग्रेजीमा दुवैको काम एउटै be ले गर्छ। फरक ठाउँको मात्र हो: नेपालीमा यो क्रिया वाक्यको अन्त्यमा आउँछ, अङ्ग्रेजीमा भने कर्ताको (subject) ठीक पछि।
वर्तमानकालमा be का तीन रूप छन्: am, is र are। कुन रूप आउँछ भन्ने कुरा त्यसअघिको कर्ताले तय गर्छ। यी तीन जोडी याद गर्नुहोस्, अनि पहिलो दिनदेखि नै तपाईं सयौँ वाक्य बनाउन सक्नुहुन्छ।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा “हुनु” का दुई रूप छन्: हो (पहिचान: को हो, के हो) र छ (अस्तित्व, ठाउँ र अवस्था: कहाँ छ, कस्तो छ)। अङ्ग्रेजीमा दुवैका लागि एउटै क्रिया छ: am / is / are। त्यसैले “हो कि छ?” भनेर सोच्नुपर्दैन। तर चार कुरामा ध्यान दिनुहोस्। नेपालीमा आर्टिकल हुँदैन, त्यसैले एक जनाको पेसाअघि a / an छुट्न सक्छ। “ऊ”, “उनी” र “उहाँ” ले पुरुष र महिला दुवैलाई जनाउँछन्, तर अङ्ग्रेजीमा he वा she छान्नुपर्छ। “मलाई भोक लाग्यो”, “जाडो भयो” जस्ता वाक्य अङ्ग्रेजीमा I am + विशेषणबाट बन्छन्। अनि “आज जाडो छ” जस्ता वाक्यमा नेपालीलाई कर्ता चाहिँदैन, अङ्ग्रेजीलाई it चाहिन्छ।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी | के फरक छ |
|---|---|---|
| म विद्यार्थी हुँ। | I am a student. | हुँ → am; पेसाअघि a पनि चाहिन्छ |
| म घरमा छु। | I'm at home. | छु → यो पनि am; -मा → at |
| उनी डाक्टर हुन्। | She is a doctor. | “उनी” → he वा she; हुन् अन्त्यमा, is कर्ताको पछि |
| म २५ वर्षको हुँ। | I'm 25. / I'm 25 years old. | उमेर पनि be बाट; “25 years” मात्र होइन |
| मलाई भोक लागेको छ। | I'm hungry. | “मलाई … लाग्नु” → I am + विशेषण |
| केटाकेटीलाई जाडो भएको छ। | The children are cold. | नेपालीमा क्रिया; अङ्ग्रेजीमा are + विशेषण |
| आज जाडो छ। / तीन बज्यो। | It's cold today. / It's three o'clock. | नेपालीमा कर्ता छैन → अङ्ग्रेजीमा it |
| म सहमत छु। | I agree. | “सहमत” विशेषण हो, तर agree क्रिया हो → am लाग्दैन |
अर्को एउटा फरक: नेपालीमा विशेषण प्रायः लिङ्ग र वचनअनुसार बदलिन्छ (अग्लो, अग्ली, अग्ला), तर अङ्ग्रेजीको विशेषण कहिल्यै बदलिँदैन: He is tall, She is tall, They are tall।
संरचना
कर्ता सर्वनाम (subject pronouns)
| अङ्ग्रेजी | नेपाली | कसलाई जनाउँछ |
|---|---|---|
| I | म | बोल्ने व्यक्ति; सधैँ ठूलो अक्षरमा (capital) लेखिन्छ |
| you | तपाईं, तिमी, तँ, हजुर | सुन्ने व्यक्ति: एक जना वा धेरै जना; आदरको तह जुनसुकै होस्, एउटै you |
| he | ऊ, उनी, उहाँ (पुरुष) | एक जना पुरुष वा केटा |
| she | ऊ, उनी, उहाँ (महिला) | एक जना महिला वा केटी |
| it | यो, त्यो | एउटा वस्तु, एउटा जनावर, मौसम, समय |
| we | हामी | म + अरू मानिस |
| they | उनीहरू, तिनीहरू | अरू मानिस वा वस्तुहरू (बहुवचन) |
Am / is / are
| कर्ता | पूरा रूप | छोटो रूप (contraction) |
|---|---|---|
| I | I am | I'm |
| you | you are | you're |
| he | he is | he's |
| she | she is | she's |
| it | it is | it's |
| we | we are | we're |
| they | they are | they're |
नामसँग पनि यही नियम लाग्छ: एक जना व्यक्ति वा एउटा वस्तु → is (My brother is…, The car is…); दुई वा बढी → are (My parents are…, The keys are…)।
वाक्यको ढाँचा
| कर्ता | be | जानकारी |
|---|---|---|
| I | am | a student. |
| She | is | from Brazil. |
| They | are | at home. |
याद गर्नुहोस्: नेपालीमा क्रिया वाक्यको अन्त्यमा आउँछ (“म घरमा छु”)। अङ्ग्रेजीमा क्रम फरक छ: पहिले कर्ता, तुरुन्तै be, अनि जानकारी: I'm at home.
प्रयोग
1पहिचान र नाम
कोही को हो भन्न be प्रयोग गर्नुहोस्।
2पेसा
एक जनाको पेसा भन्दा a वा an चाहिन्छ। नेपालीमा “म शिक्षक हुँ” भन्दा “एउटा” भनिँदैन, तर अङ्ग्रेजीमा a/an छुटाउन मिल्दैन। दुई वा बढी व्यक्तिको पेसा बहुवचनमा आउँछ, र a/an लाग्दैन।
3राष्ट्रियता र कोही कहाँको हो
be + राष्ट्रियता वा be + from + देश / सहर प्रयोग गर्नुहोस्। नेपालीको “जापानकी”, “लागोसका” जस्ता “-को / -का / -की” यहाँ from बन्छन्।
4उमेर
अङ्ग्रेजीमा उमेर be + अङ्क (+ years old) बाट भनिन्छ; have प्रयोग हुँदैन। नेपालीमा “म २५ वर्षको हुँ” भन्छौँ, त्यसैले be त सजिलै आउँछ, तर “वर्षको” बाट years मात्र बनाउनु हुँदैन: कि अङ्क मात्र, कि पूरा years old। (अङ्कहरू: A1-04 हेर्नुहोस्।)
5भावना र शारीरिक अवस्था
hungry (भोकाएको), thirsty (तिर्खाएको), cold (जाडो भएको), hot (गर्मी भएको), tired (थाकेको) र afraid (डराएको) अङ्ग्रेजीमा विशेषण हुन्, त्यसैले यी be पछि आउँछन्। नेपालीमा धेरैजसो यस्ता कुरा “मलाई भोक लाग्यो”, “जाडो भयो”, “थाकेँ” जस्ता क्रियाबाट भन्छौँ। अङ्ग्रेजीमा भने सधैँ be + विशेषण।
6वर्णन
मानिस र वस्तुको वर्णन गर्न be + विशेषण प्रयोग गर्नुहोस्। अङ्ग्रेजीको विशेषण एकवचन र बहुवचनमा उस्तै रहन्छ: new, new shoes।
7ठाउँ
कोही वा केही कहाँ छ भन्न be + ठाउँ प्रयोग गर्नुहोस्। नेपालीमा ठाउँ “-मा” ले देखाउँछ, जुन शब्दको पछाडि जोडिन्छ (“झोलामा”)। अङ्ग्रेजीमा at / in / on शब्दको अगाडि आउँछन् (preposition), र कुन चाहिन्छ भन्ने कुरा अर्थले तय गर्छ।
8मौसम, समय र वस्तुका लागि it
अङ्ग्रेजी वाक्यमा कर्ता अनिवार्य हुन्छ, कुनै वास्तविक “व्यक्ति” नभए पनि। यस्तो बेला it प्रयोग गर्नुहोस्। नेपालीमा “आज जाडो छ”, “तीन बज्यो”, “टेबलमाथि छ” भन्छौँ, कुनै कर्ता चाहिँदैन; अङ्ग्रेजीमा it छुटाउन मिल्दैन।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. पेसा र वर्णनमा a/an छुट्नु। नेपालीमा आर्टिकल हुँदैन: “सुनिता राम्री गायिका हुन्”, “मेरा दुई दिदी नर्स हुनुहुन्छ”। शब्दशः अनुवाद गर्दा a/an हराउँछ। अर्को कुरा: नेपालीमा पेसाको नाममा “-हरू” लाग्दैन, तर अङ्ग्रेजीमा दुई वा बढी व्यक्तिको पेसा बहुवचनमा आउँछ।
2. “२५ वर्षको” → 25 years। नेपालीमा “म २५ वर्षको हुँ” भन्छौँ, त्यसैले be त ठीक आउँछ, तर “वर्षको” बाट years मात्र बच्छ र old छुट्छ। अङ्ग्रेजीमा कि अङ्क मात्र भन्नुहोस्, कि पूरा years old।
3. “उनी” → he कि she? “ऊ”, “उनी” र “उहाँ” ले पुरुष र महिला दुवैलाई जनाउँछन्, र बोल्दा क्रियाले पनि प्रायः लिङ्ग छुट्याउँदैन। त्यसैले एउटै कुराकानीमा he र she साटिन्छन्। अङ्ग्रेजीमा हरेक पटक छान्नुहोस्: पुरुष → he, महिला → she, वस्तु वा जनावर → it।
4. “म सहमत छु” → I am agree। नेपालीमा “सहमत” विशेषण हो, त्यसैले यसपछि “छु” आउँछ। अङ्ग्रेजीको agree भने आफैँ पूरा क्रिया हो (work, like जस्तै), त्यसैले यसअघि am / is / are लाग्दैन।
5. हरेक “-मा” → in? नेपालीको एउटै “-मा” अङ्ग्रेजीमा in, on वा at बन्छ। “घरमा” र “काममा” जस्ता ठाउँका लागि अङ्ग्रेजी at प्रयोग गर्छ: at home, at work।
नझुक्किनुहोस्
be र have — be ले कोही को हो वा कस्तो अवस्थामा छ भन्छ; have ले कोसँग के छ भन्छ। नेपालीमा स्वामित्व “मसँग … छ” बाट भनिन्छ; यहाँ have ले स्वामित्व जनाउँछ; भोक वा उमेर भने be बाट भनिन्छ, have बाट होइन। A1-14 हेर्नुहोस्।
it's र its — it's = it is; its = त्यसको (वस्तु वा जनावरको)। A1-08 हेर्नुहोस्।
be र कार्य जनाउने क्रिया (action verbs) — वाक्यमा कार्य जनाउने क्रिया छ भने त्यही मुख्य क्रिया हो, र be थपिँदैन। A1-12 हेर्नुहोस्।
हिज्जे र उच्चारण
- छोटो रूपमा (contraction) अपोस्ट्रफी (') ले छुटेको अक्षरको ठाउँ लिन्छ: I am → I'm, she is → she's, they are → they're।
- छोटो रूप बोलीचाली र अनौपचारिक लेखाइमा सामान्य हुन्छन्। औपचारिक लेखाइमा पूरा रूप प्रयोग गर्नुहोस्।
- I वाक्यको बीचमा पनि सधैँ ठूलो अक्षरमा लेखिन्छ। राष्ट्रियता पनि ठूलो अक्षरबाट सुरु हुन्छ: I'm Nepali, She's Canadian।
- is, he's, she's को अन्त्यमा /z/ ध्वनि छ: जिब्रोको टुप्पो माथिल्ला दाँतको पछाडिको उभारनजिक राख्नुहोस् र हावा निकाल्दै घाँटीमा गुनगुनाहट (buzz) कायम राख्नुहोस्। नेपालीमा यो ध्वनि छैन; यसलाई “ज” वा “स” नबनाउनुहोस्। it's /ɪts/ को अन्त्यमा भने गुनगुनाहटबिनाको /s/ आउँछ।
- she's /ʃiːz/ को पहिलो ध्वनि /ʃ/ हो, /s/ होइन। नेपालीमा श, ष र स प्रायः एउटै [s] जस्तो उच्चारण हुन्छन्, त्यसैले she र see उस्तै सुनिन सक्छन्। /ʃ/ का लागि जिब्रो अलि पछाडि तान्नुहोस् र ओठ अलिकति गोलो गरेर अगाडि ल्याउनुहोस्।
- he's /hiːz/ र his /hɪz/ का स्वर फरक छन्। नेपाली बोलीमा इ र ई को लम्बाइ छुट्याइँदैन, तर अङ्ग्रेजीमा यो फरकले अर्थ बदल्छ। /iː/ लामो र कसिलो हुन्छ, ओठ मुस्कुराएजस्तै दुवैतिर तानिन्छन्; /ɪ/ छोटो र खुकुलो हुन्छ।
- we're /wɪə/ (UK), /wɪr/ (US) को /w/ “व” वा “ब” होइन: दाँतले ओठ छुँदैन, ओठ गोलो भएर अगाडि आउँछन् र छिटो खुल्छन्।
- am लाई जोड दिएर भन्दा /æm/ सुनिन्छ। यो स्वर नेपालीको “ए” भन्दा खुला हुन्छ: बङ्गारा अझ तल झार्नुहोस्।
- they're, their र there एउटै सुनिन्छन्: /ðeə/ (UK), /ðer/ (US)। /ð/ का लागि जिब्रोको टुप्पो दाँतको बीचमा हल्का राख्नुहोस् र गुनगुनाहटसहित हावा बग्न दिनुहोस्। यो “द” होइन: “द” मा हावा रोकिन्छ, /ð/ मा रोकिँदैन। यी तीनमध्ये they are को अर्थ they're ले मात्र दिन्छ।
- you're र your प्रायः एउटै सुनिन्छन्। you are को अर्थ you're ले मात्र दिन्छ।
- नामपछि is बोलीचाली र अनौपचारिक लेखाइमा प्रायः छोटो हुन्छ: My name's Anna. The coffee's hot. तर /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ ध्वनिमा टुङ्गिने नामपछि (bus, box, church जस्ता) पूरा रूप लेख्नुहोस्: The bus is late.
सुनौलो नियम
कर्तालाई वर्णन, पेसा, ठाउँ वा उमेरसँग जोड्नु छ, तर वाक्यमा कार्य जनाउने क्रिया छैन? be प्रयोग गर्नुहोस्: I → am, he / she / it / एउटा वस्तु → is, you / we / they / धेरै वस्तु → are। नेपालीमा “हो” होस् वा “छ”, अङ्ग्रेजीमा पुल एउटै हुन्छ: be, र त्यो कर्ताको ठीक पछि आउँछ।
अभ्यास
A. संरचना
be को सही रूप राखेर वाक्य पूरा गर्नुहोस्।
-
I a student.
-
My mother a nurse.
-
We from Mexico.
-
It hot today.
-
The books on the desk.
-
छोटो रूप (contraction) लेख्नुहोस्: they are
B. अर्थ
सही उत्तर छान्नुहोस्।
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: … Friday!
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: My parents … at home.
-
उमेर बताउने सही वाक्य छान्नुहोस्: …
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: … a pilot.
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
He 30 years old.
-
I have hungry.
-
She is doctor.
-
My brothers are tall.
D. पाठभित्र
संवाद पूरा गर्नुहोस्।
Lina: Hi! I 15 Lina. And he 16 my friend Tom.
Tom: Hello! We 17 from Dublin.
Ana: Nice to meet you. 18 cold in here!
Lina: Yes! And I 19 hungry. The food is over there.
E. तपाईंको पालो
आफ्नो र आफ्नो साथीको बारेमा अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
आफ्नोबारे तीनवटा वाक्य लेख्नुहोस्: तपाईंको नाम, तपाईंको काम वा पढाइ, र तपाईं कहाँको हुनुहुन्छ।
-
एक जना साथीबारे दुईवटा वाक्य लेख्नुहोस्: उसको उमेर र ऊ आज कस्तो छ।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्लो पाठ दोहोर्याउनुहोस्।
-
A1-01 अङ्ग्रेजी वाक्यको बनोट र Word Order — सजिलो नेपालीमा शब्दहरूलाई सही क्रममा राख्नुहोस्: happy / are / we
उत्तरहरू
A. संरचना
- am
- is
- are
- is
- are
- they're
B. अर्थ
- It's
- are
- I am 30.
- He's
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- He is 30 years old. / He's 30 years old.
- I am hungry. / I'm hungry.
- She is a doctor. / She's a doctor.
- ✓ My brothers are tall.
D. पाठभित्र
- am / 'm
- is / 's
- are / 're
- It's / It is
- am / 'm
E. तपाईंको पालो
- I'm Sara. I'm a student. I'm from Brazil.
- My friend Leo is 28. He's tired today.
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- We are happy.
