Unless, as long as, in case, even if: lidhëzat e kushtit në anglisht përtej if
Unless, As Long As, In Case: Beyond If
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të shprehni kushte më saktë se vetëm me if: përjashtimet me unless, kushtet e rrepta me as long as / provided (that) / on condition that, masat paraprake me in case, «nuk ka rëndësi» me even if, dhe paralajmërimet me otherwise / or (else).
Ideja kryesore
If është si një kaçavidë për çdo punë. Bën shumë gjëra: thotë «kjo varet nga ajo». Por nuk thotë si varet njëra gjë nga tjetra.
Lidhëzat e këtij mësimi janë veglat e specializuara që varen pranë saj në murin e punishtes. Secila shton një nuancë të saktë kuptimi:
- unless emërton përjashtimin e vetëm: We'll eat outside unless it rains.
- as long as / provided emërton kushtin e vetëm që duhet plotësuar: You can borrow it as long as you're careful.
- in case emërton një rrezik, prandaj veproni tani për të qenë të sigurt: Take a coat in case it gets cold.
- even if thotë se kushti nuk ndryshon asgjë: I'll go even if it rains.
- otherwise / or (else) emërton rezultatin e keq nëse nuk veproni: Hurry, or we'll miss the train.
Lajmi i mirë: rregullat e kohëve janë të njëjta si me if (A2-27, B1-06). Pas lidhëzës përdorni një kohë të tashme për kuptimin e ardhshëm – jo will.
Shqipja dhe anglishtja
Shumë nga këto lidhëza kanë një homolog të qartë në shqip: «përveç nëse» = unless, «me kusht që» = provided / on condition that, «mjafton që» ose «për sa kohë që» = as long as, «edhe sikur / edhe nëse» = even if, «edhe pse» = even though, «përndryshe» = otherwise, «për çdo rast» = just in case. Këtu është njësoj.
Kurthi i madh është «në rast se». Në shqip kjo është thjesht një mënyrë tjetër për të thënë «nëse»: «Në rast se ke pyetje, më telefono» = If you have any questions… Anglishtja in case nuk do të thotë «nëse»: do të thotë «për çdo rast, sepse mund të ndodhë» – veprimi bëhet tani, ndodhë apo jo ngjarja. Kurthi i dytë është «do të» pas lidhëzës («në rast se do të bëjë ftohtë», «për sa kohë që do të më shkruash»): në anglisht pas këtyre lidhëzave vjen e tashmja. Dhe meqë unless tingëllon si «nëse nuk», shqipfolësit shtojnë shpesh edhe një not.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Përveç nëse ka urgjencë, mos më telefono pas orës dhjetë. | Don't call me after ten unless it's an emergency. | këtu është njësoj |
| Nëse nuk rezervon tavolinë, nuk do të hyjmë. | Unless you book a table, we won't get in. | unless ka «nuk» brenda: folja pohore |
| Mjafton që ta sjellësh në gjashtë. | … as long as you bring it back by six. | këtu është njësoj |
| Merr çadrën, për çdo rast, mund të bjerë shi. | Take an umbrella in case it rains. | masë paraprake → in case |
| Në rast se më duhet ndihmë, të telefonoj. | I'll call you if I need help. | «në rast se» = if, jo in case |
| Edhe sikur të kërkosh falje, nuk do të të falë. | Even if you apologise, she won't forgive you. | këtu është njësoj |
| Edhe pse e mora punën, nuk u shpërngula. | Even though I got the job, I didn't move. | fakt → even though |
| Duhet të nisemi në tetë, përndryshe do të ngecim në trafik. | … Otherwise, we'll get stuck in traffic. | këtu është njësoj |
Shkurt: «në rast se» = if; in case = «për çdo rast, sepse mund të…»; pas unless folja pohore; pas të gjitha këtyre lidhëzave – e tashmja, jo will.
Forma
Përmbledhje
| Lidhëza | Kuptimi | Modeli | Shembull |
|---|---|---|---|
| unless | nëse … nuk; përveç nëse | unless + (zakonisht) folje pohore | Unless you hurry, you'll be late. |
| as long as / so long as | vetëm nëse | + e tashme për të ardhmen | As long as you text me, you can stay out. |
| provided (that) / providing (that) | vetëm nëse (më zyrtare) | + e tashme për të ardhmen | Provided (that) the weather is fine, we'll sail. |
| on condition that | vetëm nëse (zyrtare: marrëveshje, rregulla) | + e tashme për të ardhmen | You can use the photo on condition that you credit me. |
| in case | si masë paraprake, sepse … mund të ndodhë | + e tashme (jo will); e kaluar pas një foljeje të kaluar | Bring snacks in case you get hungry. |
| even if | nuk ka rëndësi nëse … | të njëjtat kohë si me if | I'll finish it even if it takes all night. |
| even though | although (më e fortë) – është fakt | + fakt | She went to work even though she was ill. |
| otherwise / or (else) | përndryshe, … (paralajmërim) | udhëzim/pohim + otherwise / or + rezultat | Leave now, or you'll miss the bus. |
Kohët pas lidhëzës
| Situata | Pas lidhëzës | Fjalia kryesore | Shembull |
|---|---|---|---|
| e ardhme reale | Present Simple (e tashmja e thjeshtë) | will / can / urdhërore | Unless it rains, we'll eat outside. |
| e tashme/e ardhme e imagjinuar | Past Simple (e kryera e thjeshtë) | would / could | I wouldn't go unless I had to. |
| e kaluar (masë paraprake) | Past Simple | Past Simple | I took a map in case I got lost. |
Vendi dhe presjet
- unless, as long as, provided, in case, even if mund të fillojnë fjalinë (presje pas pjesës së tyre) ose të vijnë në mes (zakonisht pa presje).
- otherwise fillon një pjesë ose fjali të re: Write it down. Otherwise, you'll forget. Mund të vijë edhe pas presjes ose pikëpresjes.
- or (else) bashkon dy pjesë: Be quiet, or else you'll wake the baby.
Përdorimi
1Unless = nëse … nuk / përveç nëse
Unless paraqet situatën e vetme në të cilën rezultati nuk ndodh. Meqë unless e ka tashmë brenda «nuk»-in, folja pas saj zakonisht është pohore.
Përdorni if … not, jo unless, kur rezultati është një reagim ndaj diçkaje që nuk ndodh, ose në pyetje: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?
2As long as, provided (that), on condition that = vetëm nëse
Këto lidhëza e bëjnë kushtin të rreptë: rezultati ndodh vetëm nëse plotësohet ky kusht, dhe ai që flet shpesh jep leje ose bën një marrëveshje. As long as / so long as është neutrale deri jozyrtare; provided (that) / providing (that) është më zyrtare; on condition that është zyrtare dhe tipike për marrëveshje e rregulla.
3In case = si masë paraprake
In case shpjegon pse bëjmë diçka tani: sepse diçka mund të ndodhë më vonë. Veprimin e bëjmë, ndodhë apo jo ngjarja. Përdorni një kohë të tashme për të ardhmen (jo will) dhe një kohë të kaluar kur folja kryesore është e kaluar. Kujdes: «në rast se» në shqip nuk është in case, por if.
In case of + emër është tjetër gjë: është mënyrë zyrtare për të thënë «nëse ka», e përdorur në njoftime. In case of fire, do not use the lifts. (= nëse ka zjarr)
4Even if apo even though
Even if = ndodhë apo jo kjo, rezultati është i njëjtë. Kushti është i mundshëm ose i imagjinuar. Even though = although, por më e fortë, dhe informacioni është fakt. (Për although shih B1-26.)
5Otherwise dhe or (else) – paralajmërimi
Përdorni otherwise ose or (else) pas një udhëzimi ose pohimi për të thënë çfarë do të ndodhë nëse ai nuk zbatohet. Or else tingëllon më e fortë, dhe e vetme në fund mund të tingëllojë si kërcënim.
Otherwise me rezultate të imagjinuara në të kaluarën (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) mësohet te C1-04.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Në rast se» → in case. Në shqip «Në rast se ke ndonjë pyetje për rezervimin, na shkruaj» do të thotë thjesht «nëse ke pyetje». Kur e përktheni me in case, kuptimi ndryshon: in case do të thotë «për çdo rast, sepse mund të ndodhë». Për një kusht të zakonshëm përdorni if.
2. «Nëse nuk» → unless + not. «Muzeu është falas të dielave, nëse nuk ka ndonjë ekspozitë të veçantë.» Unless duket si përkthimi i «nëse», prandaj shqipfolësit shtojnë edhe not. Por unless e ka «nuk»-in brenda: folja pas saj është pohore. Ose përdorni if … not.
3. «Se mos do të…» → in case + will. «Se mos do të ikë prapë drita sonte, kam vënë qirinj në tavolinën e kuzhinës.» «Do të» e shqipes tërheq will. Pas in case (dhe pas as long as, provided, unless) anglishtja përdor të tashmen për të ardhmen.
4. «Edhe sikur» → even. «Edhe sikur dyqani të më bëjë ulje, nuk e blej atë divan.» Shqipja mund të thotë edhe «edhe po të…». Në anglisht even vetëm nuk lidh dy fjali: duhet even if (ose even though për një fakt).
Mos i ngatërroni
in case apo if – Me if veproni vetëm kur ndodh ngjarja. Me in case veproni më parë, për çdo rast. (Fjalitë kushtore: shih A2-27, B1-06.)
even if apo even though – mundësi apo fakt.
unless apo if … not – zakonisht i njëjti kuptim, por if … not është zgjedhja e natyrshme për ndjenjat, pyetjet dhe rezultatet që varen nga diçka që nuk ndodh.
Imagjinimi me suppose / supposing / what if mësohet te B2-21. Kushtet zyrtare dhe të fshehura (should you need…, but for…, given…) janë te C1-03 dhe C1-04.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- in case shkruhet gjithmonë me dy fjalë. Just in case është shprehje e ngulitur e shpeshtë në fund të fjalisë.
- provided dhe providing janë të dyja të sakta; that pas tyre nuk është i detyrueshëm.
- unless /ənˈles/: theksi bie te rrokja e dytë, kurse zanorja e parë është e dobët – një /ə/ shumë afër «ë»-së shqipe.
- provided /prəˈvaɪdɪd/: theksi bie te vi. r angleze nuk është as «r», as «rr» e shqipes: gjuha nuk prek qiellzën.
- otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US): theksi bie te rrokja e parë. /ð/ është «dh» e shqipes – këtu keni avantazh. /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët.
- Te or else theksohet else, kurse or është e dobët: Be careful, or else.
Rregulli i artë
Zgjidhni lidhëzën sipas kuptimit: unless = përveç nëse, as long as / provided = vetëm nëse, in case = për çdo rast, even if = nuk ka rëndësi, otherwise / or (else) = përndryshe, ja rezultati. Për kuptimin e ardhshëm përdorni pas këtyre lidhëzave një kohë të tashme, jo will. Dhe «në rast se» është if, jo in case.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon ose rishkruani fjalinë.
-
Plotësoni me formën e saktë: Take a sandwich in case you (get) hungry.
-
Plotësoni: I won't go ___ you come with me. …
-
Plotësoni me formën e saktë: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
-
Plotësoni: She left early ___ the traffic was bad. …
-
Rishkruajeni me unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
-
Rishkruajeni me otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm going to the concert … I have to go alone.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: He went to the party … he was exhausted.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Write down the address … you forget it.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: You can come to the meeting … you don't interrupt.
-
Zgjidhni mundësinë më zyrtare për një kontratë: The flat is rented … no pets are kept.flat (UK) = apartment (US)
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'll be disappointed .
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
Unless you don't study, you won't pass.
-
Pack some water in case you will get thirsty.
-
Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
-
You can stay out late as long as you text me.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë me: as long as, even if, in case, otherwise, unless.
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy gjëra që i keni gjithmonë me vete dhe pse, duke përdorur in case.
-
Shkruani një rregull për dikë që merr hua diçka tuajën, duke përdorur as long as ose provided.
-
Shkruani një gjë që nuk do ta bënit kurrë, duke përdorur even if.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht When she (arrive), I'll call you.
-
B1-06 Second Conditional në anglisht: «po të kisha…, do të…» i shpjeguar në shqip If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
-
B1-26 Although, despite apo however? Lidhëzat e kundërshtimit në anglisht ___ the rain, we went for a walk. …
-
B2-02 Mixed Conditionals: fjalitë kushtore të përziera në anglisht, të shpjeguara në shqip If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.holiday (UK) = vacation (US)
Përgjigjet
A. Forma
- get
- unless
- arrives
- in case
- Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
- Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.
B. Kuptimi
- even if
- even though
- in case
- as long as
- on condition that
- if she doesn't call
C. Gjeni gabimin
- Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
- Pack some water in case you get thirsty.
- Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
- ✓ You can stay out late as long as you text me.
D. Në kontekst
- otherwise / or / or else
- in case / just in case
- unless
- as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
- even if / even though
E. Radha juaj
- I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
- You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
- I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.
F. Përsëritje e përzier
- arrives / has arrived
- had
- Despite
- would be / could be / might be
