Động từ to be (am, is, are) trong tiếng Anh: cách dùng và ví dụ
To Be: am / is / are
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói một người là ai, làm nghề gì, đến từ đâu, bao nhiêu tuổi, cảm thấy thế nào và đang ở đâu, bằng am, is và are.
Ý chính
Một câu khẳng định trong tiếng Anh cần có động từ. Nhưng có lúc chẳng có hành động nào cả: không ai chạy, ăn hay làm việc. Chúng ta chỉ muốn nói một người là ai, như thế nào, hoặc đang ở đâu. Ngay cả trong những câu như vậy, tiếng Anh vẫn cần một động từ, và động từ đó là be.
Hãy hình dung be như một cây cầu. Một bên cầu là người hoặc vật. Bên kia là thông tin về người hoặc vật đó. She — is — a doctor. Không có cầu, câu sẽ rơi xuống sông: "She a doctor" không phải là tiếng Anh đúng.
Đây là điểm quan trọng nhất với người Việt. Trong tiếng Việt, những câu như Tôi đói, Cô ấy rất đẹp hay Bố mẹ tôi ở nhà đã hoàn chỉnh mà không cần chữ "là". Tiếng Anh thì không: cây cầu be luôn phải có, dù phía sau là danh từ, tính từ hay nơi chốn.
Ở thì hiện tại, be có ba dạng: am, is và are. Chủ ngữ đứng trước quyết định bạn dùng dạng nào. Chỉ cần nhớ ba cặp này, ngay từ ngày đầu bạn đã có thể nói hàng trăm câu.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Nhiều người học nghĩ be = "là". Điều này chỉ đúng một phần. Trước danh từ, tiếng Việt cũng dùng là, giống tiếng Anh. Nhưng trước tính từ, tuổi và nơi chốn, tiếng Việt không cần "là", còn tiếng Anh vẫn bắt buộc phải có be.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Khác nhau ở đâu |
|---|---|---|
| Tôi là giáo viên. | I'm a teacher. | trước danh từ: "là" ≈ be; nghề nghiệp của một người cần thêm a/an |
| Tôi đói. | I'm hungry. | tiếng Việt: tính từ đứng ngay sau chủ ngữ; tiếng Anh: bắt buộc có be |
| Cô ấy rất đẹp. | She's very beautiful. | be đứng trước very |
| Bố mẹ tôi ở nhà. | My parents are at home. | nơi chốn: be + at / in / on + địa điểm |
| Con trai tôi sáu tuổi. | My son is six (years old). | tuổi: tiếng Việt không có động từ; tiếng Anh dùng be |
| Giày của tôi mới. | My shoes are new. | tiếng Việt không bắt buộc đánh dấu số nhiều; tiếng Anh: shoes + are |
| Trời lạnh. / Bây giờ là ba giờ. | It's cold. / It's three o'clock. | thời tiết và giờ giấc: chủ ngữ luôn là it |
Vì vậy, mỗi khi câu tiếng Việt của bạn không có động từ, hãy dừng lại một chút và "bắc cầu": am, is hoặc are. Và đừng nghĩ ngược lại rằng câu nào có chữ "là" thì mới cần be.
Cấu trúc
Đại từ nhân xưng làm chủ ngữ (subject pronouns)
Tiếng Việt chọn đại từ theo tuổi tác và mối quan hệ (anh, chị, em, cô, chú…). Tiếng Anh đơn giản hơn nhiều: chỉ có một từ you cho mọi người nghe, dù là bạn bè hay ông bà.
| Đại từ | Tiếng Việt | Dùng cho ai |
|---|---|---|
| I | tôi, mình, em, anh, chị… | người nói (luôn viết hoa) |
| you | bạn, anh, chị, em, các bạn… | người nghe: một người hoặc nhiều người |
| he | anh ấy, ông ấy, cậu ấy… | một người đàn ông hoặc một cậu bé |
| she | cô ấy, chị ấy, bà ấy… | một người phụ nữ hoặc một cô bé |
| it | nó (thường không dịch) | một đồ vật, một con vật, thời tiết, thời gian |
| we | chúng tôi, chúng ta | người nói + người khác (tiếng Anh không phân biệt chúng tôi và chúng ta) |
| they | họ, chúng nó | những người hoặc những vật khác (số nhiều) |
Am / is / are
| Chủ ngữ | Dạng đầy đủ | Dạng rút gọn (contraction) |
|---|---|---|
| I | I am | I'm |
| you | you are | you're |
| he | he is | he's |
| she | she is | she's |
| it | it is | it's |
| we | we are | we're |
| they | they are | they're |
Với danh từ cũng vậy: một người hoặc một vật → is (My brother is…, The car is…); hai trở lên → are (My parents are…, The keys are…).
Mẫu câu
| Chủ ngữ | be | Thông tin |
|---|---|---|
| I | am | a student. |
| She | is | from Brazil. |
| They | are | at home. |
Cách dùng
1Giới thiệu và tên
Dùng be để nói một người là ai.
2Nghề nghiệp
Nói nghề của một người, tiếng Anh dùng a hoặc an. Tiếng Việt chỉ nói "là giáo viên", không có từ nào tương đương với a, nhưng trong tiếng Anh a/an là bắt buộc. Với hai người trở lên, dùng danh từ số nhiều và không có mạo từ (article).
3Quốc tịch và quê quán
Dùng be + quốc tịch hoặc be + from + quốc gia/thành phố. Tiếng Việt nói "đến từ", nhưng tiếng Anh không cần động từ come ở đây: chỉ cần be from.
4Tuổi
Tuổi dùng be + số (+ years old), không dùng have. Tiếng Việt nói "Tôi 25 tuổi" mà không có động từ nào; tiếng Anh phải có be. (Số đếm: xem A1-04.)
5Cảm giác và trạng thái cơ thể
Những từ như hungry (đói), thirsty (khát), cold (lạnh), hot (nóng), tired (mệt) và afraid (sợ) là tính từ, nên chúng đứng sau be. Tiếng Việt cũng dùng những từ này nhưng không cần "là"; tiếng Anh thì bắt buộc có be.
6Miêu tả
Dùng be + tính từ để miêu tả người và vật. Giống tiếng Việt, tính từ tiếng Anh không đổi dạng khi danh từ ở số nhiều.
7Nơi chốn
Dùng be + nơi chốn để nói ai đó hoặc vật gì đó đang ở đâu. Tiếng Việt dùng "ở" hoặc "nằm ở"; tiếng Anh dùng be cùng với giới từ at / in / on.
8It cho thời tiết, thời gian và đồ vật
Câu khẳng định tiếng Anh luôn cần chủ ngữ, kể cả khi không có "ai" thật sự. Khi đó tiếng Anh dùng it. Tiếng Việt thường nói Trời lạnh, Bây giờ là ba giờ hoặc chỉ Ở trên bàn; tiếng Anh không được bỏ it.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Quên "bắc cầu" trước tính từ và nơi chốn. Trong tiếng Việt, Tôi buồn ngủ, Em trai tôi sợ bóng tối, Mẹ tôi ở chợ là câu hoàn chỉnh. Nếu dịch từng chữ, be sẽ biến mất. Hãy nhớ: be không chỉ là "là"; nó bắt buộc cả trước tính từ và nơi chốn.
2. Thêm be vào trước động từ hành động. Vì nghĩ "I am" = "tôi", nhiều người đặt am trước mọi động từ. Nhưng agree, live, work đã là động từ, nên không cần am / is. Xem A1-12.
3. Nghề nghiệp thiếu a/an. Tiếng Việt nói "Bố tôi là tài xế", không có từ nào giống a. Trong tiếng Anh, nghề của một người luôn cần a hoặc an.
4. Quên đánh dấu số nhiều. Tiếng Việt không bắt buộc đánh dấu số nhiều: "bạn tôi" có thể là một người hoặc nhiều người. Trong tiếng Anh, số nhiều phải hiện rõ: danh từ thêm -s và động từ là are.
5. "Bây giờ là…", "Hôm nay…" mà thiếu it. Người Việt hay lấy "bây giờ" hoặc "hôm nay" làm chủ ngữ. Với giờ giấc và thời tiết, tiếng Anh dùng it.
Đừng nhầm lẫn
be và have — Be nói một người là ai hoặc đang thế nào; have nói một người sở hữu cái gì. Xem A1-14.
it's và its — it's = it is; its = của nó. Xem A1-08.
be và động từ hành động (action verbs) — Khi câu đã có động từ hành động, động từ đó là động từ chính, và bạn không thêm be. Xem A1-12.
Chính tả và phát âm
- Dấu nháy (') trong dạng rút gọn thay cho chữ cái bị lược bỏ: I am → I'm, she is → she's, they are → they're.
- Dạng rút gọn rất phổ biến khi nói và trong văn viết thân mật. Trong văn viết trang trọng, hãy dùng dạng đầy đủ.
- I (tôi) luôn viết hoa, kể cả ở giữa câu. Từ chỉ quốc tịch cũng luôn viết hoa: I'm Canadian, She's Vietnamese.
- Âm cuối rất quan trọng. Tiếng Việt không có âm /z/ hay /s/ ở cuối từ, nên người Việt hay nuốt mất âm này: she's nghe thành she, he's nghe thành he. Hãy giữ một tiếng "rung" nhẹ /z/ ở cuối, giống tiếng ong kêu "zzz". Chính âm nhỏ ấy là cây cầu: thiếu nó, She's tired nghe như She tired.
- Mẹo: nối âm cuối sang nguyên âm phía sau. She's a doctor đọc liền thành she-za doctor; It's on the table đọc liền thành it-son the table. Nối âm giúp bạn không bỏ mất âm cuối.
- it's /ɪts/ kết thúc bằng cụm phụ âm /ts/. Tiếng Việt không có cụm phụ âm ở cuối từ, nên đừng bỏ /t/ hay /s/.
- is đọc là /ɪz/: âm cuối là /z/ có rung, không phải /s/.
- she's /ʃiːz/ bắt đầu bằng âm /ʃ/: tròn môi và đẩy môi ra phía trước, lưỡi lùi về sau một chút. Nếu đọc như âm "x" của tiếng Việt, she's sẽ nghe giống sees.
- they're, their và there đọc giống nhau: /ðeə/ (UK), /ðer/ (US). Âm /ð/ không phải "đ" và cũng không phải "d" của tiếng Việt: đặt đầu lưỡi nhẹ giữa hai hàm răng rồi phát âm cho cổ họng rung. Chỉ they're mới có nghĩa là they are.
- you're và your thường đọc giống nhau. Chỉ you're mới có nghĩa là you are.
- Đừng thêm thanh điệu: I'm, is, are là những âm tiết ngắn, nhẹ, không lên giọng hay xuống giọng như dấu sắc, dấu huyền.
- Sau danh từ, is thường được rút gọn khi nói và trong văn viết thân mật: My name's Anna. The coffee's hot. Nếu danh từ tận cùng bằng âm "xì" — /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ (như bus, box, church) — hãy viết dạng đầy đủ: The bus is late.
Quy tắc vàng
Không có động từ hành động, mà bạn muốn nối chủ ngữ với một lời miêu tả, nghề nghiệp, nơi chốn hay tuổi? Hãy dùng be: I → am, he / she / it / một vật → is, you / we / they / nhiều vật → are. Tiếng Việt nói Tôi đói mà không cần "là", nhưng tiếng Anh thì không được thiếu cây cầu: I'm hungry.
Luyện tập
A. Hình thức
Điền dạng đúng của be.
-
I a student.
-
My mother a nurse.
-
We from Mexico.
-
It hot today.
-
The books on the desk.
-
Viết dạng rút gọn: they are
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng.
-
Chọn đáp án đúng: … Friday!
-
Chọn đáp án đúng: My parents … at home.
-
Chọn câu đúng để nói về tuổi: …
-
Chọn đáp án đúng: … a pilot.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
He 30 years old.
-
She very tall.
-
She is doctor.
-
My brothers are tall.
D. Trong ngữ cảnh
Điền từ thích hợp vào đoạn hội thoại.
Lina: Hi! I 15 Lina. And he 16 my friend Tom.
Tom: Hello! We 17 from Dublin.
Ana: Nice to meet you. 18 cold in here!
Lina: Yes! And I 19 hungry. The food is over there.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về bạn và một người bạn.
-
Viết ba câu về bạn: tên, công việc hoặc trường học, và bạn đến từ đâu.
-
Viết hai câu về một người bạn: tuổi của người đó và hôm nay người đó thế nào.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của bài trước.
-
A1-01 Cấu trúc câu tiếng Anh cơ bản: trật tự từ chủ ngữ, động từ, tân ngữ (Sentence Basics) Sắp xếp các từ thành câu: happy / are / we
Đáp án
A. Hình thức
- am
- is
- are
- is
- are
- they're
B. Ý nghĩa
- It's
- are
- I am 30.
- He's
C. Tìm lỗi sai
- He is 30 years old. / He's 30 years old.
- She is very tall. / She's very tall.
- She is a doctor. / She's a doctor.
- ✓ My brothers are tall.
D. Trong ngữ cảnh
- am / 'm
- is / 's
- are / 're
- It's / It is
- am / 'm
E. Đến lượt bạn
- I'm Sara. I'm a student. I'm from Brazil.
- My friend Leo is 28. He's tired today.
F. Ôn tập tổng hợp
- We are happy.
