Czasownik to be (am, is, are) po angielsku: proste wyjaśnienie
To Be: am / is / are
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz, kim ktoś jest, czym się zajmuje, skąd pochodzi, ile ma lat, jak się czuje i gdzie jest — za pomocą am, is i are.
Główna idea
Zwykłe angielskie zdanie twierdzące potrzebuje czasownika. Czasem jednak nie ma żadnej czynności: nikt nie biegnie, nie je ani nie pracuje. Chcemy tylko powiedzieć, kim ktoś jest, jaki jest albo gdzie jest. Angielski i tu potrzebuje czasownika — to be („być”).
Wyobraź sobie, że be to most. Na jednym brzegu stoi osoba albo rzecz. Na drugim — informacja o niej. She — is — a doctor. Bez mostu zdanie wpada do rzeki: „She a doctor” to nie jest angielski.
Dobra wiadomość: polski też ma tu czasownik — „Ona jest lekarką”, „Jestem w domu”. Pułapki czyhają gdzie indziej. Po polsku często pomijasz zaimek („Jestem zmęczony”), mówisz „mam dwadzieścia lat” i „jest zimno” bez żadnego podmiotu. Po angielsku podmiot musi stać przed czasownikiem zawsze, a wiek wyrażasz przez be. W czasie teraźniejszym be ma tylko trzy formy: am, is i are. Którą wybrać, decyduje podmiot (subject) przed nim. Zapamiętaj trzy pary, a już pierwszego dnia zbudujesz setki zdań.
Polski a angielski
Polski czasownik „być” ma w czasie teraźniejszym sześć form (jestem, jesteś, jest, jesteśmy, jesteście, są), a angielski tylko trzy. Polska końcówka pokazuje osobę, więc zaimek zwykle opuszczamy: „Jestem w pracy”. Po angielsku forma am / is / are nie wystarcza — podmiot jest obowiązkowy: I'm at work. Do tego polski nie ma przedimków (a/an, the), a o wieku i racji mówimy z „mieć” („mam 25 lat”, „masz rację”), podczas gdy angielski używa tu be.
| Polski | Angielski | Co się zmienia |
|---|---|---|
| Jestem zmęczony. / zmęczona. | I'm tired. | końcówka -em pokazuje osobę; po angielsku I jest obowiązkowe |
| Ona jest lekarką. | She is a doctor. | brak przedimka → a; angielski rzeczownik się nie odmienia |
| Anna to moja siostra. | Anna is my sister. | „to” w roli łącznika → is |
| Mam 25 lat. | I'm 25. | wiek: be, nie have |
| Masz rację. | You're right. | right to przymiotnik: be + right |
| Jest zimno. / Jest poniedziałek. | It's cold. / It's Monday. | po polsku brak podmiotu → po angielsku it |
| Gdzie jest mój telefon? — Jest na stole. | Where's my phone? It's on the table. | telefon to po polsku „on”, po angielsku zawsze it |
| Zgadzam się. | I agree. | tak samo jak w polskim: to czasownik, więc bez am |
| ty / wy / Pan / Pani | you are | jedno you i jedna forma |
Jeszcze jedna różnica: polski przymiotnik zmienia się według rodzaju i liczby (wysoki, wysoka, wysocy), a angielski nigdy: He is tall, She is tall, They are tall. Również rzeczownik po be zostaje w formie podstawowej — nie ma tu odpowiednika polskiego narzędnika („jestem nauczycielem” → I'm a teacher).
Budowa
Zaimki osobowe (subject pronouns)
| Angielski | Polski | Kto to jest |
|---|---|---|
| I | ja | osoba, która mówi; zawsze wielką literą |
| you | ty, wy, Pan, Pani | osoba, która słucha: jedna albo kilka — w każdej sytuacji |
| he | on | mężczyzna lub chłopiec |
| she | ona | kobieta lub dziewczynka |
| it | on, ona, ono, to | rzecz, zwierzę, pogoda, godzina |
| we | my | ja + inne osoby |
| they | oni, one | inne osoby lub rzeczy (liczba mnoga) |
Am / is / are
| Podmiot | Forma pełna | Forma skrócona (contraction) |
|---|---|---|
| I | I am | I'm |
| you | you are | you're |
| he | he is | he's |
| she | she is | she's |
| it | it is | it's |
| we | we are | we're |
| they | they are | they're |
Z rzeczownikami jest tak samo: jedna osoba lub rzecz → is (My brother is…, The car is…); dwie i więcej → are (My parents are…, The keys are…).
Schemat zdania
| Podmiot | be | Informacja |
|---|---|---|
| I | am | a student. |
| She | is | from Brazil. |
| They | are | at home. |
Użycie
1Kto to jest: imię i relacje
Za pomocą be mówisz, kim ktoś jest.
2Zawód
Gdy mówisz o zawodzie jednej osoby, postaw przed nim a albo an. Polski nie ma przedimków, więc łatwo o nich zapomnieć. Gdy osób jest więcej, używasz liczby mnogiej bez przedimka.
3Narodowość i pochodzenie
Używaj be + narodowość albo be + from + kraj/miasto.
4Wiek
Wiek to be + liczba (+ years old). Po polsku „mamy” lata, po angielsku je „jesteśmy”: I'm 25. (Liczby: zob. A1-04.)
5Uczucia i stany
Słowa takie jak hungry, thirsty, cold, hot, tired i afraid to przymiotniki, więc stoją po be. Często polski działa tak samo („jestem głodny”), ale nie zawsze: mówimy „dzieciom jest zimno” albo „boję się”.
6Opis
Be + przymiotnik opisuje ludzi i rzeczy. Angielski przymiotnik się nie zmienia: tall pasuje do mężczyzny, kobiety i grupy osób.
7Miejsce
Be + miejsce mówi, gdzie ktoś lub coś jest.
8It: pogoda, godzina i rzeczy
Angielskie zdanie twierdzące zawsze ma podmiot, nawet gdy nie ma żadnej „osoby”. Wtedy podmiotem jest it. Po polsku mówimy po prostu „Jest zimno”, „Jest trzecia”. Do tego it zastępuje każdą rzecz, bez względu na jej polski rodzaj.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Zdanie bez zaimka. Po polsku końcówka czasownika mówi, o kogo chodzi: „Jestem zmęczona”, „Jest bardzo miły”. Dlatego zaimek przepada też po angielsku. A angielskie am / is / are nie wystarczy — podmiot musi być zawsze.
2. „Jest zimno”, „Jest późno” bez it. Polskie zdania o pogodzie i godzinie mają czasownik, ale nie mają podmiotu. Po angielsku podmiotem jest wtedy it.
3. „Mam … lat”, „Masz rację”. Po polsku wiek i rację się „ma”. Po angielsku w obu wypadkach jest be: wiek to be + liczba, a right to przymiotnik.
4. Zawód bez a/an. Polski nie ma przedimków, więc „Moja siostra jest architektem” chce się przetłumaczyć słowo w słowo. Po angielsku zawód jednej osoby wymaga a albo an.
5. He lub she zamiast it. Po polsku torba to „ona”, a film to „on”. Po angielsku rzeczy nie mają rodzaju: każda rzecz to it. He i she są dla ludzi (czasem też dla zwierząt domowych).
Nie myl
be i have — be mówi, kim ktoś jest albo w jakim jest stanie; have mówi, co ktoś ma. Zob. A1-14.
it's i its — it's = it is; its = „jego”, „jej”, „swój” w odniesieniu do rzeczy lub zwierzęcia. Zob. A1-08.
be i czasowniki czynności (action verbs) — jeśli w zdaniu jest czasownik czynności, to on jest głównym czasownikiem i be nie dodajesz. Zob. A1-12.
Pisownia i wymowa
- Apostrof (') w formie skróconej zastępuje opuszczoną literę: I am → I'm, she is → she's, they are → they're.
- Formy skrócone są normalne w mowie i w nieformalnych wiadomościach. W tekście oficjalnym pisz formy pełne.
- I („ja”) piszesz zawsze wielką literą, także w środku zdania. Narodowości też — nawet jako przymiotniki: I'm Polish, Polish food. Po polsku wielką literą piszemy tylko rzeczownik (Polak), a przymiotnik małą (polskie jedzenie).
- is /ɪz/ kończy się dźwięcznym /z/. Po polsku dźwięczne spółgłoski na końcu wyrazu tracą dźwięczność („raz” brzmi z „s” na końcu), więc is łatwo zamienia się w /ɪs/. Utrzymaj głos do końca: /z/ ma brzęczeć. Za to w it's /ɪts/ po /t/ słychać bezdźwięczne /s/.
- h w he, he's, hungry to tylko lekki wydech, jak przy chuchaniu na zimną szybę. Nie wymawiaj go jak polskiego „h” czy „ch”, które ma wyraźne tarcie z tyłu jamy ustnej.
- we're zaczyna się od /w/: wysuń i zaokrąglij usta, zęby nie dotykają warg. To ten sam dźwięk co polskie „ł” w słowie „łąka”, a nie polskie „w”.
- they're, their i there brzmią tak samo: /ðeə/ (UK), /ðer/ (US). Przy /ð/ czubek języka lekko wysuwasz między zęby i włączasz głos. Nie zastępuj go polskim „d” ani „z”. Tylko they're znaczy they are.
- Angielskie r w are, we're, they're nie drży: czubek języka lekko się cofa i niczego nie dotyka. W brytyjskiej wymowie na końcu wyrazu /r/ zwykle znika: are /ɑː/.
- you're i your często brzmią tak samo. Tylko you're znaczy you are.
- Po rzeczowniku is w mowie i w nieformalnym piśmie często się skraca: My name's Anna. The coffee's hot. Gdy rzeczownik kończy się na dźwięk syczący lub szumiący — /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ (jak w bus, box, church) — pisz pełną formę: The bus is late.
Złota zasada
Nie ma czasownika czynności, a chcesz połączyć podmiot z opisem, zawodem, miejscem albo wiekiem? Użyj be: I → am, he / she / it / jedna rzecz → is, you / we / they / wiele rzeczy → are. I pamiętaj: po angielsku podmiot jest zawsze — także tam, gdzie po polsku go nie ma („Jestem zmęczony” → I'm tired, „Jest zimno” → It's cold).
Ćwiczenia
A. Forma
Wstaw właściwą formę czasownika be.
-
I a student.
-
My mother a nurse.
-
We from Mexico.
-
It hot today.
-
The books on the desk.
-
Napisz formę skróconą: they are
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … Friday!
-
Wybierz poprawną odpowiedź: My parents … at home.
-
Wybierz poprawne zdanie o wieku: …
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … a pilot.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
He 30 years old.
-
I have hungry.
-
She is doctor.
-
My brothers are tall.
D. W kontekście
Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami.
Lina: Hi! I 15 Lina. And he 16 my friend Tom.
Tom: Hello! We 17 from Dublin.
Ana: Nice to meet you. 18 cold in here!
Lina: Yes! And I 19 hungry. The food is over there.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku kilka zdań o sobie i o kimś bliskim.
-
Napisz trzy zdania o sobie: jak masz na imię, gdzie pracujesz lub się uczysz i skąd pochodzisz.
-
Napisz dwa zdania o przyjacielu lub przyjaciółce: ile ma lat i jak się dziś czuje.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-01 Szyk zdania w angielskim: podmiot, orzeczenie, dopełnienie (SVO) bez tajemnic Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: happy / are / we
Odpowiedzi
A. Forma
- am
- is
- are
- is
- are
- they're
B. Znaczenie
- It's
- are
- I am 30.
- He's
C. Znajdź błąd
- He is 30 years old. / He's 30 years old.
- I am hungry. / I'm hungry.
- She is a doctor. / She's a doctor.
- ✓ My brothers are tall.
D. W kontekście
- am / 'm
- is / 's
- are / 're
- It's / It is
- am / 'm
E. Twoja kolej
- I'm Sara. I'm a student. I'm from Brazil.
- My friend Leo is 28. He's tired today.
F. Powtórka mieszana
- We are happy.
