SlowingoГраматика
A1 2 / 32

Глаголот to be (am, is, are) на англиски: објаснување и вежби

To Be: am / is / are

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да кажете на англиски кој е некој, што работи, од каде е, колку години има, како се чувствува и каде е. За сето тоа ви требаат am, is и are.

Главна идеја

Обичната англиска изјавна реченица има глагол. Но понекогаш нема никакво дејство: никој не трча, не јаде и не работи. Само сакаме да кажеме кој е некој, каков е или каде е. И тогаш англискиот бара глагол, а тој глагол е be („сум“).

Замислете го be како мост. На едниот брег е лицето или предметот, на другиот – информацијата за него. She – is – a doctor. Без мостот реченицата паѓа во реката: „She a doctor“ не е англиски.

Во сегашно време be има три форми: am, is и are. Која ќе ја изберете, одлучува подметот пред глаголот. Запомнете ги овие три врски и уште првиот ден ќе можете да составите стотици реченици.

Македонски и англиски

Добра вест: „сум“ работи речиси исто како be. И кај нас го поврзува лицето или предметот со информацијата и не може да се испушти („Марија е келнерка“, „Гладен сум“, „Клучевите се во чантата“). Мостот веќе го знаете. Тука е исто и бројот: „е“ одговара на is, „се“ на are („Брат ми е дома“, „Родителите ми се дома“). Тешкотиите се на друго место.

Кај нас глаголот сам покажува за кое лице станува збор („сум“, „си“, „сме“, „сте“), па заменката обично ја испуштаме: „Од Битола сме“, „Уморна е“. Англиската изјавна реченица бара подмет: We're from Bitola. She's tired. За времето и часот немаме збор што одговара на англиското it: „Студено е“, „Доцна е“, „Денес е понеделник“ – на англиски It's cold. It's late. It's Monday. Определениот член кај нас се лепи на крајот од зборот („собата“, „лекарот“), а неопределен член немаме, па пред професијата лесно исчезнува a / an. Возраста ја кажуваме со „имам“ („Имам 25 години“), а англискиот користи be: I'm 25. Некои чувства ги кажуваме со „ми е“ или со глагол („Студено ми е“, „Се плашам од кучиња“), а англискиот со be + придавка. И предметите кај нас имаат род (телефонот – тој, масата – таа), а на англиски секој предмет е it.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Марија е келнерка.Marija is a waitress.глаголот е ист („е“ = is); англискиот додава член a
Уморна сум.I'm tired.кај нас лицето се гледа од „сум“; на англиски I мора да стои
Брат ми е дома. / Родителите ми се дома.My brother is at home. / My parents are at home.„е“ = is, „се“ = are – тука е исто
Студено е.It's cold.немаме збор за it; англискиот не го испушта
Часот е три.It's three o'clock.кај нас подмет е „часот“; на англиски it
Имам 25 години.I'm 25. / I'm 25 years old.возраст: be, не have; years само со old
Ми е студено.I'm cold.„ми е“ → be + придавка
Се плашам од кучиња.I'm afraid of dogs.кај нас глагол + „од“; на англиски be afraid of
телефонот (тој), масата (таа)the phone → it, the table → itпредметите на англиски немаат род: it
На работа сум. / На станица се.I'm at work. / They're at the station.„на“ тука не е on, туку at

Накратко: „сум“ веќе го знаете; на англиски секогаш ставете подмет (и it), пред професијата на едно лице ставете a / an, а возраста кажувајте ја со be.

Форма

Лични заменки во улога на подмет (subject pronouns)

ЗаменкаНа македонскиКого означува?
Iјастој што зборува (секогаш со голема буква)
youти; виетој на кого му зборуваме: едно лице или повеќе луѓе; истиот збор е и за „ти“ и за „вие“
heтоједен маж или момче
sheтааедна жена или девојка
itтоа; за предмети и „тој“ или „таа“еден предмет, едно животно, времето, часот
weниетој што зборува заедно со други луѓе
theyтиедруги луѓе или предмети (множина)

Am / is / are

ПодметПолна формаКраток облик (contraction)На македонски
II amI'm(јас) сум
youyou areyou're(ти) си / (вие) сте
hehe ishe's(тој) е
sheshe isshe's(таа) е
itit isit's(тоа) е
wewe arewe're(ние) сме
theythey arethey're(тие) се

Истото важи и за именките: едно лице или предмет → is (My brother is…, The car is…); две или повеќе → are (My parents are…, The keys are…). Како кај нас: „е“ за еден, „се“ за повеќе.

Ред на зборовите

ПодметbeИнформација
Iama student.
Sheisfrom Brazil.
Theyareat home.

Кај нас редот на зборовите е слободен: „Клучевите се во чантата“ и „Во чантата се клучевите“ значат речиси исто. Англискиот ред е цврст: прво подметот, потоа be, па информацијата – My keys are in my bag.

Употреба

1Кој е некој и имиња

Со be кажуваме кој е некој.

I'm Daniel.
Јас сум Даниел.
кај нас „јас“ често се испушта („Даниел сум“); на англиски I мора да стои
Emma is my sister.
Ема е сестра ми.
We are friends.
Пријатели сме.
кај нас без „ние“; на англиски we
They're my neighbours.
Тие се моите соседи.
they're = they are; neighbours (UK), neighbors (US)

2Професии

Пред професијата на едно лице англискиот става a или an. Кај нас велиме само „Наставник сум“, па a / an лесно се заборава. За две или повеќе лица користете множина без член.

I'm a teacher.
Наставник сум.
кај нас без член; на англиски a
I am a student.
Студент сум.
student може да значи и „ученик“
She is a doctor.
Таа е лекарка.
doctor е ист збор за маж и за жена
She's an engineer.
Таа е инженерка.
an, бидејќи engineer почнува со самогласка
He is a nurse.
Тој е медицински техничар.
nurse е медицинска сестра или медицински техничар
My parents are doctors.
Родителите ми се лекари.
во множина нема a / an

3Националност и потекло

Користете be + националност или be + from + држава / град. Нашето „од“ тука е from.

I'm Canadian.
Јас сум Канаѓанец.
Canadian значи и „Канаѓанец“ и „канадски“; на англиски секогаш со голема буква
She's from Japan.
Таа е од Јапонија.
„од Јапонија“ → from Japan
We are from a small town near Madrid.
Ние сме од едно мало гратче близу Мадрид.
на англиски a small town, со член
My grandparents are from Lagos.
Баба ми и дедо ми се од Лагос.
grandparents = баба и дедо

4Возраст

Возраста на англиски се кажува со be + број (+ years old). Кај нас велиме „Имам 25 години“, но на англиски have тука не оди. Кажете само го бројот или цело years old: I'm 25 или I'm 25 years old – никогаш само years. (Броеви: видете A1-04.)

I'm 25.
Имам 25 години.
на англиски be, не have; доволен е бројот
My son is six years old.
Синот ми има шест години.
„има шест години“ → is six years old
Our cat is twelve.
Нашата мачка има дванаесет години.
доволен е бројот

5Чувства и состојби

Зборовите hungry (гладен), thirsty (жеден), cold (студен; за човек „ми е студено“), hot (жежок; за човек „ми е жешко“), tired (уморен) и afraid (исплашен) се придавки, па доаѓаат по be. Често е исто како кај нас („гладен сум“, „уморна сум“). Но и „ми е студено“ и „се плашам“ на англиски се be + придавка. По afraid доаѓа of, а не from.

I'm hungry.
Гладен сум.
исто како кај нас: сум + придавка
She's tired today.
Денес е уморна.
кај нас без „таа“; на англиски she's
We are very happy.
Многу сме среќни.
The children are cold.
На децата им е студено.
кај нас „им е студено“; на англиски децата се подмет: the children are cold
I'm afraid of dogs.
Се плашам од кучиња.
кај нас глагол + „од“; на англиски be afraid of

6Описи

Со be + придавка опишуваме луѓе и предмети. Англиската придавка не се менува: tall е и „висок“, и „висока“, и „високи“.

The room is small.
Собата е мала.
членот -та во „собата“ тука е the
Your house is beautiful.
Куќата ви е прекрасна.
My shoes are new.
Чевлите ми се нови.
shoes е множина → are; new останува ист
He's tall and friendly.
Висок е и љубезен.
кај нас без „тој“; на англиски he's
My brother is tall.
Брат ми е висок.

7Место

Со be + место кажуваме каде е некој или нешто. Нашето „во“ обично е in, но „на“ не е секогаш on: „на работа“ е at work, „на станица“ at the station, а „дома“ е at home (без the).

I'm at work.
На работа сум.
„на работа“ → at work, не on work
My keys are in my bag.
Клучевите ми се во чантата.
кај нас „ми се во чантата“; на англиски my bag
Paris is in France.
Париз е во Франција.
пред Paris и France нема the
They're at the station.
Тие се на станицата.
„на станицата“ → at the station
My parents are at home.
Родителите ми се дома.
„дома“ → at home

8It за времето, часот и предметите

Англиската изјавна реченица бара подмет и кога нема вистинско „лице“. Тогаш подмет е it. Кај нас велиме „Студено е“ и немаме збор што одговара на англиското it; кај часот подмет е „часот“ („Часот е три“). На англиски it не смее да недостасува. Исто е и со предметите: кај нас имаат род (телефонот е „тој“, чантата е „таа“), а на англиски секој предмет е it.

It's cold today.
Денес е студено.
кај нас без заменка; на англиски it
It is three o'clock.
Часот е три.
кај нас подмет е „часот“; на англиски it
It's Monday.
Денес е понеделник.
на англиски деновите се пишуваат со голема буква
"Where's my phone?" "It's on the table."
„Каде ми е телефонот?“ „На масата е.“
телефонот кај нас е „тој“, на англиски it, не he

Чести грешки

❌She a doctor.
✅She is a doctor.
Недостасува мостот be.
❌I have 20 years.
✅I am 20 (years old).
Возраста се кажува со be, не со have, иако кај нас велиме „имам 20 години“.
❌I am hunger.
✅I am hungry.
По be доаѓа придавка (hungry), не именка (hunger).
❌He is engineer.
✅He is an engineer.
Професијата на едно лице бара a или an.
❌My friends is here.
✅My friends are here.
Подметот е во множина → are.
❌Is cold today.
✅It is cold today.
На реченицата ѝ треба подметот it.
❌I is happy.
✅I am happy.
Со I секогаш оди am.
❌I am agree.
✅I agree.
agree е глагол и не бара be (кај нас „согласен сум“, но на англиски I agree). Видете A1-12.

Замки за говорителите на македонски

1. „Децата имаат единаесет години“ → have eleven years, is … years. Кај нас возраста ја „имаме“: „Баба ми има 82 години“, „Синот ми има три години“. Затоа have лесно влегува и во англиската реченица, а од „години“ останува само years. На англиски возраста секогаш се кажува со be: само бројот или цело years old.

❌For the school trip to Ohrid, the children in Marija's class have eleven or twelve years, so each of them needs a parent's signature.
✅For the school trip to Ohrid, the children in Marija's class are eleven or twelve, so each of them needs a parent's signature. или For the school trip to Ohrid, the children in Marija's class are eleven or twelve years old, so each of them needs a parent's signature.
возраст: be, не have
❌Our new neighbour, a retired teacher who is seventy-eight years, walks up Vodno every morning.
✅Our new neighbour, a retired teacher who is seventy-eight, walks up Vodno every morning. или Our new neighbour, a retired teacher who is seventy-eight years old, walks up Vodno every morning.
years без old не оди

2. „Ветровито е“, „Многу е бучно“ → реченица без it. Кај нас за времето, часот и состојбите немаме збор што одговара на англиското it: „Премногу е ветровито“, „Многу е бучно“. Англиската изјавна реченица бара подмет пред глаголот – тука тоа е it. Тоа важи и во втор дел од реченицата, по because, and, but или по точка-запирка.

❌We can't take the kayaks out on Matka today because is too windy on the water.
✅We can't take the kayaks out on Matka today because it's too windy on the water.
по because: подмет it
❌Can you close the balcony door, please? Is very noisy because of the construction work across the street.
✅Can you close the balcony door, please? It's very noisy because of the construction work across the street. или Can you close the balcony door, please? It is very noisy because of the construction work across the street.
состојба: подмет it

3. „Горан е електричар“ → професија без a / an. Кај нас професијата стои сама: „Горан е електричар“, „Сестра ми е архитектка“. Немаме неопределен член, па на англиски лесно исчезнува a / an. Пред професијата на едно лице секогаш стои a, а пред самогласен звук an.

❌We need someone to fix the lights in the kitchen, and luckily our neighbour Goran is electrician.
✅We need someone to fix the lights in the kitchen, and luckily our neighbour Goran is an electrician.
electrician почнува со самогласка: an

4. „Се плаши од темница“ → afraid from. Кај нас стравот е глагол со предлогот „од“: „Се плашам од височина“, „Се плаши од темница“. На англиски тоа е be afraid of: придавка, а по неа of.

❌My little brother is afraid from the dark, so we leave a small lamp on in the hallway all night.
✅My little brother is afraid of the dark, so we leave a small lamp on in the hallway all night.
afraid of, не from

5. „Ајварот е домашен, тој е…“ → he / she за предмети. Кај нас и предметите имаат род: ајварот е „тој“, јакната е „таа“. Затоа на англиски лесно се лизне he или she. За предмет англискиот користи it (за повеќе предмети they); he и she се за луѓе.

❌Try this ajvar: he is homemade, and my aunt in Strumica roasts all the peppers herself.
✅Try this ajvar: it's homemade, and my aunt in Strumica roasts all the peppers herself.
ајварот е предмет: it
❌Don't order that jacket online; she looks nice in the photo, but the material is cheap.
✅Don't order that jacket online; it looks nice in the photo, but the material is cheap.
јакната е предмет: it

Не мешајте

be и have – be кажува кој или каков е некој; have кажува што некој поседува. Внимавајте: кај нас и возраста ја „имаме“, а на англиски тоа е I'm 25. Видете A1-14.

I'm hungry.
Гладен сум.
состојба: be, не „I have hunger“
I have a car.
Имам кола.
поседување: have; видете A1-14

it's и its – it's = it is; its = негов / нејзин (за предмет или животно). Видете A1-08.

It's a big dog.
Тоа е големо куче.
The dog is in its bed.
Кучето е во своето легло.
„своето“ тука → its

be и глаголите на дејство (action verbs) – кога во реченицата има глагол што кажува дејство, тој е главниот глагол и be не се додава. Видете A1-12.

I'm a student.
Студент сум.
be: кој сум
I study English.
Учам англиски.
глагол на дејство: без am

Правопис и изговор

  • Во краткиот облик (contraction) апострофот (') ја заменува испуштената буква: I am → I'm, she is → she's, they are → they're.
  • Кратките облици се вообичаени во говорот и во неформалното пишување. Во формален текст пишувајте ги полните форми.
  • I секогаш се пишува со голема буква, и во средината на реченицата. Со голема буква се пишуваат и јазиците, деновите и придавките за националност: English, Monday, a Canadian city. Кај нас „англиски“, „понеделник“ и „канадски“ се пишуваат со мала буква, па тука лесно се греши.
  • Кај нас звучните согласки на крајот од зборот обезвучуваат („леб“ звучи како [леп], „град“ како [грат]), па и is лесно се изговара со [s]. На англиски последниот глас останува звучен: is /ɪz/, he's /hiːz/, she's /ʃiːz/ – гласните жици треперат до крај, како кај „з“ во „зима“. Само it's /ɪts/ завршува на безвучно /ts/.
  • he's /hiːz/ и his /hɪz/ имаат различни самогласки. /iː/ е долга и напната, со усни развлечени како за насмевка; /ɪ/ е кратка, поопуштена и малку поотворена од нашето „и“. Кај нас должината на самогласките не менува значење, па тука треба посебно внимание.
  • am /æm/ има глас што го немаме. Отворете ја устата широко како за „а“, а јазикот турнете го напред како за „е“. Не изговарајте го ниту како чисто „е“, ниту како чисто „а“.
  • they're, their и there звучат исто: /ðeə/ (UK), /ðer/ (US). Гласот /ð/ го немаме: ставете го врвот на јазикот лесно меѓу горните и долните заби и пуштете глас. Тоа не е „д“ ни „з“. Само they're значи they are.
  • we're /wɪə/ почнува со /w/, не со „в“: заокружете ги усните како за „у“, забите не ја допираат усната, и лизнете кон самогласката.
  • Англиското r не трепери како нашето „р“: врвот на јазикот се крева, но не го допира непцето. Во британскиот изговор r на крајот од зборот често воопшто не се слуша: are /ɑː/.
  • he /hiː/ почнува со лесен издишок, без шум. Нашето „х“ (во „хотел“, „тихо“) се прави назад во устата и се слуша како шум; англиското /h/ е само здив.
  • you're и your често звучат исто. Само you're значи you are.
  • По именка is во говорот и неформалното пишување често се скратува: My name's Ana. The coffee's hot. Ако именката завршува на /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ (на пример bus, box, church), напишете ја полната форма: The bus is late.

Златно правило

Во реченицата нема глагол на дејство, а сакате да го поврзете подметот со опис, професија, место или возраст? Користете be: I → am, he / she / it / еден предмет → is, you / we / they / повеќе предмети → are. И подметот секогаш мора да стои: „Студено е“ на англиски е It's cold, а „Имам 25 години“ е I'm 25.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со точната форма на глаголот be.

  1. I a student.
  2. My mother a nurse.
  3. We from Mexico.
  4. It hot today.
  5. The books on the desk.
  6. Напишете го краткиот облик: they are

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: … Friday!
  2. Изберете го точниот одговор: My parents … at home.
  3. Изберете ја реченицата што точно ја кажува возраста: …
  4. Изберете го точниот одговор: … a pilot.

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. He 30 years old.
  2. I have hungry.
  3. She is doctor.
  4. My brothers are tall.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

At a party
Lina: Hi! I 15 Lina. And he 16 my friend Tom.
Tom: Hello! We 17 from Dublin.
Ana: Nice to meet you. 18 cold in here!
Lina: Yes! And I 19 hungry. The food is over there.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за себе и за некој ваш пријател.

  1. Напишете три реченици за себе: како се викате, каде работите или учите и од каде сте.
  2. Напишете две реченици за пријател или пријателка: колку години има и како се чувствува денес.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-01 Ред на зборовите во англиската реченица: подмет, глагол, предмет (word order)
    Подредете ги зборовите: happy / are / we
Одговори

A. Форма

  1. am
  2. is
  3. are
  4. is
  5. are
  6. they're

B. Значење

  1. It's
  2. are
  3. I am 30.
  4. He's

C. Најдете ја грешката

  1. He is 30 years old. / He's 30 years old.
  2. I am hungry. / I'm hungry.
  3. She is a doctor. / She's a doctor.
  4. ✓ My brothers are tall.

D. Во контекст

  1. am / 'm
  2. is / 's
  3. are / 're
  4. It's / It is
  5. am / 'm

E. Ваш ред е

  1. I'm Sara. I'm a student. I'm from Brazil.
  2. My friend Leo is 28. He's tired today.

F. Мешано повторување

  1. We are happy.
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play