Slowingoሰዋሰው
A1 31 / 32

And, But, Or, So, Because (Conjunctions) አጠቃቀም — በቀላል አማርኛ

And, But, Or, So, Because

በዚህ ገጽ
  1. ዓላማ
  2. ዋናው ሐሳብ
  3. አማርኛ እና እንግሊዝኛ
  4. አወቃቀር
  5. አጠቃቀም
  6. የተለመዱ ስህተቶች
  7. ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች
  8. አታምታቱ
  9. አጻጻፍ እና አነባበብ
  10. ወርቃማው ሕግ
  11. መልመጃዎች

ዓላማ

ከዚህ ትምህርት በኋላ ሁለት ሐሳቦችን and, but, or, so እና because በመጠቀም ማገናኘት፣ also, too እና as well በመጠቀም መረጃ በትክክለኛው ቦታ መጨመር፣ እንዲሁም ከእነዚህ ቃላት ጋር ኮማ በትክክል መጠቀም ትችላላችሁ።

ዋናው ሐሳብ

አጭር ዓረፍተ ነገሮች ግልጽ ናቸው፤ ግን እውነተኛ ንግግር ሐሳቦችን ያገናኛል። ሐረግ (clause) ባለቤትና ግስ ያለው የቃላት ቡድን ነው: it was late፣ we took a taxi። የማያያዣ ቃላት (conjunctions) ሁለት ሐረጎችን አገናኝተው አንድ ዓረፍተ ነገር ያደርጋሉ፤ እያንዳንዳቸውም የተለየ ግንኙነት ያሳያሉ። እንደ አምስት ምልክቶች አስቧቸው:

  • and = መደመር (+): አንድ ተጨማሪ ሐሳብ
  • but = ተቃርኖ ወይም ያልተጠበቀ ነገር (≠)
  • or = ምርጫ (?)
  • so = ውጤት (→)
  • because = ምክንያት (←)

So እና because አንድን ታሪክ በተቃራኒ አቅጣጫ ይናገራሉ። ምክንያት → ውጤት: It was late, so we took a taxi. ውጤት ← ምክንያት: We took a taxi because it was late.

Also, too እና as well and የሚሠራውን የሚመስል ሥራ ይሠራሉ: መረጃ ይጨምራሉ። ግን ሁለት ሐረጎችን አያገናኙም። የሚቀመጡት በአንድ ሐረግ ውስጥ ነው፤ እያንዳንዳቸውም የራሳቸው ቦታ አላቸው።

አማርኛ እና እንግሊዝኛ

ጥሩ ዜና: አማርኛም ለእነዚህ ግንኙነቶች ቃላት አሉት: እና / -ና (and)፣ ግን (but)፣ ወይም / ወይስ (or)፣ ስለዚህ (so)፣ ስለ- / ምክንያቱም (because)። ልዩነቶቹ ግን አሉ። አንደኛ፣ አማርኛ ብዙ ጊዜ ሁለት ድርጊቶችን ያለ «እና» በግሱ ቅርጽ ያያይዛል: «ሄደን ምሳ በላን» → We went … and had lunch። ሁለተኛ፣ የአማርኛው ምክንያት ብዙ ጊዜ ከውጤቱ በፊት ይመጣል: «በደንብ ስላልተኛሁ ደክሞኛል»፤ እንግሊዝኛ ደግሞ ብዙ ጊዜ I'm tired because I didn't sleep well ይላል። «ስለ-» እና «ስለዚህ» አንድ ላይም ስለሚሰሙ ብዙዎች because እና so አንድ ላይ ይጠቀማሉ። ሦስተኛ፣ «ስለ» ከስምም ከግስም ጋር ይመጣል («ስለ ዝናቡ»፣ «ስለዘነበ»)፤ እንግሊዝኛ ግን ከግስ ጋር because፣ ከስም ጋር because of ይጠቀማል (B1-27)። አራተኛ፣ የአማርኛው -ም («እኔም»፣ «አባቴም ይወደዋል») በአዎንታዊ ዓረፍተ ነገር too / also ነው፤ በአሉታዊ ዓረፍተ ነገር ግን («እኔም አልወደውም») እንግሊዝኛ either ይላል።

አማርኛእንግሊዝኛልዩነቱ
እንቁላል፣ ቅቤና ዱቄትeggs, butter and flour«-ና» → and
ወደ ባሕር ዳርቻ ሄደን ምሳ በላን።We went to the beach and had lunch.አማርኛ በግሱ ያያይዛል፤ እንግሊዝኛ and ይፈልጋል
ቡና እወዳለሁ፤ ማታ ግን አልጠጣውም።I like coffee, but I don't drink it in the evening.«ግን» መሃል ሊገባ ይችላል፤ but የሁለተኛው ሐረግ መጀመሪያ ላይ
ቤት ትቆያለህ ወይስ ትወጣለህ?Do you want to stay in or go out?«ወይስ» → or
ይዘንብ ነበር፤ ስለዚህ ቤት ቆየን።It was raining, so we stayed at home.«ስለዚህ» → so
በደንብ ስላልተኛሁ ደክሞኛል።I'm tired because I didn't sleep well.«ስለ-» → because፤ ቅደም ተከተሉ ይለያል
አባቴም ይወደዋል።My dad loves it too.«-ም» → too (መጨረሻ ላይ)
እኔም አልወደውም።I don't like it either.አሉታዊ → either

አወቃቀር

አምስቱ የማያያዣ ቃላት

ቃሉትርጉሙምሳሌ
andመጨመርI play the guitar and my sister plays the piano.
butተቃርኖThe hotel was nice, but the food was terrible.
orምርጫDo you want tea or coffee?
soውጤትI was hungry, so I made a sandwich.
becauseምክንያትI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well — ቦታቸው

ቃሉቦታውምሳሌ
alsoከዋናው ግስ በፊትShe also plays the violin.
alsobe ከሚለው በኋላHe's also a musician.
alsoከመጀመሪያው ረዳት ግስ ወይም modal verb በኋላ (can, is, are…)I can also drive.
tooየሐረጉ መጨረሻShe plays the violin too.
as wellየሐረጉ መጨረሻShe plays the violin as well.

Too እና as well በንግግር በጣም የተለመዱ ናቸው፤ also በንግግርም በጽሑፍም የተለመደ ነው። በአሉታዊ ዓረፍተ ነገር too ሳይሆን መጨረሻ ላይ either ተጠቀሙ: I don't like it either (A2-32 ተመልከቱ)።

ከእነዚህ ቃላት ጋር ኮማ

ሕጉምሳሌ
but እና so ሁለት ሐረጎችን ሲያገናኙ በአብዛኛው ከፊታቸው ኮማ ይገባልIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
and / or ሁለት አጭር ሐረጎችን ሲያገናኙ በአብዛኛው ኮማ አያስፈልግምI cooked and she washed up.
because ከሚለው በፊት በአብዛኛው ኮማ የለምI'm late because the bus didn't come.
because ያለበት ሐረግ መጀመሪያ ሲመጣ → ከኋላው ኮማBecause it was raining, we stayed in.
ዝርዝሮች: በነገሮቹ መካከል ኮማ፣ ከመጨረሻው በፊት andI bought eggs, milk and bread.

በዝርዝሮች ውስጥ አንዳንድ ጸሐፊዎች (በተለይ US እንግሊዝኛ ውስጥ) and ከሚለው በፊትም ኮማ ያደርጋሉ: eggs, milk, and bread። ሁለቱም ትክክል ናቸው፤ አንዱን መርጣችሁ ሁልጊዜ ተጠቀሙበት።

አጠቃቀም

1And — መጨመር

ተመሳሳይ ሐሳብ ለመጨመር ወይም በዝርዝር ውስጥ ቃላትን ለማያያዝ and ተጠቀሙ።

I'm a nurse and my husband is a teacher.
እኔ ነርስ ነኝ፤ ባለቤቴም መምህር ነው።
«-ም» እዚህ → and
We went to the beach and had lunch by the sea.
ወደ ባሕር ዳርቻ ሄደን ባሕሩ አጠገብ ምሳ በላን።
«ሄደን» → went … and
I need eggs, butter and flour.
እንቁላል፣ ቅቤና ዱቄት ያስፈልገኛል።
«-ና» → and፣ ከመጨረሻው ነገር በፊት
She's clever and very funny.
ጎበዝና በጣም ቀልደኛ ናት።
ሁለት ቅጽሎች: and

2But — ተቃርኖ

ሁለተኛው ሐሳብ ከመጀመሪያው ሲለይ ወይም ከሱ በኋላ ያልተጠበቀ ሲሆን but ተጠቀሙ።

The flat is small, but it's very bright.
አፓርታማው ትንሽ ነው፤ ግን በጣም ብሩህ ነው።
flat (UK)፤ apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
ቡና እወዳለሁ፤ ማታ ግን አልጠጣውም።
«ግን» መሃል ላይ፤ but ሁልጊዜ በሁለተኛው ሐረግ መጀመሪያ
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
በጣም አጠና፤ ግን ፈተናውን አላለፈም።
ያልተጠበቀ ውጤት
It's expensive but good.
ውድ ነው፤ ግን ጥሩ ነው።
ሁለት ቅጽሎች: ኮማ የለም

3Or — ምርጫ

በሁለት ወይም ከዚያ በላይ ነገሮች መካከል ለሚደረግ ምርጫ or ተጠቀሙ። በአሉታዊ ዓረፍተ ነገር or የማታደርጓቸውን ወይም የሌሏችሁን ነገሮች ያያይዛል።

Do you want to stay in or go out?
ቤት መቆየት ትፈልጋለህ ወይስ መውጣት?
«ወይስ» → or (በጥያቄ)
We can take the bus or walk.
በአውቶቡስ ወይም በእግር መሄድ እንችላለን።
«ወይም» → or
I don't eat meat or fish.
ሥጋም ዓሣም አልበላም።
«-ም … -ም» + አሉታዊ → don't … or
Is your birthday in May or June?
ልደትህ በሜይ ነው ወይስ በጁን?

4So — ውጤት

so የሚለውን ከውጤቱ በፊት አድርጉ። ምክንያቱ መጀመሪያ ይመጣል። ልክ እንደ አማርኛው «… ፤ ስለዚህ …»።

It was raining, so we stayed at home.
ይዘንብ ነበር፤ ስለዚህ ቤት ቆየን።
«ስለዚህ» → so
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
የስልኬ ባትሪ አልቆ ነበር፤ ስለዚህ የጓደኛዬን ስልክ ተጠቀምኩ።
The shop was closed, so we went to the market.
ሱቁ ዝግ ነበር፤ ስለዚህ ወደ ገበያ ሄድን።
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
አመጋገቤን እየተቆጣጠርኩ ነው፤ ስለዚህ ኬክ አልፈልግም፣ አመሰግናለሁ።

5Because — ምክንያት

because የሚለውን ከምክንያቱ በፊት አድርጉ። በንግግር Why…? ለሚል ጥያቄ Because… ብቻ ብላችሁ መመለስ ትችላላችሁ።

I'm tired because I didn't sleep well.
በደንብ ስላልተኛሁ ደክሞኛል።
«ስላልተኛሁ» → because I didn't sleep፤ በአማርኛ ምክንያቱ መጀመሪያ
She left early because she had a headache.
ራሷን ስላመማት ቀድማ ሄደች።
«ስለ-» → because
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
ባቡሮቹ አይሠሩም ስለነበር በመኪና ወደ ሊድስ ሄድን።
because ሐረግ መጀመሪያ → ኮማ፤ so አይጨመርም
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
«እንግሊዝኛ ለምን ትማራለህ?» «ውጭ አገር መሥራት ስለምፈልግ።»
«ስለምፈልግ» → Because I want

6Also, too እና as well

መረጃ ለመጨመር እነዚህን ቃላት ተጠቀሙ። Also በሐረጉ መሃል ይመጣል፤ too እና as well መጨረሻ ላይ ይመጣሉ። የአማርኛው «-ም» ግን ከስሙ ጋር ይጣበቃል።

I play tennis. I also play football.
ቴኒስ እጫወታለሁ። እግር ኳስም እጫወታለሁ።
«እግር ኳስም» ቢባልም also ከግሱ በፊት
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Sara ሐኪም ናት። የሦስት ልጆች እናትም ናት።
also: is ከሚለው በኋላ
I love this song. My dad loves it too.
ይህን ዘፈን በጣም እወደዋለሁ። አባቴም ይወደዋል።
«አባቴም» → … too (መጨረሻ ላይ)
We visited the castle, and we saw the old town as well.
ቤተ መንግሥቱን ጎበኘን፤ የድሮውን ከተማም አየን።
as well: መጨረሻ ላይ

የተለመዱ ስህተቶች

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
because ወይም so ተጠቀሙ፤ ሁለቱንም አይደለም። (ወይም: I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
also ከዋናው ግስ በፊት ይመጣል፤ በግሱና በነገሩ (object) መካከል አይደለም።
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
በአሉታዊ ሐረግ መጨረሻ ላይ either ተጠቀሙ።
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + ሐረግ። (because of + ስም B1-27 ውስጥ ነው።)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
so ከውጤቱ በፊት፣ በሁለቱ ሐረጎች መካከል ይመጣል።
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
በሰዋስው በኩል ትክክል ነው፣ ግን የተለመደው ቦታ: also be ከሚለው በኋላ።
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
በሰዋስው በኩል ትክክል ነው፣ ግን too ከባለቤቱ በኋላ መደበኛ (ፎርማል) ነው፣ ኮማም ይፈልጋል (She, too, plays…)፤ የተለመደው ቦታ መጨረሻ ነው።
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
በጽሑፍ because ያለበትን ሐረግ በዚያው ዓረፍተ ነገር ውስጥ አቆዩት። በንግግር ግን "Because I was ill." የሚል አጭር መልስ ትክክል ነው።

ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች

1. «ውሃ ስላልነበረ… ስለዚህ…» → Because …, so … በአማርኛ ምክንያቱ በ«ስለ-» መጀመሪያ ይመጣል፤ ብዙ ጊዜም በንግግር «ስለዚህ» ይከተለዋል። ቃል በቃል ሲተረጎም because እና so በአንድ ዓረፍተ ነገር ይገባሉ። በእንግሊዝኛ አንዱን ብቻ ምረጡ።

❌Because there was no water in the house this morning, so Hanna went to work without a shower.
✅Because there was no water in the house this morning, Hanna went to work without a shower. ወይም There was no water in the house this morning, so Hanna went to work without a shower.
because ወይም so፤ ሁለቱም አይደለም።

2. «ዝናብ መዝነብ ስለጀመረ» → because of it started. በአማርኛ «ስለ» ከስምም («ስለ ዝናቡ») ከግስም («ስለዘነበ») ጋር ይመጣል። ብዙዎች በእንግሊዝኛም because of ከሐረግ በፊት ያስቀምጣሉ። ከኋላው ባለቤትና ግስ ካለ because ብቻ ተጠቀሙ።

❌The football match stopped because of it started to rain.
✅The football match stopped because it started to rain.
because + ሐረግ።

3. «ወንድሙም መዋኘት አይችልም» → can't swim too. የአማርኛው -ም በአዎንታዊም በአሉታዊም ዓረፍተ ነገር ይመጣል: «አባቴም ይወደዋል»፣ «ወንድሙም አይችልም»። ብዙዎች ሁልጊዜ too ብለው ይተረጉሙታል። በእንግሊዝኛ ግን በአሉታዊ ዓረፍተ ነገር መጨረሻ ላይ either ይባላል።

❌Dawit can't swim, and his brother can't swim too.
✅Dawit can't swim, and his brother can't swim either.
አሉታዊ → either።
❌"I don't understand this lesson." "My friend Yonas doesn't understand it too."
✅"My friend Yonas doesn't understand it either."

አታምታቱ

so እና because — አንድን ታሪክ በተቃራኒ አቅጣጫ ይናገራሉ። So + ውጤት፤ because + ምክንያት። ምክንያትንና ውጤትን የምንገልጽባቸው ሌሎች መንገዶች B1-27 ውስጥ ናቸው።

It was cold, so I wore a coat.
ይበርድ ነበር፤ ስለዚህ ኮት ለበስኩ።
ብርድ → ኮት
I wore a coat because it was cold.
ይበርድ ስለነበር ኮት ለበስኩ።
ኮት ← ብርድ

but እና although — ሁለቱም ተቃርኖ ያሳያሉ፤ ግን although የተለየ አወቃቀር አለው። በዚህ ትምህርት but ብቻ እንጠቀማለን፤ although B1-26 ውስጥ ነው።

It was late, but we went for a walk.
መሽቶ ነበር፤ ግን ለእግር ጉዞ ወጣን።

also፣ too እና as well — ትርጉማቸው አንድ ነው፤ ቦታቸው ይለያል። በአማርኛ ሦስቱም «Tom ጃዝም ይወዳል» ይሆናሉ።

Tom also likes jazz.
Tom ጃዝም ይወዳል።
ከዋናው ግስ በፊት
Tom likes jazz too.
Tom ጃዝም ይወዳል።
መጨረሻ ላይ
Tom likes jazz as well.
Tom ጃዝም ይወዳል።
መጨረሻ ላይ

አጻጻፍ እና አነባበብ

  • and በአብዛኛው ደካማ ነው: /ən/ ወይም /n/ ብቻ — fish and chips "fish 'n' chips" ይመስላል። ደካማው /ə/ ለአማርኛው ስድስተኛ ፊደል አናባቢ ቅርብ ነው፤ ስለዚህ ቀላል ነው።
  • but በፈጣን ንግግር ደካማ ነው /bət/፤ or ደካማ ነው /ə/ (UK)፣ /ɚ/ (US): tea or coffee "tea-er-coffee" ይመስላል። but የሚለው ቃል መጨረሻ ላይ ያለው /t/ የአማርኛው «ጥ» አይደለም።
  • because /bɪˈkɒz/ (UK)፣ /bɪˈkɔːz/ ወይም /bɪˈkʌz/ (US) — ጫናው ሁለተኛው ክፍል ላይ ነው: "be-COZ"። በጣም ዘና ባለ ንግግር ብዙ ጊዜ 'cause /kəz/ ይሆናል። በተለመደ ጽሑፍ because ጻፉ። የመጨረሻው /z/ የአማርኛው «ዝ» ድምፅ ነው፤ ከኋላው አናባቢ አትጨምሩ።
  • too፣ to እና two ተመሳሳይ ሊሰሙ ይችላሉ: /tuː/። በዓረፍተ ነገር መጨረሻ ያለው too ጫና ይቀበላል: Me too. (To ብዙ ጊዜ ደካማ ነው /tə/።)
  • or ባለበት የምርጫ ጥያቄ ድምፁ በአብዛኛው በመጀመሪያው ምርጫ ላይ ወደ ላይ፣ በመጨረሻው ላይ ወደ ታች ይሄዳል: Tea (ወደ ላይ) or coffee (ወደ ታች)?

ወርቃማው ሕግ

and (+)፣ but (≠)፣ or (?)፣ so (→ ውጤት)፣ because (← ምክንያት) — because እና so አንድ ላይ አይገቡም። Also በሐረጉ መሃል ይመጣል፤ too / as well መጨረሻ ላይ ይመጣሉ፤ በአሉታዊ ግን either። በአብዛኛው but እና so ከሚሉት በፊት ኮማ አድርጉ፤ because ከሚለው በፊት ግን ኮማ አታድርጉ።

መልመጃዎች

A. አወቃቀር

ከ1–4 ባሉት ጥያቄዎች በቅንፍ ያለውን ትርጉም የሚያሳየውን ቃል ተጠቀሙ: and, but, or, so, because።

  1. I like cats, I don't like dogs. (contrast)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (choice)
  3. It was late, we went home. (result)
  4. We went home it was late. (reason)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. ትርጉም

ትክክለኛውን መልስ ምረጡ።

  1. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: The test was hard, … I passed it.

C. ስህተቱን ፈልጉ

እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር አንድ ስህተት አለው ወይም ትክክል ነው። የተስተካከለውን ዓረፍተ ነገር ጻፉ ወይም correct ብላችሁ ጻፉ።

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. በጽሑፍ ውስጥ

መልእክቱን አሟሉ። የቃላት ሳጥን: and, because, but, or, so, too (አንድን ቃል ከአንድ ጊዜ በላይ መጠቀም ትችላላችሁ)

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. የእናንተ ተራ

በእንግሊዝኛ ጻፉ።

  1. ስለ ቀናችሁ አንድ ዓረፍተ ነገር but ተጠቅማችሁ፣ አንድ ደግሞ so ተጠቅማችሁ ጻፉ።
  2. ለጥያቄው መልስ ስጡ: Why are you learning English? because ተጠቀሙ።

F. የተደባለቀ ክለሳ

ያለፉትን ትምህርቶች ከልሱ።

  1. A1-28 Past Simple: መደበኛ ያልሆኑ ግሶች፣ Did እና Didn't — በቀላል አማርኛ
    አሟሉ: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Always, Usually, Never: ምን ያህል ጊዜ? (Frequency Adverbs) — በቀላል አማርኛ
    always የሚለውን በትክክለኛው ቦታ አስገቡ: She is late.
  3. A1-26 Was እና Were አጠቃቀም — በቀላል አማርኛ
    ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: The film … long, but it was great.
መልሶች

A. አወቃቀር

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. ትርጉም

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. ስህተቱን ፈልጉ

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. በጽሑፍ ውስጥ

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. የእናንተ ተራ

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. የተደባለቀ ክለሳ

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
የAndroid መተግበሪያበጉዞ ላይ ሳሉ ይማሩ Google Play