And, but, or, so, because հայերենով. շաղկապներ, also, too և as well
And, But, Or, So, Because
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք երկու միտք միացնել and, but, or, so և because բառերով, տեղեկություն ավելացնել also, too և as well բառերով՝ ճիշտ տեղում, և այս բառերի հետ ճիշտ դնել ստորակետները։
Հիմնական գաղափար
Կարճ նախադասությունները պարզ են, բայց իրական խոսքում մտքերը կապում ենք իրար։ Clause-ը (նախադասության մաս) բառերի խումբ է, որն ունի ենթակա և բայ. it was late, we took a taxi։ Կապող բառերը (շաղկապները) երկու մաս միացնում են մեկ նախադասության մեջ, և յուրաքանչյուրը ցույց է տալիս տարբեր կապ։ Պատկերացրեք դրանք որպես հինգ նշան.
- and = գումարած (+). ևս մեկ միտք
- but = հակադրություն կամ անակնկալ (≠)
- or = ընտրություն (?)
- so = հետևանք (→)
- because = պատճառ (←)
So-ն և because-ը նույն պատմությունն են պատմում հակառակ ուղղություններով։ Պատճառ → հետևանք. It was late, so we took a taxi. Հետևանք ← պատճառ. We took a taxi because it was late.
Also, too և as well բառերը and-ի նման աշխատանք են անում. տեղեկություն են ավելացնում։ Բայց դրանք երկու մաս չեն միացնում։ Դրանք նախադասության մասի ներսում են, և յուրաքանչյուրն իր տեղն ունի։
Հայերեն և անգլերեն
Շաղկապների մեծ մասը աշխատում է ինչպես հայերենում. «և / ու» = and, «բայց» = but, «կամ» = or, «որովհետև / քանի որ» = because, «դրա համար / այդ պատճառով» = so։ Բայց հայերենում հաճախ ասում ենք «Քանի որ ուշ էր, դրա համար տաքսի վերցրինք»՝ երկու կապող բառով։ Անգլերենում ընտրում ենք մեկը՝ because կամ so։ «Էլ», «նույնպես», «նաև» բառերը հայերենում աշխատում են և՛ հաստատական, և՛ ժխտական նախադասություններում («Ես էլ չեմ սիրում»), իսկ անգլերենում ժխտականում too-ի փոխարեն either է։ «Նաև»-ը հայերենում դնում ենք ավելացվող բառից առաջ («նվագում է նաև դաշնամուր»), իսկ անգլերենում also-ն գլխավոր բայից առաջ է. She also plays the piano։ Եվ ևս մեկ բան. ժխտական նախադասության մեջ հայերենում ասում ենք «Միս ու ձուկ չեմ ուտում» կամ «Ոչ միս եմ ուտում, ոչ էլ ձուկ», իսկ անգլերենում ժխտական բայից հետո or է. I don't eat meat or fish։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Եվ / Բայց / Կամ | and / but / or | այստեղ նույնն է |
| Քանի որ ուշ էր, դրա համար տաքսի վերցրինք | Because it was late, we took a taxi. / It was late, so we took a taxi. | մեկ կապող բառ, ոչ երկու |
| Նա նվագում է նաև դաշնամուր | She also plays the piano. | also-ն գլխավոր բայից առաջ |
| Ես էլ եմ սիրում | I like it too. | too վերջում |
| Ես էլ չեմ սիրում | I don't like it either. | ժխտականում either |
| Միս ու ձուկ չեմ ուտում | I don't eat meat or fish. | ժխտականում «ու»-ի փոխարեն or |
| Ուշանում եմ, որովհետև ավտոբուսը չեկավ | I'm late because the bus didn't come. | հայերենում ստորակետ կա, անգլերենում՝ սովորաբար ոչ |
Կարճ ասած՝ մեկ նախադասության մեջ մեկ կապող բառ՝ because կամ so, ժխտականում too-ի փոխարեն either, իսկ also-ն՝ բայից առաջ։
Կառուցվածք
Հինգ շաղկապները
| Շաղկապ | Իմաստ | Օրինակ |
|---|---|---|
| and | ավելացում | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | հակադրություն | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | ընտրություն | Do you want tea or coffee? |
| so | հետևանք | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | պատճառ | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well. տեղը
| Բառ | Տեղը | Օրինակ |
|---|---|---|
| also | գլխավոր բայից առաջ | She also plays the violin. |
| also | be-ից հետո | He's also a musician. |
| also | առաջին օժանդակ կամ եղանակավորող բայից հետո (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | նախադասության մասի վերջում | She plays the violin too. |
| as well | նախադասության մասի վերջում | She plays the violin as well. |
Too-ն և as well-ը շատ տարածված են խոսքում, also-ն՝ և՛ խոսքում, և՛ գրավոր։ Ժխտական նախադասություններում վերջում դրեք either, ոչ թե too. I don't like it either (տե՛ս A2-32)։
Ստորակետը այս բառերի հետ
| Կանոն | Օրինակ |
|---|---|
| Սովորաբար ստորակետ but-ից և so-ից առաջ, երբ դրանք երկու մաս են միացնում | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| and / or երկու կարճ մասով. ստորակետը սովորաբար պետք չէ | I cooked and she washed up. |
| Սովորաբար ստորակետ չկա because-ից առաջ | I'm late because the bus didn't come. |
| Because-ով մասը սկզբում է → ստորակետ դրանից հետո | Because it was raining, we stayed in. |
| Թվարկում. ստորակետներ առարկաների միջև, վերջինից առաջ՝ and | I bought eggs, milk and bread. |
Թվարկումներում որոշ հեղինակներ (հատկապես US անգլերենում) ստորակետ են դնում նաև and-ից առաջ. eggs, milk, and bread։ Երկու ոճն էլ ճիշտ է. ընտրեք մեկը և միշտ օգտագործեք այն։
Գործածություն
1And. ավելացում
and օգտագործեք նման միտք ավելացնելու կամ թվարկման մեջ բառեր միացնելու համար։
2But. հակադրություն
but օգտագործեք, երբ երկրորդ միտքը տարբերվում է առաջինից կամ անսպասելի է դրանից հետո։
3Or. ընտրություն
or օգտագործեք երկու կամ ավելի բաների միջև ընտրության համար։ Ժխտական նախադասություններում or-ը միացնում է այն բաները, որոնք չեք անում կամ չունեք։
4So. հետևանք
so դրեք հետևանքից առաջ։ Պատճառը գալիս է առաջինը։
5Because. պատճառ
because դրեք պատճառից առաջ։ Խոսակցության մեջ Why…? հարցին կարող եք պատասխանել միայն Because…-ով։
6Also, too և as well
Այս բառերն օգտագործեք տեղեկություն ավելացնելու համար։ Also-ն նախադասության մասի մեջտեղում է, too-ն և as well-ը՝ վերջում։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Քանի որ…, դրա համար…» → because…, so…. Հայերենում բնական է երկու կապող բառով ասել. «Քանի որ Գառնիի ճանապարհը փակ էր, դրա համար Դիլիջան գնացինք»։ Անգլերենում մեկ նախադասության մեջ դրեք կամ because, կամ so։
2. «Նաև»-ն ավելացվող բառից առաջ. «Դիմումի համար նաև լուսանկա՞ր է պետք»։ Հայերենում «նաև»-ը դնում ենք ավելացվող բառից անմիջապես առաջ, իսկ անգլերենում also-ն գլխավոր բայից առաջ է, հարցում՝ ենթակայից հետո։
3. «Էլ» ժխտական նախադասության մեջ → too. «Անձնագիրդ չմոռանաս, տոմսերն էլ չմոռանաս»։ Հայերեն «էլ»-ը աշխատում է նաև ժխտականում, իսկ անգլերենում ժխտականում too-ի փոխարեն either է։
4. «… ու … չունի» → doesn't have … and …. «Լիլիթը մեքենա ու հեծանիվ չունի, դրա համար ամենուր ոտքով է գնում»։ Հայերենում ժխտական նախադասության մեջ էլ «ու / և» ենք ասում, և շատերը թարգմանում են and։ Անգլերենում ժխտականից հետո and-ը նշանակում է «երկուսը միասին», իսկ «ո՛չ մեկը, ո՛չ մյուսը» իմաստի համար or է։
Մի՛ շփոթեք
so, թե because – Նույն պատմությունը հակառակ ուղղություններով։ So + հետևանք, because + պատճառ։ Պատճառ և հետևանք արտահայտելու այլ ձևեր՝ B1-27-ում։
but, թե although – Երկուսն էլ հակադրություն են ցույց տալիս, բայց although-ը այլ կառուցվածք ունի։ Այս դասում օգտագործում ենք միայն but. although-ը B1-26-ում է։
also, թե too, թե as well – Նույն իմաստը, տարբեր տեղեր։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- and-ը սովորաբար թույլ է՝ /ən/ կամ միայն /n/. fish and chips հնչում է «fish 'n' chips»։ Հայերեն «ը»-ն այստեղ օգնում է՝ թույլ ձայնավորի համար։
- but-ը արագ խոսքում թույլ է՝ /bət/, or-ը՝ /ə/ (UK), /ɚ/ (US). tea or coffee հնչում է մոտավորապես «tea-er-coffee»։
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ կամ /bɪˈkʌz/ (US). շեշտը երկրորդ մասի վրա է՝ «be-COZ». այստեղ հայերենի վերջին վանկի շեշտը օգնում է։ Շատ ոչ պաշտոնական խոսքում այն հաճախ դառնում է 'cause /kəz/։ Սովորական գրավոր խոսքում գրեք because։
- too, to և two կարող են նույն կերպ հնչել՝ /tuː/։ Նախադասության վերջում too-ն շեշտված է. Me too. (To-ն հաճախ թույլ է՝ /tə/։)
- or-ով ընտրության հարցում ձայնը սովորաբար բարձրանում է առաջին տարբերակի վրա և իջնում վերջինի վրա. Tea (↗) or coffee (↘)?
- Ստորակետ. հայերենում «որովհետև»-ից և «որ»-ից առաջ միշտ ստորակետ ենք դնում, իսկ անգլերենում because-ից առաջ սովորաբար ստորակետ չկա. I'm late because…
Ոսկե կանոն
and (+), but (≠), or (?), so (→ հետևանք), because (← պատճառ)։ Մեկ նախադասության մեջ because կամ so, ոչ երկուսը։ Also-ն նախադասության մասի մեջտեղում է, too / as well-ը՝ վերջում, իսկ ժխտականում՝ either։ Սովորաբար ստորակետ դրեք but-ից և so-ից առաջ, և ստորակետ մի՛ դրեք because-ից առաջ։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
1–4 կետերում օգտագործեք այն բառը, որը ցույց է տալիս փակագծերում տրված իմաստը. and, but, or, so, because։ 5–6 կետերում ընտրեք also կամ too։
-
I like cats, I don't like dogs. (contrast)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (choice)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (result)
-
We went home it was late. (reason)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: We can eat at home … go to a restaurant.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The test was hard, … I passed it.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. Համատեքստում
Կարդացեք նամակը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Բառերի ցանկ (բառը կարող եք օգտագործել մեկից ավելի անգամ). and, because, but, or, so, too
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք մեկ նախադասություն ձեր օրվա մասին but-ով և մեկը՝ so-ով։
-
Պատասխանեք because-ով: Why are you learning English?
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-28 Past Simple հայերենով. անկանոն բայեր, did և didn't, Where did you go? Լրացրեք: I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով always-ը դրեք ճիշտ տեղում: She is late.
-
A1-26 Was և were հայերենով. be բայի անցյալը, there was / there were, I was born Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The film … long, but it was great.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. Իմաստ
- so
- because
- or
- but
C. Գտեք սխալը
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. Համատեքստում
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. Ձեր հերթն է
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. Խառը կրկնություն
- go
- She is always late.
- was
