SlowingoՔերականություն
A1 31 / 32

And, but, or, so, because հայերենով. շաղկապներ, also, too և as well

And, But, Or, So, Because

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք երկու միտք միացնել and, but, or, so և because բառերով, տեղեկություն ավելացնել also, too և as well բառերով՝ ճիշտ տեղում, և այս բառերի հետ ճիշտ դնել ստորակետները։

Հիմնական գաղափար

Կարճ նախադասությունները պարզ են, բայց իրական խոսքում մտքերը կապում ենք իրար։ Clause-ը (նախադասության մաս) բառերի խումբ է, որն ունի ենթակա և բայ. it was late, we took a taxi։ Կապող բառերը (շաղկապները) երկու մաս միացնում են մեկ նախադասության մեջ, և յուրաքանչյուրը ցույց է տալիս տարբեր կապ։ Պատկերացրեք դրանք որպես հինգ նշան.

  • and = գումարած (+). ևս մեկ միտք
  • but = հակադրություն կամ անակնկալ (≠)
  • or = ընտրություն (?)
  • so = հետևանք (→)
  • because = պատճառ (←)

So-ն և because-ը նույն պատմությունն են պատմում հակառակ ուղղություններով։ Պատճառ → հետևանք. It was late, so we took a taxi. Հետևանք ← պատճառ. We took a taxi because it was late.

Also, too և as well բառերը and-ի նման աշխատանք են անում. տեղեկություն են ավելացնում։ Բայց դրանք երկու մաս չեն միացնում։ Դրանք նախադասության մասի ներսում են, և յուրաքանչյուրն իր տեղն ունի։

Հայերեն և անգլերեն

Շաղկապների մեծ մասը աշխատում է ինչպես հայերենում. «և / ու» = and, «բայց» = but, «կամ» = or, «որովհետև / քանի որ» = because, «դրա համար / այդ պատճառով» = so։ Բայց հայերենում հաճախ ասում ենք «Քանի որ ուշ էր, դրա համար տաքսի վերցրինք»՝ երկու կապող բառով։ Անգլերենում ընտրում ենք մեկը՝ because կամ so։ «Էլ», «նույնպես», «նաև» բառերը հայերենում աշխատում են և՛ հաստատական, և՛ ժխտական նախադասություններում («Ես էլ չեմ սիրում»), իսկ անգլերենում ժխտականում too-ի փոխարեն either է։ «Նաև»-ը հայերենում դնում ենք ավելացվող բառից առաջ («նվագում է նաև դաշնամուր»), իսկ անգլերենում also-ն գլխավոր բայից առաջ է. She also plays the piano։ Եվ ևս մեկ բան. ժխտական նախադասության մեջ հայերենում ասում ենք «Միս ու ձուկ չեմ ուտում» կամ «Ոչ միս եմ ուտում, ոչ էլ ձուկ», իսկ անգլերենում ժխտական բայից հետո or է. I don't eat meat or fish։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Եվ / Բայց / Կամand / but / orայստեղ նույնն է
Քանի որ ուշ էր, դրա համար տաքսի վերցրինքBecause it was late, we took a taxi. / It was late, so we took a taxi.մեկ կապող բառ, ոչ երկու
Նա նվագում է նաև դաշնամուրShe also plays the piano.also-ն գլխավոր բայից առաջ
Ես էլ եմ սիրումI like it too.too վերջում
Ես էլ չեմ սիրումI don't like it either.ժխտականում either
Միս ու ձուկ չեմ ուտումI don't eat meat or fish.ժխտականում «ու»-ի փոխարեն or
Ուշանում եմ, որովհետև ավտոբուսը չեկավI'm late because the bus didn't come.հայերենում ստորակետ կա, անգլերենում՝ սովորաբար ոչ

Կարճ ասած՝ մեկ նախադասության մեջ մեկ կապող բառ՝ because կամ so, ժխտականում too-ի փոխարեն either, իսկ also-ն՝ բայից առաջ։

Կառուցվածք

Հինգ շաղկապները

ՇաղկապԻմաստՕրինակ
andավելացումI play the guitar and my sister plays the piano.
butհակադրությունThe hotel was nice, but the food was terrible.
orընտրությունDo you want tea or coffee?
soհետևանքI was hungry, so I made a sandwich.
becauseպատճառI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well. տեղը

ԲառՏեղըՕրինակ
alsoգլխավոր բայից առաջShe also plays the violin.
alsobe-ից հետոHe's also a musician.
alsoառաջին օժանդակ կամ եղանակավորող բայից հետո (can, is, are…)I can also drive.
tooնախադասության մասի վերջումShe plays the violin too.
as wellնախադասության մասի վերջումShe plays the violin as well.

Too-ն և as well-ը շատ տարածված են խոսքում, also-ն՝ և՛ խոսքում, և՛ գրավոր։ Ժխտական նախադասություններում վերջում դրեք either, ոչ թե too. I don't like it either (տե՛ս A2-32)։

Ստորակետը այս բառերի հետ

ԿանոնՕրինակ
Սովորաբար ստորակետ but-ից և so-ից առաջ, երբ դրանք երկու մաս են միացնումIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
and / or երկու կարճ մասով. ստորակետը սովորաբար պետք չէI cooked and she washed up.
Սովորաբար ստորակետ չկա because-ից առաջI'm late because the bus didn't come.
Because-ով մասը սկզբում է → ստորակետ դրանից հետոBecause it was raining, we stayed in.
Թվարկում. ստորակետներ առարկաների միջև, վերջինից առաջ՝ andI bought eggs, milk and bread.

Թվարկումներում որոշ հեղինակներ (հատկապես US անգլերենում) ստորակետ են դնում նաև and-ից առաջ. eggs, milk, and bread։ Երկու ոճն էլ ճիշտ է. ընտրեք մեկը և միշտ օգտագործեք այն։

Գործածություն

1And. ավելացում

and օգտագործեք նման միտք ավելացնելու կամ թվարկման մեջ բառեր միացնելու համար։

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Ես բուժքույր եմ, իսկ ամուսինս ուսուցիչ է։
«իսկ» → այստեղ and
We went to the beach and had lunch by the sea.
Գնացինք լողափ և ծովի մոտ ճաշեցինք։
I need eggs, butter and flour.
Ինձ ձու, կարագ և ալյուր է պետք։
She's clever and very funny.
Նա խելացի է և շատ զվարճալի։

2But. հակադրություն

but օգտագործեք, երբ երկրորդ միտքը տարբերվում է առաջինից կամ անսպասելի է դրանից հետո։

The flat is small, but it's very bright.
Բնակարանը փոքր է, բայց շատ լուսավոր է։
flat (UK). apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Սուրճ սիրում եմ, բայց երեկոյան չեմ խմում։
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Նա շատ պարապեց, բայց քննությունը չհանձնեց։
It's expensive but good.
Թանկ է, բայց լավն է։
երկու ածական. ստորակետ չկա

3Or. ընտրություն

or օգտագործեք երկու կամ ավելի բաների միջև ընտրության համար։ Ժխտական նախադասություններում or-ը միացնում է այն բաները, որոնք չեք անում կամ չունեք։

Do you want to stay in or go out?
Ուզո՞ւմ ես տանը մնալ, թե՞ դուրս գալ։
«թե՞» → or
We can take the bus or walk.
Կարող ենք ավտոբուս նստել կամ ոտքով գնալ։
I don't eat meat or fish.
Ոչ միս եմ ուտում, ոչ էլ ձուկ։
«ոչ…, ոչ էլ» կամ «ու… չեմ», անգլերենում don't + or
Is your birthday in May or June?
Ծննդյանդ օրը մայիսի՞ն է, թե՞ հունիսին։

4So. հետևանք

so դրեք հետևանքից առաջ։ Պատճառը գալիս է առաջինը։

It was raining, so we stayed at home.
Անձրև էր գալիս, դրա համար տանը մնացինք։
«դրա համար» → so
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Հեռախոսս լիցքաթափվել էր, դրա համար ընկերոջս հեռախոսից օգտվեցի։
The shop was closed, so we went to the market.
Խանութը փակ էր, այդ պատճառով շուկա գնացինք։
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
Դիետա եմ պահում, դրա համար ինձ տորթ պետք չէ, շնորհակալություն։

5Because. պատճառ

because դրեք պատճառից առաջ։ Խոսակցության մեջ Why…? հարցին կարող եք պատասխանել միայն Because…-ով։

I'm tired because I didn't sleep well.
Հոգնած եմ, որովհետև լավ չեմ քնել։
հայերենում ստորակետ կա, անգլերենում՝ ոչ
She left early because she had a headache.
Նա շուտ գնաց, որովհետև գլուխը ցավում էր։
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Քանի որ գնացքները չէին աշխատում, մեքենայով գնացինք Լիդս։
«քանի որ», բայց առանց «դրա համար»-ի. ոչ թե because…, so…
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
«Ինչո՞ւ ես անգլերեն սովորում»։ «Որովհետև ուզում եմ արտասահմանում աշխատել»։

6Also, too և as well

Այս բառերն օգտագործեք տեղեկություն ավելացնելու համար։ Also-ն նախադասության մասի մեջտեղում է, too-ն և as well-ը՝ վերջում։

I play tennis. I also play football.
Թենիս եմ խաղում։ Ֆուտբոլ էլ եմ խաղում։
also-ն բայից առաջ
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Սառան բժիշկ է։ Նաև երեք երեխայի մայր է։
be-ից հետո՝ also
I love this song. My dad loves it too.
Շատ եմ սիրում այս երգը։ Հայրիկս էլ է սիրում։
«էլ» → too
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Այցելեցինք ամրոցը, և հին քաղաքն էլ տեսանք։

Հաճախակի սխալներ

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
Օգտագործեք because կամ so, ոչ երկուսը միասին։ (Կամ՝ I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Also-ն գլխավոր բայից առաջ է, ոչ թե բայի և խնդրի միջև։
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Ժխտական նախադասության մեջ վերջում՝ either։
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + նախադասության մաս։ (Because of + գոյական՝ B1-27-ում։)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
So-ն հետևանքից առաջ է՝ երկու մասերի միջև։
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Սովորական տեղը՝ also be-ից հետո։
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Ենթակայից հետո too-ն պաշտոնական է և ստորակետներ է պահանջում (She, too, plays…). սովորական տեղը վերջն է։
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Գրավոր խոսքում because-ով մասը պահեք նույն նախադասության մեջ։ Կարճ պատասխանը՝ "Because I was ill.", խոսակցության մեջ ճիշտ է։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Քանի որ…, դրա համար…» → because…, so…. Հայերենում բնական է երկու կապող բառով ասել. «Քանի որ Գառնիի ճանապարհը փակ էր, դրա համար Դիլիջան գնացինք»։ Անգլերենում մեկ նախադասության մեջ դրեք կամ because, կամ so։

❌Because the road to Garni was closed, so we went to Dilijan instead.
✅Because the road to Garni was closed, we went to Dilijan instead. կամ The road to Garni was closed, so we went to Dilijan instead.
because կամ so, ոչ երկուսը

2. «Նաև»-ն ավելացվող բառից առաջ. «Դիմումի համար նաև լուսանկա՞ր է պետք»։ Հայերենում «նաև»-ը դնում ենք ավելացվող բառից անմիջապես առաջ, իսկ անգլերենում also-ն գլխավոր բայից առաջ է, հարցում՝ ենթակայից հետո։

❌Do you need also a photo for the form?
✅Do you also need a photo for the form? կամ Do you need a photo for the form too?
also + գլխավոր բայ

3. «Էլ» ժխտական նախադասության մեջ → too. «Անձնագիրդ չմոռանաս, տոմսերն էլ չմոռանաս»։ Հայերեն «էլ»-ը աշխատում է նաև ժխտականում, իսկ անգլերենում ժխտականում too-ի փոխարեն either է։

❌Don't forget your passport, and don't forget the tickets too!
✅Don't forget your passport, and don't forget the tickets either!
ժխտական → either

4. «… ու … չունի» → doesn't have … and …. «Լիլիթը մեքենա ու հեծանիվ չունի, դրա համար ամենուր ոտքով է գնում»։ Հայերենում ժխտական նախադասության մեջ էլ «ու / և» ենք ասում, և շատերը թարգմանում են and։ Անգլերենում ժխտականից հետո and-ը նշանակում է «երկուսը միասին», իսկ «ո՛չ մեկը, ո՛չ մյուսը» իմաստի համար or է։

⚠️Lilit doesn't have a car and a bike, so she walks everywhere.
✅Lilit doesn't have a car or a bike, so she walks everywhere.
Քերականորեն ճիշտ է, բայց and-ով նշանակում է, որ երկուսը միասին չունի. ոչ մեկը չունի՝ or

Մի՛ շփոթեք

so, թե because – Նույն պատմությունը հակառակ ուղղություններով։ So + հետևանք, because + պատճառ։ Պատճառ և հետևանք արտահայտելու այլ ձևեր՝ B1-27-ում։

It was cold, so I wore a coat.
Ցուրտ էր, դրա համար վերարկու հագա։
ցուրտ → վերարկու
I wore a coat because it was cold.
Վերարկու հագա, որովհետև ցուրտ էր։
վերարկու ← ցուրտ

but, թե although – Երկուսն էլ հակադրություն են ցույց տալիս, բայց although-ը այլ կառուցվածք ունի։ Այս դասում օգտագործում ենք միայն but. although-ը B1-26-ում է։

It was late, but we went for a walk.
Ուշ էր, բայց զբոսնելու գնացինք։

also, թե too, թե as well – Նույն իմաստը, տարբեր տեղեր։

Tom also likes jazz.
Թոմը նույնպես ջազ է սիրում։
գլխավոր բայից առաջ
Tom likes jazz too.
Թոմն էլ է ջազ սիրում։
վերջում
Tom likes jazz as well.
Թոմն էլ է ջազ սիրում։
վերջում

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • and-ը սովորաբար թույլ է՝ /ən/ կամ միայն /n/. fish and chips հնչում է «fish 'n' chips»։ Հայերեն «ը»-ն այստեղ օգնում է՝ թույլ ձայնավորի համար։
  • but-ը արագ խոսքում թույլ է՝ /bət/, or-ը՝ /ə/ (UK), /ɚ/ (US). tea or coffee հնչում է մոտավորապես «tea-er-coffee»։
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ կամ /bɪˈkʌz/ (US). շեշտը երկրորդ մասի վրա է՝ «be-COZ». այստեղ հայերենի վերջին վանկի շեշտը օգնում է։ Շատ ոչ պաշտոնական խոսքում այն հաճախ դառնում է 'cause /kəz/։ Սովորական գրավոր խոսքում գրեք because։
  • too, to և two կարող են նույն կերպ հնչել՝ /tuː/։ Նախադասության վերջում too-ն շեշտված է. Me too. (To-ն հաճախ թույլ է՝ /tə/։)
  • or-ով ընտրության հարցում ձայնը սովորաբար բարձրանում է առաջին տարբերակի վրա և իջնում վերջինի վրա. Tea (↗) or coffee (↘)?
  • Ստորակետ. հայերենում «որովհետև»-ից և «որ»-ից առաջ միշտ ստորակետ ենք դնում, իսկ անգլերենում because-ից առաջ սովորաբար ստորակետ չկա. I'm late because…

Ոսկե կանոն

and (+), but (≠), or (?), so (→ հետևանք), because (← պատճառ)։ Մեկ նախադասության մեջ because կամ so, ոչ երկուսը։ Also-ն նախադասության մասի մեջտեղում է, too / as well-ը՝ վերջում, իսկ ժխտականում՝ either։ Սովորաբար ստորակետ դրեք but-ից և so-ից առաջ, և ստորակետ մի՛ դրեք because-ից առաջ։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

1–4 կետերում օգտագործեք այն բառը, որը ցույց է տալիս փակագծերում տրված իմաստը. and, but, or, so, because։ 5–6 կետերում ընտրեք also կամ too։

  1. I like cats, I don't like dogs. (contrast)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (choice)
  3. It was late, we went home. (result)
  4. We went home it was late. (reason)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Իմաստ

Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The test was hard, … I passed it.

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Համատեքստում

Կարդացեք նամակը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Բառերի ցանկ (բառը կարող եք օգտագործել մեկից ավելի անգամ). and, because, but, or, so, too

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք մեկ նախադասություն ձեր օրվա մասին but-ով և մեկը՝ so-ով։
  2. Պատասխանեք because-ով: Why are you learning English?

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. A1-28 Past Simple հայերենով. անկանոն բայեր, did և didn't, Where did you go?
    Լրացրեք: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով
    always-ը դրեք ճիշտ տեղում: She is late.
  3. A1-26 Was և were հայերենով. be բայի անցյալը, there was / there were, I was born
    Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The film … long, but it was great.
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Իմաստ

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Գտեք սխալը

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Համատեքստում

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Ձեր հերթն է

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Խառը կրկնություն

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play