And, But, Or, So, Because — ពាក្យភ្ជាប់ (conjunctions) ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ
And, But, Or, So, Because
នៅលើទំព័រនេះ
គោលបំណង
បន្ទាប់ពីមេរៀននេះ អ្នកអាចភ្ជាប់គំនិតពីរដោយ and, but, or, so និង because បន្ថែមព័ត៌មានដោយ also, too និង as well នៅកន្លែងត្រឹមត្រូវ ហើយប្រើក្បៀស (comma) ឱ្យត្រឹមត្រូវជាមួយពាក្យទាំងនេះ។
គំនិតសំខាន់
ប្រយោគខ្លីៗច្បាស់ ប៉ុន្តែការនិយាយពិតៗតែងភ្ជាប់គំនិតជាមួយគ្នា។ ឃ្លា (clause) គឺជាក្រុមពាក្យដែលមានប្រធាន និងកិរិយាសព្ទ៖ it was late, we took a taxi។ ពាក្យភ្ជាប់ (conjunctions) ភ្ជាប់ឃ្លាពីរឱ្យទៅជាប្រយោគតែមួយ ហើយពាក្យនីមួយៗបង្ហាញ ទំនាក់ទំនង ផ្សេងគ្នា។ សូមគិតថាវាជាសញ្ញាប្រាំ៖
- and = បូក (+)៖ គំនិតមួយទៀត
- but = ភាពផ្ទុយគ្នា ឬការភ្ញាក់ផ្អើល (≠)
- or = ជម្រើស (?)
- so = លទ្ធផល (→)
- because = មូលហេតុ (←)
So និង because និយាយរឿងតែមួយ ក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា។ មូលហេតុ → លទ្ធផល៖ It was late, so we took a taxi. លទ្ធផល ← មូលហេតុ៖ We took a taxi because it was late.
Also, too និង as well ធ្វើការងារស្រដៀងនឹង and៖ វាបន្ថែមព័ត៌មាន។ ប៉ុន្តែវាមិនភ្ជាប់ឃ្លាពីរទេ។ វានៅ ក្នុង ឃ្លា ហើយពាក្យនីមួយៗមានទីតាំងរបស់វា។
សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ ពាក្យទាំងនេះមិនពិបាកយល់ទេ ព្រោះភាសាខ្មែរមាន ហើយ / និង, ប៉ុន្តែ, ឬ, ដូច្នេះ, ព្រោះ។ ចំណុចពិបាកគឺ៖ ភាសាខ្មែរអាចប្រើ “ដោយសារ…ដូច្នេះ…” ជាមួយគ្នាក្នុងប្រយោគតែមួយ ហើយ “ក៏…ដែរ” ប្រើបានទាំងប្រយោគបញ្ជាក់ និងអវិជ្ជមាន។ ភាសាអង់គ្លេសមិនធ្វើដូច្នេះទេ។
ភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស
ពាក្យភ្ជាប់ខ្មែរ និងអង់គ្លេសស្រដៀងគ្នាច្រើន៖ ហើយ / និង ≈ and, ប៉ុន្តែ ≈ but, ឬ ≈ or, ដូច្នេះ ≈ so, ព្រោះ ≈ because។ ភាពខុសគ្នាធំពីរគឺ៖ ភាសាខ្មែរអាចដាក់ពាក្យមូលហេតុ និងពាក្យលទ្ធផលក្នុងប្រយោគតែមួយ ហើយ ក៏…ដែរ ប្រើបានទាំងប្រយោគបញ្ជាក់ និងប្រយោគអវិជ្ជមាន។
| ភាសាខ្មែរ | ភាសាអង់គ្លេស | ខុសគ្នាត្រង់ណា |
|---|---|---|
| ខ្ញុំជាគិលានុបដ្ឋាយិកា ហើយប្ដីខ្ញុំជាគ្រូបង្រៀន | I'm a nurse and my husband is a teacher. | ចំណុចនេះដូចគ្នា៖ “ហើយ” ភ្ជាប់ឃ្លាពីរ → and |
| ផ្ទះល្វែងតូច ប៉ុន្តែភ្លឺណាស់ | The flat is small, but it's very bright. | ដូចគ្នា ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសដាក់ក្បៀសនៅមុខ but |
| ដោយសារភ្លៀង ដូច្នេះយើងនៅផ្ទះ | It was raining, so we stayed at home. / Because it was raining, we stayed at home. | ភាសាខ្មែរអាចប្រើទាំងពីរ។ ភាសាអង់គ្លេស៖ so ឬ because តែមួយប៉ុណ្ណោះ |
| ខ្ញុំអស់កម្លាំង ព្រោះគេងមិនលក់ | I'm tired because I didn't sleep well. | ក្រោយ because ត្រូវមានប្រធាន + កិរិយាសព្ទ (I didn't sleep) |
| ប៉ាខ្ញុំក៏ចូលចិត្តបទនេះដែរ | My dad loves it too. / My dad also loves it. | ចំណុចនេះស្រដៀងគ្នា៖ “ក៏” នៅមុខកិរិយាសព្ទ ≈ also; “ដែរ” នៅខាងចុង ≈ too |
| ខ្ញុំក៏មិនចូលចិត្តដែរ | I don't like it either. | ប្រយោគអវិជ្ជមាន៖ either មិនមែន too |
សរុបមក៖ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ប្រើពាក្យភ្ជាប់ មួយ រវាងឃ្លាពីរ (because ឬ so) ហើយពេល “ក៏…ដែរ” នៅក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន ប្រើ either។
ទម្រង់
ពាក្យភ្ជាប់ទាំងប្រាំ
| ពាក្យភ្ជាប់ | អត្ថន័យ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| and | បន្ថែម | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | ភាពផ្ទុយគ្នា | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | ជម្រើស | Do you want tea or coffee? |
| so | លទ្ធផល | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | មូលហេតុ | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well — ទីតាំង
| ពាក្យ | ទីតាំង | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| also | នៅមុខកិរិយាសព្ទចម្បង | She also plays the violin. |
| also | នៅក្រោយ be | He's also a musician. |
| also | នៅក្រោយកិរិយាសព្ទជំនួយ ឬ modal verb ទីមួយ (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | ចុងឃ្លា | She plays the violin too. |
| as well | ចុងឃ្លា | She plays the violin as well. |
Too និង as well ប្រើញឹកញាប់ណាស់ពេលនិយាយ; also ប្រើញឹកញាប់ទាំងពេលនិយាយ និងពេលសរសេរ។ ក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន ប្រើ either នៅខាងចុង មិនមែន too ទេ៖ I don't like it either (មើល A2-32)។
ក្បៀសជាមួយពាក្យទាំងនេះ
| ច្បាប់ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|
| ជាធម្មតាមានក្បៀសនៅមុខ but និង so ពេលវាភ្ជាប់ឃ្លាពីរ | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| and / or ជាមួយឃ្លាខ្លីពីរ៖ ជាធម្មតាមិនត្រូវការក្បៀស | I cooked and she washed up. |
| ជាធម្មតា គ្មានក្បៀស នៅមុខ because | I'm late because the bus didn't come. |
| ឃ្លា because នៅមុន → ក្បៀសនៅក្រោយវា | Because it was raining, we stayed in. |
| បញ្ជី៖ ក្បៀសរវាងរបស់នីមួយៗ ហើយ and នៅមុខរបស់ចុងក្រោយ | I bought eggs, milk and bread. |
ក្នុងបញ្ជី អ្នកសរសេរខ្លះ (ជាពិសេសក្នុងភាសាអង់គ្លេស US) ដាក់ក្បៀសនៅមុខ and ផងដែរ៖ eggs, milk, and bread។ របៀបទាំងពីរត្រឹមត្រូវ៖ ជ្រើសមួយ ហើយប្រើវាជានិច្ច។ ភាសាខ្មែរច្រើនប្រើដកឃ្លាជំនួសក្បៀស ដូច្នេះសូមប្រយ័ត្នកុំភ្លេចក្បៀសក្នុងភាសាអង់គ្លេស។
របៀបប្រើ
1And — ការបន្ថែម
ប្រើ and ដើម្បីបន្ថែមគំនិតស្រដៀងគ្នា ឬដើម្បីភ្ជាប់ពាក្យក្នុងបញ្ជី។
2But — ភាពផ្ទុយគ្នា
ប្រើ but ពេលគំនិតទីពីរខុសពីគំនិតទីមួយ ឬគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលបន្ទាប់ពីវា។
3Or — ជម្រើស
ប្រើ or សម្រាប់ជម្រើសរវាងរបស់ពីរ ឬច្រើន។ ក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន or ភ្ជាប់អ្វីដែលអ្នក មិន ធ្វើ ឬមិនមាន។
4So — លទ្ធផល
ដាក់ so នៅមុខ លទ្ធផល។ មូលហេតុមកមុន។
5Because — មូលហេតុ
ដាក់ because នៅមុខ មូលហេតុ។ ក្នុងការសន្ទនា អ្នកអាចឆ្លើយសំណួរ Why…? ដោយ Because… តែឯងបាន។
6Also, too និង as well
ប្រើពាក្យទាំងនេះដើម្បីបន្ថែមព័ត៌មាន។ Also នៅកណ្ដាលឃ្លា; too និង as well នៅខាងចុង។ ភាសាខ្មែរមានទីតាំងស្រដៀងគ្នា៖ “ក៏” នៅមុខកិរិយាសព្ទ និង “ដែរ” នៅខាងចុង។
កំហុសញឹកញាប់
អន្ទាក់សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ
1. “ដោយសារ… ដូច្នេះ…” ក្នុងប្រយោគតែមួយ ក្នុងភាសាខ្មែរ ដោយសារម៉ូតូខ្ញុំខូច ដូច្នេះខ្ញុំជិះតុកតុក ស្ដាប់ទៅធម្មតាណាស់។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស because និង so មិននៅជាមួយគ្នាទេ៖ ជ្រើសតែមួយ។
2. “ក៏…ដែរ” ក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន → too ភាសាខ្មែរនិយាយ សុខាហែលទឹកមិនកើតទេ ប្អូនស្រីគាត់ក៏ហែលមិនកើតដែរ ដោយប្រើ “ក៏…ដែរ” ដូចក្នុងប្រយោគបញ្ជាក់។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស too ប្រើតែក្នុងប្រយោគបញ្ជាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន ប្រើ either។
3. “ដោយសារ” + នាមសព្ទ → because + នាមសព្ទ ពាក្យ “ដោយសារ” ក្នុងភាសាខ្មែរ អាចនៅមុខនាមសព្ទ (ដោយសារភ្លៀង) ឬមុខឃ្លា (ដោយសារមេឃភ្លៀង)។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ក្រោយ because ត្រូវមានឃ្លាពេញលេញ៖ ប្រធាន + កិរិយាសព្ទ។
4. “ក៏…ដែរ” → also … too អ្នករៀនខ្លះបកប្រែទាំង “ក៏” និង “ដែរ” ដូច្នេះប្រើ also និង too ក្នុងឃ្លាតែមួយ។ ពាក្យមួយគ្រប់គ្រាន់ហើយ។
កុំច្រឡំ
so និង because — រឿងតែមួយក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា។ So + លទ្ធផល; because + មូលហេតុ។ វិធីផ្សេងទៀតសម្រាប់ប្រាប់មូលហេតុ និងលទ្ធផល នៅក្នុង B1-27។
but និង although — ទាំងពីរបង្ហាញភាពផ្ទុយគ្នា ប៉ុន្តែ although មានរចនាសម្ព័ន្ធខុសគ្នា។ ក្នុងមេរៀននេះ យើងប្រើតែ but; although នៅក្នុង B1-26។
also, too និង as well — អត្ថន័យដូចគ្នា ទីតាំងខុសគ្នា។
អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង
- and ជាធម្មតាអានខ្សោយ៖ /ən/ ឬត្រឹមតែ /n/ — fish and chips ស្ដាប់ទៅដូច “fish 'n' chips”។
- but អានខ្សោយ /bət/ ពេលនិយាយលឿន; or អានខ្សោយ /ə/ (UK), /ɚ/ (US)៖ tea or coffee ស្ដាប់ទៅដូច “tea-er-coffee”។
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ ឬ /bɪˈkʌz/ (US) — សង្កត់លើផ្នែកទីពីរ៖ “be-COZ”។ ពាក្យនេះបញ្ចប់ដោយ /z/ មិនមែន /s/ ទេ។ ក្នុងភាសាខ្មែរ ស នៅចុងពាក្យបញ្ចេញដូច [h] ដូច្នេះសូមប្រយ័ត្នកុំឱ្យវាស្ដាប់ទៅដូច “be-COH”៖ ទុកឱ្យបំពង់កញ័រ “zzz”។ ក្នុងការនិយាយក្រៅផ្លូវការខ្លាំង វាច្រើនក្លាយជា 'cause /kəz/។ សូមសរសេរ because ក្នុងការសរសេរធម្មតា។
- too, to និង two អាចស្ដាប់ទៅដូចគ្នា៖ /tuː/។ Too នៅចុងប្រយោគត្រូវសង្កត់៖ Me too. (To ច្រើនអានខ្សោយ /tə/។)
- so /səʊ/ (UK), /soʊ/ (US) ជាស្រៈពីរ៖ ចាប់ផ្ដើមពី /ə/ ហើយបញ្ចប់ដោយបបូរមាត់មូលបន្តិច — មិនមែន “ស” ខ្លីទេ។
- ក្នុងសំណួរជម្រើសដែលមាន or សំឡេងជាធម្មតា ឡើង នៅជម្រើសទីមួយ ហើយ ចុះ នៅជម្រើសចុងក្រោយ៖ Tea (ឡើង) or coffee (ចុះ)?
ច្បាប់មាស
and (+), but (≠), or (?), so (→ លទ្ធផល), because (← មូលហេតុ)។ Also នៅកណ្ដាលឃ្លា; too / as well នៅខាងចុង។ ជាធម្មតាដាក់ក្បៀសនៅមុខ but និង so ហើយគ្មានក្បៀសនៅមុខ because។ ប្រើ because ឬ so មិនមែនទាំងពីរ ហើយក្នុងប្រយោគអវិជ្ជមាន ប្រើ either មិនមែន too។
លំហាត់
A. ទម្រង់
ធាតុ 1–4៖ ប្រើពាក្យដែលបង្ហាញអត្ថន័យក្នុងវង់ក្រចក៖ and, but, or, so, because។ ធាតុ 5–6៖ ជ្រើស also ឬ too។
-
I like cats, I don't like dogs. (ភាពផ្ទុយគ្នា)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (ជម្រើស)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (លទ្ធផល)
-
We went home it was late. (មូលហេតុ)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. អត្ថន័យ
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវតាមអត្ថន័យ។
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ We can eat at home … go to a restaurant.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ The test was hard, … I passed it.
C. រកកំហុស
ប្រយោគនីមួយៗមានកំហុសមួយ ឬត្រឹមត្រូវ។ សរសេរប្រយោគដែលកែរួច ឬសរសេរ correct។
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. ក្នុងបរិបទ
បំពេញពាក្យដែលបាត់ក្នុងសារ។ ប្រអប់ពាក្យ៖ and, because, but, or, so, too (អ្នកអាចប្រើពាក្យមួយច្រើនដង)
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. វេនរបស់អ្នក
សរសេរជាភាសាអង់គ្លេស។
-
សរសេរប្រយោគមួយអំពីថ្ងៃរបស់អ្នកជាមួយ but និងមួយទៀតជាមួយ so។
-
ឆ្លើយសំណួរ៖ Why are you learning English? ប្រើ because។
F. រំលឹកចម្រុះ
រំលឹកមេរៀនមុនៗ។
-
A1-28 Past Simple — កិរិយាសព្ទមិនទៀងទាត់ Did និង Didn't ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ បំពេញដោយប្រើកិរិយាសព្ទក្នុងវង់ក្រចក៖ I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 Always, usually, never (គុណកិរិយាប្រាប់ភាពញឹកញាប់) — ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដាក់ always នៅកន្លែងត្រឹមត្រូវ៖ She is late.
-
A1-26 Was និង Were — Past of be (អតីតកាលនៃ be) ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ The film … long, but it was great.
ចម្លើយ
A. ទម្រង់
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. អត្ថន័យ
- so
- because
- or
- but
C. រកកំហុស
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. ក្នុងបរិបទ
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. វេនរបស់អ្នក
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. រំលឹកចម្រុះ
- go
- She is always late.
- was
