And, But, Or, So, Because इंग्रजीत: दोन वाक्यं कशी जोडायची – मराठीत सोप्या भाषेत
And, But, Or, So, Because
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही and, but, or, so आणि because ने दोन कल्पना एका वाक्यात जोडू शकाल, also, too आणि as well योग्य जागी ठेवून माहिती वाढवू शकाल, आणि या शब्दांबरोबर स्वल्पविराम (,) बरोबर वापरू शकाल.
मुख्य कल्पना
छोटी वाक्यं स्पष्ट असतात, पण खऱ्या बोलण्यात आपण कल्पना जोडतो. Clause (वाक्यांश) म्हणजे कर्ता आणि क्रियापद असलेला शब्दसमूह: it was late, we took a taxi. Conjunctions (उभयान्वयी अव्ययं) दोन clauses एका वाक्यात जोडतात, आणि प्रत्येक शब्द वेगळं नातं दाखवतो. त्यांना पाच खुणा समजा:
- and = अधिक (+): आणखी एक कल्पना
- but = विरोध किंवा आश्चर्य (≠)
- or = निवड (?)
- so = परिणाम (→)
- because = कारण (←)
So आणि because एकच गोष्ट उलट दिशेने सांगतात. कारण → परिणाम: It was late, so we took a taxi. परिणाम ← कारण: We took a taxi because it was late.
Also, too आणि as well and सारखंच काम करतात: माहिती वाढवतात. पण ते दोन clauses जोडत नाहीत. ते clause च्या आत असतात, आणि प्रत्येकाची स्वतःची जागा असते.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठी उभयान्वयी अव्ययं साधारणपणे तशीच काम करतात: “आणि” = and, “पण / परंतु” = but, “किंवा” = or, “म्हणून” = so, “कारण” = because. इथे दोन्ही भाषा सारख्याच. पण काही गोष्टी गोंधळ करतात. मराठीत “म्हणून” कारणाच्या clause च्या शेवटी येऊ शकतं (“पाऊस पडत होता म्हणून आम्ही थांबलो”), आणि मग इंग्रजीत because आणि so दोन्ही एकाच वाक्यात येतात – हे चुकीचं. नकारार्थी वाक्यात मराठी “आणि” (“मला चहा आणि कॉफी आवडत नाही”) इंग्रजीत सहसा or होतं. मराठी “पण” आणि “-ही” (“मी पण”, “मलाही”) इंग्रजीत too किंवा also, आणि त्यांची जागा वेगळी. मराठी क्रम तसाच ठेवून “म्हणून” च्या जागी because ठेवलं, तर कारण आणि परिणाम उलटे होतात: “म्हणून” नंतर परिणाम येतो, because नंतर कारण. आणि स्वल्पविराम: इंग्रजीत but आणि so आधी सहसा स्वल्पविराम, because आधी सहसा नाही.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| उशीर झाला होता, म्हणून आम्ही टॅक्सी केली. | It was late, so we took a taxi. | “म्हणून” → so – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत |
| उशीर झाला होता म्हणून आम्ही टॅक्सी केली. | We took a taxi because it was late. / It was late, so we took a taxi. | एक शब्द निवडा: because किंवा so, दोन्ही नाही |
| आम्ही टॅक्सी केली, कारण उशीर झाला होता. | We took a taxi because it was late. | मराठीत स्वल्पविराम; इंग्रजीत because आधी सहसा नाही |
| मला चहा आणि कॉफी आवडत नाही. | I don't like tea or coffee. | नकारात “आणि” → सहसा or |
| ती पियानो पण वाजवते. | She also plays the piano. / She plays the piano too. | मराठीत “पण” क्रियापदाआधी; also क्रियापदाआधी, too शेवटी |
| “मी पण!” | "Me too!" | लघु उत्तरात too |
| मलाही आवडत नाही. | I don't like it either. | नकारात शेवटी either |
| मी आजारी होतो म्हणून आलो नाही. | I was ill, so I didn't come. / I didn't come because I was ill. | “म्हणून” नंतर परिणाम → so; because नंतर कारण |
| मी अंडी, दूध आणि ब्रेड आणला. | I bought eggs, milk and bread. | यादी आणि स्वल्पविराम – सारखंच (UK) |
थोडक्यात: पाच शब्द मराठीसारखेच काम करतात – पण because आणि so एकत्र नाहीत, नकारात or, आणि “मी पण” म्हणजे Me too.
रचना
पाच conjunctions
| शब्द | अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|
| and | भर घालणं | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | विरोध | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | निवड | Do you want tea or coffee? |
| so | परिणाम | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | कारण | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well – वाक्यातली जागा
| शब्द | जागा | उदाहरण |
|---|---|---|
| also | मुख्य क्रियापदाच्या आधी | She also plays the violin. |
| also | be नंतर | He's also a musician. |
| also | पहिल्या सहायक क्रियापदानंतर किंवा modal verb नंतर (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | clause च्या शेवटी | She plays the violin too. |
| as well | clause च्या शेवटी | She plays the violin as well. |
Too आणि as well बोलण्यात खूप नेहमीचे; also बोलण्यात आणि लिहिण्यात दोन्हीकडे. नकारार्थी वाक्यात शेवटी too नाही, either: I don't like it either (पाहा A2-32).
या शब्दांबरोबर स्वल्पविराम
| नियम | उदाहरण |
|---|---|
| दोन clauses जोडताना but आणि so आधी सहसा स्वल्पविराम | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| दोन छोट्या clauses बरोबर and / or: सहसा स्वल्पविराम लागत नाही | I cooked and she washed up. |
| because आधी सहसा स्वल्पविराम नाही | I'm late because the bus didn't come. |
| because चा clause आधी आला → त्यानंतर स्वल्पविराम | Because it was raining, we stayed in. |
| यादी: शब्दांमध्ये स्वल्पविराम, शेवटच्या आधी and | I bought eggs, milk and bread. |
यादीत काही लेखक (विशेषतः अमेरिकन इंग्रजीत) and आधीही स्वल्पविराम देतात: eggs, milk, and bread. दोन्ही पद्धती बरोबर; एक निवडा आणि तीच वापरा.
वापर
1And – भर घालणं
सारखीच दुसरी कल्पना जोडायला किंवा यादीतले शब्द जोडायला and.
2But – विरोध
दुसरी कल्पना पहिलीपेक्षा वेगळी किंवा अनपेक्षित असेल तेव्हा but. मराठीत “पण” किंवा “परंतु”.
3Or – निवड
दोन किंवा जास्त गोष्टींमधून निवडीसाठी or. नकारार्थी वाक्यात or अशा गोष्टी जोडतो, ज्या तुम्ही करत नाही किंवा तुमच्याकडे नाहीत – मराठीत इथे अनेकदा “आणि” किंवा “ना … ना” येतं.
4So – परिणाम
so परिणामाच्या आधी ठेवा. कारण आधी येतं. मराठीत “म्हणून”.
5Because – कारण
because कारणाच्या आधी ठेवा. संवादात Why…? ला फक्त Because… ने उत्तर देता येतं. मराठीत “कारण”, किंवा कारणाच्या clause नंतर “म्हणून”.
6Also, too आणि as well
माहिती वाढवण्यासाठी हे शब्द. Also clause च्या मध्ये; too आणि as well शेवटी. मराठीत “पण” किंवा “-ही” (“मी फुटबॉलपण खेळतो”, “तीही डॉक्टर आहे”); इंग्रजीत also मुख्य क्रियापदाच्या आधी.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “मला चहा आणि कॉफी दोन्ही आवडत नाही” → don't like tea and coffee. मराठीत नकारार्थी वाक्यातही गोष्टी “आणि” ने जोडतो: “मला चहा आणि कॉफी आवडत नाही”, “आमच्याकडे गाडी आणि स्कूटर नाही”. इंग्रजीत don't … and म्हटलं तर अर्थ होतो “दोन्ही एकत्र नाही” – एक असू शकतं. “एकही नाही” सांगायचं असेल तर नकारानंतर or.
2. “मी पण!” → Me also! मराठीत सहमती छोट्या उत्तराने दाखवतो: “मी पण!”, “आम्ही पण येतो.” “पण” इंग्रजी also सारखा वाटतो, म्हणून Me also! तयार होतं. भारतात हे खूप ऐकू येतं, पण इंग्रजीत छोट्या उत्तरात Me too! (किंवा So do I.) नैसर्गिक आहे. Also clause च्या मध्ये येतो, एकटा नाही.
3. “रस्ता बंद होता म्हणून आम्ही परत फिरलो” → closed because we turned back. मराठीत “म्हणून” कारणाच्या नंतर येतं, आणि त्यानंतर परिणाम: “रस्ता बंद होता म्हणून परत फिरलो”. “म्हणून” चं भाषांतर because केलं आणि मराठी क्रम तसाच ठेवला, तर इंग्रजी वाक्य व्याकरणदृष्ट्या चालतं, पण अर्थ उलटा होतो: because नंतर नेहमी कारण येतं. मराठी क्रम ठेवायचा असेल तर so; because वापरायचं असेल तर आधी परिणाम.
गोंधळ करू नका
so आणि because – एकच गोष्ट उलट दिशेने. So + परिणाम; because + कारण. कारण-परिणाम सांगण्याचे आणखी मार्ग B1-27 मध्ये.
but आणि although – दोन्ही विरोध दाखवतात, पण although चं वाक्य वेगळ्या पद्धतीने बनतं. या धड्यात फक्त but; although B1-26 मध्ये.
also, too आणि as well – अर्थ एकच, वाक्यातली जागा वेगळी.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- and सहसा हलकं: /ən/ किंवा फक्त /n/ – fish and chips जवळजवळ “fish 'n' chips” असं ऐकू येतं. स्पष्ट “ॲण्ड” म्हणू नका.
- but भरभर बोलताना हलकं /bət/; or हलकं /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee जवळजवळ “tea-er-coffee”. /ə/ आखूड, सैल स्वर आहे.
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ किंवा /bɪˈkʌz/ (US) – जोर दुसऱ्या syllable वर: be-COZ. शेवटी घोष /z/ – मधमाशीसारखा गुणगुणणारा आवाज, “ज” नाही. अगदी अनौपचारिक बोलण्यात ते 'cause /kəz/ होतं; सामान्य लिखाणात because लिहा.
- too, to आणि two एकसारखे ऐकू येऊ शकतात: /tuː/. वाक्याच्या शेवटी too वर जोर: Me too. (to अनेकदा हलकं /tə/.) इंग्रजी /t/ साठी जिभेचं टोक दातांमागच्या उंचवट्यावर – मराठी “ट” किंवा “त” नाही.
- or च्या निवडीच्या प्रश्नात आवाज पहिल्या पर्यायावर चढतो आणि शेवटच्या पर्यायावर उतरतो: Tea (वर) or coffee (खाली)?
- स्वल्पविराम: मराठीत “कारण” आधी स्वल्पविराम देतो. इंग्रजीत but आणि so आधी स्वल्पविराम, पण because आधी सहसा नाही.
सुवर्णनियम
and (+), but (≠), or (?), so (→ परिणाम), because (← कारण). Also clause च्या मध्ये; too / as well शेवटी. but आणि so आधी सहसा स्वल्पविराम, because आधी नाही. आणि लक्षात ठेवा: एका वाक्यात because किंवा so, नकारात “आणि” = or, आणि “मी पण” = Me too.
सराव
A. रचना
प्रश्न 1–4 मध्ये कंसातला अर्थ दाखवणारा शब्द लिहा: and, but, or, so, because.
-
I like cats, I don't like dogs. (contrast)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (choice)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (result)
-
We went home it was late. (reason)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा.
-
योग्य पर्याय निवडा: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
योग्य पर्याय निवडा: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
योग्य पर्याय निवडा: We can eat at home … go to a restaurant.
-
योग्य पर्याय निवडा: The test was hard, … I passed it.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. संदर्भात
मेसेजमधल्या रिकाम्या जागा भरा. हे शब्द वापरा: and, because, but, or, so, too (एक शब्द एकापेक्षा जास्त वेळा येऊ शकतो).
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
तुमच्या दिवसाबद्दल आणि कारणांबद्दल इंग्रजीत लिहा.
-
तुमच्या दिवसाबद्दल दोन वाक्यं लिहा: एक but ने आणि एक so ने.
-
उत्तर द्या: Why are you learning English? because वापरा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A1-28 Past Simple इंग्रजीत: went, saw, took – अनियमित क्रियापदं, did आणि didn't मराठीत रिकामी जागा भरा: I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 Always, Usually, Never: इंग्रजीत “किती वेळा” कसं सांगायचं – मराठीत स्पष्टीकरण always योग्य जागी ठेवा: She is late.
-
A1-26 Was आणि Were इंग्रजीत: be चा भूतकाळ मराठीत सोप्या भाषेत योग्य पर्याय निवडा: The film … long, but it was great.
उत्तरे
A. रचना
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. अर्थ
- so
- because
- or
- but
C. चूक शोधा
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. संदर्भात
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. मिश्र उजळणी
- go
- She is always late.
- was
