SlowingoNgữ pháp
A1 31 / 32

Liên từ and, but, or, so, because và cách dùng also, too, as well (Conjunctions)

And, But, Or, So, Because

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nối hai ý bằng and, but, or, so và because, thêm thông tin bằng also, too và as well ở đúng vị trí, và dùng dấu phẩy đúng với những từ này.

Ý chính

Câu ngắn thì rõ ràng, nhưng khi nói thật, chúng ta nối các ý lại với nhau. Mệnh đề (clause) là một nhóm từ có chủ ngữ và động từ: it was late, we took a taxi. Liên từ (conjunctions) nối hai mệnh đề thành một câu, và mỗi liên từ cho thấy một mối quan hệ khác nhau. Hãy xem chúng như năm ký hiệu:

  • and = dấu cộng (+): thêm một ý
  • but = sự tương phản hoặc điều bất ngờ (≠)
  • or = một sự lựa chọn (?)
  • so = kết quả (→)
  • because = lý do (←)

So và because kể cùng một câu chuyện theo hai hướng ngược nhau. Nguyên nhân → kết quả: It was late, so we took a taxi. Kết quả ← nguyên nhân: We took a taxi because it was late.

Also, too và as well làm một việc giống and: chúng thêm thông tin. Nhưng chúng không nối hai mệnh đề. Chúng nằm bên trong một mệnh đề, và mỗi từ có vị trí riêng.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Phần lớn liên từ tiếng Việt khớp khá tốt với tiếng Anh: "và" ≈ and, "nhưng" ≈ but, "hay / hoặc" ≈ or, "nên" ≈ so, "vì" ≈ because. Khác biệt lớn nhất: tiếng Việt thích dùng cặp vì … nên, còn tiếng Anh chỉ dùng một từ trong một câu. Ngoài ra, chữ cũng ứng với ba từ tiếng Anh, mỗi từ một vị trí.

Tiếng ViệtTiếng AnhKhác nhau ở đâu
Vì trời mưa nên chúng tôi ở nhà.Because it was raining, we stayed at home. / It was raining, so we stayed at home.tiếng Việt: cặp "vì … nên"; tiếng Anh: chỉ because hoặc chỉ so
Tôi mệt vì tối qua ngủ không ngon.I'm tired because I didn't sleep well.giống nhau: because đứng trước lý do
Tôi thích cà phê, nhưng buổi tối tôi không uống.I like coffee, but I don't drink it in the evening.giống nhau; nhưng tiếng Anh cần tân ngữ it
Bạn muốn trà hay cà phê?Do you want tea or coffee?giống nhau
Tôi không ăn thịt và cá.I don't eat meat or fish.câu phủ định: tiếng Việt thường dùng "và", tiếng Anh dùng or
Tôi cũng chơi bóng đá.I also play football. / I play football too."cũng" đứng trước động từ ≈ also; too / as well ở cuối câu
Tôi cũng là sinh viên.I'm also a student.với be: also đứng sau be
Tôi cũng không thích.I don't like it either.câu phủ định: either, không dùng too

Cấu trúc

Năm liên từ

Liên từNghĩaVí dụ
andthêm ýI play the guitar and my sister plays the piano.
buttương phảnThe hotel was nice, but the food was terrible.
orlựa chọnDo you want tea or coffee?
sokết quảI was hungry, so I made a sandwich.
becauselý doI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well — vị trí

TừVị tríVí dụ
alsotrước động từ chínhShe also plays the violin.
alsosau beHe's also a musician.
alsosau trợ động từ hoặc động từ khuyết thiếu đầu tiên (can, is, are…)I can also drive.
toocuối mệnh đềShe plays the violin too.
as wellcuối mệnh đềShe plays the violin as well.

Too và as well rất phổ biến khi nói; also phổ biến cả khi nói lẫn khi viết. Trong câu phủ định, dùng either ở cuối câu, không dùng too: I don't like it either (xem A2-32).

Dấu phẩy với các liên từ này

Quy tắcVí dụ
Thường có dấu phẩy trước but và so khi chúng nối hai mệnh đềIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
and / or với hai mệnh đề ngắn: thường không cần dấu phẩyI cooked and she washed up.
Thường không có dấu phẩy trước becauseI'm late because the bus didn't come.
Mệnh đề because đứng trước → dấu phẩy sau nóBecause it was raining, we stayed in.
Liệt kê: dấu phẩy giữa các mục, and trước mục cuốiI bought eggs, milk and bread.

Khi liệt kê, một số người viết (nhất là trong tiếng Anh Mỹ) đặt thêm dấu phẩy trước and: eggs, milk, and bread. Cả hai cách đều đúng; hãy chọn một cách và dùng nhất quán.

Cách dùng

1And — thêm ý

Dùng and để thêm một ý tương tự, hoặc để nối các từ trong một danh sách.

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Tôi là y tá, còn chồng tôi là giáo viên.
tiếng Việt hay dùng "còn" ở đây; tiếng Anh dùng and
We went to the beach and had lunch by the sea.
Chúng tôi ra biển và ăn trưa bên bờ biển.
I need eggs, butter and flour.
Tôi cần trứng, bơ và bột mì.
She's clever and very funny.
Cô ấy thông minh và rất hài hước.

2But — tương phản

Dùng but khi ý thứ hai khác với ý thứ nhất, hoặc gây bất ngờ sau ý thứ nhất.

The flat is small, but it's very bright.
Căn hộ nhỏ, nhưng rất sáng sủa.
flat (UK); apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Tôi thích cà phê, nhưng buổi tối tôi không uống.
tiếng Việt bỏ tân ngữ; tiếng Anh cần it
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Anh ấy đã học rất nhiều, nhưng vẫn không qua được kỳ thi.
It's expensive but good.
Đắt nhưng tốt.
hai tính từ: không có dấu phẩy

3Or — lựa chọn

Dùng or cho sự lựa chọn giữa hai hay nhiều thứ. Trong câu phủ định, or nối những thứ bạn không làm hoặc không có.

Do you want to stay in or go out?
Bạn muốn ở nhà hay đi ra ngoài?
We can take the bus or walk.
Chúng ta có thể đi xe buýt hoặc đi bộ.
I don't eat meat or fish.
Tôi không ăn thịt và cá.
tiếng Việt dùng "và"; câu phủ định trong tiếng Anh dùng or
Is your birthday in May or June?
Sinh nhật bạn vào tháng Năm hay tháng Sáu?

4So — kết quả

Đặt so trước kết quả. Nguyên nhân đứng trước.

It was raining, so we stayed at home.
Trời mưa nên chúng tôi ở nhà.
so ≈ nên
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Điện thoại tôi hết pin nên tôi dùng điện thoại của bạn.
The shop was closed, so we went to the market.
Cửa hàng đóng cửa nên chúng tôi đi chợ.
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
Mình đang ăn kiêng nên không ăn bánh đâu, cảm ơn nhé.

5Because — lý do

Đặt because trước lý do. Trong hội thoại, bạn có thể trả lời câu hỏi Why…? chỉ bằng Because….

I'm tired because I didn't sleep well.
Tôi mệt vì tối qua ngủ không ngon.
because ≈ vì
She left early because she had a headache.
Cô ấy về sớm vì bị đau đầu.
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Vì tàu không chạy nên chúng tôi lái xe đến Leeds.
tiếng Việt: "vì … nên"; tiếng Anh: chỉ because, không thêm so
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
"Sao bạn học tiếng Anh?" "Vì mình muốn ra nước ngoài làm việc."

6Also, too và as well

Dùng những từ này để thêm thông tin. Also đứng giữa mệnh đề; too và as well đứng ở cuối.

I play tennis. I also play football.
Tôi chơi quần vợt. Tôi cũng chơi bóng đá.
"cũng" + động từ ≈ also + động từ
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Sara là bác sĩ. Cô ấy cũng là mẹ của ba đứa con.
also đứng sau be
I love this song. My dad loves it too.
Tôi rất thích bài hát này. Bố tôi cũng thích.
tiếng Việt: "cũng" trước động từ; tiếng Anh: too ở cuối
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Chúng tôi đến thăm lâu đài, và cũng đi xem khu phố cổ nữa.

Lỗi thường gặp

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
Dùng because hoặc so, không dùng cả hai. (Hoặc: I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Also đứng trước động từ chính, không đứng giữa động từ và tân ngữ.
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Trong mệnh đề phủ định, dùng either ở cuối.
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + mệnh đề. (Because of + danh từ có ở B1-27.)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
So đứng trước kết quả, giữa hai mệnh đề.
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Vị trí bình thường: also đứng sau be.
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Too sau chủ ngữ là cách nói trang trọng và cần dấu phẩy (She, too, plays…); vị trí bình thường là cuối câu.
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Khi viết, giữ mệnh đề because trong cùng một câu. Trả lời ngắn "Because I was ill." trong hội thoại thì không sao.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Vì … nên" thành "Because … so". Đây là lỗi phổ biến nhất của người Việt. Tiếng Việt thường dùng cả cặp "vì … nên" trong một câu. Tiếng Anh chỉ dùng một từ: hoặc because, hoặc so.

❌Because the film was boring, so we left early.
✅Because the film was boring, we left early.
Hoặc: The film was boring, so we left early.
❌Because my mother was ill, so I cooked dinner.
✅My mother was ill, so I cooked dinner.
Hoặc: Because my mother was ill, I cooked dinner.

2. "Cũng không" thành "not … too". Tiếng Việt dùng "cũng" cho cả câu khẳng định lẫn phủ định ("Tôi cũng thích", "Tôi cũng không biết bơi"). Trong câu phủ định, tiếng Anh dùng either ở cuối, không dùng too.

❌My brother can't swim, and I can't swim too.
✅My brother can't swim, and I can't swim either.

3. Đặt also theo chữ "cũng". "Cũng" luôn đứng trước vị ngữ: "Tôi cũng là giáo viên". Nhưng với be, also đứng sau be.

⚠️I also am a teacher.
✅I'm also a teacher.
Không sai hẳn, nhưng vị trí bình thường của also là sau be.

4. "Không … và …" trong câu phủ định. Tiếng Việt nói "Tôi không uống trà và cà phê". Trong câu phủ định tiếng Anh, hãy nối bằng or.

⚠️I don't drink tea and coffee.
✅I don't drink tea or coffee.
Với and, câu có thể hiểu là bạn không uống trà và cà phê cùng lúc; muốn nói bạn không uống cả hai thứ, dùng or.

5. Mệnh đề "vì" đứng một mình khi viết. Khi viết, nhiều bạn tách lý do thành một câu riêng, như khi nói. Trong văn viết, hãy giữ because trong cùng một câu.

⚠️I missed the bus. Because I got up late.
✅I missed the bus because I got up late.
Trả lời ngắn "Because I got up late." trong hội thoại thì không sao.

Đừng nhầm lẫn

so và because — Cùng một câu chuyện theo hai hướng ngược nhau. So + kết quả; because + lý do. Những cách khác để nói lý do và kết quả có ở B1-27.

It was cold, so I wore a coat.
Trời lạnh nên tôi mặc áo khoác.
lạnh → áo khoác
I wore a coat because it was cold.
Tôi mặc áo khoác vì trời lạnh.
áo khoác ← lạnh

but và although — Cả hai đều chỉ sự tương phản, nhưng although có cấu trúc khác. Trong bài này chúng ta chỉ dùng but; although có ở B1-26.

It was late, but we went for a walk.
Trời đã muộn, nhưng chúng tôi vẫn đi dạo.

also, too và as well — Cùng nghĩa, khác vị trí.

Tom also likes jazz.
Tom cũng thích nhạc jazz.
trước động từ chính
Tom likes jazz too.
Tom cũng thích nhạc jazz.
cuối câu
Tom likes jazz as well.
Tom cũng thích nhạc jazz.
cuối câu

Chính tả và phát âm

  • and thường được đọc nhẹ: /ən/ hoặc chỉ /n/ — fish and chips nghe như "fish 'n' chips". Đừng nhấn mạnh từng chữ and như khi đọc từng từ riêng lẻ.
  • but đọc nhẹ /bət/ khi nói nhanh; or đọc nhẹ /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee nghe như "tea-er-coffee".
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ hoặc /bɪˈkʌz/ (US) — trọng âm ở âm tiết thứ hai: be-CAUSE. Âm cuối là /z/ có rung; người Việt hay đọc thành "bi-cót" hoặc nuốt mất âm cuối — hãy tránh. Khi nói rất thân mật, từ này thường thành 'cause /kəz/. Khi viết bình thường, hãy viết because.
  • also /ˈɔːlsəʊ/ có cụm /ls/ ở giữa: giữ âm /l/ trước /s/, đừng bỏ.
  • too, to và two có thể đọc giống nhau: /tuː/. Too ở cuối câu được nhấn mạnh: Me too. (To thường đọc nhẹ /tə/.)
  • Trong câu hỏi lựa chọn với or, giọng thường lên ở lựa chọn đầu và xuống ở lựa chọn cuối: Tea (lên) or coffee (xuống)? Đây là ngữ điệu của cả câu, không phải thanh điệu của từng chữ như trong tiếng Việt.

Quy tắc vàng

and (+), but (≠), or (?), so (→ kết quả), because (← lý do). Also đứng giữa mệnh đề; too / as well đứng cuối. Thường đặt dấu phẩy trước but và so, không đặt dấu phẩy trước because. Và nhớ: "vì … nên" chỉ là một từ trong tiếng Anh — because hoặc so.

Luyện tập

A. Hình thức

Câu 1–4: dùng từ thể hiện ý nghĩa trong ngoặc: and, but, or, so, because.

  1. I like cats, I don't like dogs. (tương phản)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (lựa chọn)
  3. It was late, we went home. (kết quả)
  4. We went home it was late. (lý do)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng.

  1. Chọn đáp án đúng: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Chọn đáp án đúng: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Chọn đáp án đúng: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Chọn đáp án đúng: The test was hard, … I passed it.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Trong ngữ cảnh

Điền vào tin nhắn. Các từ cho sẵn: and, because, but, or, so, too (bạn có thể dùng một từ nhiều lần)

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết một câu về ngày hôm nay của bạn với but và một câu với so.
  2. Trả lời câu hỏi: Why are you learning English? Dùng because.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A1-28 Thì quá khứ đơn với động từ bất quy tắc, câu phủ định và câu hỏi với did (Past Simple: Irregular Verbs)
    Hoàn thành câu: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Trạng từ chỉ tần suất (always, usually, never): vị trí và cách dùng
    Đặt always vào đúng vị trí: She is late.
  3. A1-26 Was và were: quá khứ của động từ to be trong tiếng Anh (Past Simple of Be)
    Chọn đáp án đúng: The film … long, but it was great.
Đáp án

A. Hình thức

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Ý nghĩa

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Tìm lỗi sai

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Trong ngữ cảnh

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Đến lượt bạn

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play