Сврзници на англиски: and, but, or, so, because, also и too
And, But, Or, So, Because
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да поврзете две мисли во една реченица со and, but, or, so и because, да додадете информација со also, too и as well на точното место и да ставите запирка таму каде што треба.
Главна идеја
Кратките реченици се јасни, но во вистински разговор мислите ги поврзуваме. Реченица во сложената реченица (clause) е група зборови со подмет и глагол: it was late, we took a taxi. Сврзниците (conjunctions) спојуваат две такви реченици во една и секој покажува друга врска. Замислете ги како пет знаци:
- and = плус (+): уште една мисла
- but = спротивност или изненадување (≠)
- or = избор (?)
- so = последица (→)
- because = причина (←)
So и because ја раскажуваат истата приказна во спротивни насоки. Причина → последица: It was late, so we took a taxi. Последица ← причина: We took a taxi because it was late.
Also, too и as well вршат слична работа како and: додаваат информација. Но не поврзуваат две реченици. Тие стојат внатре во реченицата и секој има свое место.
Македонски и англиски
Нашите сврзници главно работат исто: „и“ = and, „но“ / „ама“ = but, „или“ = or, „па“ / „затоа“ = so, „затоа што“ / „бидејќи“ = because. Тука е исто. Нашето „а“ („Јас сум наставничка, а сестра ми е лекарка“) на англиски е and или but, според значењето. Но неколку наши навики водат во грешка. Кај нас „бидејќи“ и „затоа“ можат да стојат во иста реченица („Бидејќи врнеше, затоа останавме дома“); на англиски е доволен еден сврзник. Кај нас „ни … ни“ оди заедно со „не“ („Не јадам ни месо ни риба“); на англиски одречувањето е само едно: don't … or. И малото „и“ кај нас значи и „исто така“ („Свири и гитара“); на англиски тоа е also или too, не and.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Беше доцна, па зедовме такси. | It was late, so we took a taxi. | „па“ / „затоа“ → so |
| Зедовме такси затоа што беше доцна. | We took a taxi because it was late. | „затоа што“ → because; „затоа“ сам → so |
| Бидејќи врнеше, затоа останавме дома. | Because it was raining, we stayed at home. | на англиски само еден сврзник |
| Не јадам ни месо ни риба. | I don't eat meat or fish. | едно одречување + or |
| Свири и гитара. | She also plays the guitar. / She plays the guitar too. | „и“ = „исто така“ → also / too, не and |
| Јас сум наставничка, а сестра ми е лекарка. | I'm a teacher and my sister is a doctor. | „а“ → and или but, според значењето |
| Ни јас. | Me neither. / I don't like it either. | во одречна реченица either, не too |
| Купив јајца, млеко и леб. | I bought eggs, milk and bread. | набројување и запирка – тука е исто |
Накратко: петте сврзници работат речиси како нашите, но користете само еден сврзник („because“ или „so“, не двата), едно одречување и also / too наместо „и“ во значење „исто така“.
Форма
Пет сврзници
| Сврзник | Значење | Пример |
|---|---|---|
| and | додавање | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | спротивност | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | избор | Do you want tea or coffee? |
| so | последица | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | причина | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well – место во реченицата
| Збор | Место | Пример |
|---|---|---|
| also | пред главниот глагол | She also plays the violin. |
| also | по be | He's also a musician. |
| also | по првиот помошен или модален глагол (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | на крајот од реченицата | She plays the violin too. |
| as well | на крајот од реченицата | She plays the violin as well. |
Too и as well се многу чести во говорот; also е често и во говорот и во пишувањето. Во одречна реченица на крајот користете either, не too: I don't like it either (видете A2-32).
Запирка со овие зборови
| Правило | Пример |
|---|---|
| Обично запирка пред but и so кога поврзуваат две реченици | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| and / or со две кратки реченици: обично без запирка | I cooked and she washed up. |
| Обично без запирка пред because | I'm late because the bus didn't come. |
| Реченицата со because е напред → запирка по неа | Because it was raining, we stayed in. |
| Набројување: запирки меѓу зборовите, пред последниот and | I bought eggs, milk and bread. |
Во набројувањето некои автори (особено во американскиот англиски) ставаат запирка и пред and: eggs, milk, and bread. Двата начина се точни; изберете еден и држете се до него. И кај нас пред „но“ се пишува запирка – тука е исто.
Употреба
1And – додавање
Користете and за да додадете слична мисла или да поврзете зборови во набројување.
2But – спротивност
Користете but кога втората мисла е различна од првата или изненадува по неа. Кај нас тоа е „но“ или „ама“.
3Or – избор
Користете or за избор меѓу две или повеќе работи. Во одречна реченица or ги поврзува работите што не ги правите или не ги имате – кај нас тоа е „ни … ни“.
4So – последица
Ставете so пред последицата. Причината доаѓа прва. Кај нас тоа е „па“ или „затоа“.
5Because – причина
Ставете because пред причината. Во разговор на прашањето Why…? може да одговорите и само со Because…. Кај нас тоа е „затоа што“, „бидејќи“ или „зашто“.
6Also, too и as well
Со овие зборови додавате информација. Also стои во средината на реченицата; too и as well на крајот. Кај нас „и“ или „исто така“ стои пред зборот што го додаваме („Играм и фудбал“), а англиското also стои пред главниот глагол.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Бидејќи…, затоа…“ → Because…, so… Кај нас е сосема природно причината и последицата да ги означиме двете: „Бидејќи немаше места, затоа седнавме на тревата“. На англиски е доволен еден сврзник: или because (since, as) пред причината, или so пред последицата.
2. „Ни брат ми ни сестра ми не се јавија“ → neither … nor … didn't. Кај нас „ни … ни“ оди заедно со „не“: „Ни брат ми ни сестра ми не се јавија“, „Немаме ни шеќер ни мед“. На англиски одречувањето е само едно: neither … nor со потврден глагол, или don't / didn't … or.
3. „Зборува и германски“ → speaks and German. Кај нас малото „и“ значи и „исто така“: „Зборува и германски“, „Готви и пастрмајлија“. Англиското and само поврзува; за „исто така“ кажете also (пред главниот глагол) или too / as well (на крајот).
Не мешајте
so и because – истата приказна во спротивни насоки. So + последица; because + причина. Повеќе начини за причина и последица учите во B1-27.
but и although – и двата покажуваат спротивност, но реченицата со although е поинаку изградена. Во оваа лекција користиме само but; although е во B1-26.
also, too и as well – исто значење, различно место во реченицата.
Правопис и изговор
- and обично е слабо: /ən/ или само /n/ – fish and chips звучи речиси како „fish 'n' chips“.
- but во брз говор е слабо /bət/; or е слабо /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee. Неутралниот глас /ə/ го немаме во стандардниот македонски – изговорете го кратко и опуштено, без јасно „а“ или „о“.
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ или /bɪˈkʌz/ (US) – нагласокот е на вториот слог: be-CAUSE. Кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот слог, па тука внимавајте. На крајот е звучно /z/: кај нас последната согласка обезвучува, но тука гласот трепери до крај. Во многу опуштен говор се скратува во 'cause /kəz/; во обично пишување пишувајте because.
- too, to и two може да звучат исто: /tuː/. Too на крајот од реченицата е нагласено: Me too. (To често е слабо /tə/.)
- Во прашање со избор со or гласот обично се крева кај првата можност и паѓа кај последната: Tea (нагоре) or coffee (надолу)?
- Запирка: пред but и so обично ставете запирка, пред because обично не. Пред „но“ и кај нас пишуваме запирка.
Златно правило
and (+), but (≠), or (?), so (→ последица), because (← причина) – и само еден сврзник меѓу две реченици, не „бидејќи … затоа“. Also стои во средината на реченицата; too / as well на крајот. Пред but и so обично запирка, пред because обично не. И запомнете: „не … ни … ни“ = not … or, а „и“ во значење „исто така“ = also / too.
Вежби
A. Форма
Во речениците 1–4 користете го зборот што го покажува значењето во заградата: and, but, or, so, because.
-
I like cats, I don't like dogs. (contrast)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (choice)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (result)
-
We went home it was late. (reason)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
Изберете го точниот одговор: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
Изберете го точниот одговор: We can eat at home … go to a restaurant.
-
Изберете го точниот одговор: The test was hard, … I passed it.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во пораката. Користете ги зборовите: and, because, but, or, so, too (ист збор може да се користи повеќе пати).
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашиот ден и за вашите причини.
-
Напишете една реченица за вашиот ден со but и една со so.
-
Одговорете: Why are you learning English? Користете because.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't Дополнете: I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби Ставете го always на точното место: She is late.
-
A1-26 Was и were на англиски: минато време на глаголот to be Изберете го точниот одговор: The film … long, but it was great.
Одговори
A. Форма
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. Значење
- so
- because
- or
- but
C. Најдете ја грешката
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. Во контекст
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. Ваш ред е
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. Мешано повторување
- go
- She is always late.
- was
