SlowingoГраматика
A1 31 / 32

Сврзници на англиски: and, but, or, so, because, also и too

And, But, Or, So, Because

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да поврзете две мисли во една реченица со and, but, or, so и because, да додадете информација со also, too и as well на точното место и да ставите запирка таму каде што треба.

Главна идеја

Кратките реченици се јасни, но во вистински разговор мислите ги поврзуваме. Реченица во сложената реченица (clause) е група зборови со подмет и глагол: it was late, we took a taxi. Сврзниците (conjunctions) спојуваат две такви реченици во една и секој покажува друга врска. Замислете ги како пет знаци:

  • and = плус (+): уште една мисла
  • but = спротивност или изненадување (≠)
  • or = избор (?)
  • so = последица (→)
  • because = причина (←)

So и because ја раскажуваат истата приказна во спротивни насоки. Причина → последица: It was late, so we took a taxi. Последица ← причина: We took a taxi because it was late.

Also, too и as well вршат слична работа како and: додаваат информација. Но не поврзуваат две реченици. Тие стојат внатре во реченицата и секој има свое место.

Македонски и англиски

Нашите сврзници главно работат исто: „и“ = and, „но“ / „ама“ = but, „или“ = or, „па“ / „затоа“ = so, „затоа што“ / „бидејќи“ = because. Тука е исто. Нашето „а“ („Јас сум наставничка, а сестра ми е лекарка“) на англиски е and или but, според значењето. Но неколку наши навики водат во грешка. Кај нас „бидејќи“ и „затоа“ можат да стојат во иста реченица („Бидејќи врнеше, затоа останавме дома“); на англиски е доволен еден сврзник. Кај нас „ни … ни“ оди заедно со „не“ („Не јадам ни месо ни риба“); на англиски одречувањето е само едно: don't … or. И малото „и“ кај нас значи и „исто така“ („Свири и гитара“); на англиски тоа е also или too, не and.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Беше доцна, па зедовме такси.It was late, so we took a taxi.„па“ / „затоа“ → so
Зедовме такси затоа што беше доцна.We took a taxi because it was late.„затоа што“ → because; „затоа“ сам → so
Бидејќи врнеше, затоа останавме дома.Because it was raining, we stayed at home.на англиски само еден сврзник
Не јадам ни месо ни риба.I don't eat meat or fish.едно одречување + or
Свири и гитара.She also plays the guitar. / She plays the guitar too.„и“ = „исто така“ → also / too, не and
Јас сум наставничка, а сестра ми е лекарка.I'm a teacher and my sister is a doctor.„а“ → and или but, според значењето
Ни јас.Me neither. / I don't like it either.во одречна реченица either, не too
Купив јајца, млеко и леб.I bought eggs, milk and bread.набројување и запирка – тука е исто

Накратко: петте сврзници работат речиси како нашите, но користете само еден сврзник („because“ или „so“, не двата), едно одречување и also / too наместо „и“ во значење „исто така“.

Форма

Пет сврзници

СврзникЗначењеПример
andдодавањеI play the guitar and my sister plays the piano.
butспротивностThe hotel was nice, but the food was terrible.
orизборDo you want tea or coffee?
soпоследицаI was hungry, so I made a sandwich.
becauseпричинаI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well – место во реченицата

ЗборМестоПример
alsoпред главниот глаголShe also plays the violin.
alsoпо beHe's also a musician.
alsoпо првиот помошен или модален глагол (can, is, are…)I can also drive.
tooна крајот од реченицатаShe plays the violin too.
as wellна крајот од реченицатаShe plays the violin as well.

Too и as well се многу чести во говорот; also е често и во говорот и во пишувањето. Во одречна реченица на крајот користете either, не too: I don't like it either (видете A2-32).

Запирка со овие зборови

ПравилоПример
Обично запирка пред but и so кога поврзуваат две реченициIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
and / or со две кратки реченици: обично без запиркаI cooked and she washed up.
Обично без запирка пред becauseI'm late because the bus didn't come.
Реченицата со because е напред → запирка по неаBecause it was raining, we stayed in.
Набројување: запирки меѓу зборовите, пред последниот andI bought eggs, milk and bread.

Во набројувањето некои автори (особено во американскиот англиски) ставаат запирка и пред and: eggs, milk, and bread. Двата начина се точни; изберете еден и држете се до него. И кај нас пред „но“ се пишува запирка – тука е исто.

Употреба

1And – додавање

Користете and за да додадете слична мисла или да поврзете зборови во набројување.

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Јас сум медицинска сестра, а сопругот ми е наставник.
кај нас тука „а“; на англиски and
We went to the beach and had lunch by the sea.
Отидовме на плажа и ручавме покрај морето.
I need eggs, butter and flour.
Ми требаат јајца, путер и брашно.
набројување: and пред последниот
She's clever and very funny.
Паметна е и многу духовита.

2But – спротивност

Користете but кога втората мисла е различна од првата или изненадува по неа. Кај нас тоа е „но“ или „ама“.

The flat is small, but it's very bright.
Станот е мал, но многу светол.
flat (UK); apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Сакам кафе, но навечер не пијам.
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Учеше многу, но не го положи испитот.
It's expensive but good.
Скапо е, ама е добро.
две придавки: на англиски без запирка

3Or – избор

Користете or за избор меѓу две или повеќе работи. Во одречна реченица or ги поврзува работите што не ги правите или не ги имате – кај нас тоа е „ни … ни“.

Do you want to stay in or go out?
Сакаш ли да останеш дома или да излезеш?
We can take the bus or walk.
Можеме да одиме со автобус или пеш.
I don't eat meat or fish.
Не јадам ни месо ни риба.
„не … ни … ни“ → don't … or
Is your birthday in May or June?
Роденденот ти е во мај или во јуни?

4So – последица

Ставете so пред последицата. Причината доаѓа прва. Кај нас тоа е „па“ или „затоа“.

It was raining, so we stayed at home.
Врнеше, па останавме дома.
„па“ → so; немаме збор што одговара на it
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Батеријата на телефонот ми беше празна, затоа го користев телефонот на другарот.
„затоа“ → so
The shop was closed, so we went to the market.
Продавницата беше затворена, па отидовме на пазар.
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
На диета сум, па за мене без торта, благодарам.

5Because – причина

Ставете because пред причината. Во разговор на прашањето Why…? може да одговорите и само со Because…. Кај нас тоа е „затоа што“, „бидејќи“ или „зашто“.

I'm tired because I didn't sleep well.
Уморен сум затоа што не спиев добро.
„затоа што“ → because; „затоа“ сам → so
She left early because she had a headache.
Си замина рано бидејќи ја болеше главата.
„ја болеше главата“ → she had a headache
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Бидејќи возовите не сообраќаа, отидовме со кола до Лидс.
реченицата со because е напред → запирка; без so
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
„Зошто учиш англиски?“ „Затоа што сакам да работам во странство.“

6Also, too и as well

Со овие зборови додавате информација. Also стои во средината на реченицата; too и as well на крајот. Кај нас „и“ или „исто така“ стои пред зборот што го додаваме („Играм и фудбал“), а англиското also стои пред главниот глагол.

I play tennis. I also play football.
Играм тенис. Играм и фудбал.
„и“ во значење „исто така“ → also, не and
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Сара е лекарка. Таа е и мајка на три деца.
also по be
I love this song. My dad loves it too.
Многу ја сакам оваа песна. И татко ми ја сака.
too на крајот
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Ја посетивме тврдината, а го видовме и стариот град.
as well на крајот

Чести грешки

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
Користете само еден сврзник: because или so.
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Also стои пред главниот глагол.
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Во одречна реченица на крајот стои either.
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
Because of + именка; because + реченица.
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
So стои пред последицата.
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Also стои по be.
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Too обично стои на крајот.
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Во формално пишување реченицата со because не стои сама.

Замки за говорителите на македонски

1. „Бидејќи…, затоа…“ → Because…, so… Кај нас е сосема природно причината и последицата да ги означиме двете: „Бидејќи немаше места, затоа седнавме на тревата“. На англиски е доволен еден сврзник: или because (since, as) пред причината, или so пред последицата.

❌As the shops in our neighbourhood close early on Sundays, so we bought everything for the barbecue on Saturday evening.
✅As the shops in our neighbourhood close early on Sundays, we bought everything for the barbecue on Saturday evening. или The shops in our neighbourhood close early on Sundays, so we bought everything for the barbecue on Saturday evening.
еден сврзник: as или so
❌Since the lift in our building in Karposh was broken again, so Grandpa stayed at home all weekend.
✅Since the lift in our building in Karposh was broken again, Grandpa stayed at home all weekend. или The lift in our building in Karposh was broken again, so Grandpa stayed at home all weekend.
еден сврзник

2. „Ни брат ми ни сестра ми не се јавија“ → neither … nor … didn't. Кај нас „ни … ни“ оди заедно со „не“: „Ни брат ми ни сестра ми не се јавија“, „Немаме ни шеќер ни мед“. На англиски одречувањето е само едно: neither … nor со потврден глагол, или don't / didn't … or.

❌Neither my brother nor my sister didn't call me on my name day, and I waited by the phone all evening.
✅Neither my brother nor my sister called me on my name day, and I waited by the phone all evening.
по neither … nor глаголот е потврден
❌In the village house near Berovo we don't have neither Wi-Fi nor a TV, but the kids don't miss them at all.
✅In the village house near Berovo we don't have Wi-Fi or a TV, but the kids don't miss them at all. или In the village house near Berovo we have neither Wi-Fi nor a TV, but the kids don't miss them at all.
don't … or

3. „Зборува и германски“ → speaks and German. Кај нас малото „и“ значи и „исто така“: „Зборува и германски“, „Готви и пастрмајлија“. Англиското and само поврзува; за „исто така“ кажете also (пред главниот глагол) или too / as well (на крајот).

❌My grandmother speaks and German, because she worked in a hospital in Munich for many years.
✅My grandmother also speaks German, because she worked in a hospital in Munich for many years. или My grandmother speaks German too, because she worked in a hospital in Munich for many years.
„и“ = „исто така“ → also / too
❌Our neighbour Darko repairs bikes, and in summer he rents and kayaks to tourists at the lake.
✅Our neighbour Darko repairs bikes, and in summer he also rents kayaks to tourists at the lake. или Our neighbour Darko repairs bikes, and in summer he rents kayaks to tourists at the lake as well.
also пред главниот глагол

Не мешајте

so и because – истата приказна во спротивни насоки. So + последица; because + причина. Повеќе начини за причина и последица учите во B1-27.

It was cold, so I wore a coat.
Беше студено, па облеков палто.
студено → палто
I wore a coat because it was cold.
Облеков палто затоа што беше студено.
палто ← студено

but и although – и двата покажуваат спротивност, но реченицата со although е поинаку изградена. Во оваа лекција користиме само but; although е во B1-26.

It was late, but we went for a walk.
Беше доцна, но отидовме на прошетка.

also, too и as well – исто значење, различно место во реченицата.

Tom also likes jazz.
Том сака и џез.
пред главниот глагол
Tom likes jazz too.
Том сака и џез.
на крајот
Tom likes jazz as well.
Том сака и џез.
на крајот

Правопис и изговор

  • and обично е слабо: /ən/ или само /n/ – fish and chips звучи речиси како „fish 'n' chips“.
  • but во брз говор е слабо /bət/; or е слабо /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee. Неутралниот глас /ə/ го немаме во стандардниот македонски – изговорете го кратко и опуштено, без јасно „а“ или „о“.
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ или /bɪˈkʌz/ (US) – нагласокот е на вториот слог: be-CAUSE. Кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот слог, па тука внимавајте. На крајот е звучно /z/: кај нас последната согласка обезвучува, но тука гласот трепери до крај. Во многу опуштен говор се скратува во 'cause /kəz/; во обично пишување пишувајте because.
  • too, to и two може да звучат исто: /tuː/. Too на крајот од реченицата е нагласено: Me too. (To често е слабо /tə/.)
  • Во прашање со избор со or гласот обично се крева кај првата можност и паѓа кај последната: Tea (нагоре) or coffee (надолу)?
  • Запирка: пред but и so обично ставете запирка, пред because обично не. Пред „но“ и кај нас пишуваме запирка.

Златно правило

and (+), but (≠), or (?), so (→ последица), because (← причина) – и само еден сврзник меѓу две реченици, не „бидејќи … затоа“. Also стои во средината на реченицата; too / as well на крајот. Пред but и so обично запирка, пред because обично не. И запомнете: „не … ни … ни“ = not … or, а „и“ во значење „исто така“ = also / too.

Вежби

A. Форма

Во речениците 1–4 користете го зборот што го покажува значењето во заградата: and, but, or, so, because.

  1. I like cats, I don't like dogs. (contrast)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (choice)
  3. It was late, we went home. (result)
  4. We went home it was late. (reason)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Изберете го точниот одговор: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Изберете го точниот одговор: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Изберете го точниот одговор: The test was hard, … I passed it.

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во пораката. Користете ги зборовите: and, because, but, or, so, too (ист збор може да се користи повеќе пати).

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за вашиот ден и за вашите причини.

  1. Напишете една реченица за вашиот ден со but и една со so.
  2. Одговорете: Why are you learning English? Користете because.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't
    Дополнете: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби
    Ставете го always на точното место: She is late.
  3. A1-26 Was и were на англиски: минато време на глаголот to be
    Изберете го точниот одговор: The film … long, but it was great.
Одговори

A. Форма

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Значење

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Најдете ја грешката

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Во контекст

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Ваш ред е

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Мешано повторување

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play