And, but, or, so, because στα αγγλικά: σύνδεσμοι, also, too και κόμμα
And, But, Or, So, Because
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα ενώνετε δύο ιδέες με τα and, but, or, so και because, θα προσθέτετε πληροφορίες με τα also, too και as well στη σωστή θέση, και θα βάζετε σωστά κόμμα με αυτές τις λέξεις.
Η βασική ιδέα
Οι σύντομες προτάσεις είναι καθαρές, αλλά στον πραγματικό λόγο ενώνουμε τις ιδέες μας. Μια πρόταση (clause) είναι μια ομάδα λέξεων με υποκείμενο και ρήμα: it was late, we took a taxi. Οι λέξεις σύνδεσης (σύνδεσμοι, conjunctions) ενώνουν δύο προτάσεις σε μία, και η καθεμιά δείχνει μια διαφορετική σχέση. Σκεφτείτε τες σαν πέντε σύμβολα:
- and = συν (+): μία ακόμα ιδέα
- but = αντίθεση ή έκπληξη (≠)
- or = επιλογή (?)
- so = αποτέλεσμα (→)
- because = αιτία (←)
Το so και το because λένε την ίδια ιστορία από αντίθετες κατευθύνσεις. Αιτία → αποτέλεσμα: It was late, so we took a taxi. Αποτέλεσμα ← αιτία: We took a taxi because it was late.
Τα also, too και as well κάνουν μια δουλειά παρόμοια με το and: προσθέτουν πληροφορία. Δεν ενώνουν όμως δύο προτάσεις. Κάθονται μέσα σε μία πρόταση, και το καθένα έχει τη δική του θέση.
Ελληνικά και αγγλικά
Εδώ τα ελληνικά μοιάζουν πολύ με τα αγγλικά: «και», «αλλά», «ή», «οπότε / γι' αυτό», «γιατί / επειδή». Οι παγίδες είναι λίγες, αλλά συχνές. Το ελληνικό γιατί είναι και ερώτηση και αιτία· στα αγγλικά είναι δύο διαφορετικές λέξεις. Το ελληνικό και σημαίνει και «and» και «επίσης». Και το επίσης δεν μπαίνει πάντα στην ίδια θέση με το also.
| Ελληνικά | Αγγλικά | Τι αλλάζει |
|---|---|---|
| και | and | εδώ μοιάζουν |
| αλλά | but | εδώ μοιάζουν· κόμμα πριν, όπως στα ελληνικά |
| ή | or | εδώ μοιάζουν |
| οπότε, γι' αυτό | so | πριν από το αποτέλεσμα |
| Γιατί άργησες; | Why were you late? | ερώτηση → why |
| Άργησα γιατί έχασα το λεωφορείο. | I was late because I missed the bus. | αιτία → because, συνήθως χωρίς κόμμα |
| Και η αδερφή μου παίζει κιθάρα. | My sister plays the guitar too. | «και» = επίσης → too στο τέλος |
| Παίζει επίσης βιολί. | She also plays the violin. | το also πριν από το κύριο ρήμα |
| Δεν τρώω ούτε κρέας ούτε ψάρι. | I don't eat meat or fish. | μία άρνηση + or |
Με λίγα λόγια: ρωτήστε τον εαυτό σας τι κάνει το ελληνικό «γιατί» στην πρόταση· αν ρωτάει → why, αν δίνει αιτία → because. Και όταν το «και» σημαίνει «επίσης», στα αγγλικά βάλτε too στο τέλος ή also στη μέση.
Δομή
Οι πέντε σύνδεσμοι
| Σύνδεσμος | Σημασία | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| and | πρόσθεση | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | αντίθεση | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | επιλογή | Do you want tea or coffee? |
| so | αποτέλεσμα | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | αιτία | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well: η θέση τους
| Λέξη | Θέση | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| also | πριν από το κύριο ρήμα | She also plays the violin. |
| also | μετά το be | He's also a musician. |
| also | μετά το πρώτο βοηθητικό ρήμα ή modal (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | στο τέλος της πρότασης | She plays the violin too. |
| as well | στο τέλος της πρότασης | She plays the violin as well. |
Τα too και as well είναι πολύ συνηθισμένα στον προφορικό λόγο· το also είναι συνηθισμένο και στον προφορικό και στον γραπτό. Σε αρνητικές προτάσεις βάλτε either στο τέλος, όχι too: I don't like it either (δείτε A2-32).
Το κόμμα με αυτές τις λέξεις
| Κανόνας | Παράδειγμα |
|---|---|
| Συνήθως κόμμα πριν από το but και το so όταν ενώνουν δύο προτάσεις | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| and / or με δύο σύντομες προτάσεις: συνήθως δεν χρειάζεται κόμμα | I cooked and she washed up. |
| Συνήθως χωρίς κόμμα πριν από το because | I'm late because the bus didn't come. |
| Η πρόταση με because μπαίνει πρώτη → κόμμα μετά από αυτήν | Because it was raining, we stayed in. |
| Λίστες: κόμμα ανάμεσα στα στοιχεία, and πριν από το τελευταίο | I bought eggs, milk and bread. |
Στις λίστες, κάποιοι (ειδικά στα αμερικανικά αγγλικά) βάζουν κόμμα και πριν από το and: eggs, milk, and bread. Και οι δύο τρόποι είναι σωστοί· διαλέξτε έναν και κρατήστε τον.
Χρήση
1And: πρόσθεση
Χρησιμοποιήστε το and για να προσθέσετε μια παρόμοια ιδέα, ή για να ενώσετε λέξεις σε μια λίστα.
2But: αντίθεση
Χρησιμοποιήστε το but όταν η δεύτερη ιδέα είναι διαφορετική από την πρώτη ή όταν μας εκπλήσσει.
3Or: επιλογή
Χρησιμοποιήστε το or για μια επιλογή ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα πράγματα. Σε αρνητικές προτάσεις, το or ενώνει αυτά που δεν κάνετε ή δεν έχετε.
4So: αποτέλεσμα
Βάλτε το so πριν από το αποτέλεσμα. Η αιτία έρχεται πρώτη.
5Because: αιτία
Βάλτε το because πριν από την αιτία. Στη συζήτηση, μπορείτε να απαντήσετε σε μια ερώτηση Why…? μόνο με Because….
6Also, too και as well
Χρησιμοποιήστε αυτές τις λέξεις για να προσθέσετε πληροφορία. Το also μπαίνει στη μέση της πρότασης· το too και το as well μπαίνουν στο τέλος.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Γιατί» → why. Στα ελληνικά το «γιατί» κάνει δύο δουλειές: ρωτάει («Γιατί άργησες;») και δίνει αιτία («Άργησα γιατί είχε κίνηση»). Στα αγγλικά είναι δύο λέξεις: why για την ερώτηση, because για την αιτία.
2. «Ούτε… ούτε» μετά από «δεν». Στα ελληνικά λέμε «Δεν πίνω ούτε τσάι ούτε καφέ», με τρεις αρνητικές λέξεις. Στα αγγλικά μία άρνηση φτάνει: don't … or.
3. «Και» = επίσης → and. Στα ελληνικά λέμε «Και η Ελένη έρχεται απόψε», όπου το «και» σημαίνει «επίσης». Αν το μεταφράσετε με and στην αρχή, η πρόταση ακούγεται σαν συνέχεια μιας λίστας, όχι σαν «επίσης».
4. «Επίσης» μετά το ρήμα. Στα ελληνικά το «επίσης» μπαίνει άνετα μετά το ρήμα: «Επισκεφτήκαμε επίσης το μουσείο». Στα αγγλικά το also δεν μπαίνει ανάμεσα στο ρήμα και στο αντικείμενο: μπαίνει πριν από το κύριο ρήμα.
Μην τα μπερδεύετε
so ή because — Η ίδια ιστορία από αντίθετες κατευθύνσεις. So + αποτέλεσμα· because + αιτία. Περισσότερους τρόπους για αιτία και αποτέλεσμα θα βρείτε στο B1-27.
but ή although — Και τα δύο δείχνουν αντίθεση, αλλά το although έχει άλλη δομή. Σε αυτό το μάθημα χρησιμοποιούμε μόνο το but· το although είναι στο B1-26.
also, too ή as well — Ίδια σημασία, διαφορετική θέση.
Ορθογραφία και προφορά
- Το and είναι συνήθως αδύναμο: /ən/ ή μόνο /n/. Το fish and chips ακούγεται σαν «fish 'n' chips».
- Το but είναι αδύναμο /bət/ σε γρήγορο λόγο· το or είναι αδύναμο /ə/ (UK), /ɚ/ (US), με ένα πολύ σύντομο, ουδέτερο φωνήεν (σβα): στο tea or coffee σχεδόν δεν ακούγεται.
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ ή /bɪˈkʌz/ (US): ο τόνος στη δεύτερη συλλαβή, be-CAUSE. Το τελικό s προφέρεται /z/, με δόνηση, όπως το ελληνικό ζ. Σε πολύ καθημερινό λόγο γίνεται συχνά 'cause /kəz/. Στον κανονικό γραπτό λόγο γράψτε because.
- Τα too, to και two μπορεί να ακούγονται ίδια: /tuː/, με μακρύ «ου» και στρογγυλά χείλη. Το too στο τέλος της πρότασης τονίζεται: Me too. (Το to είναι συχνά αδύναμο /tə/.)
- Στις ερωτήσεις επιλογής με or, η φωνή συνήθως ανεβαίνει στην πρώτη επιλογή και κατεβαίνει στην τελευταία: Tea (πάνω) or coffee (κάτω)?
Χρυσός κανόνας
and (+), but (≠), or (?), so (→ αποτέλεσμα), because (← αιτία). Το also μπαίνει στη μέση της πρότασης· τα too / as well στο τέλος. Συνήθως βάλτε κόμμα πριν από το but και το so, και όχι πριν από το because. Και το ελληνικό «γιατί» που δίνει αιτία είναι because, όχι why.
Ασκήσεις
A. Δομή
Στα 1–4 χρησιμοποιήστε τη λέξη που δείχνει τη σημασία στην παρένθεση: and, but, or, so, because. Στα 5–6 διαλέξτε also ή too.
-
I like cats, I don't like dogs. (contrast)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (choice)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (result)
-
We went home it was late. (reason)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. Σημασία
Διαλέξτε τη λέξη που ταιριάζει στο νόημα.
-
Διαλέξτε: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
Διαλέξτε: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
Διαλέξτε: We can eat at home … go to a restaurant.
-
Διαλέξτε: The test was hard, … I passed it.
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. Μέσα σε κείμενο
Συμπληρώστε το μήνυμα με λέξεις από το κουτί: and, because, but, or, so, too (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια λέξη περισσότερες από μία φορές).
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε μία πρόταση για τη μέρα σας με but και μία με so.
-
Απαντήστε: Why are you learning English? Χρησιμοποιήστε because.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
A1-28 Past Simple στα αγγλικά: ανώμαλα ρήματα, did και didn't, ερωτήσεις και αρνήσεις Συμπληρώστε: I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 Always, usually, never: επιρρήματα συχνότητας και πού μπαίνουν στην πρόταση Βάλτε το always στη σωστή θέση: She is late.
-
A1-26 Was και were στα αγγλικά: το to be στο παρελθόν, there was, I was born Διαλέξτε: The film … long, but it was great.
Λύσεις
A. Δομή
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. Σημασία
- so
- because
- or
- but
C. Βρείτε το λάθος
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. Μέσα σε κείμενο
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. Σειρά σας
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. Μικτή επανάληψη
- go
- She is always late.
- was
