SlowingoΓραμματική
A1 31 / 32

And, but, or, so, because στα αγγλικά: σύνδεσμοι, also, too και κόμμα

And, But, Or, So, Because

Σε αυτή τη σελίδα
  1. Στόχος
  2. Η βασική ιδέα
  3. Ελληνικά και αγγλικά
  4. Δομή
  5. Χρήση
  6. Συχνά λάθη
  7. Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
  8. Μην τα μπερδεύετε
  9. Ορθογραφία και προφορά
  10. Χρυσός κανόνας
  11. Ασκήσεις

Στόχος

Μετά από αυτό το μάθημα θα ενώνετε δύο ιδέες με τα and, but, or, so και because, θα προσθέτετε πληροφορίες με τα also, too και as well στη σωστή θέση, και θα βάζετε σωστά κόμμα με αυτές τις λέξεις.

Η βασική ιδέα

Οι σύντομες προτάσεις είναι καθαρές, αλλά στον πραγματικό λόγο ενώνουμε τις ιδέες μας. Μια πρόταση (clause) είναι μια ομάδα λέξεων με υποκείμενο και ρήμα: it was late, we took a taxi. Οι λέξεις σύνδεσης (σύνδεσμοι, conjunctions) ενώνουν δύο προτάσεις σε μία, και η καθεμιά δείχνει μια διαφορετική σχέση. Σκεφτείτε τες σαν πέντε σύμβολα:

  • and = συν (+): μία ακόμα ιδέα
  • but = αντίθεση ή έκπληξη (≠)
  • or = επιλογή (?)
  • so = αποτέλεσμα (→)
  • because = αιτία (←)

Το so και το because λένε την ίδια ιστορία από αντίθετες κατευθύνσεις. Αιτία → αποτέλεσμα: It was late, so we took a taxi. Αποτέλεσμα ← αιτία: We took a taxi because it was late.

Τα also, too και as well κάνουν μια δουλειά παρόμοια με το and: προσθέτουν πληροφορία. Δεν ενώνουν όμως δύο προτάσεις. Κάθονται μέσα σε μία πρόταση, και το καθένα έχει τη δική του θέση.

Ελληνικά και αγγλικά

Εδώ τα ελληνικά μοιάζουν πολύ με τα αγγλικά: «και», «αλλά», «ή», «οπότε / γι' αυτό», «γιατί / επειδή». Οι παγίδες είναι λίγες, αλλά συχνές. Το ελληνικό γιατί είναι και ερώτηση και αιτία· στα αγγλικά είναι δύο διαφορετικές λέξεις. Το ελληνικό και σημαίνει και «and» και «επίσης». Και το επίσης δεν μπαίνει πάντα στην ίδια θέση με το also.

ΕλληνικάΑγγλικάΤι αλλάζει
καιandεδώ μοιάζουν
αλλάbutεδώ μοιάζουν· κόμμα πριν, όπως στα ελληνικά
ήorεδώ μοιάζουν
οπότε, γι' αυτόsoπριν από το αποτέλεσμα
Γιατί άργησες;Why were you late?ερώτηση → why
Άργησα γιατί έχασα το λεωφορείο.I was late because I missed the bus.αιτία → because, συνήθως χωρίς κόμμα
Και η αδερφή μου παίζει κιθάρα.My sister plays the guitar too.«και» = επίσης → too στο τέλος
Παίζει επίσης βιολί.She also plays the violin.το also πριν από το κύριο ρήμα
Δεν τρώω ούτε κρέας ούτε ψάρι.I don't eat meat or fish.μία άρνηση + or

Με λίγα λόγια: ρωτήστε τον εαυτό σας τι κάνει το ελληνικό «γιατί» στην πρόταση· αν ρωτάει → why, αν δίνει αιτία → because. Και όταν το «και» σημαίνει «επίσης», στα αγγλικά βάλτε too στο τέλος ή also στη μέση.

Δομή

Οι πέντε σύνδεσμοι

ΣύνδεσμοςΣημασίαΠαράδειγμα
andπρόσθεσηI play the guitar and my sister plays the piano.
butαντίθεσηThe hotel was nice, but the food was terrible.
orεπιλογήDo you want tea or coffee?
soαποτέλεσμαI was hungry, so I made a sandwich.
becauseαιτίαI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well: η θέση τους

ΛέξηΘέσηΠαράδειγμα
alsoπριν από το κύριο ρήμαShe also plays the violin.
alsoμετά το beHe's also a musician.
alsoμετά το πρώτο βοηθητικό ρήμα ή modal (can, is, are…)I can also drive.
tooστο τέλος της πρότασηςShe plays the violin too.
as wellστο τέλος της πρότασηςShe plays the violin as well.

Τα too και as well είναι πολύ συνηθισμένα στον προφορικό λόγο· το also είναι συνηθισμένο και στον προφορικό και στον γραπτό. Σε αρνητικές προτάσεις βάλτε either στο τέλος, όχι too: I don't like it either (δείτε A2-32).

Το κόμμα με αυτές τις λέξεις

ΚανόναςΠαράδειγμα
Συνήθως κόμμα πριν από το but και το so όταν ενώνουν δύο προτάσειςIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
and / or με δύο σύντομες προτάσεις: συνήθως δεν χρειάζεται κόμμαI cooked and she washed up.
Συνήθως χωρίς κόμμα πριν από το becauseI'm late because the bus didn't come.
Η πρόταση με because μπαίνει πρώτη → κόμμα μετά από αυτήνBecause it was raining, we stayed in.
Λίστες: κόμμα ανάμεσα στα στοιχεία, and πριν από το τελευταίοI bought eggs, milk and bread.

Στις λίστες, κάποιοι (ειδικά στα αμερικανικά αγγλικά) βάζουν κόμμα και πριν από το and: eggs, milk, and bread. Και οι δύο τρόποι είναι σωστοί· διαλέξτε έναν και κρατήστε τον.

Χρήση

1And: πρόσθεση

Χρησιμοποιήστε το and για να προσθέσετε μια παρόμοια ιδέα, ή για να ενώσετε λέξεις σε μια λίστα.

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Είμαι νοσηλεύτρια και ο άντρας μου είναι δάσκαλος.
We went to the beach and had lunch by the sea.
Πήγαμε στην παραλία και φάγαμε μεσημεριανό δίπλα στη θάλασσα.
I need eggs, butter and flour.
Χρειάζομαι αυγά, βούτυρο και αλεύρι.
She's clever and very funny.
Είναι έξυπνη και πολύ αστεία.

2But: αντίθεση

Χρησιμοποιήστε το but όταν η δεύτερη ιδέα είναι διαφορετική από την πρώτη ή όταν μας εκπλήσσει.

The flat is small, but it's very bright.
Το διαμέρισμα είναι μικρό, αλλά έχει πολύ φως.
flat (UK)· apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Μου αρέσει ο καφές, αλλά δεν τον πίνω το βράδυ.
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Διάβασε πολύ, αλλά δεν πέρασε την εξέταση.
It's expensive but good.
Είναι ακριβό αλλά καλό.
δύο επίθετα: χωρίς κόμμα

3Or: επιλογή

Χρησιμοποιήστε το or για μια επιλογή ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα πράγματα. Σε αρνητικές προτάσεις, το or ενώνει αυτά που δεν κάνετε ή δεν έχετε.

Do you want to stay in or go out?
Θέλεις να μείνουμε μέσα ή να βγούμε;
We can take the bus or walk.
Μπορούμε να πάρουμε το λεωφορείο ή να περπατήσουμε.
I don't eat meat or fish.
Δεν τρώω ούτε κρέας ούτε ψάρι.
στα ελληνικά «ούτε… ούτε»· στα αγγλικά don't … or
Is your birthday in May or June?
Τα γενέθλιά σου είναι τον Μάιο ή τον Ιούνιο;

4So: αποτέλεσμα

Βάλτε το so πριν από το αποτέλεσμα. Η αιτία έρχεται πρώτη.

It was raining, so we stayed at home.
Έβρεχε, οπότε μείναμε σπίτι.
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Το κινητό μου είχε αδειάσει, γι' αυτό χρησιμοποίησα το κινητό του φίλου μου.
The shop was closed, so we went to the market.
Το μαγαζί ήταν κλειστό, οπότε πήγαμε στη λαϊκή.
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
Κάνω δίαιτα, οπότε όχι γλυκό για μένα, ευχαριστώ.

5Because: αιτία

Βάλτε το because πριν από την αιτία. Στη συζήτηση, μπορείτε να απαντήσετε σε μια ερώτηση Why…? μόνο με Because….

I'm tired because I didn't sleep well.
Είμαι κουρασμένος γιατί δεν κοιμήθηκα καλά.
«γιατί» που δίνει αιτία → because
She left early because she had a headache.
Έφυγε νωρίς επειδή είχε πονοκέφαλο.
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Επειδή δεν κυκλοφορούσαν τρένα, πήγαμε στο Λιντς με το αυτοκίνητο.
η πρόταση με because πρώτη → κόμμα
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
«Γιατί μαθαίνετε αγγλικά;» «Γιατί θέλω να δουλέψω στο εξωτερικό.»
το πρώτο «γιατί» = why, το δεύτερο = because

6Also, too και as well

Χρησιμοποιήστε αυτές τις λέξεις για να προσθέσετε πληροφορία. Το also μπαίνει στη μέση της πρότασης· το too και το as well μπαίνουν στο τέλος.

I play tennis. I also play football.
Παίζω τένις. Παίζω επίσης ποδόσφαιρο.
στα ελληνικά «επίσης» μετά το ρήμα· στα αγγλικά also πριν από το play
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Η Σάρα είναι γιατρός. Είναι επίσης μητέρα τριών παιδιών.
also μετά το is
I love this song. My dad loves it too.
Λατρεύω αυτό το τραγούδι. Το λατρεύει και ο μπαμπάς μου.
«και ο μπαμπάς μου» → too στο τέλος
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Επισκεφτήκαμε το κάστρο και είδαμε και την παλιά πόλη.
το δεύτερο «και» = as well

Συχνά λάθη

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
Βάλτε because ή so, όχι και τα δύο. (Ή: I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Το also μπαίνει πριν από το κύριο ρήμα, όχι ανάμεσα στο ρήμα και στο αντικείμενο.
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Σε αρνητική πρόταση, either στο τέλος.
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + πρόταση. (Το because of + ουσιαστικό είναι στο B1-27.)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
Το so μπαίνει πριν από το αποτέλεσμα, ανάμεσα στις δύο προτάσεις.
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Κανονική θέση: also μετά το be.
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Το too μετά το υποκείμενο είναι επίσημο και θέλει κόμματα (She, too, plays…)· η κανονική θέση είναι στο τέλος.
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Στον γραπτό λόγο κρατήστε την πρόταση με because στην ίδια πρόταση. Μια σύντομη απάντηση «Because I was ill.» είναι σωστή στη συζήτηση.

Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά

1. «Γιατί» → why. Στα ελληνικά το «γιατί» κάνει δύο δουλειές: ρωτάει («Γιατί άργησες;») και δίνει αιτία («Άργησα γιατί είχε κίνηση»). Στα αγγλικά είναι δύο λέξεις: why για την ερώτηση, because για την αιτία.

❌I was late why there was a lot of traffic.
✅I was late because there was a lot of traffic.
❌"Why are you sad?" "Why my team lost."
✅"Because my team lost."

2. «Ούτε… ούτε» μετά από «δεν». Στα ελληνικά λέμε «Δεν πίνω ούτε τσάι ούτε καφέ», με τρεις αρνητικές λέξεις. Στα αγγλικά μία άρνηση φτάνει: don't … or.

❌My grandfather doesn't drink neither tea nor coffee.
✅My grandfather doesn't drink tea or coffee.

3. «Και» = επίσης → and. Στα ελληνικά λέμε «Και η Ελένη έρχεται απόψε», όπου το «και» σημαίνει «επίσης». Αν το μεταφράσετε με and στην αρχή, η πρόταση ακούγεται σαν συνέχεια μιας λίστας, όχι σαν «επίσης».

⚠️And Eleni is coming tonight. (= Και η Ελένη έρχεται.)
✅Eleni is coming tonight too.
γραμματικά στέκει, αλλά δεν σημαίνει «επίσης»· βάλτε too στο τέλος

4. «Επίσης» μετά το ρήμα. Στα ελληνικά το «επίσης» μπαίνει άνετα μετά το ρήμα: «Επισκεφτήκαμε επίσης το μουσείο». Στα αγγλικά το also δεν μπαίνει ανάμεσα στο ρήμα και στο αντικείμενο: μπαίνει πριν από το κύριο ρήμα.

❌We visited also the Acropolis Museum.
✅We also visited the Acropolis Museum.
ή: We visited the Acropolis Museum too.

Μην τα μπερδεύετε

so ή because — Η ίδια ιστορία από αντίθετες κατευθύνσεις. So + αποτέλεσμα· because + αιτία. Περισσότερους τρόπους για αιτία και αποτέλεσμα θα βρείτε στο B1-27.

It was cold, so I wore a coat.
Έκανε κρύο, οπότε φόρεσα παλτό.
κρύο → παλτό
I wore a coat because it was cold.
Φόρεσα παλτό γιατί έκανε κρύο.
παλτό ← κρύο

but ή although — Και τα δύο δείχνουν αντίθεση, αλλά το although έχει άλλη δομή. Σε αυτό το μάθημα χρησιμοποιούμε μόνο το but· το although είναι στο B1-26.

It was late, but we went for a walk.
Ήταν αργά, αλλά πήγαμε μια βόλτα.

also, too ή as well — Ίδια σημασία, διαφορετική θέση.

Tom also likes jazz.
Και στον Τομ αρέσει η τζαζ.
πριν από το κύριο ρήμα
Tom likes jazz too.
Και στον Τομ αρέσει η τζαζ.
στο τέλος
Tom likes jazz as well.
Και στον Τομ αρέσει η τζαζ.
στο τέλος

Ορθογραφία και προφορά

  • Το and είναι συνήθως αδύναμο: /ən/ ή μόνο /n/. Το fish and chips ακούγεται σαν «fish 'n' chips».
  • Το but είναι αδύναμο /bət/ σε γρήγορο λόγο· το or είναι αδύναμο /ə/ (UK), /ɚ/ (US), με ένα πολύ σύντομο, ουδέτερο φωνήεν (σβα): στο tea or coffee σχεδόν δεν ακούγεται.
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ ή /bɪˈkʌz/ (US): ο τόνος στη δεύτερη συλλαβή, be-CAUSE. Το τελικό s προφέρεται /z/, με δόνηση, όπως το ελληνικό ζ. Σε πολύ καθημερινό λόγο γίνεται συχνά 'cause /kəz/. Στον κανονικό γραπτό λόγο γράψτε because.
  • Τα too, to και two μπορεί να ακούγονται ίδια: /tuː/, με μακρύ «ου» και στρογγυλά χείλη. Το too στο τέλος της πρότασης τονίζεται: Me too. (Το to είναι συχνά αδύναμο /tə/.)
  • Στις ερωτήσεις επιλογής με or, η φωνή συνήθως ανεβαίνει στην πρώτη επιλογή και κατεβαίνει στην τελευταία: Tea (πάνω) or coffee (κάτω)?

Χρυσός κανόνας

and (+), but (≠), or (?), so (→ αποτέλεσμα), because (← αιτία). Το also μπαίνει στη μέση της πρότασης· τα too / as well στο τέλος. Συνήθως βάλτε κόμμα πριν από το but και το so, και όχι πριν από το because. Και το ελληνικό «γιατί» που δίνει αιτία είναι because, όχι why.

Ασκήσεις

A. Δομή

Στα 1–4 χρησιμοποιήστε τη λέξη που δείχνει τη σημασία στην παρένθεση: and, but, or, so, because. Στα 5–6 διαλέξτε also ή too.

  1. I like cats, I don't like dogs. (contrast)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (choice)
  3. It was late, we went home. (result)
  4. We went home it was late. (reason)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Σημασία

Διαλέξτε τη λέξη που ταιριάζει στο νόημα.

  1. Διαλέξτε: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Διαλέξτε: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Διαλέξτε: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Διαλέξτε: The test was hard, … I passed it.

C. Βρείτε το λάθος

Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Μέσα σε κείμενο

Συμπληρώστε το μήνυμα με λέξεις από το κουτί: and, because, but, or, so, too (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια λέξη περισσότερες από μία φορές).

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Σειρά σας

Γράψτε στα αγγλικά.

  1. Γράψτε μία πρόταση για τη μέρα σας με but και μία με so.
  2. Απαντήστε: Why are you learning English? Χρησιμοποιήστε because.

F. Μικτή επανάληψη

Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.

  1. A1-28 Past Simple στα αγγλικά: ανώμαλα ρήματα, did και didn't, ερωτήσεις και αρνήσεις
    Συμπληρώστε: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Always, usually, never: επιρρήματα συχνότητας και πού μπαίνουν στην πρόταση
    Βάλτε το always στη σωστή θέση: She is late.
  3. A1-26 Was και were στα αγγλικά: το to be στο παρελθόν, there was, I was born
    Διαλέξτε: The film … long, but it was great.
Λύσεις

A. Δομή

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Σημασία

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Βρείτε το λάθος

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Μέσα σε κείμενο

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Σειρά σας

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Μικτή επανάληψη

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Εφαρμογή AndroidΜάθετε εν κινήσει Google Play