Vəziyyət feilləri davamedici formada: I think və I'm thinking, she's being silly azərbaycanca
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz müvəqqəti davranış üçün be being + sifət işlədə biləcəksiniz (You're being silly). Həmçinin think, have, see, taste, smell, feel, look və weigh kimi feillərin nə vaxt vəziyyət (sadə forma), nə vaxt isə hərəkət (davamedici forma mümkündür) bildirdiyini ayıra biləcəksiniz.
Əsas fikir
A1-23 dərsində öyrəndiniz ki, vəziyyət feilləri (state verbs: know, like, want, believe) adətən davamedici formada işlənmir. Vəziyyət heykəl kimidir: sadəcə var. Heç nə baş vermir, heç kim heç nə etmir və onun «ortası» yoxdur. Davamedici forma isə rəqqas üçündür: kimsə nəsə edir, bu, başlayıb və bitəcək.
Amma bir çox çox işlənən feil mənadan asılı olaraq həm heykəl, həm də rəqqas ola bilər. I have a car heykəldir (sahiblik). I'm having lunch rəqqasdır (hərəkət). The soup tastes salty heykəldir (şorba belədir). The chef is tasting the soup rəqqasdır (aşpaz bunu qəsdən edir).
Deməli, qayda «bu feillər heç vaxt -ing qəbul etmir» deyil. Qayda bir sualdır: bu, vəziyyətdir, yoxsa qəsdən edilən hərəkət? Kimsə fəal şəkildə nəsə edirsə, davamedici forma mümkündür. Hətta be də rəqs edə bilər: She's silly (onun xasiyyəti) və She's being silly (onun indiki davranışı).
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində -ır / -ir forması həm sadə, həm də davamedici indiki zamanı əhatə edir: «düşünürəm» həm I think, həm də I'm thinking ola bilər, «başa düşürəm» də formaca davamedici kimi görünür. Ona görə öyrənənlər fikir bildirəndə də I'm thinking that… deyir. Yaxşı xəbər də var: bir çox halda Azərbaycan dili vəziyyət və hərəkət üçün ayrı sözlər işlədir. Azərbaycanca hərəkət feili («nahar etmək», «dadına baxmaq», «iyləmək», «çəkmək», «görüşmək») işlənirsə, ingiliscədə davamedici forma çox vaxt mümkündür; vəziyyət sözü («var», «dadı», «iyi», «çəkisi», «görmək») işlənirsə, sadə forma lazımdır. Be being quruluşu azərbaycancada yoxdur: indiki davranışı «özünü … aparır», «tərslik edir», «səs-küy salır» kimi feillərlə və ya sadəcə sifətlə deyirik («Bu axşam çox səxavətlisən!»). İngiliscədə isə xasiyyət üçün is, indiki davranış üçün is being işlənir.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Vəziyyət, yoxsa hərəkət? |
|---|---|---|
| Məncə, haqlısan. / Düşünürəm ki, haqlısan. | I think you're right. | fikir → vəziyyət |
| İşimi dəyişməyi fikirləşirəm. | I'm thinking about changing my job. | düşünmə prosesi → hərəkət |
| Onun iki qardaşı var. | She has two brothers. | sahiblik → vəziyyət |
| Nahar edirik. | We're having lunch. | hərəkət |
| Şorbanın dadı duzludur. | The soup tastes salty. | vəziyyət |
| Aşpaz şorbanın dadına baxır. | The chef is tasting the soup. | hərəkət |
| Körpənin çəkisi dörd kilodur. | The baby weighs four kilos. | vəziyyət |
| Satıcı pendiri çəkir. | The shop assistant is weighing the cheese. | hərəkət |
| Qonşum səs-küylü adamdır. | My neighbour is noisy. | xasiyyət |
| Qonşum bu gecə səs-küy salır. | My neighbour is being noisy tonight. | indiki davranış |
Quruluş
be being + sifət
| Xasiyyət / adi keyfiyyət (vəziyyət) | İndiki davranış (hərəkət) |
|---|---|
| He is rude. (həmişə) | He's being rude. (indi, qəsdən) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
Sifət adətən idarə edə biləcəyiniz davranışı təsvir edir: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Tall, ill, tired, hungry, happy yox.
İki mənalı feillər
| Feil | Vəziyyət (sadə forma) | Hərəkət (davamedici forma mümkündür) |
|---|---|---|
| think | fikir: I think it's a good idea. | düşünmək, fikirləşmək: I'm thinking about a new job. |
| have | sahiblik, qohumluq, xəstəlik: She has two brothers. | hərəkətlər, təcrübələr: We're having dinner. |
| see | gözlə görmək, başa düşmək: I see what you mean. | görüşmək, qəbulunda olmaq: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | nəyinsə necə olduğu: It tastes sweet. | qəsdən yoxlamaq: He's smelling the milk. |
| feel | fikir: I feel we should wait. | toxunmaq: She's feeling the fabric. |
| look | görünüş: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | nə qədər ağırdır: The bag weighs 20 kilos. | çəkmək: She's weighing the flour. |
Məna testi: Kimsə fəal şəkildə nəsə edir, bu, başlayıb və bitəcək? → davamedici forma mümkündür. Bu, sadəcə hər şeyin necə olduğudur? → sadə forma.
İstifadə
1be being + sifət: müvəqqəti davranış
Kiminsə indi necə davrandığını, xüsusən bu, onun adi xasiyyətindən fərqlidirsə, am / is / are being + sifət ilə deyin. Bu, çox vaxt şikayət və ya irad kimi səslənir.
2think: fikir və düşünmə prosesi
Think (that) = fikrin olması: vəziyyət, sadə forma. Think about / of = beyninlə işləmək, nəyisə götür-qoy etmək: hərəkət, davamedici forma mümkündür.
3have: sahiblik, yoxsa hərəkət və təcrübə
Sahiblik, ailə, münasibətlər və xəstəlik üçün have vəziyyətdir. Hərəkət və təcrübə bildirən sabit ifadələrdə isə (have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby) hərəkətdir.
4see: görmək, yoxsa görüşmək
See = gözlə görmək və ya başa düşmək: vəziyyət. Gözlə görmək üçün çox vaxt can see deyirik. See = görüşmək, həkimin qəbuluna getmək və ya sevgili kimi görüşmək: hərəkət, plan üçün çox vaxt davamedici forma.
5taste, smell: necə olduğu, yoxsa yoxlamaq
Taste və smell + sifət (və ya like + isim) nəyinsə necə olduğunu təsvir edir: vəziyyət. Kimsə nəyisə qəsdən yoxlayanda bunlar hərəkətdir. Səy göstərmədən hiss etdiyiniz şey üçün can smell / can taste işlədin.
6feel, look, weigh
Necə hiss etdiyinizi deyəndə feel + sifət sadə və ya davamedici formada ola bilər, fərq demək olar ki, yoxdur. Feel (that) = inanmaq, düşünmək: vəziyyət; feel = toxunmaq: hərəkət. Look + sifət (görünüş) vəziyyətdir, amma indi üçün davamedici forma da çox işlənir: You're looking well. Look at / for hərəkətdir. Weigh = nə qədər ağırdır: vəziyyət; weigh = çəkmək: hərəkət.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Düşünürəm ki, …» → I'm thinking that… Azərbaycancada fikri «-ır» forması ilə deyirik: «Düşünürəm ki, bu restoran çox bahadır». Bu forma ingilis davamedici formasına bənzədiyi üçün öyrənənlər I'm thinking deyir. Fikir vəziyyətdir: I think.
2. «Başa düşürəm», «bilirəm» → I'm understanding, I'm knowing. Bu feillər azərbaycancada «-ır» forması ilə gəlir, amma ingiliscədə understand və know həmişə vəziyyətdir və davamedici formada işlənmir.
3. «Nəyisə fikirləşmək» → think something / think to. Azərbaycancada «bunu fikirləşirəm», «Bakıda oxumağı fikirləşir» deyirik: ön söz yoxdur, feil isə məsdərdədir. İngiliscədə götür-qoy etmək mənasında think about + isim / -ing lazımdır.
4. Xasiyyət, yoxsa bu günkü davranış? Azərbaycancada indiki davranışı da sadə sifətlə deyə bilirik: «Murad bu axşam çox kobuddur». İngiliscədə is rude onun xasiyyəti kimi səslənir; adətən belə olmayan birinin bu günkü davranışı üçün is being işlədin.
Qarışdırmayın
is və is being — Is adi keyfiyyəti təsvir edir; is being indiki, çox vaxt qeyri-adi davranışı.
I feel / I'm feeling — Hisslər və sağlamlıq haqqında ikisi də düzgündür və demək olar ki, eyni mənadadır. Heç birini səhv saymayın.
be being + sifət və məchul növ — Is being + üçüncü forma məchul növün davamedici formasıdır (B1-11 dərsinə baxın), davranış deyil.
I'm loving it və I'm hearing that… kimi qeyri-rəsmi işlənmələr üçün C2-01 dərsinə, danışıq üslubu haqqında daha çox məlumat üçün C2-03 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- being iki hecadır: /ˈbiːɪŋ/. Birinci sait uzundur, vurğu birinci hecaya düşür. Sondakı /ŋ/ səsini dilin arxası ilə burundan deyin, sonuna «q» əlavə etməyin. You're being silly cümləsində sifəti vurğulayın: you're being silly.
- Xasiyyəti və davranışı qarşılaşdıranda being sözünü vurğulayın: He isn't rude — he's being rude.
- weigh /weɪ/ way sözü ilə eyni səslənir; weighs = ways. gh oxunmur. İlk səs /w/ dodaqlar dairəvi halda deyilir, «v» kimi alt dodaq dişlərə toxunmur.
- taste /teɪst/: tastes sözü /sts/ ilə bitir. Samitlərin arasına sait əlavə etməyin; əvvəlcə yavaş deyin.
- think /θɪŋk/: /θ/ kar səsdir, dilin ucu dişlərin arasındadır. «tink» və ya «sink» deməyin: bu, başqa sözlərdir.
- smell /smel/ sözünün əvvəlinə sait artırıb «ismel» deməyin.
Qızıl qayda
Soruşun: bu, vəziyyətdir, yoxsa qəsdən edilən hərəkət? Vəziyyətlər (fikir, sahiblik, nəyinsə necə olduğu) sadə formadadır; hərəkətlər davamedici formada ola bilər, hətta think, have, see, taste və weigh kimi feillərlə də. Be being + sifəti yalnız davranış üçün işlədin, tall və ya ill kimi daimi keyfiyyətlər və vəziyyətlər üçün yox. Azərbaycancadakı «-ır» forması sizə yol göstərmir: mənaya baxın.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I … that's a great idea.
-
Düzgün cavabı seçin: We … each other — it's still quite new.
-
Düzgün cavabı seçin: Sorry, I … very tired today.
-
Vəziyyət, yoxsa hərəkət (state / activity)? "Why are you smelling your shirt?"
-
Düzgün cavabı seçin: I … much better today.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feili sadə və ya davamedici formada yazın.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Have ilə iki cümlə yazın: biri sahib olduğunuz bir şey haqqında, biri bu həftə etdiyiniz bir iş haqqında.
-
Bu gün özünü qeyri-adi aparan biri haqqında bir cümlə yazın. Be being işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə I'm tired because I (work) in the garden all day.
Cavablar
A. Quruluş
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. Məna
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. Səhvi tapın
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. Mətndə
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. Sizin növbəniz
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. Qarışıq təkrar
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
