Have və Have Got azərbaycanca: «mənim … var» ingiliscə necə deyilir?
Have and Have Got
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz have və have got ilə nəyiniz olduğunu, ailənizi, insanların xarici görünüşünü və xəstələnəndə nə olduğunu deyə biləcəksiniz: təsdiq, inkar və sual cümlələrində. Həmçinin have breakfast kimi gündəlik hərəkətlər üçün have işlədə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Have insanı onun həyatındakı bir şeylə bağlayır: maşın, bacı, mavi gözlər, baş ağrısı. İnsanı maqnit kimi təsəvvür edin. Şeylər ona yapışır və onun həyatının bir hissəsinə çevrilir: maşın, bacı, mavi gözlər, it, hətta soyuqdəymə. I have a car. I have a dog.
İngilis dilində bunu demək üçün iki yol var. Have ingilis dilinin bütün variantlarında işlənir. Have got eyni mənadadır və Britaniya ingiliscəsində, xüsusən danışıqda, çox işlənir. Amerika ingiliscəsində adi forma have sözüdür, amma qeyri-rəsmi danışıqda I've got da tez-tez deyilir.
İki forma fərqli davranır. Have adi feildir, ona görə inkar və sualda do / does işlədir, eynilə A1-13 dərsində öyrəndiyiniz kimi. Have got formasında isə have köməkçi feildir, ona görə not sözünü özü qəbul edir və qabağa özü keçir.
Daha bir məqam: have hərəkət də ola bilər: have lunch, have a shower. Bu, sahiblik deyil və burada have got işlənmir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində «have» kimi feil yoxdur. Sahibliyi var / yox sözləri ilə deyirik: «Mənim maşınım var», «Bacımın iki uşağı var», «Maşınım yoxdur». Burada sahib yiyəlik halda, əşya isə mənsubiyyət şəkilçisi ilə gəlir, «var» isə cümlənin sonundadır. İngilis dilində sahib mübtəda olur və cümlənin əvvəlində durur, ondan sonra feil gəlir: I have a car. Diqqət edin: «var» sözünü həm sahiblik, həm də nəyinsə bir yerdə olması üçün işlədirik («Otaqda masa var»). İngiliscədə bunlar fərqlidir: sahiblik → have, bir yerdə olmaq → there is / there are (A1-11 dərsinə baxın). Yaş da azərbaycanca «var» ilə deyilir («25 yaşım var»), amma ingiliscədə be ilə: I'm 25.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Mənim yeni telefonum var. | I have a new phone. | sahib mübtəda olur; «var» → have |
| Qardaşımın üç uşağı var. | He's got three kids. | he / she → has / has got; üç uşaq → three kids |
| Onların televizoru yoxdur. | They don't have a TV. | «yoxdur» → don't have / haven't got |
| Otelinizdə hovuz var? | Does your hotel have a pool? | sual: Does … have və ya Has … got |
| Otaqda masa var. | There's a table in the room. | yer → there is, have yox |
| Başım ağrıyır. | I have a headache. | azərbaycancada feil; ingiliscədə have + a + isim |
| Səhər yeməyi yeyirəm. | I have breakfast. | hərəkət → yalnız have |
| 25 yaşım var. | I'm 25. | yaş → be, have yox |
Nəticə: «… var» sahiblik bildirirsə, have işlədin; bir yerdə nəyinsə olduğunu bildirirsə, there is / there are. Azərbaycancada artikl olmadığı üçün unutmayın: tək əşyadan əvvəl a / an lazımdır: I have a dog.
Quruluş
Təsdiq cümləsi
| Mübtəda | have | have got (əsasən UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
İnkar cümləsi
| Mübtəda | have (bütün variantlar) | have got (əsasən UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
doesn't sözündən sonra has yox, have işlədin: She doesn't have a car.
Suallar və qısa cavablar
| Forma | Sual | Hə | Yox |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
İki formanı qarışdırmayın: Do you have got…? olmaz. Qısa cavabda sualdakı köməkçi feili işlədin: Have you got…? — Yes, I have.
Qısaldılmış formalar: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Sahiblik mənasında təkcə have işlədəndə adətən tam formanı deyin: I have a car.
Hərəkət bildirən have (yalnız have, heç vaxt have got)
| have + … | Nümunələr |
|---|---|
| yemək və içki | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| yuyunmaq | have a shower / a bath; take a shower da çox işlənir, xüsusən ABŞ-da |
| hadisələr | have a party / a good time / a break / a lesson |
İstifadə
1Sahiblik
Sizə məxsus şeylər üçün have və ya have got işlədin.
2Ailə, dostlar və ev heyvanları
Həyatınızdakı insanlar və heyvanlar üçün have / have got işlədin.
3Xarici görünüş
Saç, göz və başqa xüsusiyyətlər üçün have / have got işlədin.
4Xəstəliklər, problemlər və görüşlər
Xəstəlik və ağrılarla have / have got işlədin, adətən a / an ilə. Problemlər və görüşlər üçün də işlənir.
5Hərəkət bildirən have: heç vaxt have got
Have + isim hərəkət də ola bilər: yemək, içmək, yuyunmaq, nəyisə yaşamaq. Burada have adi hərəkət feilidir və have got işlənmir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-da … var» → in … has. Azərbaycan dilində «var» həm sahiblik, həm də bir yerdə olmaq üçündür: «Küçəmizdə çörəkxana var». Sözbəsöz tərcümədə yer qabağa keçir və has gəlir. İngiliscədə ya yeri mübtəda edin (This café has…), ya da there is / there are işlədin.
2. Artikl itir. «Pişiyim var», «Başım ağrıyır» cümlələrində «bir» sözü yoxdur, ona görə ingiliscədə a / an asanlıqla düşür. Bir əşyadan, bir heyvandan və ya xəstəlikdən danışanda a / an lazımdır.
3. Saydan sonra tək isim. Azərbaycanca saydan sonra isim cəm şəkilçisi almır: «iki qızı var», «üç otaq». İngiliscədə birdən çox olanda isim -s alır.
4. «Soyuqlamışam» → I'm cold. «Soyuqlamışam» (xəstəlik) ilə «üşüyürəm» (bədən soyuğu hiss edir) fərqlidir. İngiliscədə birincisi have a cold, ikincisi be cold olur. Sözbəsöz tərcümə bəzən səhv mənaya aparır.
Qarışdırmayın
have (sahiblik) və have (hərəkət) — Sahiblik have və ya have got ola bilər. Hərəkət isə yalnız have. (Hərəkət bildirən have Present Continuous formasında da işlənə bilər: I'm having lunch, A1-23 dərsinə baxın.)
have və there is — Have = kiminsə (nəyinsə) bir şeyi var; there is = nəsə bir yerdə var. Azərbaycancada ikisi də «var» ola bilər. A1-11 dərsinə baxın.
be və have — Hisslər, yaş və vəziyyətlər be ilə deyilir. Xəstəlik isə isimdir, ona görə have ilə. A1-02 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- has /hæz/: /æ/ səsi azərbaycan dilindəki ə səsinə çox yaxındır, bu sizin üçün asandır. Tez danışanda has çox vaxt zəif deyilir: /həz/.
- have /hæv/ və has /hæz/ sözlərinin sonundakı samitlər cingiltilidir. Azərbaycan dilində söz sonunda samit tez-tez karlaşır, ona görə /hæf/ və ya /hæs/ deməmək üçün səsi sona qədər saxlayın.
- have got ifadəsində have adətən qısalır, vurğu isə got sözünə düşür: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). /v/ səsini atmayın: I've got və I got fərqli şeylərdir.
- she's got = she has got, amma she's = she is. Sonrakı sözə baxın: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- Qısa cavablarda köməkçi feil güclü deyilir: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
Qızıl qayda
have / has bütün variantlarda işlənir, inkar və sualda do / does işlədir. have got / has got (əsasən UK) sahiblik, ailə, xarici görünüş və xəstəlik üçün eyni mənanı verir və inkarı, sualı özü düzəldir. have lunch kimi hərəkətlər üçün yalnız have işlədin. «Var» yer bildirirsə, there is / there are deyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Cümlələri tamamlayın və ya tapşırığa uyğun dəyişin.
-
My brother (have) two cats.
-
İnkar cümləsi qurun (have): I have a bike.
-
İnkar cümləsi qurun (have got): She's got a laptop.
-
Sual qurun (have): They have a garden.
-
Sual qurun (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. Məna
Düzgün variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I … a terrible headache.
-
Düzgün cavabı seçin: She … a shower after the gym.
-
Düzgün cavabı seçin: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
Düzgün cavabı seçin: My grandmother … 80.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Ailəniz və ya əşyalarınız haqqında üç cümlə yazın. have və ya have got işlədin.
-
Bir dostunuzun xarici görünüşünü iki cümlə ilə təsvir edin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-13 Present Simple inkar və sual: don't, doesn't, do, does azərbaycanca your sister work in a bank?
-
A1-11 There Is və There Are azərbaycanca: ingiliscə «var» və «yoxdur» necə deyilir a supermarket near my flat.
-
A1-02 To Be (am, is, are) azərbaycanca: nə vaxt və necə işlənir, nümunələr və tapşırıqlar My son six years old.
Cavablar
A. Quruluş
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. Məna
- have
- has
- doesn't
- is
C. Səhvi tapın
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. Mətndə
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. Sizin növbəniz
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. Qarışıq təkrar
- Does
- There's / There is
- is
