SlowingoГрамматика
B1 6 / 39

Second Conditional кыргызча: «-са … -мак элем» англисче кантип айтылат?

Second Conditional: If I Had…, I Would…

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз элестетилген же болушу күмөн кырдаалдар жөнүндө айта аласыз – If I had more time, I'd learn the guitar – If I were you, I'd… менен кеңеш бере аласыз жана first conditional менен second conditional (шарттуу сүйлөмдүн 1-жана 2-түрү) ортосунда тандай аласыз.

Негизги ой

First conditional A2-27 чыныгы дүйнө жөнүндө: If it rains, we'll stay in. Second conditional болсо чыныгы дүйнөдөн чыгып, элестетилген дүйнөгө кадам таштайт: If I had a boat, I'd sail round the islands.

Англис тили кырдаалдын элестетилген экенин кантип көрсөтөт? Ал этишти бир кадам артка жылдырат: I have → if I had; I will → I would. Бирок мааниси өткөн чак эмес. If I had a car – «азыр машинам жок, бар деп элестетели» дегенди билдирет.

Дубалдагы алкактагы сүрөттү элестетиңиз. Алкактын ичинде башка дүйнө: чоңураак батир, башка жумуш, деңиздин жээгиндеги жашоо. Өткөн чактын формасы – ошол алкак: ал угуучуга «бул чындык эмес, сүрөт» деп айтат. Would болсо сүрөттүн ичинде эмне болорун айтат.

Бир эле кырдаал алкактын ичинде да, сыртында да боло алат. Аны сиздин көз карашыңыз чечет: чыныгы мүмкүнчүлүкпү (first conditional) же элестетилген нерсеби (second conditional).

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча элестетилген кырдаалды -са … -мак элем же -са … -ат элем менен айтабыз: «Бакчам болсо, жашылчаларды өзүм өстүрмөкмүн». Маанилүү айырма мында: кыргызча -са бөлүгү чыныгы шартта да, элестетилген шартта да бирдей – «Жумушка алышса, көчөм» (чыныгы) жана «Жумушка алышса, көчмөкмүн» (элестетилген). Айырма натыйжада гана көрүнөт. Англисчеде болсо эки бөлүк тең өзгөрөт: if сөзүнөн кийин Past Simple (жөнөкөй өткөн чак), натыйжада would / could / might. Жакшы жаңылык: кыргызча да «эгер» бөлүгүндө келер чак колдонулбайт, ошондуктан if сөзүнөн кийин would коюлбай турганын түшүнүү оңой – бул жерде да ушундай. Натыйжадагы -а алмак («бара алмакмын») – could, ал эми балким … -мак – might.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Бакчам болсо, жашылчаларды өзүм өстүрмөкмүн.If I had a garden, I'd grow my own vegetables.«-са» өзгөрбөйт; англисче if + Past Simple – мааниси азыркы учур
Жумушка алышса, Лидске көчөм.If I get the job, I'll move to Leeds.чыныгы мүмкүнчүлүк → first conditional
Жумушка алышса, Лидске көчмөкмүн.If I got the job, I'd move to Leeds.кыргызча айырма натыйжада гана; англисче эки бөлүк тең өзгөрөт
Машинам болсо, чоң энеме көбүрөөк бара алмакмын.If I had a car, I could visit my grandparents more often.«-а алмак» = could (бир сөз)
Сылык сурасаң, балким, жардам берет эле.If you asked him nicely, he might help you.«балким … -мак / -ат эле» → might
Мен сенин ордуңда болсом, жетекчиң менен сүйлөшмөкмүн.If I were you, I'd talk to your manager.туруктуу тизмек: were, am эмес
Эгер ал бай болсо, жумушун таштамак.If she were rich, she would stop working.Бул жерде да ушундай: «эгер» бөлүгүндө келер чак жок → if кийин would жок
Каалаган жерде жашай алсаңыз, кайда жашамаксыз?Where would you live if you could live anywhere?кыргызча сөз тартиби өзгөрбөйт; англисче would ээнин алдында

Кыскасы: элестетилген кырдаал → if + Past Simple, натыйжада would / could / might + этиштин негизги формасы. Кыргызча «-са» өзгөрбөсө да, англисче if бөлүгүн да «артка» жылдырыңыз. «-мак элем» → would, «-а алмак элем» → could, «балким … -мак» → might.

Түзүлүшү

Түзүлүшү

if бөлүгү (шарт)негизги бөлүк (натыйжа)
if + Past Simplewould / could / might + этиштин негизги формасы
If I had more money,I would travel more.
If she lived closer,we could see her every week.
If they didn't work so hard,they might be happier.

Бөлүктөрдүн тартиби каалагандай болушу мүмкүн. Адатта if бөлүгү биринчи келсе, үтүр коюлат; негизги бөлүк биринчи келсе, үтүр коюлбайт: I'd tell you if I knew.

Тануу сүйлөм, суроо жана кыска жооптор

Мисал
Тануу шартIf I didn't have a job, I'd travel for a year.
Тануу натыйжаIf it was cheaper, I wouldn't think twice.
СурооWhat would you do if you lost your phone?
Кыска жоопторWould you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't.

Натыйжада would, could, might

Модалдык этишМаанисиМисал
would ('d)элестетилген дүйнөдөгү натыйжа («-мак элем»)I'd buy a bigger flat.
couldwould be able to («-а алмак элем»)I could work from anywhere.
mightwould perhaps («балким, -мак элем»)I might move abroad.

If I were / If I was

ФормасыСтилиМисал
if I / he / she / it wereстандарттуу; жазууда артыкчылыктууIf he were taller, he'd play basketball.
if I / he / she / it wasбейрасмий оозеки кепте көп угулатIf he was taller, he'd play basketball.
If I were you, …кеңеш үчүн туруктуу тизмек; were алда канча жакшыIf I were you, I'd apologise.

Zero, first жана second conditional бир караганда

ТүрүТүзүлүшүСүйлөгөн адам кандай карайтМисал
Zeroif + учур чак, учур чакдайыма чындыкIf you heat ice, it melts.
Firstif + учур чак, will / can / might / буйрукчыныгы мүмкүнчүлүкIf it's sunny, we'll eat outside.
Secondif + өткөн чак, would / could / mightэлестетилген, болушу күмөн же азыр чындык эмесIf I had a garden, I'd grow tomatoes.

Колдонулушу

1Азыркы учурдагы элестетилген кырдаалдар

Second conditional азыр чындык эмес кырдаалдар үчүн колдонулат. If бөлүгү азыркы чындыктын тескериси.

If I had a garden, I'd grow my own vegetables.
Бакчам болсо, жашылчаларды өзүм өстүрмөкмүн.
азыр бакчам жок; had өткөн чакты билдирбейт
If we didn't live so far from the city, we'd go out more.
Шаардан мынчалык алыс жашабасак, көбүрөөк сыртка чыкмакпыз.
If she spoke Japanese, she could apply for the job in Osaka.
Ал жапон тилин билсе, Осакадагы жумушка арыз бере алмак.
«-а алмак» = could
Life would be much easier if my phone battery lasted longer.
Телефонумдун батареясы узагыраак кармаса, жашоо алда канча жеңил болмок.
негизги бөлүк биринчи: үтүр жок

2Келечектеги болушу күмөн же элестетилген кырдаалдар

Аны күтпөгөн же жөн гана кыялданган келечектеги окуялар үчүн колдонуңуз. Өткөн чактын формасы бул жерде да «өткөн» эмес, «чындык эмес» дегенди билдирет.

If I won the lottery, I'd give half of it to my family.
Лотереядан утуп алсам, анын жарымын үй-бүлөмө бермекмин.
болушу күмөн келечек
What would you do if you lost your job tomorrow?
Эртең жумушуңуздан ажырап калсаңыз, эмне кылмаксыз?
tomorrow болсо да, lost
If a famous director called me, I'd say yes immediately.
Атактуу режиссёр мага чалса, дароо макул болмокмун.
If the company offered me more money, I might stay.
Компания мага көбүрөөк акча сунуштаса, балким, калмакмын.
«балким» → might

3Натыйжада could жана might

Элестетилген дүйнөдөгү жөндөм же мүмкүнчүлүк үчүн could («-а алмак элем»), натыйжа «балким» гана болсо might колдонуңуз.

If I had a car, I could visit my grandparents more often.
Машинам болсо, чоң ата, чоң энеме көбүрөөк бара алмакмын.
could = I would be able to
If you asked him nicely, he might help you.
Андан сылык сурасаң, балким, жардам берет эле.
might = балким
If the trains were cheaper, more people might leave their cars at home.
Поезддер арзаныраак болсо, балким, көбүрөөк адам машинасын үйдө калтырмак.
We could have a dog if our flat was bigger.
Батирибиз чоңураак болсо, ит багып алмакпыз.
flat (UK) = apartment (US); бейрасмий was

4Кеңеш: If I were you, I'd…

Өзүңүздү башка адамдын ордуна коюп элестетиңиз. Бул кеңеш берүүнүн туруктуу, сылык жолу. Кыргызча «Мен сенин ордуңда болсом, … -мак элем». Тануу формасы – I wouldn't…

If I were you, I'd talk to your manager.
Мен сенин ордуңда болсом, жетекчиң менен сүйлөшмөкмүн.
I wouldn't buy that car if I were you.
Мен сенин ордуңда болсом, ал машинаны сатып албайт элем.
тануу: wouldn't
If I were you, I'd get a second opinion.
Мен сенин ордуңда болсом, башка дарыгердин да пикирин сурамакмын.
If I were in your position, I'd take the job.
Мен сиздин абалыңызда болсом, ал жумушка макул болмокмун.

5First же second? Сиздин көз карашыңыз чечет

Келечектеги бир эле кырдаал эки шарттуу сүйлөмдүн биринде тең айтылышы мүмкүн. First conditional «мен муну чыныгы мүмкүнчүлүк деп эсептейм» дейт. Second conditional «мен муну чындыгында күтпөйм» же «жөн гана элестетип жатам» дейт. Кыргызча айырма натыйжада гана: «көчөм» – «көчмөкмүн».

If I get the job, I'll move to Leeds.
Жумушка алышса, Лидске көчөм.
маек жакшы өттү: чыныгы мүмкүнчүлүк
If I got the job, I'd move to Leeds.
Жумушка алышса, Лидске көчмөкмүн.
чындыгында күтпөйм
If I pass the exam, I'll celebrate.
Сынактан өтсөм, майрамдайм.
өтөм деп ойлойм
If I passed the exam, I'd be amazed.
Сынактан өтүп калсам, таң калмакмын.
такыр даярданган жокмун
If it's sunny tomorrow, we'll go to the beach.
Эртең күн ачык болсо, пляжга барабыз.
чыныгы мүмкүнчүлүк

6Элестетилген суроолор

Second conditional менен берилген суроолор – маек баштоонун же кимдир бирөөнүн пикирин сураштын табигый жолу. Суроодо would ээнин алдына чыгат.

Where would you live if you could live anywhere?
Каалаган жерде жашай алсаңыз, кайда жашамаксыз?
If you could meet anyone from history, who would it be?
Тарыхтагы каалаган адам менен жолугуша алсаңыз, ал ким болмок?
Would you take the job if they paid you more?
Көбүрөөк айлык беришсе, ал жумушка макул болмоксузбу?

Көп кездешкен каталар

❌If I would have more time, I would read more.
✅If I had more time, I would read more.
if бөлүгүндө would жок: if + Past Simple.
❌If I had a car, I will drive to work.
✅If I had a car, I would drive to work.
if бөлүгүндө өткөн чак → натыйжада would.
❌If I won the lottery, I buy a big house.
✅If I won the lottery, I'd buy a big house.
Натыйжага would / could / might керек.
❌If I am you, I'd say no.
✅If I were you, I'd say no.
Башка адам эч качан боло албайсыз: элестетилген форманы колдонуңуз.
❌I would to buy a house by the sea.
✅I would buy a house by the sea.
would + этиштин негизги формасы, to жок.
❌If he knew, he would told her.
✅If he knew, he would tell her.
would + негизги форма, өткөн чак эмес.
❌If she would be rich, she would stop working.
✅If she were rich, she would stop working.
be да өткөн чакка өтөт: were (же бейрасмий was).
⚠️If I was you, I'd call her.
✅If I were you, I'd call her.
Өтө бейрасмий кепте угулат, бирок бул туруктуу тизмекте were алда канча жакшы.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «-са» өзгөрбөйт → if + учур чак. Кыргызча «-са» бөлүгү чыныгы шартта да, элестетилген шартта да бирдей: «Бишкекте өз батирим болсо, ата-энем Нарындан көбүрөөк келмек». Элестетүү натыйжадагы «-мак» менен гана көрүнөт. Ошондуктан натыйжага would коюп, бирок if бөлүгүн учур чакта калтыруу оңой. Англисчеде элестетилген кырдаалда if бөлүгү да «артка» жылат: if + Past Simple.

❌If I have my own flat in Bishkek, my parents would come from Naryn more often and stay for a whole month.
✅If I had my own flat in Bishkek, my parents would come from Naryn more often and stay for a whole month.
❌If my grandfather is still alive, he would be so proud to see my diploma from the university in Osh.
✅If my grandfather were still alive, he would be so proud to see my diploma from the university in Osh. же If my grandfather was still alive, he would be so proud to see my diploma from the university in Osh.

2. «-а алмакмын» → would can. Кыргызча «бара алмакмын» деген бир сөздө «-а ал-» (жөндөм) да, «-мак» (элестетүү) да бар. Аны англисчеге бөлүк-бөлүк менен которсок, would can чыгып калат. Англисчеде can сөзүнүн өзүнүн элестетүү формасы бар – could, жана эки модалдык этиш катар келбейт.

❌If my brother lent me his old Honda, I would can drive my grandmother to the Sunday animal market in Karakol.
✅If my brother lent me his old Honda, I could drive my grandmother to the Sunday animal market in Karakol. же If my brother lent me his old Honda, I would be able to drive my grandmother to the Sunday animal market in Karakol.
❌If our hostel had a proper kitchen, the tourists would can cook their own breakfast before the trek to Ala-Kul.
✅If our hostel had a proper kitchen, the tourists could cook their own breakfast before the trek to Ala-Kul.

3. «Эгер … болсо, эмне кылмаксың?» → what you would do. Кыргызча суроо сөзү сүйлөмдүн ортосунда, этиштин алдында турат, жана сөз тартиби өзгөрбөйт: «Стамбулда паспортуңду жоготуп алсаң, эмне кылмаксың?». Англисче if бөлүгү биринчи келсе да, негизги бөлүк чыныгы суроо: суроо сөзүнөн кийин адегенде would, андан кийин ээ.

❌If you lost your passport in Istanbul the night before your flight home, what you would do first?
✅If you lost your passport in Istanbul the night before your flight home, what would you do first?
❌If your parents let you spend the whole summer at Issyk-Kul with your classmates, where you would stay and how you would pay for it?
✅If your parents let you spend the whole summer at Issyk-Kul with your classmates, where would you stay and how would you pay for it?

Чаташтырбаңыз

'd = would жана 'd = had – Кийинки сөзгө караңыз: этиштин негизги формасы → would; үчүнчү форма → had B1-03.

She'd go.
Ал бармак.
'd = would + go
She'd gone.
Ал кетип калган эле.
'd = had + gone

if бөлүгүндө would: сылык өзгөчө учур – Өтө сылык өтүнүчтөрдө if you would… «эгер макул болсоңуз» дегенди билдирет. Бул second conditional эмес.

If you would wait here, the doctor will see you in a moment.
Ушул жерде бир аз күтө турсаңыз, дарыгер азыр сизди кабыл алат.
сылык өтүнүч
If I had time, I'd help you.
Убактым болсо, сага жардам бермекмин.
кадимки second conditional: if кийин would жок

Second жана third conditional – Second азыркы учур же келечек жөнүндө; third өткөндү башкача элестетет B1-07. Кыргызча экөөнүн натыйжасы тең «-мак элем» болушу мүмкүн, айырма шарт бөлүгүндө: «болсо» жана «болгон болсо».

If I had time, I'd come with you.
Убактым болсо, сени менен бармакмын.
азыр убактым жок
If I had had time, I would have come with you.
Убактым болгон болсо, сени менен бармакмын.
өткөн: B1-07 караңыз

Жазылышы жана айтылышы

  • would ат атоочтордон кийин адатта кыскарат: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Аягындагы /d/ кыска, бирок угулушу керек.
  • would /wʊd/: l окулбайт, жазылышы боюнча «вулд» деп окубаңыз. Биринчи /w/ тыбышында эриндер томолоктолот, тиштер эринге тийбейт.
  • wouldn't /ˈwʊdnt/ эки муундан турат жана адатта басым менен айтылат. /d/ менен /n/ ортосунда үндүү жок.
  • would you көбүнчө «wood-ja» сыяктуу угулат: What would you do?
  • I'll /aɪl/ жана I'd /aɪd/ тез сүйлөгөндө абдан окшош угулат. If бөлүгүндөгү этишке кулак салыңыз: учур чак → 'll, өткөн чак → 'd.
  • If I were you тизмегиндеги were адатта алсыз айтылат: /wə/ (UK), /wɚ/ (US).

Алтын эреже

Элестетилген же болушу күмөн кырдаал үчүн этишти бир кадам артка жылдырыңыз: if + Past Simple, would / could / might + этиштин негизги формасы. Өткөн чактын формасы өткөн убакытты эмес, чындыктан алыстыкты көрсөтөт, ал эми would адатта if бөлүгүндө эмес, натыйжада турат. Кыргызча «-са» өзгөрбөсө да, англисче if бөлүгү да өзгөрөт.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
  2. If she lived in the city, she (not need) a car.
  3. What you (do) if you found a wallet in the street?
  4. If I (be) you, I'd take the job.
  5. We could go to the beach if it (not be) so cold.
  6. Сүйлөмдөрдү if жана would менен бириктириңиз: I don't have time, so I don't go to the gym.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз же жазыңыз.

  1. Эртең жамгыр жаашы толук мүмкүн деп ойлойсуз. Толуктаңыз: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
  2. Кайсы сүйлөмдө сүйлөп жаткан адам жумуш сунушун күтпөйт?
  3. Туура жоопту тандаңыз: If you … water to 100 degrees, it boils.
  4. Туура жоопту тандаңыз: «If I had a car, I'd drive to work» is about ….

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. If I would know her number, I would call her.
  2. If I had wings, I will fly to work.
  3. I'd tell you if I knew.
  4. If he was taller, he could play in the team.

D. Текстте

Кашаадагы этиштердин туура формасын жазыңыз.

Dream jobs
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Сүйлөмдү өз жашооңуз жөнүндө аяктаңыз: If I had more free time, …
  2. Досуңуз мындай дейт: «My boss always gives me extra work.» If I were you менен кеңеш бериңиз.
  3. Суроого жооп бериңиз: Where would you live if you could live anywhere?

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-27 Zero жана First Conditional кыргызча: «-са» англисче, if, unless жана when
    When I (get) home, I'll call you.
  2. A2-27 Zero жана First Conditional кыргызча: «-са» англисче, if, unless жана when
    You'll miss the bus ___ you hurry. …
  3. B1-03 Past Perfect кыргызча: «кетип калган экен» англисче кантип айтылат? (had + үчүнчү форма)
    I didn't recognise her because she (change) so much.
  4. B1-05 Future Continuous кыргызча: «Эртең ушул убакта … жаткан болом»
    Don't call at eight — I (have) dinner then. Future Continuous колдонуңуз.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. had
  2. wouldn't need / would not need
  3. would … do
  4. were
  5. weren't / wasn't / were not / was not
  6. If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.

B. Мааниси

  1. rains … will stay
  2. If they offered me the job, I'd accept.
  3. heat
  4. now

C. Катаны табыңыз

  1. If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
  2. If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
  3. ✓ I'd tell you if I knew.
  4. ✓ If he was taller, he could play in the team.

D. Текстте

  1. would
  2. had
  3. were
  4. could
  5. wouldn't leave / would not leave

E. Сиздин кезегиңиз

  1. If I had more free time, I'd learn to play the piano.
  2. If I were you, I'd talk to her about it.
  3. If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.

F. Аралаш кайталоо

  1. get
  2. unless
  3. had changed / 'd changed
  4. will be having
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play