Adverbs. quickly, well, hard. ածական, թե մակբայ անգլերենում
Adverbs: Quickly, Well, Hard
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ասել, թե ինչպես է մեկը ինչ-որ բան անում՝ ձևի մակբայներով (quickly, carefully, well, hard), ընտրել ածականի և մակբայի միջև, մակբայը դնել նախադասության ճիշտ տեղում և ածականն ուժեղացնել կամ թուլացնել very, really, extremely, quite, fairly, pretty և rather բառերով։
Հիմնական գաղափար
Ածականն ու մակբայը երկուսն էլ նկարագրում են, բայց տարբեր բաներ։ Ածականը (adjective) նկարագրում է գոյականը՝ մարդուն կամ իրը. a careful driver։ Ձևի մակբայը (adverb of manner) նկարագրում է բայը՝ գործողությունը և այն, թե ինչպես է այն արվում. She drives carefully.
Պատկերացրեք սպորտային մեկնաբանի։ Երբեմն նա նկարագրում է խաղացողին՝ a quick player, a careful player, a good player։ Սրանք ածականներ են։ Երբեմն էլ նկարագրում է այն, ինչ խաղացողն անում է՝ He moves quickly. He passes the ball carefully. He plays well. Սրանք մակբայներ են։ Ընտրելուց առաջ հարցրեք ինքներդ ձեզ. նկարագրում եմ մարդո՞ւն կամ իրը (she is careful), թե՞ այն, թե ինչպես է նա ինչ-որ բան անում (she works carefully)։
Մի թակարդ էլ կա։ Որոշ բայեր՝ look, feel, smell, sound, taste, հաճախ գործողություն չեն նկարագրում։ Դրանք ցույց են տալիս, թե ինչպիսին է կամ ինչպիսին է թվում ինչ-որ բան։ Be-ի պես դրանցից հետո ածական է դրվում. You look tired. This soup smells good.
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում շատ ածականներ առանց որևէ փոփոխության աշխատում են նաև որպես մակբայ. «լավ երգիչ» – «լավ է երգում», «արագ մեքենա» – «արագ է քշում», «զգույշ վարորդ» – «զգույշ քշիր»։ Կան նաև հատուկ վերջավորություններ՝ «զգուշորեն», «ջանասիրաբար», «ուրախությամբ», բայց խոսքում հաճախ պարզապես ածականն ենք դնում։ Անգլերենում ձևը սովորաբար փոխվում է՝ careful → carefully, իսկ good-ը դառնում է well։ Այստեղից է գալիս ամենատարածված սխալը. «Շատ լավ է խոսում» → He speaks very good ❌։
Ուրիշ տարբերություններ էլ կան։ Տեսքի և զգացողության մասին հայերենում հաճախ գոյականով ենք խոսում («հոգնած տեսք ունես», «համեղ հոտ է գալիս»), իսկ անգլերենում դա բայ + ածական է՝ look tired, smell delicious։ «Ինձ լավ եմ զգում» նախադասության մեջ «ինձ» կա, իսկ անգլերենում feel-ից հետո myself չի դրվում։ Իսկ hard / hardly և late / lately զույգերում հայերենն օգնում է. դրանք տարբեր բառեր են մեզ մոտ էլ՝ «շատ աշխատել» և «հազիվ», «ուշ» և «վերջերս»։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Զգույշ վարորդ է։ / Զգույշ է քշում։ | a careful driver / She drives carefully. | հայերենում նույն բառը, անգլերենում -ly |
| Լավ խոհարար է։ / Լավ է եփում։ | She's a good cook. / She cooks well. | «լավ» → good կամ well |
| Արագ է քշում։ | He drives fast. | այստեղ նույնն է. fast բառը չի փոխվում |
| Հոգնած տեսք ունես։ | You look tired. | look + ածական |
| Թխվածքը համեղ է։ / Համեղ համ ունի։ | This cake tastes delicious. | taste + ածական, ոչ թե մակբայ |
| Ինձ լավ չեմ զգում։ | I don't feel well. | feel-ից հետո myself չկա |
| Երեկ շատ աշխատեցի։ / Երեկ գիշեր հազիվ քնեցի։ | I worked hard. / I hardly slept. | տարբեր բառեր. այստեղ նույնն է |
| Բավականին հեշտ էր։ | It was fairly / quite / pretty easy. | «բավականին» ≠ enough |
Կարճ ասած՝ եթե նկարագրում եք մարդուն կամ իրը, դրեք ածական, իսկ եթե գործողությունը՝ մակբայ (-ly, well), նույնիսկ եթե հայերենում երկու դեպքում էլ նույն բառն է։
Կառուցվածք
Կանոնավոր մակբայներ. ածական + -ly
| Ածական | Կանոն | Մակբայ |
|---|---|---|
| slow, quick, careful, quiet | + -ly | slowly, quickly, carefully, quietly |
| happy, easy, angry | բաղաձայն + -y → -ily | happily, easily, angrily |
| gentle, terrible, simple | -le → -ly | gently, terribly, simply |
| automatic, dramatic | -ic → -ically | automatically, dramatically |
Անկանոն մակբայներ
| Ածական | Մակբայ | Օրինակ |
|---|---|---|
| good | well | She sings well. |
| fast | fast | He drives fast. |
| hard | hard | They work hard. |
| late | late | The bus arrived late. |
| early | early | I got up early. |
Թակարդներ. նման բառեր, տարբեր իմաստ
| Բառ | Իմաստը | Օրինակ |
|---|---|---|
| hard | մեծ ջանքով, շատ | She studies hard. |
| hardly | հազիվ, գրեթե չ- | I can hardly hear you. |
| late | ուշ | He came late. |
| lately | վերջերս | Have you seen her lately? |
Աստիճանի մակբայներ + ածական կամ մակբայ
| Բառ | Ուժը | Օրինակ |
|---|---|---|
| extremely | շատ-շատ ուժեղ («չափազանց», «սաստիկ») | extremely cold |
| really / very | ուժեղ («շատ», «իսկապես») | really tired, very quickly |
| quite | միջին (UK), հաճախ ուժեղ (US) | quite good |
| pretty | միջինից ուժեղ (խոսակցական) | pretty good |
| rather | միջինից ուժեղ. հաճախ բացասական կամ անսպասելի բանի հետ (ավելի հաճախ UK) | rather cold |
| fairly | միջին | fairly easy |
Գործածություն
1Ձևի մակբայներ. ինչպես է արվում գործողությունը
Ձևի մակբայների մեծ մասը կազմվում է ածական + -ly սկզբունքով։ Դրանք նկարագրում են գործողությունը։
2Անկանոն մակբայներ. well, fast, hard, late, early
Good-ը դառնում է well։ Fast, hard, late և early բառերը նույն ձևն ունեն, ինչ ածականը։ Fastly բառ գոյություն չունի։
3Թակարդներ. hard, թե hardly, late, թե lately
Hardly նշանակում է «հազիվ, գրեթե չ-», իսկ lately՝ «վերջերս»։ Դրանք hard-ի և late-ի մակբայները չեն։ Hardly-ն սովորաբար դրվում է հիմնական բայից առաջ (կամ can-ից, be-ից և այլ օժանդակ բայերից հետո)։
4Ածական՝ կապակցող բայերից հետո, մակբայ՝ գործողության բայերից հետո
Be, look, feel, smell, sound, taste և seem բայերից հետո դրեք ածական. այստեղ այս բայերը վիճակ են նկարագրում։ Գործողության բայերից հետո դրեք մակբայ։ Well-ը կարող է լինել նաև ածական՝ «առողջ» իմաստով (I don't feel well)։ Ուրիշ կապակցող բայերի (get, become, go, turn) մասին տե՛ս B1-32։
5Ձևի մակբայի տեղը
Ձևի մակբայը սովորաբար դրվում է բայից հետո կամ բայ + խնդիր կապակցությունից հետո։ Մի՛ դրեք այն բայի և խնդրի միջև։ Հայերենում մակբայը սովորաբար բայից առաջ է («սահուն խոսում է»), իսկ անգլերենում՝ բայից կամ խնդրից հետո։
6Աստիճանի մակբայներ. very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather
Այս բառերը դրվում են ածականից կամ մեկ այլ մակբայից առաջ և ցույց են տալիս, թե որքան ուժեղ է այն։ Quite-ը բարդ է. բրիտանական անգլերենում այն հաճախ նշանակում է «բավականին, բայց ոչ շատ» (quite good = նորմալ), իսկ ամերիկյան անգլերենում սովորաբար՝ «շատ»։ Pretty-ն խոսակցական է և տարածված և՛ բրիտանական, և՛ ամերիկյան անգլերենում. նշանակում է մոտավորապես նույնը, ինչ quite-ը, կամ մի փոքր ավելի ուժեղ։ Rather-ը մի քիչ ավելի ուժեղ է, քան fairly-ն։ Այն ավելի տարածված է բրիտանական անգլերենում և հաճախ գալիս է բացասական կամ անսպասելի բանի հետ (rather cold, rather expensive)։ Fairly-ն այս չորսից ամենաթույլն է։ Հայերենում այս բոլորը հաճախ մեկ բառ են՝ «բավականին»։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Լավ է խոսում» → speaks good. Հայերենում «լավ», «զգույշ», «հանգիստ» բառերը միաժամանակ ածական են և մակբայ. «Տիգրանն ուզում է տատիկի պես լավ եփել սովորել», «Նարեկը մեքենան շատ զգույշ կայանեց»։ Անգլերենում գործողության մասին պետք է մակբայ՝ well, carefully։
2. «Ինձ լավ եմ զգում» → feel myself. Հայերենում «զգալ» բայի հետ դնում ենք «ինձ», «քեզ», «իրեն». «Քեզ լա՞վ ես զգում»։ Անգլերենում վիճակի իմաստով feel-ից հետո անդրադարձ դերանուն չի դրվում. feel + ածական։
3. «Բավականին» → enough. «Բավականին մաքուր էր» նախադասության մեջ «բավականին»-ը նշանակում է «միջինից լավ»։ Բառը նման է «բավական»-ին, ուստի շատերը թարգմանում են enough։ Բայց enough-ը նշանակում է «այնքան, որքան պետք է» և դրվում է ածականից հետո։ «Բավականին»-ի իմաստով ասեք fairly / quite / pretty / rather։
4. «Գրեթե չենք լսում» → hardly + not. Hardly-ն թարգմանում ենք «գրեթե չ-», և հայերենում բայը ժխտական է. «Նոր հարևաններին գրեթե չենք լսում»։ Բայց hardly-ն արդեն ժխտական իմաստ ունի, ուստի դրանից հետո բայը դրական է։
Մի՛ շփոթեք
good, թե well – Good-ը ածական է. նկարագրում է գոյականը կամ գալիս է be, look, sound բայերից հետո։ Well-ը good-ի մակբայն է, ինչպես նաև ածական՝ «առողջ» իմաստով։ Հայերենում երեքն էլ «լավ» է։
look + ածական, թե look at + մակբայ – Look-ը (= թվալ, տեսք ունենալ) ածական է պահանջում։ Look at-ը (նայել) գործողություն է, ուստի մակբայ է պահանջում։
ձևի մակբայներ, թե հաճախականության մակբայներ – Always, often, never բառերը ցույց են տալիս, թե որքան հաճախ, և դրվում են հիմնական բայից առաջ։ Տե՛ս A1-15։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- -ly-ը անշեշտ է՝ /li/։ Շեշտը մնում է այնտեղ, որտեղ ածականում էր. CAREful → CAREfully, HAPpy → HAPpily։ Հայերենի սովորությամբ շեշտը մի՛ տեղափոխեք վերջին վանկի վրա. «քերֆուլի՛» չէ։
- -l-ով (նաև -ful-ով) վերջացող ածականներին պարզապես ավելանում է -ly, ու ստացվում է -lly. careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally։
- -y → -ily. easy → easily, busy → busily։ Բացառություններ. shy → shyly, dry → dryly (UK-ում նաև drily)։
- -ic → -ically, արտասանվում է /ɪkli/. automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/։ Գրված -al-ը չի արտասանվում։ Բացառություն. public → publicly։
- friendly, lovely, lonely, silly բառերը վերջանում են -ly-ով, բայց ածականներ են։ Գործողությունը նկարագրելու համար ասեք in a friendly way։
- well-ի /w/-ն հայերենում չկա. շրթունքները կլորացրեք և առաջ մղեք, իսկ ներքևի շրթունքը ատամներին մի՛ հպեք. սա «վ» չէ, այլապես well-ը կհնչի որպես «վել»։
- hard /hɑːd/ և hardly /ˈhɑːdli/. d-ի և l-ի միջև «ը» մի՛ ավելացրեք («հարդըլի»)։ Հայերենում բաղաձայնների կուտակման մեջ հաճախ չգրված «ը» ենք արտասանում, իսկ անգլերենում այս բառը երկու վանկ ունի։
Ոսկե կանոն
Նկարագրում եք մարդուն կամ իրը → ածական։ Նկարագրում եք, թե ինչպես է արվում գործողությունը → մակբայ (սովորաբար -ly)։ Հիշեք. good → well, իսկ hard, fast, late, early բառերը չեն փոխվում։ be, look, feel, sound, smell, taste բայերից հետո, երբ դրանք վիճակ են նկարագրում, դրեք ածական։ Եվ հայերեն «լավ»-ը գործողության մասին միշտ well է։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Փակագծերում տրված բառից կազմեք ճիշտ ձևը։
-
She closed the door (quiet).
-
My brother plays the guitar very (good).
-
They worked (hard) to finish the project.
-
The baby is sleeping (peaceful).
-
He answered (angry).
-
The doors open (automatic).
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը կամ լրացրեք նախադասությունը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: This milk smells ….
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I can … hear you — the music is too loud.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The bus came … again, so I missed the start of the film.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The answer was … simple.
-
Վերաշարադրեք մակբայով: He is a careful driver. He drives .
-
Ընտրեք խոսակցական բառը, որը մոտավորապես նույնն է նշանակում, ինչ quite-ը: The party was … good.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
He reads very slow.
-
She speaks very well English.
-
Don't drive so fastly!
-
You look really tired today.
D. Համատեքստում
Կարդացեք նամակը և փակագծերում տրված բառից կազմեք ճիշտ ձևը։
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու նախադասություն այն մասին, թե ինչպես եք անում բաները. մի բան, որ լավ եք անում, և մի բան, որ վատ եք անում։
-
Նկարագրեք ընկերոջը մեկ ածականով և մեկ մակբայով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-15 Always, usually, never. հաճախականության մակբայները հայերենով always-ը դրեք ճիշտ տեղում: She is late for class.
-
A2-08 As … as, too և enough հայերենով. հավասար, չափազանց, բավական enough-ը դրեք ճիշտ տեղում: The room isn't (big) for ten people.
-
A2-06 Comparatives. համեմատական աստիճան անգլերենում (bigger, more beautiful) My sister is a (careful) driver than me.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- quietly
- well
- hard
- peacefully
- angrily
- automatically
B. Իմաստ
- bad
- hardly
- late
- extremely
- carefully
- pretty
C. Գտեք սխալը
- He reads very slowly.
- She speaks English very well.
- Don't drive so fast!
- ✓ You look really tired today.
D. Համատեքստում
- well
- really
- hard
- early
- loudly
- hardly
E. Ձեր հերթն է
- I cook quite well. I sing really badly!
- My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.
F. Խառը կրկնություն
- She is always late for class.
- The room isn't big enough for ten people.
- more careful
