Adverbs इंग्रजीत: quickly, well, hard – विशेषण की क्रियाविशेषण? मराठीत समजावून
Adverbs: Quickly, Well, Hard
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही एखादी व्यक्ती काम कसं करते ते इंग्रजीत सांगू शकाल – quickly, carefully, well, hard अशा रीतिवाचक क्रियाविशेषणांनी. विशेषण आणि क्रियाविशेषण यांतून योग्य शब्द निवडू शकाल, क्रियाविशेषण वाक्यात योग्य जागी ठेवू शकाल, आणि very, really, extremely, quite, fairly, pretty आणि rather ने विशेषण जास्त जोरदार किंवा सौम्य करू शकाल.
मुख्य कल्पना
विशेषण आणि क्रियाविशेषण दोन्ही वर्णन करतात, पण वेगवेगळ्या गोष्टींचं. विशेषण (adjective) नामाचं वर्णन करतं – व्यक्तीचं किंवा वस्तूचं: a careful driver. रीतिवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner) क्रियापदाचं वर्णन करतं – क्रिया कशी होते त्याचं: She drives carefully.
क्रिकेट मॅचचा कॉमेंटेटर डोळ्यांसमोर आणा. कधी तो खेळाडूचं वर्णन करतो: a quick player, a careful player, a good player. ही विशेषणं. कधी तो खेळाडू काय करतो त्याचं वर्णन करतो: He runs quickly. He plays the ball carefully. He bats well. ही क्रियाविशेषणं. शब्द निवडण्याआधी स्वतःला विचारा: मी व्यक्तीचं किंवा वस्तूचं वर्णन करतोय (she is careful), की ती काम कसं करते त्याचं (she works carefully)?
एक सापळा मात्र आहे. काही क्रियापदं – look, feel, smell, sound, taste – अनेकदा क्रिया दाखवत नाहीत, तर एखादी गोष्ट कशी आहे किंवा कशी वाटते ते सांगतात. be सारखंच, त्यांच्यानंतरही विशेषण येतं: You look tired. This soup smells good.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत क्रियाविशेषण अनेक प्रकारे बनतं: “काळजीपूर्वक”, “शांतपणे”, “आनंदाने”, “मेहनतीने”. इंग्रजीत बहुतेक वेळा एकच शेवट पुरतो: -ly (carefully, quietly, happily). पण मराठीत अनेक शब्द काहीही न बदलता दोन्ही कामं करतात: “छान गाणं” (विशेषण) आणि “ती छान गाते” (क्रियाविशेषण), “हळू गाडी” आणि “हळू चालव”, “नीट अक्षर” आणि “नीट लिही”. इंग्रजीत हा फरक दिसतो: a good song, पण she sings well; a slow car, पण drive slowly.
दुसरा फरक शब्दक्रमात. मराठीत क्रियाविशेषण अनेकदा कर्माच्या आधी येतं: “ती अस्खलित जपानी बोलते”, “त्याने हळुवारपणे दार लावलं”. इंग्रजीत रीतिवाचक क्रियाविशेषण क्रियापद आणि कर्म यांच्यामध्ये येत नाही: She speaks Japanese fluently. आणि look, feel, taste बरोबर मराठीही विशेषणच वापरते: “तू थकलेला दिसतोस” = You look tired – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| ती काळजीपूर्वक गाडी चालवते. | She drives carefully. | “-पूर्वक”, “-पणे”, “-ने” → -ly |
| ती छान गायिका आहे. | She's a good singer. | नामाचं वर्णन → विशेषण – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत |
| ती छान गाते. | She sings well. | मराठीत “छान” तसंच राहतं; इंग्रजीत क्रियेसाठी well, good नाही |
| इतकं भरभर बोलू नकोस! | Don't talk so fast! | fast ला -ly नाही; fastly हा शब्दच नाही |
| ती खूप मेहनत करते. | She works hard. | hard; hardly म्हणजे “जवळजवळ नाही” |
| तो उशिरा आला. | He came late. | late; lately म्हणजे “अलीकडे” |
| तू थकलेला दिसतोस. | You look tired. | दिसणे + विशेषण – सारखंच |
| ती अस्खलित जपानी बोलते. | She speaks Japanese fluently. | मराठीत कर्माच्या आधी; इंग्रजीत कर्मानंतर |
| मला हे गाणं खूप आवडतं. | I really like this song. | क्रियापदाबरोबर “खूप” → really किंवा very much; एकटं very क्रियापदाआधी नाही |
| सिनेमा बऱ्यापैकी चांगला होता. | The film was pretty good. | “बऱ्यापैकी” ≈ pretty / fairly |
थोडक्यात: क्रिया कशी झाली ते सांगताना इंग्रजीत क्रियाविशेषण लागतं, बहुतेक वेळा -ly ने; मराठीतला “छान” किंवा “चांगलं” क्रियेसाठी well होतो, hard, fast, late, early बदलत नाहीत, आणि क्रियाविशेषण कर्मानंतर येतं.
रचना
नियमित क्रियाविशेषणं: विशेषण + -ly
| विशेषण | नियम | क्रियाविशेषण |
|---|---|---|
| slow, quick, careful, quiet | + -ly | slowly, quickly, carefully, quietly |
| happy, easy, angry | व्यंजन + -y → -ily | happily, easily, angrily |
| gentle, terrible, simple | -le → -ly | gently, terribly, simply |
| automatic, dramatic | -ic → -ically | automatically, dramatically |
अनियमित क्रियाविशेषणं
| विशेषण | क्रियाविशेषण | उदाहरण |
|---|---|---|
| good | well | She sings well. |
| fast | fast | He drives fast. |
| hard | hard | They work hard. |
| late | late | The bus arrived late. |
| early | early | I got up early. |
सापळे: सारखे शब्द, वेगळा अर्थ
| शब्द | अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|
| hard | खूप मेहनतीने, जोर लावून | She studies hard. |
| hardly | जवळजवळ नाही, जेमतेम | I can hardly hear you. |
| late | उशिरा, वेळेवर नाही | He came late. |
| lately | अलीकडे, गेल्या काही दिवसांत | Have you seen her lately? |
विशेषण किंवा क्रियाविशेषणाआधी येणारे “किती” दाखवणारे शब्द
| शब्द | जोर | उदाहरण |
|---|---|---|
| extremely | खूपच जास्त | extremely cold |
| really / very | जास्त | really tired, very quickly |
| quite | मध्यम (UK), अनेकदा जास्त (US) | quite good |
| pretty | मध्यम ते जास्त (अनौपचारिक) | pretty good |
| rather | मध्यम ते जास्त; अनेकदा नकोशा किंवा अनपेक्षित गोष्टीसाठी (UK मध्ये जास्त वापर) | rather cold |
| fairly | मध्यम | fairly easy |
वापर
1रीतिवाचक क्रियाविशेषणं: क्रिया कशी होते
बहुतेक रीतिवाचक क्रियाविशेषणं म्हणजे विशेषण + -ly. ती क्रियेचं वर्णन करतात, मराठीतल्या “काळजीपूर्वक”, “शांतपणे”, “आनंदाने” सारखी.
2अनियमित क्रियाविशेषणं: well, fast, hard, late, early
Good चं क्रियाविशेषण well होतं. fast, hard, late आणि early विशेषण आणि क्रियाविशेषण म्हणून तसेच राहतात. fastly हा शब्द नाही.
3सापळे: hard आणि hardly, late आणि lately
Hardly म्हणजे “जवळजवळ नाही, जेमतेम” आणि lately म्हणजे “अलीकडे”. ही hard आणि late ची क्रियाविशेषणं नाहीत. Hardly सहसा मुख्य क्रियापदाच्या आधी येतं (किंवा can, be आणि इतर सहायक क्रियापदांच्या नंतर).
4स्थिती सांगणाऱ्या क्रियापदांनंतर विशेषण, क्रियेनंतर क्रियाविशेषण
be, look, feel, smell, sound, taste आणि seem नंतर विशेषण वापरा: इथे ही क्रियापदं स्थिती सांगतात. क्रिया दाखवणाऱ्या क्रियापदांनंतर क्रियाविशेषण वापरा. Well चा अर्थ विशेषण म्हणून “तब्येत बरी” असाही आहे (I don't feel well). अशी इतर क्रियापदं (get, become, go, turn) B1-32 मध्ये आहेत.
5रीतिवाचक क्रियाविशेषणाची वाक्यातली जागा
रीतिवाचक क्रियाविशेषण सहसा क्रियापदानंतर किंवा क्रियापद आणि कर्म यांच्यानंतर येतं. ते क्रियापद आणि कर्म यांच्यामध्ये ठेवू नका. मराठीत “अस्खलित” भाषेच्या नावाआधी येतं, इंग्रजीत तसं चालत नाही.
6“किती” दाखवणारे शब्द: very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather
हे शब्द विशेषणाच्या किंवा दुसऱ्या क्रियाविशेषणाच्या आधी येतात आणि ते किती जोरदार आहे ते सांगतात. Quite थोडा अवघड आहे: ब्रिटिश इंग्रजीत त्याचा अर्थ अनेकदा “बरंच, पण खूप नाही” (quite good = बरं, ठीक), तर अमेरिकन इंग्रजीत सहसा “खूप”. Pretty अनौपचारिक आहे आणि दोन्हीकडे वापरतात; त्याचा अर्थ साधारण quite इतका किंवा थोडा जास्त – आपल्या “बऱ्यापैकी” सारखा. Rather हा fairly पेक्षा थोडा जास्त जोरदार आहे; तो ब्रिटिश इंग्रजीत जास्त वापरतात, आणि अनेकदा नकोशा किंवा अनपेक्षित गोष्टीसाठी (rather cold, rather expensive). Fairly चौघांत सगळ्यात सौम्य.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “ती छान भाषण देते” → speaks nice, plays good. मराठीत “छान”, “चांगलं”, “मस्त” काहीही न बदलता दोन्ही कामं करतात: “छान भाषण” आणि “छान बोलते”, “चांगली बॅटिंग” आणि “चांगलं खेळतो”. म्हणून इंग्रजीतही क्रियेनंतर good किंवा nice येतं. क्रिया कशी झाली ते सांगताना well वापरा; good आणि nice नामाचं वर्णन करतात.
2. “तो फटाफट ईमेल लिहितो” → क्रियाविशेषण कर्माच्या आधी. मराठीत क्रियाविशेषण अनेकदा कर्माच्या आधी येतं: “तो फटाफट ईमेल लिहितो”, “आजी हळुवारपणे बाळाला उचलते”. इंग्रजीत क्रियापद आधी येतं, आणि मग मराठी क्रमाने क्रियाविशेषण क्रियापद आणि कर्म यांच्यामध्ये अडकतं. इंग्रजीत आधी कर्म, मग क्रियाविशेषण – किंवा काही क्रियाविशेषणं क्रियापदाच्या आधी.
3. “मेहनतीने अभ्यास केला” → studied hardly. मराठीत “मेहनतीने”, “प्रामाणिकपणे” यांतले “-ने”, “-पणे” क्रियाविशेषण बनवतात, आणि इंग्रजीत आपण तेच काम -ly कडून अपेक्षा करतो. पण hard ला -ly लावलं की अर्थच उलटा होतो: hardly म्हणजे “जवळजवळ नाही”. खूप मेहनत म्हणजे hard, -ly शिवाय.
4. “इतक्या उशिरा का आलास?” → came so lately. मराठीत “उशिरा” हा क्रियाविशेषण म्हणून वेगळा शब्द वाटतो, म्हणून इंग्रजीतही late ला -ly लावून lately केलं जातं. पण lately म्हणजे “अलीकडे, गेल्या काही दिवसांत”. उशिरा म्हणजे late, -ly शिवाय.
गोंधळ करू नका
good आणि well – Good विशेषण आहे: ते नामाचं वर्णन करतं किंवा be, look, sound नंतर येतं. Well हे good चं क्रियाविशेषण आहे – आणि “तब्येत बरी” या अर्थाने विशेषणही. मराठीत “छान” आणि “चांगलं” दोन्हींसाठी चालतात, म्हणून विचारा: नामाचं वर्णन, की क्रियेचं?
look + विशेषण आणि look at + क्रियाविशेषण – Look (= दिसणे) नंतर विशेषण. Look at (= पाहणे) ही क्रिया आहे, म्हणून क्रियाविशेषण. मराठीतही ही दोन वेगळी क्रियापदं आहेत: “दिसणे” आणि “पाहणे”.
रीतिवाचक आणि वारंवारता दाखवणारी क्रियाविशेषणं – Always, often, never किती वेळा ते सांगतात आणि मुख्य क्रियापदाच्या आधी येतात. पाहा A1-15.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- -ly चा शेवट जोराशिवाय म्हणतात: /li/. जोर विशेषणात जिथे होता तिथेच राहतो: CAREful → CAREfully, HAPpy → HAPpily.
- लांब शब्दांत जोर पहिल्या syllable वर नसतो: automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/ – au-to-MA-ti-cal-ly. जोर तिसऱ्या syllable वर; बाकीचे स्वर आखूड आणि सैल.
- -ic → -ically चा उच्चार /ɪkli/: लिहिलेला al उच्चारत नाहीत. अपवाद: public → publicly.
- -l (आणि -ful) ने संपणाऱ्या विशेषणांना फक्त -ly लागतो, म्हणून स्पेलिंगमध्ये -lly येतं: careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally. दोन l असले तरी उच्चारात एकच /l/: really /ˈrɪəli/ किंवा /ˈriːli/.
- -y → -ily: easy → easily, busy → busily. अपवाद: shy → shyly; dry → dryly (UK मध्ये drily सुद्धा).
- well /wel/: सुरुवातीचा /w/ ओठ गोल करून म्हणा, “उ” सारखा, आणि वरचे दात खालच्या ओठाला लावू नका. दात लागले की तो /v/ होतो आणि well हा शब्द vel सारखा ऐकू येतो.
- hard /hɑːd/ आणि hardly /ˈhɑːdli/: ब्रिटिश उच्चारात r ऐकू येत नाही; स्वर लांब. शेवटच्या /d/ साठी जिभेचं टोक वरच्या दातांमागच्या उंचवट्याला लावा – मराठी “ड” सारखं मागे वळवू नका आणि “द” सारखं दातांना लावू नका.
- friendly, lovely, lonely, silly यांच्या शेवटी -ly आहे, पण ही विशेषणं आहेत. क्रियेसाठी in a friendly way म्हणा.
सुवर्णनियम
व्यक्तीचं किंवा वस्तूचं वर्णन → विशेषण. क्रिया कशी होते त्याचं वर्णन → क्रियाविशेषण (बहुतेक वेळा -ly). लक्षात ठेवा: good → well, पण hard, fast, late, early तसेच राहतात. be, look, feel, sound, smell, taste स्थिती सांगत असतील तर त्यांच्यानंतर विशेषण. आणि मराठीतला “छान बोलतो” म्हणजे speaks well, speaks good नाही.
सराव
A. रचना
कंसातल्या शब्दाचं योग्य रूप लिहून वाक्य पूर्ण करा.
-
She closed the door (quiet).
-
My brother plays the guitar very (good).
-
They worked (hard) to finish the project.
-
The baby is sleeping (peaceful).
-
He answered (angry).
-
The doors open (automatic).
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा किंवा वाक्य पुन्हा लिहा.
-
योग्य पर्याय निवडा: This milk smells ….
-
योग्य पर्याय निवडा: I can … hear you — the music is too loud.
-
योग्य पर्याय निवडा: The bus came … again, so I missed the start of the film.
-
योग्य पर्याय निवडा: The answer was … simple.
-
क्रियाविशेषण वापरून पुन्हा लिहा: He is a careful driver. He drives .
-
quite च्या जवळपास अर्थाचा अनौपचारिक शब्द निवडा: The party was … good.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
He reads very slow.
-
She speaks very well English.
-
Don't drive so fastly!
-
You look really tired today.
D. संदर्भात
कंसातल्या शब्दाचं योग्य रूप लिहून मेसेज पूर्ण करा.
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
स्वतःबद्दल आणि मित्रांबद्दल इंग्रजीत लिहा.
-
तुम्ही कामं कशी करता याबद्दल दोन वाक्यं लिहा: एक काम जे तुम्ही चांगलं करता, आणि एक जे तुम्हाला नीट जमत नाही.
-
एका मित्राचं वर्णन एक विशेषण आणि एक क्रियाविशेषण वापरून करा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A1-15 Always, Usually, Never: इंग्रजीत “किती वेळा” कसं सांगायचं – मराठीत स्पष्टीकरण always योग्य जागी ठेवा: She is late for class.
-
A2-08 As … as, too आणि enough इंग्रजीत: “तितकाच”, “जास्तच” आणि “पुरेसा” मराठीत समजावून enough योग्य जागी ठेवा: The room isn't (big) for ten people.
-
A2-06 Comparatives इंग्रजीत: bigger, more beautiful, better – तुलना मराठीत सोप्या भाषेत My sister is a (careful) driver than me.
उत्तरे
A. रचना
- quietly
- well
- hard
- peacefully
- angrily
- automatically
B. अर्थ
- bad
- hardly
- late
- extremely
- carefully
- pretty
C. चूक शोधा
- He reads very slowly.
- She speaks English very well.
- Don't drive so fast!
- ✓ You look really tired today.
D. संदर्भात
- well
- really
- hard
- early
- loudly
- hardly
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I cook quite well. I sing really badly!
- My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.
F. मिश्र उजळणी
- She is always late for class.
- The room isn't big enough for ten people.
- more careful
