Venjur á ensku: would, will og always + -ing um vana og pirrandi ávana
Habits: Would, Will, Always + -ing
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu lýst venjum í nútíð og fortíð á litríkari hátt: með would um það sem endurtók sig í fortíðinni, með will um dæmigerða hegðun núna og með always + -ing eða áhersluþungu will / would um ávana sem fara í taugarnar á þér.
Aðalatriðið
Present Simple (einföld nútíð: She reads before bed) og used to (I used to play the piano A2-28) lýsa venjum sem hreinum staðreyndum. En enskan á líka leiðir sem gefa venjunni lit: mynd af persónuleika einhvers, hlýja minningu eða pirring.
Hér snúast will og would ekki um framtíðina. Þau lýsa því sem einhver gerir yfirleitt – sem hægt er að sjá fyrir, af því að „svona er hann bara“. My grandmother would tell us stories every evening málar hlýja minningu. He'll sit in front of the TV for hours lýsir dæmigerðu mynstri.
Framvinduhorf með always sýnir endurtekinn vana eins og hann gerist í sífellu – og þannig upplifum við einmitt pirrandi ávana: You're always losing your keys!
Hugsaðu um þessar myndir eins og tjákn á eftir skilaboðum: venjan er sú sama, en hlutlaust andlit, hlýtt bros eða augu sem ranghvolfast breyta tóninum.
Íslenska og enska
Á íslensku segjum við frá venjum oftast í nútíð eða þátíð og bætum við atviksorði: „Amma söng alltaf þegar hún eldaði“, „Hún situr þarna tímunum saman.“ Þessar tíðir ganga líka á ensku, en would og will bæta við lit – hlýju eða persónueinkenni. Á íslensku er engin sérstök mynd til þess, og „myndi“ er ekki notað um venjur í fortíð. Mundu því: would er hér ekki skilyrði, heldur minning.
Góðu fréttirnar: pirring sýnum við á íslensku með „alltaf að“ eða „sífellt að“ + nafnhætti: „Þú ert alltaf að trufla mig!“, „Hann var sífellt að biðja um lán.“ Þetta er nákvæmlega enska mynstrið always / constantly / forever + -ing: You're always interrupting me! Meira að segja orðaröðin er sú sama: atviksorðið kemur á eftir be.
Varastu hins vegar „vera vanur að“. Það nær á íslensku bæði yfir nútíð („Ég er vanur að hjóla“) og þátíð („Ég var vanur að hjóla“), en á ensku er used to + grunnmynd eingöngu um fortíð sem er liðin. Venju núna segirðu með usually + Present Simple eða tend to. Og be used to þýðir allt annað: „að vera vanur einhverju“, og á eftir því kemur -ing mynd B1-21. Loks notum við „var að“ + nafnhátt líka um endurteknar athafnir í fortíð („Á hverjum morgni var afi að gera við net“). Á ensku hljómar það eins og ein ákveðin stund; um venju segirðu would eða used to.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Á hverjum föstudegi kom pabbi heim með pítsu. | Every Friday, my dad would bring home pizza. | þátíð → would (hlý minning) |
| Ég var með sítt hár áður fyrr. | I used to have long hair. | ástand í fortíð → used to, ekki would |
| Hún situr þarna tímunum saman án þess að segja orð. | She'll sit there for hours without saying a word. | nútíð → will (dæmigerð hegðun) |
| Hann biðst aldrei afsökunar, jafnvel þegar hann hefur augljóslega rangt fyrir sér. | He won't apologise, even when he's clearly wrong. | dæmigerð neitun → won't |
| Þú ert alltaf að trufla mig! | You're always interrupting me! | „alltaf að“ → always + -ing – hér er þetta eins |
| Hann var sífellt að biðja um lán. | He was forever asking to borrow money. | í fortíð → was forever + -ing – hér er þetta eins |
| Ég er vanur að hjóla í vinnuna. | I usually cycle to work. | venja núna → usually, ekki used to |
Í stuttu máli: endurtekin athöfn í fortíð → would eða used to; ástand í fortíð → aðeins used to; dæmigerð hegðun núna → will; „alltaf að“ um pirring → always + -ing; og „er vanur að“ í nútíð er usually.
Form
| Mynd | Tími | Dæmi |
|---|---|---|
| will + grunnmynd | venja núna (dæmigerð hegðun) | She'll often work late. |
| would + grunnmynd | venja í fortíð (endurteknar athafnir) | We'd go fishing every Sunday. |
| used to + grunnmynd | venja í fortíð eða ástand í fortíð | I used to live in Leeds. |
| be + always / constantly / forever + -ing | pirrandi ávani (nútíð eða þátíð) | He's always borrowing my charger. |
| áhersluþungt will / would (ekki stytt) | gagnrýni á dæmigerða hegðun | He will leave his socks on the floor! |
Would og used to
| Endurteknar athafnir | Ástand í fortíð (be, have, live, like, know, believe) | |
|---|---|---|
| used to | ✅ We used to swim in the lake. | ✅ I used to have long hair. |
| would | ✅ We'd swim in the lake. | ekki notað: segðu I used to have long hair |
Neitun
| Mynd | Dæmi |
|---|---|
| won't (venja núna) | The kids won't eat anything green. |
| wouldn't (venja í fortíð) | My dad wouldn't let us watch TV on school nights. |
Notkun
1Would um endurteknar athafnir í fortíð
Notaðu would + grunnmynd um athafnir sem endurtóku sig aftur og aftur í fortíðinni, oft í nostalgískum frásögnum. Would kemur yfirleitt eftir að tíminn og aðstæðurnar eru orðnar skýrar (oft er byrjað á used to eða Past Simple (einfaldri þátíð)). Það er venjulega stytt: 'd. Á íslensku er hér þátíð.
2Used to um athafnir og ástand
Used to gengur bæði um endurteknar athafnir og um ástand í fortíð, og leggur áherslu á að nú sé þetta öðruvísi. Would er ekki notað um langvarandi ástand í fortíð eins og have, live, know, like eða be á einum stað. (Aðstæður sem endurtóku sig oft ganga: On Sundays the streets would be empty.)
3Will um dæmigerða hegðun núna
Notaðu will + grunnmynd til að lýsa því sem er dæmigert fyrir einhvern. Það er algengt með often, sometimes, for hours og always. Won't lýsir dæmigerðri neitun. Á íslensku er hér einfaldlega nútíð – will þýðir hér ekki framtíð.
4Always / constantly / forever + framvinduhorf
Framvinduhorf með always, constantly eða forever sýnir að venjan er mjög tíð og yfirleitt pirrandi. Atviksorðið kemur á milli be og -ing myndarinnar. Þetta gengur í nútíð og þátíð. Það getur líka lýst óvæntum eða skemmtilegum vana, en oftast tjáir það pirring. Á íslensku segjum við „alltaf að“, „sífellt að“ eða „endalaust að“ – sama hugsun.
5Áhersluþungt will / would sem gagnrýni
Þegar will eða would ber áherslu og er ekki stytt er sá sem talar pirraður yfir því að einhver geri eitthvað aftur og aftur, oft viljandi. Sama mynstur með áhersluþungu would getur líka gagnrýnt eina athöfn sem er dæmigerð fyrir einhvern (He would say that!); þá notkun skoðum við í C1-14.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hann er vanur að…“ → He is used to + grunnmynd. Á íslensku segjum við frá venju núna með „vera vanur að“ + nafnhætti: „Þjálfarinn er vanur að senda okkur myndband.“ Orð fyrir orð verður til is used to send. En be used to þýðir „að vera vanur einhverju“, og á eftir því kemur -ing mynd eða nafnorð B1-21. Venju núna segirðu með usually + Present Simple, tend to – eða, um dæmigerða hegðun, með will.
2. „Fjölskyldan átti bát“ → would have um ástand. Á íslensku er sama þátíðin notuð um endurteknar athafnir („Amma söng“) og um ástand („Fjölskyldan átti bát“, „Við bjuggum í kjallaranum“). Þegar við höfum lært að „söng“ um venju getur orðið would sing er freistandi að nota would líka um ástand. En would lýsir aðeins endurteknum athöfnum. Um ástand í fortíð notarðu used to eða einfalda þátíð.
3. „Alltaf þegar við komum var afi að segja…“ → was telling um venju. Á íslensku notum við „var að“ + nafnhátt líka um það sem endurtók sig: „Alltaf þegar við komum í heimsókn var afi að segja okkur draugasögur.“ Á ensku lýsir was / were + -ing athöfn sem var í gangi á ákveðinni stund. Um venju í fortíð er would, used to eða einföld þátíð eðlilegri.
Ekki rugla saman
would (venja í fortíð) og would (skilyrði) – samhengið ræður. Would um venju lýsir raunverulegri fortíð, would í skilyrði ímynduðum aðstæðum B1-06. Á íslensku heyrist munurinn: þátíð eða viðtengingarháttur.
would og used to – used to gengur um athafnir og ástand og sýnir að hlutirnir hafa breyst A2-28, B1-21; would er um endurteknar athafnir.
always + Present Simple og always + framvinduhorf – með Present Simple er always hlutlaus tíðni A1-15. Með framvinduhorfi bætir það við tilfinningu.
Stafsetning og framburður
- would um venju er venjulega stytt í tali: we'd /wiːd/, she'd /ʃiːd/. will um venju er líka stytt: she'll /ʃiːl/. /d/ í lokin er raddað – íslenskt d er óraddað, svo láttu raddböndin titra.
- Í gagnrýni styttirðu ekki, og segir will eða would með sterkri áherslu: He will /hiː ˈwɪl/, She would /ʃiː ˈwʊd/. Enskt w er ekki íslenskt v: settu stút á varirnar, og tennurnar snerta ekki vörina.
- Í always + framvinduhorfi lendir áherslan oft á always eða forever: You're always late! Í forever er áherslan á öðru atkvæði: for-EV-er – ekki á fyrsta, eins og íslenskan vill.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) rímar við don't. Í want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) er annað sérhljóð – munurinn skiptir máli, af því að I won't og I want þýða allt annað.
Gullna reglan
Will (nútíð) og would (fortíð) geta lýst því sem einhver gerir yfirleitt; notaðu would um endurteknar athafnir og used to um ástand í fortíð. Ef venjan pirrar þig bætirðu við always + -ing („alltaf að“) eða áhersluþungu will / would. Og „er vanur að“ um venju núna er usually, ekki I'm used to + grunnmynd.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd orðanna í svigunum.
-
Every Sunday my grandfather (take) us to the park. (notaðu would)
-
My dog (bark) at anyone who rings the bell. (notaðu will)
-
Gerðu þetta að pirrandi ávana með always: He interrupts me.
-
Gerðu þetta að pirrandi ávana í fortíð með forever: She complained about the food.
-
My son (eat) anything green. (notaðu won't)
-
Notaðu used to: I / have / long hair
B. Merking
Veldu rétta svarið eða svaraðu spurningunni.
-
Veldu rétta svarið: When I was a kid, I … have a bike with a red seat.
-
Veldu rétta svarið: Every morning, my grandad … walk to the shop.
-
Hvernig líður þeim sem talar? "You're always leaving the lights on!" …
-
"He will leave the door open!" (will ber áherslu) Hvað þýðir þetta? …
-
Hvor setningin fjallar um ímyndaðar aðstæður?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
You are complaining always about your job.
-
When we were students, we would live in a tiny flat.
-
On Saturdays we would to play football in the park.
-
My grandmother would sing while she cooked.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í textanum.
When I was little, we 16 (use to / spend) every summer at my aunt's farm. She 17 (use to / have) three dogs and a very old horse. Every morning we 18 (would / get up) at six and feed the chickens. My cousin Leo was 19 (always / lose) his boots — it drove my aunt crazy! Even now, when I visit, she 20 (will / sit) on the porch for hours, telling stories about those days.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar um það sem þú gerðir um hverja helgi þegar þú varst barn; notaðu would.
-
Lýstu pirrandi ávana hjá einhverjum sem þú þekkir með always + -ing.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur you use to walk to school?
-
B1-21 Used to, be used to eða get used to? Munurinn útskýrður á íslensku I'm not used to (get up) so early.
-
B2-16 Regret, mean, go on, need og like: -ing eða to á ensku og munurinn á merkingu Sorry, I didn't mean (interrupt) you.
Svör
A. Form
- would take / 'd take
- will bark / 'll bark
- He's always interrupting me. / He is always interrupting me.
- She was forever complaining about the food.
- won't eat
- I used to have long hair.
B. Merking
- used to
- would
- annoyed
- an annoying habit
- If we lived by the sea, we'd swim every day.
C. Finndu villuna
- You're always complaining about your job. / You are always complaining about your job.
- When we were students, we used to live in a tiny flat. / When we were students, we lived in a tiny flat.
- On Saturdays we would play football in the park. / On Saturdays we'd play football in the park.
- ✓ My grandmother would sing while she cooked.
D. Í samhengi
- used to spend
- used to have
- would get up / 'd get up
- always losing
- will sit / 'll sit
E. Spreyttu þig
- On Saturday mornings, my brother and I would watch cartoons in our pyjamas. Then we'd go to the market with Dad.
- My flatmate is always leaving dirty cups in the sink.
F. Blönduð upprifjun
- Did
- getting up
- to interrupt
