Would, will және always + -ing қазақша: әдеттер туралы қалай айтамыз? «-атын», «-а береді»
Habits: Would, Will, Always + -ing
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз біреудің қазір және бұрын әдетте не істейтінін will және would арқылы сипаттай аласыз, would пен used to арасынан дұрыс таңдау жасай аласыз, ал ызаландыратын әдеттерге наразылықты always + -ing және екпінмен айтылған will / would арқылы білдіре аласыз.
Негізгі идея
Present Simple (жай осы шақ: She reads before bed) мен used to (I used to play the piano A2-28) әдеттерді жай факт ретінде сипаттайды. Бірақ ағылшын тілінде әдетке бояу қосатын тәсілдер де бар: адамның мінезін көрсететін сурет, жылы естелік немесе ыза.
Мұнда will мен would келешек туралы айтпайды. Олар біреудің әдетте не істейтінін сипаттайды, яғни алдын ала болжауға болатын нәрсені, өйткені «ол сондай адам». My grandmother would tell us stories every evening жылы естелікті суреттейді. He'll sit in front of the TV for hours әдеттегі көріністі сипаттайды.
Always сөзі бар созылыңқы форма қайталанатын әдетті үздіксіз болып жатқандай көрсетеді, ал ызаландыратын әдеттер дәл солай сезіледі: You're always losing your keys!
Бұл формаларды хабарламаға қойылатын эмодзи-реакциялар деп елестетіңіз: әдет бірдей, бірақ жай бет, жылы күлкі немесе көз алартып қарау көңіл күйді өзгертеді.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Бұл тақырыпта қазақ тілінің дайын құралдары көп. Өткендегі әдетті -атын / -етін береді: «пицца әкелетін», «тауықтарға жем беретінбіз». Бірақ «-атын» өткендегі күйге де жарайды: «шашым ұзын болатын», «наубайхананың үстінде тұратынбыз». Ағылшыншада бұл екеуі бөлінеді: қайталанған іс-әрекет үшін would де, used to да болады, ал күй үшін тек used to (немесе Past Simple). Қазіргі әдеттегі мінезді қазақша көбіне -а / -е береді тіркесімен айтамыз: «сағаттап отыра береді» → She'll sit there for hours. Ызаландыратын әдетті де қазақша «үнемі … -а бересің», «-ып жүретін» деп айтамыз; ағылшыншада бұл always / forever + -ing. Есіңізде болсын: қазақшада осы шақта «бол» етістігі жоқ, ал ағылшыншада always тұрған сөйлемде де be керек: You're always…
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Әр жұма сайын әкем үйге пицца әкелетін. | қайталанған іс | Every Friday, my dad would bring home pizza. |
| Бұрын шашым ұзын болатын. | өткендегі күй | I used to have long hair. |
| Ол сол жерде сағаттап отыра береді. | қазіргі әдеттегі мінез | She'll sit there for hours. |
| Сөзімді үнемі бөле бересің! | ызаландыратын әдет | You're always interrupting me! |
| Ол үнемі қарызға ақша сұрап жүретін. | ызаландыратын өткен әдет | He was forever asking to borrow money. |
| Римде тұрсақ, күнде кешке далада тамақтанар едік. | қиял, әдет емес | If we lived in Rome, we'd eat outside every evening. |
Құрылым
| Форма | Уақыт | Мысал |
|---|---|---|
| will + негізгі түрі | қазіргі әдет (әдеттегі мінез) | She'll often work late. |
| would + негізгі түрі | өткендегі әдет (қайталанған іс-әрекет) | We'd go fishing every Sunday. |
| used to + негізгі түрі | өткендегі әдет немесе өткендегі күй | I used to live in Leeds. |
| be + always / constantly / forever + -ing | ызаландыратын әдет (осы немесе өткен шақ) | He's always borrowing my charger. |
| екпінмен айтылатын will / would (қысқармайды) | әдеттегі мінезді сынау | He will leave his socks on the floor! |
Would және used to
| Қайталанған іс-әрекет | Өткендегі күй (be, have, live, like, know, believe) | |
|---|---|---|
| used to | ✅ We used to swim in the lake. | ✅ I used to have long hair. |
| would | ✅ We'd swim in the lake. | қолданылмайды: I used to have long hair деңіз |
Болымсыз түрлері
| Форма | Мысал |
|---|---|
| won't (қазіргі әдет) | The kids won't eat anything green. |
| wouldn't (өткендегі әдет) | My dad wouldn't let us watch TV on school nights. |
Қолданылуы
1Өткенде қайталанған іс-әрекет үшін would
Өткенде қайта-қайта болған іс-әрекеттер үшін, көбіне сағынышпен айтылатын әңгімелерде, would + негізгі түрін қолданыңыз. Would әдетте уақыт пен жағдай анық болғаннан кейін келеді (көбіне алдымен used to немесе Past Simple арқылы көрініс сипатталады). Ол әдетте 'd болып қысқарады.
2Іс-әрекет пен күй үшін used to
Used to қайталанған іс-әрекетке де, өткендегі күйге де жарайды және қазір жағдайдың басқаша екенін көрсетеді. Would ұзақ созылған өткендегі күйлер үшін (have, live, know, like немесе бір жерде be) қолданылмайды. (Көп рет қайталанған жағдай үшін болады: On Sundays the streets would be empty.) Қазақтың «-атын» формасы екеуіне де жарайды, сондықтан өзіңізден сұраңыз: бұл іс-әрекет пе, әлде күй ме?
3Қазіргі әдеттегі мінез үшін will
Біреудің әдеттегі мінезін сипаттау үшін will + негізгі түрін қолданыңыз. Ол often, sometimes, for hours және always сөздерімен жиі келеді. Won't әдеттегі бас тартуды білдіреді. Қазақша мұнда көбіне «-а береді» немесе жай осы-келер шақ айтылады; ағылшыншадағы will келешек емес, мінез.
4Always / constantly / forever + созылыңқы форма
always, constantly немесе forever сөзі бар созылыңқы форма әдеттің өте жиі және көбіне ызаландыратын екенін көрсетеді. Үстеу be мен -ing формасының арасына қойылады. Ол осы шақта да, өткен шақта да жұмыс істейді. Таңғалдыратын не жағымды әдетті де сипаттай алады, бірақ көбіне ызаны білдіреді.
5Сын үшін екпінмен айтылатын will / would
Will немесе would екпінмен айтылып, қысқармаса, сөйлеуші біреудің бір нәрсені қайта-қайта, көбіне әдейі істейтініне ашуланып тұрады. Екпінмен айтылған would біреуге тән бір әрекетті де сынай алады (He would say that!); бұл қолданыс C1-14 сабағында дамытылады. Қазақша мұндай ызаны көбіне «әйтеуір», «-а береді ғой», «-ып тастайды» береді.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «-атын» → would, күй үшін де. Қазақтың «-атын» формасы іс-әрекетке де («жем беретінбіз»), күйге де («үлкен балконымыз болатын», «атам мұғалім болатын») жарайды. Мектепте «-атын = would» деп жаттаған соң, would күй туралы сөйлемге де қойылып кетеді. Күй үшін used to немесе Past Simple қолданыңыз.
2. «Үнемі ұмытасың» → be түсіп қалады. Қазақша осы шақта «бол» етістігі жоқ: «Сен үнемі менің туған күнімді ұмытып жүресің!» Сондықтан always бар сөйлемде are / is жоғалып кетеді. Ағылшыншада созылыңқы форма be + -ing: be ешқашан түспейді.
3. «-ып жүреді» → always жоқ созылыңқы форма. Қазақтың «-ып жүр» формасы әрі «қазір жүріп жатыр», әрі «әдетте істейді» деген мағына береді: «Ол менің зарядтағышымды алып жүреді». Ағылшыншада always жоқ созылыңқы форма тек «қазір, осы кезеңде» деп түсініледі. Ызаландыратын әдет болса, always / constantly қосыңыз.
Шатастырмаңыз
would (өткендегі әдет) және would (шартты сөйлем) — Мағынаны контекст шешеді. Әдет мағынасындағы would шын болған өткенді сипаттайды; шартты would қиялдағы жағдайды сипаттайды B1-06. Қазақшада бұлар әртүрлі: «-атын» және «-ар еді».
would және used to — Used to іс-әрекетке де, күйге де жарайды және жағдайдың өзгергенін көрсетеді A2-28, B1-21; would қайталанған іс-әрекет үшін.
always + Present Simple және always + созылыңқы форма — Present Simple шағында always бейтарап жиілікті білдіреді A1-15. Созылыңқы формада ол сезім қосады.
Жазылуы мен айтылуы
- Әдет мағынасындағы would сөйлеуде әдетте қысқарады: we'd /wiːd/, she'd /ʃiːd/. Соңғы /d/ дыбысын анық айтыңыз: әйтпесе we'd дәл we сияқты естіледі. Әдет мағынасындағы will де қысқарады: she'll /ʃiːl/.
- Сын білдіргенде қысқартпаңыз, will не would сөзін күшті екпінмен айтыңыз: He will /hiː ˈwɪl/, She would /ʃiː ˈwʊd/.
- always + созылыңқы форма үлгісінде екпін көбіне always немесе forever сөзіне түседі: You're always late! Қазақ тіліндегідей соңғы буынға емес, бірінші буынға екпін түсіріңіз.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) don't сөзімен ұйқасады: бұл бір дыбыстан екіншісіне сырғып өтетін қосарлы дауысты (дифтонг). want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) сөзінің дауыстысы басқа. won't сөзін «вонт» деп жай о дыбысымен айтсаңыз, ол want сияқты естіліп кетеді.
Алтын ереже
Will (осы шақ) және would (өткен шақ) біреудің әдетте не істейтінін сипаттай алады; қайталанған іс-әрекет үшін would, өткендегі күй үшін used to қолданыңыз. Әдет сізді ызаландырса, always + -ing немесе екпінмен айтылған will / would қосыңыз. Қазақтың «-атын» формасы күйге де жарайды, ал ағылшынның would сөзі жарамайды.
Жаттығулар
A. Құрылым
Жақшадағы нұсқау бойынша сөйлемді толықтырыңыз немесе өзгертіңіз.
-
Every Sunday my grandfather (take) us to the park. (would қолданыңыз)
-
My dog (bark) at anyone who rings the bell. (will қолданыңыз)
-
always арқылы ызаландыратын әдетке айналдырыңыз: He interrupts me.
-
forever арқылы өткендегі ызаландыратын әдетке айналдырыңыз: She complained about the food.
-
My son (eat) anything green. (won't қолданыңыз)
-
used to қолданыңыз: I / have / long hair
B. Мағына
Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз немесе сұраққа жауап беріңіз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: When I was a kid, I … have a bike with a red seat.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: Every morning, my grandad … walk to the shop.
-
Сөйлеуші не сезінеді? "You're always leaving the lights on!" …
-
"He will leave the door open!" (will екпінмен айтылады) Бұл нені білдіреді? …
-
Қай сөйлем қиялдағы жағдай туралы?
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
You are complaining always about your job.
-
When we were students, we would live in a tiny flat.
-
On Saturdays we would to play football in the park.
-
My grandmother would sing while she cooked.
D. Мәтін ішінде
Мәтінді оқып, жақшадағы сөздерді дұрыс түрге қойыңыз.
When I was little, we 16 (use to / spend) every summer at my aunt's farm. She 17 (use to / have) three dogs and a very old horse. Every morning we 18 (would / get up) at six and feed the chickens. My cousin Leo was 19 (always / lose) his boots — it drove my aunt crazy! Even now, when I visit, she 20 (will / sit) on the porch for hours, telling stories about those days.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Бала кезіңізде әр демалыс сайын істейтін бір ісіңіз туралы екі сөйлем жазыңыз.
-
Өзіңіз білетін біреудің ызаландыратын әдетін always + -ing арқылы сипаттаңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-28 Used To қазақша: «баратынмын», «тұратынмын» ағылшынша қалай айтылады? you use to walk to school?
-
B1-21 Used to, be used to, get used to қазақша: «-атынмын», «үйренгенмін», «үйреніп келемін» I'm not used to (get up) so early.
-
B2-16 Regret, mean, go on, need, like қазақша: -ing пе, әлде to ма? Sorry, I didn't mean (interrupt) you.
Жауаптар
A. Құрылым
- would take / 'd take
- will bark / 'll bark
- He's always interrupting me. / He is always interrupting me.
- She was forever complaining about the food.
- won't eat
- I used to have long hair.
B. Мағына
- used to
- would
- annoyed
- an annoying habit
- If we lived by the sea, we'd swim every day.
C. Қатені табыңыз
- You're always complaining about your job. / You are always complaining about your job.
- When we were students, we used to live in a tiny flat. / When we were students, we lived in a tiny flat.
- On Saturdays we would play football in the park. / On Saturdays we'd play football in the park.
- ✓ My grandmother would sing while she cooked.
D. Мәтін ішінде
- used to spend
- used to have
- would get up / 'd get up
- always losing
- will sit / 'll sit
E. Сіздің кезегіңіз
- On Saturday mornings, my brother and I would watch cartoons in our pyjamas. Then we'd go to the market with Dad.
- My flatmate is always leaving dirty cups in the sink.
F. Аралас қайталау
- Did
- getting up
- to interrupt
