Framtíð í þátíð á ensku: was going to, would og was about to
The Future in the Past
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um áform, spár og loforð sem voru enn í framtíðinni á einhverjum tímapunkti í fortíðinni: I was going to call you, but…, I knew she would win, We were about to leave when…
Aðalatriðið
Hugsaðu þér að þú finnir gamla dagbók. Á einni síðunni stendur: "Tomorrow I'm going to tell her the truth." Þessi „morgundagur“ er löngu liðinn. Ef þú segir söguna í dag þarftu leið til að segja hvað var enn í framtíðinni á þeim tíma.
Enskan gerir þetta á einfaldan hátt: hún setur framtíðarmyndina í þátíð. am going to → was going to, will → would, am about to → was about to.
Málfræðin segir oft ekki hvað gerðist svo. En was going to segir mjög oft sögu af áformi sem breyttist: I was going to call you, but my battery died. Áformið var til staðar, athöfnin varð aldrei.
Þessar myndir eru sérstaklega gagnlegar þegar þú segir sögur B1-04 og segir frá því sem fólk sagði B1-12.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan á ágætar samsvaranir. „Ég ætlaði að hringja í þig, en…“ er nákvæmlega I was going to call you, but… – áform sem varð ekki að veruleika. „Ég var í þann mund að fara“ eða „Ég var alveg að fara að fara“ er I was about to leave. Og „Ég vissi að hún myndi vinna“ er I knew she would win – hér er þetta eins.
Munurinn er tvenns konar. Í fyrsta lagi notum við eftir „sagði“, „hélt“ og „lofaði“ oft viðtengingarhátt þátíðar í stað „myndi“: „Hún sagði að pakkinn kæmi á mánudaginn“, „Ég hélt að ég næði prófinu.“ Þessi mynd lítur út eins og þátíð og verður auðveldlega Past Simple á ensku (the package arrived). En á ensku er það sem var framundan would: She said the package would arrive on Monday.
Í öðru lagi segjum við frá því sem síðar gerðist með „átti eftir að“: „Tíu árum síðar áttu þau eftir að hittast aftur í Tókýó.“ „Átti“ minnir á had to, en had to er skylda. Á ensku notar sögumaðurinn would: Ten years later, they would meet again in Tokyo.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég ætlaði að hringja í þig, en síminn varð rafmagnslaus. | I was going to call you, but my phone died. | áform sem breyttist – hér er þetta eins |
| Hún ætlaði að læra læknisfræði, en skipti um skoðun. | She was going to study medicine, but she changed her mind. | ætlun → was going to |
| Hann lofaði að hann myndi borga mér til baka. | He promised he would pay me back. | „myndi“ → would – hér er þetta eins |
| Hún sagði að pakkinn kæmi á mánudaginn. | She said the package would arrive on Monday. | viðtengingarháttur → would, ekki arrived |
| Ég var í þann mund að fara þegar síminn hringdi. | I was about to leave when the phone rang. | → was about to |
| Tíu árum síðar áttu þau eftir að hittast aftur í Tókýó. | Ten years later, they would meet again in Tokyo. | „átti eftir að“ → would, ekki had to |
| Himinninn var mjög dimmur. Það var að fara að rigna. | The sky was very dark. It was going to rain. | spá út frá vísbendingum → was going to |
Í stuttu máli: „ætlaði að“ er was going to, „var í þann mund að“ er was about to, og það sem var framundan á eftir „sagði“, „hélt“ eða „lofaði“ er would – líka þegar íslenskan notar viðtengingarhátt („kæmi“, „næði“). „Átti eftir að“ er would, ekki had to.
Form
| Frá sjónarhóli nútíðar | Frá sjónarhóli fortíðar | Dæmi |
|---|---|---|
| am / is / are going to + grunnmynd | was / were going to + grunnmynd | I was going to take the bus. |
| will + grunnmynd | would + grunnmynd | I knew she would win. |
| am / is / are about to + grunnmynd | was / were about to + grunnmynd | We were about to leave when it started to rain. |
Neitun og spurningar
| Mynd | Dæmi |
|---|---|
| wasn't / weren't going to | I wasn't going to tell anyone. |
| Were you going to…? | Were you going to say something? |
| wouldn't | She promised she wouldn't be late. |
| wasn't / weren't about to | I wasn't about to give up. (= ég hafði ekki minnsta hug á að gefast upp) |
Formlegu myndina was / were to (He was to become president) lærirðu í C1-16.
Notkun
1Was / were going to – áform sem breyttust
Notaðu was / were going to um áform eða ætlun í fortíðinni. Mjög oft varð áformið ekki að veruleika, og seinni hluti setningarinnar segir hvers vegna – oftast með but. I was going to… er líka mjúk og kurteis leið til að kynna beiðni eða hugmynd. Á íslensku er hér „ætlaði að“.
2Was / were going to – spár út frá vísbendingum í fortíð
Frá sjónarhóli fortíðar getur was going to líka spáð um það sem sá sem talar sá á þeim tíma – alveg eins og going to um vísbendingar núna A2-03.
3Would – framtíð séð frá fortíðinni
Would er þátíð af will. Notaðu það um spár, loforð og væntingar frá sjónarhóli fortíðar, sérstaklega á eftir knew, thought, hoped, expected, promised, said og í óbeinni ræðu B1-12. Í sögum getur sögumaðurinn notað would til að segja hvað gerðist seinna. Á íslensku er hér „myndi“, viðtengingarháttur þátíðar eða „átti eftir að“.
4Was / were about to – rétt að fara að gerast
Notaðu was / were about to um eitthvað sem var alveg að fara að gerast á tilteknu augnabliki í fortíð (nútíðin be about to er í A2-05). Oft kemur when + Past Simple á eftir: eitthvað truflaði. Bættu við just ef þú meinar „sekúndu áður“. Á íslensku segjum við „var í þann mund að“, „var alveg að fara að“ eða „var einmitt að fara að“.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hann sagði að það yrði…“ → said it was. Á íslensku segjum við oft frá því sem var framundan með viðtengingarhætti þátíðar: „Veðurfræðingurinn sagði að það yrði bjart“, „Hún sagði að pakkinn kæmi á mánudaginn.“ Þessar myndir líta út eins og þátíð, og þá verður til Past Simple á ensku – sem segir að þetta hafi þegar gerst. Það sem var framundan er would + grunnmynd.
2. „Ég hélt að ég næði…“ → I thought I caught. Sama gerist á eftir „hélt“, „bjóst við“ og „var viss um“: „Ég var viss um að við næðum síðustu ferjunni.“ Á ensku lýsir Past Simple þá því sem gerðist í raun. Vænting í fortíðinni er would.
3. „…átti eftir að verða…“ → had to become. Í frásögn segjum við frá því sem síðar gerðist með „átti eftir að“: „Enginn vissi þá að litla stelpan úr Hrísey ætti eftir að verða frægur kokkur.“ „Átti“ minnir á had to, en had to lýsir skyldu eða nauðsyn. Þegar sögumaðurinn horfir fram á við notar enskan would (eða was going to).
Ekki rugla saman
was going to + sögn og was going to + staður – ef to + grunnmynd kemur á eftir er það áform. Ef to + staður kemur á eftir er það Past Continuous (þátíð í framvinduhorfi) af sögninni go (hreyfing). Á íslensku heyrist munurinn: „var á leiðinni í ræktina“ og „ætlaði í ræktina“.
would: framtíð í þátíð, venja eða skilyrði – samhengið ræður. Sjá B2-17 og B1-06.
was going to og was about to – was about to er mjög nálægt í tíma: sekúndu áður. Was going to getur verið dögum eða mánuðum áður.
Stafsetning og framburður
- Í óformlegu tali hljómar going to á undan sögn oft eins og gonna /ˈɡʌnə/: I was gonna call you. Í venjulegum texta skrifarðu going to. Sérhljóðið /ʌ/ er nýtt fyrir íslenskumælandi: munnurinn er slakur og hálfopinn, varirnar ekki kringdar – það er hvorki íslenskt a né ö.
- was er veikt inni í setningu: /wəz/. were er líka veikt: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt. Og w er ekki íslenskt v: settu stút á varirnar, tennurnar snerta ekki neðri vörina. Í was er /z/ raddað – ekki íslenskt s.
- would er oft stytt á eftir fornöfnum: I knew she'd win /ʃiːd/. Hlustaðu á það sem kemur á eftir 'd: grunnmynd (she'd win) þýðir would; lýsingarháttur þátíðar (she'd won) þýðir had. /d/ í lokin er raddað.
Gullna reglan
Til að horfa fram á við frá augnabliki í fortíðinni seturðu framtíðarmyndina í þátíð: going to → was going to, will → would, about to → was about to. Was going to þýðir oft áform sem varð ekki að veruleika. „Ætlaði að“ er was going to, og það sem var framundan á eftir „sagði að“ eða „hélt að“ er would – líka þegar íslenskan segir „kæmi“ eða „næði“.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri þátíðarmynd orðanna í svigunum.
-
I (going to) buy a new laptop, but then prices went up.
-
She promised she (will) help me with the project.
-
We (about to) start dinner when the doorbell rang.
-
They (going to) visit us last weekend, but their car broke down.
-
I knew you (will) love this film.
-
Gerðu setninguna neitandi: I (going to) say anything, but your shirt is inside out.
B. Merking
Veldu rétta svarið eða svaraðu spurningunni.
-
Veldu rétta svarið: I … to the station when it started snowing. (= ég var á leiðinni)
-
Veldu rétta svarið: Nobody knew that the shy student … become a famous actor.
-
Hvor setningin þýðir „sekúndu áður“?
-
Veldu rétta svarið: I … email you, but I forgot.
-
Hvað gefur "I was going to call you" yfirleitt í skyn?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
He said he will be home by eight, but he arrived at ten.
-
I was about calling you!
-
We were going to went to the beach.
-
The sky was very dark. It was going to rain.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í textanum.
On the morning of the interview, I 16 (going to / take) the bus, but it was late, so I ran. I knew I 17 (will / be) late. When I arrived, the manager 18 (about to / start) the next interview. She smiled and said she 19 (will / see) me in ten minutes. At the time, I didn't know that this job 20 (will / change) my life.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu um áform sem þú hafðir en varð ekki að veruleika. Notaðu was / were going to… but.
-
Skrifaðu um augnablik þegar eitthvað truflaði þig. Notaðu was about to… when.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-12 Óbein ræða á ensku: reported speech útskýrt á íslensku "I can help you," she said. Segðu frá: She said she help me.can: only if it is still true now
-
B1-04 Narrative tenses: hvernig á að segja sögu úr fortíðinni á ensku When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-05 Framtíð á ensku: will, going to, Present Continuous eða Present Simple? Hurry up! The film (about to) start.
-
B2-17 Venjur á ensku: would, will og always + -ing um vana og pirrandi ávana Veldu rétta svarið: When I was a child, I … live in a small village.
Svör
A. Form
- was going to
- would / 'd
- were about to / were just about to
- were going to
- would / 'd
- wasn't going to / was not going to
B. Merking
- was going
- would
- I was about to leave when she arrived.
- was going to
- I planned to call you, but I didn't.
C. Finndu villuna
- He said he would be home by eight, but he arrived at ten. / He said he'd be home by eight, but he arrived at ten.
- I was about to call you!
- We were going to go to the beach.
- ✓ The sky was very dark. It was going to rain.
D. Í samhengi
- was going to take
- would be / 'd be
- was about to start / was just about to start
- would see / 'd see
- would change
E. Spreyttu þig
- I was going to study medicine, but I changed my mind and became a teacher.
- I was about to fall asleep when my phone rang.
F. Blönduð upprifjun
- could / can
- had already left
- is about to / 's about to
- used to
