Something, anyone, nobody, everywhere: „რაღაც“, „ვინმე“, „არავინ“ ინგლისურად
Something, Anyone, Nobody, Everywhere
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ ადამიანებზე, ნივთებსა და ადგილებზე მათი დასახელების გარეშე – სიტყვებით something, anyone, nobody და everywhere – და სწორად გამოიყენოთ ისინი დადებით, უარყოფით და კითხვით წინადადებებში და შეთავაზებებში. ასევე შეძლებთ you-თი და they-თი ზოგადად ადამიანებზე ლაპარაკს.
მთავარი იდეა
ხანდახან ზუსტად არ ვიცით, ვინ, რა ან სად – ან ამას მნიშვნელობა არ აქვს. ინგლისური ამისთვის სიტყვებს ორი პატარა ფილისგან აწყობს, რომლებიც ერთმანეთს ეჭიდება.
პირველი ფილა გეუბნებათ, რამდენი ან როგორი: some- (რომელიღაც), any- (სულერთია, რომელი; ასევე კითხვებსა და უარყოფაში), no- (არცერთი) და every- (ყველა). მეორე ფილა გეუბნებათ ტიპს: -body ან -one – ადამიანი, -thing – ნივთი, -where – ადგილი.
შეაერთეთ და მიიღებთ მთელ ცხრილს: somebody, anything, nowhere, everyone… ოთხი პირველი და ოთხი მეორე ფილით თექვსმეტი სიტყვის აწყობა შეგიძლიათ. და some-ისა და any-ის წესები, რომლებიც A1-24-დან იცით, აქაც ზუსტად ასე მუშაობს.
ქართული და ინგლისური
ქართულშიც ასეთი სიტყვების მთელი სისტემაა და ის ინგლისურს საკმაოდ ჰგავს. ვიღაც, რაღაც, სადღაც დაახლოებით some- სიტყვებია (კონკრეტული, ოღონდ უცნობი). ვინმე, რამე, სადმე კითხვებსა და თხოვნებში გვხვდება და ხშირად any--ს შეესაბამება: „ვინმემ დარეკა?“ = Did anyone call? ყველა, ყველაფერი, ყველგან = every-, და ქართულადაც მხოლობითი ზმნით: „ყველა მზადაა“ = Everyone is ready. ზედსართავიც ორივე ენაში შემდეგ დგას: „რაღაც ახალი“ = something new.
მთავარი განსხვავება უარყოფაშია. ქართულად არავინ, არაფერი, არსად ზმნასთან არ-ს ითხოვს: „პასუხი არავინ არ იცის“. ინგლისურში უარყოფა მხოლოდ ერთხელ ითქმის: ან nobody + დადებითი ზმნა, ან not … anybody. მეორე: ქართულად „ამბობენ“, „ყიდიან“, „აშენებენ“ ქვემდებარის დასახელების გარეშე ითქმის; ინგლისურში აქ they აუცილებელია. მესამე: „სხვა რამე“ ინგლისურში something else-ია – else ბოლოს დგას.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ვიღაცამ ავტობუსში ქოლგა დატოვა. | Somebody left their umbrella on the bus. | აქ ერთნაირია: „ვიღაც“ = some- |
| ვინმემ დარეკა? | Did anyone call? | აქ ერთნაირია: კითხვაში „ვინმე“ = any- |
| პასუხი არავინ არ იცის. | Nobody knows the answer. | ქართულად ორი უარყოფა; ინგლისურში nobody + დადებითი ზმნა |
| არაფერი არ მითქვამს. | I didn't say anything. | not + any-, არა not … nothing |
| ყველა მზადაა. | Everyone is ready. | აქ ერთნაირია: მხოლობითი ზმნა |
| რაღაც ახალი ვცადოთ. | Let's try something new. | აქ ერთნაირია: ზედსართავი შემდეგ |
| სხვა რამე შეიძლება? | Can I have something else? | „სხვა“ წინ; else ბოლოს |
| ამბობენ, რომ კარგი ფილმია. | They say it's a good film. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში they |
| აქ მანქანას ვერ გააჩერებ. | You can't park here. | აქ ერთნაირია: ზოგადი მეორე პირი |
მოკლედ: „ვიღაც / ვინმე / ყველა“ ინგლისურს ჰგავს; განსხვავება ისაა, რომ „არავინ … არ“ ინგლისურში nobody + დადებითი ზმნაა, „ამბობენ“ კი – They say.
ფორმა
ცხრილი
| ადამიანები | ნივთები | ადგილები | |
|---|---|---|---|
| some- | somebody / someone | something | somewhere |
| any- | anybody / anyone | anything | anywhere |
| no- | nobody / no one | nothing | nowhere |
| every- | everybody / everyone | everything | everywhere |
-body და -one ერთსა და იმავეს ნიშნავს. -one წერაში ცოტა უფრო ხშირია. No one ორი სიტყვაა (ბრიტანულ ინგლისურში no-one-იც).
სად გამოიყენება თითოეული
| პირველი ფილა | ტიპური წინადადებები | მაგალითი |
|---|---|---|
| some- | დადებითი; შეთავაზება და თხოვნა | Someone called. / Would you like something to drink? |
| any- | უარყოფითი და კითხვითი | I didn't see anyone. / Is anybody home? |
| any- | დადებითი: „სულერთია, ვინ / რა / სად“ | Anyone can do it. |
| no- | დადებითი ზმნა, უარყოფითი მნიშვნელობა | Nobody came. |
| every- | ყველა; მხოლობითი ზმნა | Everyone is here. |
დამატებით
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| + else (= სხვა, კიდევ) | someone else, nothing else, everywhere else |
| + ზედსართავი (სიტყვის შემდეგ) | something new, somewhere quiet, nothing special |
| + to + საწყისი ფორმა | something to eat, nowhere to sit |
გამოყენება
1Some- სიტყვები დადებით წინადადებებში
Some- სიტყვები გამოიყენეთ კონკრეტული ადამიანისთვის, ნივთისთვის ან ადგილისთვის, როცა არ იცით ან არ ამბობთ, რომელი. Someone-ზე შემდეგ ინგლისური ჩვეულებრივ they / their-ს იყენებს.
2Some- სიტყვები შეთავაზებასა და თხოვნაში
შეთავაზებასა და თხოვნაში პასუხად „კი“-ს ველით, ამიტომ კითხვაშიც some--ს ვიყენებთ.
3Any- სიტყვები უარყოფით და კითხვით წინადადებებში
Any- სიტყვები გამოიყენეთ უარყოფით წინადადებებში და ჩვეულებრივ კითხვებში.
4Any- = სულერთია, ვინ, რა ან სად
დადებით წინადადებაში any- სიტყვები ნიშნავს „ნებისმიერი – სულერთია, რომელი“.
5No- სიტყვები: ნული, დადებითი ზმნით
No- სიტყვებში უარყოფა უკვე არის, ამიტომ ზმნა დადებითია. სტანდარტულ ინგლისურში მხოლოდ ერთი უარყოფაა: nobody ან not … anybody – ორივე ერთად არასოდეს. ქართულად კი პირიქით: „არავინ“-ს „არ“ სჭირდება.
6Every- სიტყვებს მხოლობითი ზმნა სჭირდება
Everyone ყველა ადამიანს ნიშნავს, მაგრამ გრამატიკულად მხოლობითია: is, has, knows. ქართულადაც ასეა: „ყველა მზადაა“. წინადადებაში შემდეგ გამოიყენეთ they / their.
7Something else, nobody else; something new
Else ნიშნავს „სხვა“ ან „კიდევ“. ზედსართავი ამ სიტყვების შემდეგ დგას და არა წინ.
8ზოგადი you და they: ადამიანები ზოგადად
You და they ყოველთვის კონკრეტულ ადამიანს არ ნიშნავს. You შეიძლება ნიშნავდეს „ნებისმიერს, ადამიანებს ზოგადად“ – მოლაპარაკეც და მსმენელიც შედის. They შეიძლება ნიშნავდეს „სხვა ადამიანებს“: ადამიანებს ზოგადად ან პასუხისმგებელ პირებს (მაღაზია, კომპანია, ქალაქის მერია). ეს ყოველდღიურ ინგლისურში ძალიან ხშირია. (One can't park here იგივეს ნიშნავს, რასაც You can't park here, მაგრამ one ძალიან ოფიციალურია.) ქართულადაც ზოგად მეორე პირს ვიყენებთ („აქ ვერ გააჩერებ“), მაგრამ „ამბობენ“, „ყიდიან“ ქვემდებარის დასახელების გარეშე ითქმის – ინგლისურში they აუცილებელია.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „არაფერი არ…“, „არავინ არ…“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულში „არავინ“, „არაფერი“, „არსად“ ზმნასთან „არ“-ს ითხოვს: „ბებია ინტერნეტში წაკითხულს არაფერს არ იჯერებს“. ინგლისურში უარყოფა მხოლოდ ერთხელ ითქმის: ან not … any-, ან no- სიტყვა დადებითი ზმნით.
2. „აყენებენ“, „ეძახიან“ → ზმნა ქვემდებარის გარეშე. ქართულად ზმნის ფორმა თავად გვეუბნება, რომ „ისინი“ აკეთებენ, და ქვემდებარის დასახელება საჭირო არ არის: „კახეთში ღვინოს ქვევრში აყენებენ“, „საქართველოში ამ წვნიანს ხარჩოს ეძახიან“. ინგლისურში ზმნას ქვემდებარე ყოველთვის სჭირდება – ზოგადი მნიშვნელობისთვის they.
3. „სხვა რამე“ → other something. ქართულად „სხვა“ წინ დგას: „სხვა რამე“, „სხვა ვინმე“. ინგლისურში ამ სიტყვებთან other არ გამოიყენება – else ბოლოს მოდის: something else, someone else.
4. „ხომ არ…?“ → უარყოფითი კითხვა შეთავაზებაში. ქართულად თავაზიანი შეთავაზება ხშირად უარყოფითი ფორმითაა: „ჩაისთან რამე ტკბილს ხომ არ ინებებთ?“ ინგლისურში უარყოფითი კითხვა (Don't you want…?) გაკვირვებას ან საყვედურს ჰგავს. შეთავაზებისთვის: Would you like something…?
არ აგერიოთ
everyone თუ every one – Everyone (ერთი სიტყვა) = ყველა ადამიანი. Every one (ორი სიტყვა) = თითოეული ერთეული, ხშირად of-ით. იხ. B1-30.
any- კითხვაში თუ any- = სულერთია, ვინ – ერთი სიტყვა, ორი გამოყენება. მნიშვნელობას წინადადების ტიპი გვიჩვენებს.
nothing თუ not … anything – ორივე სწორია. Not … anything ყოველდღიურ მეტყველებაში უფრო ხშირია; nothing უფრო მოკლე და ცოტა უფრო მკვეთრია. ქართულად ორივე ერთნაირად ითარგმნება.
მართლწერა და გამოთქმა
- მახვილი პირველ ნაწილზეა: somebody, anything, nobody, everywhere – SOME-body, AN-y-thing, NO-body, EV-ry-where. ქართულში მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი პირველი მარცვალი აშკარად ძლიერია.
- any /ˈeni/: პირველი ხმოვანი ე-ს ჰგავს, არა ა-ს. სიტყვას ისე ნუ წაიკითხავთ, როგორც იწერება.
- nothing /ˈnʌθɪŋ/ და nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) სხვადასხვა ხმოვნით იწყება: noth- ერითმება nut-ს (/ʌ/ – მოკლე, ღია, ა-სთან ახლოს), no- კი – go-ს (ორმაგი ხმოვანი, ო-დან უ-სკენ).
- -thing-ში /θ/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის მოათავსეთ და ჰაერი გაატარეთ. ნუ იტყვით ტ-ს, თ-ს ან ს-ს. ბოლოში /ŋ/ ცხვირისმიერი ბგერაა – g არ ისმის.
- everything და everyone ჩვეულებრივ სამმარცვლიანია: EV-ry-thing, EV-ry-one. შუა e თითქმის არ ისმის.
- ერთი სიტყვა: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. ორი სიტყვა: no one (UK-ში no-one-იც) და ჩვეულებრივ any time (განსაკუთრებით US-ში anytime-იც).
ოქროს წესი
some- – დადებით წინადადებებში, შეთავაზებასა და თხოვნაში; any- – უარყოფით და კითხვით წინადადებებში (ან „სულერთია, რომელი“ მნიშვნელობით); no- – დადებითი ზმნით (ქართული „არ“-ის გარეშე!); every- – მხოლობითი ზმნით. ზედსართავი და else ბოლოს დგას: something new, someone else. You და they ზოგადად ადამიანებსაც ნიშნავს – „ამბობენ“ = They say.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.
-
There's at the door. Can you open it? (ადამიანი)
-
I'm hungry. I need to eat.
-
I don't know in this town. I'm new here.
-
I'm looking for my glasses, but I can't find them .
-
knows the answer — it's too difficult. (არცერთი ადამიანი)
-
შეადგინეთ ერთი სიტყვა: every + where
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Everybody … ice cream.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … can join the club — it's free and open to all.
-
გადააკეთეთ no- სიტყვით: There isn't anything in my bag.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I didn't tell nobody.
-
Let's go quiet somewhere.
-
Is there other thing you need?
-
Everyone in my family likes football.
D. კონტექსტში
შეავსეთ ტექსტში გამოტოვებული სიტყვები.
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენს შაბათ-კვირაზე: რაღაც, რაც გააკეთეთ, და ადგილი, სადაც წახვედით.mum (UK); mom (US)
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს კლასზე ან ოფისზე everyone-ით და nobody-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little: „ბევრი“ და „ცოტა“ ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: "How many people came?" "…."
-
A1-24 თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად აირჩიეთ სწორი პასუხი: Is there … milk in the fridge?
-
A2-09 ზმნიზედები ინგლისურად: quickly, well, hard და ზედსართავი თუ ზმნიზედა აირჩიეთ სწორი პასუხი: Everyone was talking ….
პასუხები
A. ფორმა
- somebody / someone
- something
- anybody / anyone
- anywhere
- Nobody / No one
- everywhere
B. მნიშვნელობა
- likes
- something
- Anyone
- There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
- they
C. იპოვეთ შეცდომა
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Let's go somewhere quiet.
- Is there anything else you need? / Is there something else you need?
- ✓ Everyone in my family likes football.
D. კონტექსტში
- anybody / anyone / somebody / someone
- nobody / no one
- everywhere
- Everything
- something
E. თქვენი ჯერი
- On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
- Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.
F. შერეული გამეორება
- None
- any
- quietly
